Παρουσίαση 1ου Ευρωπαϊκού Φεστιβάλ Τέχνης και Ψυχικής Υγεία NEFELE

edra new 2015Το ενδιαφέρον δημοσιογράφων και κοινού τράβηξε η επίσημη παρουσίαση του Ευρωπαϊκού έργου NEFELE για την Τέχνη και την Ψυχική Υγεία που πραγματοποιήθηκε στις 29 Μαρτίου 2016 στις εγκαταστάσεις της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα.

Η Αντιπροσωπεία της Ε.Ε. αλλά και το γραφείο δημιουργικής Ευρώπης  του Υπουργείου Πολιτισμού έδειξαν πως στηρίζουν έμπρακτα το έργο NEFELE με την παρουσία τους. Συγκεκριμένα κα Καραϊτίδη Χριστίνα χαιρέτισε τη προσπάθεια της Κ.Σ.Δ.Ε.Ο «ΕΔΡΑ»  εκ μέρους της Αντιπροσωπείας της Ε.Ε., η οποία φιλοξένησε στo Κέντρο Τύπου την 1η Συνέντευξη Τύπου του έργου . Αντίστοιχα τον ενθουσιασμό του για το γεγονός ότι ένας Ελληνικός οργανισμός σαν την Κ.Σ.Δ.Ε.Ο. «ΕΔΡΑ» ηγείται μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, εξέφρασε  ο εκπρόσωπος του γραφείου Δημιουργικής Ευρώπης κος Σπανός Κωνσταντίνος.

Ένας εκ των στόχων του έργου είναι η θεσμοθέτηση ενός ευρωπαϊκού Φεστιβάλ Τέχνης και Ψυχικής Υγείας, το πρώτο εκ των οποίον θα πραγματοποιηθεί στον Δήμο Δάφνης – Υμηττού με βάση το Θέατρο Μπουζιάνη αλλά και με δράσεις στην ευρύτερη περιοχή. Σύμμαχο σε αυτό το εγχείρημα  η Κ.Σ.Δ.Ε.Ο. «ΕΔΡΑ» έχει τον Δήμο Δάφνης – Υμηττού με τον Δήμαρχο κ. Σταυριανουδάκη Μιχαήλ να δηλώνει το παρόν σε πολιτιστικές δράσεις με διεθνή χαρακτήρα (όπως η διεθνής έκθεση γελοιογραφίας που πραγματοποιείται στον Δήμο) αλλά και την ευαισθητοποίηση που δείχνει ο Δήμος σε ζητήματα ψυχικής υγείας.

Στην συνέχεια την σκυτάλη πήρε ο επιστημονικά υπεύθυνος του οργανισμού και Ψυχολόγος κος Αλέξανδρος Οικονόμου δηλώνοντας πως στόχος της Κ.Σ.Δ.Ε.Ο. «ΕΔΡΑ» είναι η ενσωμάτωση ψυχικά πασχόντων στην κοινότητα. Ο ίδιος δήλωσε τα εξής « Μέσω δράσεων όπως αυτή αναδεικνύουμε τα τελευταία χρόνια την σύνδεση Ψυχικής Υγείας με την Τέχνη με μια οργάνωση, κάτι που έλειπε από την χώρα μας … το κάνουμε με σαφήνεια και ολοκλήρωση για να οδηγήσει το άτομο στην ολοκλήρωση…»

Το έργο:

Οι κύριοι στόχοι και η σφαιρική παρουσίαση του έργου δόθηκαν από τον project Manager του NEFELE κο Ανδρεόπουλο Νίκο.

Όπως τόνισε ο κ Ανδρεόπουλος  το έργο NEFELE έχει τρία πρόσωπα: Το ένα είναι στραμμένο προς το χώρο της ψυχικής υγείας, το δεύτερο είναι στραμμένο προς τους καλλιτέχνες και το τρίτο και τελευταίο κοιτάει κατάματα την κοινωνία – δηλώνοντας ότι το στίγμα που συχνά βαραίνει τους ψυχικά πάσχοντες είναι μια κοινωνική συνθήκη απαράδεκτη.

Όμως το φεστιβάλ δεν περιορίζεται μόνο στο καλλιτεχνικό περιεχόμενο. Η προσέγγιση αυτή συνδυάζεται με δύο άλλα στοιχεία που διαφοροποιούν καθοριστικά την πρωτοβουλία NEFELE από υφιστάμενες δράσεις.

Το ένα από αυτά είναι η Ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, όχι μόνο λόγω του πολυεθνικού εταιρικού σχήματος με φορείς από την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Λιθουανία. Κυρίως από την άμεση συμμετοχή ευρωπαίων συντελεστών  στις καλλιτεχνικές δράσεις .

Το δεύτερο είναι η θεσμική προσέγγιση της δράσης τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Έτσι μετά το φεστιβάλ τον Οκτώβρη του 2016, τον Ιανουάριο του 2017 θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το ιδρυτικό συνέδριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου των Φεστιβάλ Τέχνης για την Ψυχική Υγεία.

Το Φεστιβάλ:

Οι εικαστικές δράσεις του φεστιβάλ παρουσιάστηκαν από την καλλιτεχνική Διευθύντρια κα Κονταράτου Μαριτίνα. Όπως επισήμανε η ίδια, Η Κ.Σ.Δ.Ε.Ο. «ΕΔΡΑ» εδώ και 9 έτη διοργανώνει φεστιβάλ και εξερευνά τη σύνδεση της Τέχνης με τη Ψυχική Υγείας. Κάθε χρόνο το φεστιβάλ art4more φωτίζει τη σύνδεση αυτή υπό το πρίσμα μιας ξεχωριστής θεματικής. Το επικείμενο Φεστιβάλ NEFELE  όπως και το Φεστιβάλ Art4more έχουν ως προτεραιότητα την ανάδειξη της Art Brut, της τέχνης των ψυχικά πασχόντων, καθώς και την εστίαση σε έργα επαγγελματιών καλλιτεχνών που ανοίγουν ένα διάλογο για το θέμα της ψυχικής υγείας. Για αυτό και το φεστιβάλ NEFELE θα κινείται στο χώρο των εικαστικών, της performance, της αρχιτεκτονικής, του θεάτρου, του κινηματογράφου αλλά και των νέων μέσων, με επίκεντρο τον επισκέπτη και προτεραιότητα την ενεργή και δυναμική εμπλοκή του κοινού. Ο επισκέπτης θα έχει κεντρικό ρόλο και τα εκθέματα θα έχουν διαδραστικό χαρακτήρα με στόχο να ευαισθητοποιήσουν.

Το δίκτυο:

Τονίζοντας την συνεργατική πτυχή  αλλά και την Ευρωπαϊκή διάσταση του έργου αναγνώστηκε ο χαιρετισμός κ Σπύρου Ζορμπά,  μέλος Δ.Σ. του ευρωπαϊκού οργανισμού EUFAMI (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Οικογενειών Ψυχικά Ασθενών) ενώ εισήγηση έκανε εκ μέρους της Εταιρείας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας,  κας Δουδουλάκης Κυριακής που είπε χαρακτηριστικά «.. περιμένουμε με ανυπομονησία και σχεδιάζουμε δρώμενα για το συγκεκριμένο φεστιβάλ..» δείχνοντας πόσο σημαντικό είναι για τα μέλη τους η συμμετοχή σε τέτοιου είδους δρώμενα .

Κλείνοντας την Συνέντευξη και μετά της ευχαριστήριες δηλώσεις προς τους παρευρισκομένους, από την Πρόεδρο της Κ.Σ.Δ.Ε.Ο. «ΕΔΡΑ» κας Μαρίας Κερασόγλου, δόθηκε το επόμενο ραντεβού που θα γίνει λίγες μέρες πριν την έναρξη του Φεστιβάλ NEFELE, στην «έδρα» του στο Μουσείο Μπουζιάνη , όπου θα παρουσιαστεί επίσημα ολόκληρο το πρόγραμμα του Φεστιβάλ από τους ίδιους του συντελεστές.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ NEFELE PROJECT
Νίκος Ανδρεόπουλος
NEFELE Project Manager
Το έργο NEFELE έχει τρία πρόσωπα:
Το ένα είναι στραμμένο προς το χώρο της ψυχικής υγείας – πάσχοντες, επαγγελματίες και περιβάλλον των ασθενών στοχεύοντας στη μεγαλύτερη δυνατή θεραπευτική αξιοποίηση της τέχνης.
Το δεύτερο είναι στραμμένο προς τους καλλιτέχνες – αναδεικνύοντας το χώρο της ψυχικής υγείας σαν πεδίο δημιουργικής και επαγγελματικής ανάπτυξης
Το τρίτο και τελευταίο κοιτάει κατάματα την κοινωνία – δηλώνοντας ότι το στίγμα που συχνά βαραίνει τους ψυχικά πάσχοντες είναι μια κοινωνική συνθήκη απαράδεκτη, αντιστρατεύεται βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και ευνοεί την εξάπλωση των ψυχικών διαταραχών.
Αυτό το τελευταίο είναι εξ άλλου και το βασικό κίνητρο για την πρωτοβουλία NEFELE: η διοργάνωση ενός φεστιβάλ,  μια μαζική δηλαδή δημόσια εκδήλωση και όχι ένα περίκλειστο γεγονός, πρέπει να λειτουργεί ως η απόδειξη ότι μια κοινωνία είναι σε θέση να μιλά δημόσια για το πρόβλημα.
Στην παρουσίαση του καλλιτεχνικού περιεχομένου που θα ακολουθήσει θα γίνουν αντιληπτές οι πολλαπλές δυνατότητες αξιοποίησης της Τέχνης για τους σκοπούς του έργου
Όμως το φεστιβάλ δεν περιορίζεται μόνο στο καλλιτεχνικό περιεχόμενο. Έτσι για παράδειγμα στο τμήμα του Φόρουμ  θα διερευνηθεί η σχέση αστεγίας και ψυχικής υγείας, θα παρουσιαστεί ο Οδηγός των Δικαιωμάτων για την Ψυχική Υγεία  και ακόμη θα επιχειρηθεί η προσέγγιση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για τον πληθυσμό των προσφύγων και μεταναστών, πεδίο στο οποίο πέρα από τη δραματική αύξηση των αναγκών τα πράγματα γίνονται ιδιαίτερα κρίσιμα λόγω των υφιστάμενων πολιτισμικών διαφορών που απαιτούν εξειδικευμένα εργαλεία για αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Η προσέγγιση αυτή συνδυάζεται με δύο άλλα στοιχεία που διαφοροποιούν καθοριστικά την πρωτοβουλία NEFELE από υφιστάμενες δράσεις.
Το ένα από αυτά είναι η Ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, όχι μόνο λόγω του πολυεθνικού εταιρικού σχήματος με φορείς από την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Λιθουανία. Κυρίως από την άμεση συμμετοχή ευρωπαίων συντελεστών  στις καλλιτεχνικές δράσεις ή η διοργάνωση Ευρωπαϊκού Διαγωνισμού  Φωτογραφίας με θέμα την Ψυχική Υγεία και την παρουσίαση των έργων στο πλαίσιο του φεστιβάλ. Έτσι δίνεται η δυνατότητα της κυκλοφορίας των ιδεών, της ανταλλαγής καλών πρακτικών και της αναβάθμισης των θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Το δεύτερο είναι η θεσμική προσέγγιση της δράσης τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Έτσι μετά το φεστιβάλ τον Οκτώβρη θα έχουμε άλλη μια φορά τη χαρά να συναντηθούμε και πάλι: τον Ιανουάριο του 2017 θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το ιδρυτικό συνέδριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου των Φεστιβάλ Τέχνης για την Ψυχική Υγεία.
Από την αρχή σχεδιάσαμε το έργο ώστε η πρωτοβουλία μας να μην αποτελεί ένα πυροτέχνημα αλλά να βάλει τις βάσεις για μια θεσμικά κατοχυρωμένη,  μόνιμη και βιώσιμη  προοπτική. Η συγκρότηση του Ευρωπαϊκού Δικτύου εξασφαλίζει ακριβώς αυτή την προοπτική και θα είναι μια μεγάλη ελληνική επιτυχία αν στο τέλος της ημέρας το Ευρωπαϊκό Δίκτυο επιλέξει τη χώρα μας τόσο ως έδρα του όσο και σαν τόπο μόνιμης διοργάνωσης του Ευρωπαϊκού Φεστιβάλ.
Η επιτυχία αυτή θα εξαρτηθεί από την υποστήριξη που θα συναντήσει η προσπάθειά μας από τους θεσμικούς φορείς της κεντρικής διοίκησης, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους φορείς Ψυχικής Υγείας, του καλλιτεχνικούς φορείς, κάθε ένα καλλιτέχνη ή επαγγελματία Ψυχικής υγείας αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο.
Η σημερινή πληροφόρηση δεν έχει άλλο στόχο από το κάλεσμα σε ενεργοποίηση για τους κοινούς αυτούς στόχους με θετικά αποτελέσματα για όλους.
 

Εισήγηση: Μαριτίνα Κονταράτου

Καλλιτεχνική Διεύθυνση Φεστιβάλ NEFELE

Η ΕΔΡΑ όπως είπαμε προηγουμένως, εδώ και 9 έτη διοργανώνει φεστιβάλ εξερευνά τη σύνδεση της Τέχνης με τη Ψυχική Υγεία. Κάθε χρόνο το art4more φωτίζει τη σύνδεση αυτή υπό το πρίσμα μιας ξεχωριστής θεματικής.

Οι διοργανώσεις έχουν ως προτεραιότητα την ανάδειξη της Art Brut, της τέχνης των ψυχικά πασχόντων,

καθώς και την εστίαση σε έργα επαγγελματιών καλλιτεχνών που ανοίγουν ένα διάλογο για το θέμα της ψυχικής υγείας.

Για αυτό και το φεστιβάλ κινείται στο χώρο των εικαστικών, της performance, της αρχιτεκτονικής, των νέων μέσων και του design, κ.α….

Ενδεικτικά αναφέρω:

2015 – D.I.Y. καλλιτέχνες διδάσκουν τέχνες και τεχνικές έκφρασης στο δημόσιο χώρο. Τα εργαστήρια πλαισιώνονται από δράσεις Street Craft που είναι μια μορφή γκράφιτι με χειροποίητα, σπιτικά υλικά που οικειοποιούν το ψυχρό περιβάλλον των πόλεων.

2014 – Έκθεση για το animal assisted therapy, τη συμβολή εκπαιδευμένων ζώων στη θεραπεία ατόμων με θέματα ψυχικής υγείας.

2013 – Κοινωνικά ευαίσθητο design και social infographics. Αφίσες και infographics που μιλούν για κάποιο κοινωνικό ζήτημα.

2012- Ένα απτικό φεστιβάλ για άτομα με προβλήματα όρασης. Παρουσιάστηκαν μορφές τέχνης που μπορούν να εξερευνηθούν μέσω της αφής ή με ένα σύνολο αισθήσεων. Συναισθητικά έργα, μαλακά γλυπτά, assemblage, pop up μηχανισμοί.

2011- Θεραπευτική Αρχιτεκτονική και Θεραπευτική Γεωργία

2010 – Έκθεση εικονογράφησης παιδικού βιβλίου με διαφορετικούς ήρωες.

Όλα τα φεστιβάλ έχουν ένα κομμάτι γιορτής, στο οποίο μας έχουν τιμήσει με την παρουσία τους σημαντικοί καλλιτέχνες όπως η Νατάσσα Μποφίλιου και ο Στάθης Δρογώσης.

Στο 1ο ευρωπαϊκό φεστιβάλ NEFELE παραμένει η προτεραιότητα μας η ανάδειξη της Art Brut, της τέχνης ατόμων από δομές ψυχικής υγείας  για αυτό πρόκειται να διοργανώσουμε artists in residencies καλλιτεχνών σε δομές ψυχικής υγείας. Η δράση θα γίνει σε συνεργασία με την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Σε αυτή τη δράση, καλλιτέχνες επισκέπτονται και υλοποιούν συναντήσεις σύντομου χρονικού διαστήματος σε δομές ψυχικής υγείας. Ο καλλιτέχνης αναλαμβάνει να δημιουργήσει ένα  συνολικό έργο από τα αποτελέσματα των εργαστηρίων, δηλαδή ένα νέο δημιούργημα, που συμπεριλαμβάνει τα  έργα των μελών της ομάδας.

Στο NEFELE θα έχουμε τη συμμετοχή του Χρόνη Μπότσογλου, ενός από τους μεγαλύτερους σύγχρονους καλλιτέχνες, καθώς και καθηγητής και πρώην πρύτανης της Καλών Τεχνών. Ο καλλιτέχνης θα συμμετάσχει με νέα και παλαιότερα έργα.

Αξίζει να πούμε πως ανάμεσα στις εκθέσεις εικαστικών (καμβάδες, έργα σε κορνίζες) ετοιμάζουμε τμήμα των έργων θα είναι ψηφιακό, έτσι ώστε να μπορεί να ταξιδεύει περιοδεύοντας στο εξωτερικό σε άλλα φεστιβάλ και να φιλοξενείται και σε μη συμβατικά μέσα, όπως σε εφημερίδες ή στο δημόσιο χώρο. Είναι σαν μια «οπτικοποιημένη δημοσιογραφία» πάνω στο θέμα της ψυχικής υγείας και την ονομάσαμε θεματική ενότητα του οπτικού ακτιβισμού με έργα όπως posters, Graffiti, Stencils, Infographics, Φωτογραφία, Βίντεο (μικρού μήκους), κ.α.

Στα πλαίσια της διακρατικής συνεργασίας για την από κοινού διοργάνωση του φεστιβάλ με τους άλλους τέσσερις ευρωπαϊκούς φορείς, αναμένουμε υλικό από τους εταίρους όπως παραδείγματος χάριν την ευρωπαϊκή έκθεση φωτογραφίας από τον οργανισμό INTRAS της Ισπανίας.

Το φεστιβάλ σχεδιάζεται έτσι ώστε να συνάδει με τη δυναμική της πόλης, καλώντας τους επισκέπτες να λάβουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία ευαισθητοποίησης που αυτό προτείνει. Σε αυτό ο επισκέπτης έχει κεντρικό ρόλο.

  • εκθέματα που ευνοούν τη διάδραση μεταξύ καλλιτεχνικού έργου και επισκέπτη,
  • workshops τα οποία επικεντρώνονται στην επί τόπου δημιουργία από το κοινό,
  • έργα που εκτυλίσσονται στον δημόσιο χώρο,
  • άνοιγμα διαλόγου με τον επισκέπτη για την ψυχική υγεία,
  • εμπλοκή ομάδων κοινού που συνήθως δεν παρίσταται σε πολιτιστικά γεγονότα.

[vsw id=”qqgEpp1cvAU” source=”youtube” width=”425″ height=”344″ autoplay=”no”]