Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός
Η καισαρική τομή αποτελεί σήμερα μια από τις πιο συχνές μαιευτικές επεμβάσεις παγκοσμίως. Παρά την ιατρική της σημασία και την ασφάλεια που παρέχει, πολλές γυναίκες βιώνουν έντονα συναισθήματα ενοχής, απογοήτευσης ή ακόμα και μειωμένης αυτοεκτίμησης θεωρώντας ότι απέτυχαν να γεννήσουν με φυσικό τοκετό (Beck, 2002). Η ψυχολογική φροντίδα στη μετεγχειρητική περίοδο είναι κρίσιμη για την απενοχοποίηση της γυναίκας, τη διαχείριση των συναισθημάτων και την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες μετά από καισαρική τομή συχνά βιώνουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων (Anniverno et al., 2013). Συχνά εμφανίζεται ένα αίσθημα προσωπικής αποτυχίας καθώς η γυναίκα συγκρίνει την εμπειρία της με τον «ιδανικό» φυσικό τοκετό. Παράλληλα, μπορεί να αναπτυχθεί φόβος και άγχος για την ανάρρωση, τον πόνο, το τραύμα ή τη φροντίδα του νεογνού. Σε περιπτώσεις επείγουσας ή μη προγραμματισμένης καισαρικής, η εμπειρία μπορεί να θεωρηθεί τραυματική, αυξάνοντας τον κίνδυνο μετατραυματικού στρες και κατάθλιψης (Puia, 2013). Η απενοχοποίηση της γυναίκας είναι κεντρικός στόχος της ψυχολογικής φροντίδας.
Η γυναίκα πρέπει να κατανοήσει ότι η αξία της ως μητέρας δεν καθορίζεται από τον τρόπο γέννας.
Η φροντίδα, η αγάπη και η παρουσία της είναι καθοριστικές για την ανάπτυξη του παιδιού. Η καισαρική τομή αποτελεί ιατρική απόφαση συχνά αναγκαία για την ασφάλεια μητέρας και παιδιού. Μπορεί, όμως, να είναι και προσωπική απόφαση της κάθε γυναίκας για λόγους που εκείνη γνωρίζει κι αυτό είναι σεβαστό και δεν αποτελεί ένδειξη προσωπικής αποτυχίας. Τέλος, τα έντονα συναισθήματα θλίψης, φόβου ή απογοήτευσης είναι φυσιολογικά και η αναγνώρισή τους αποτελεί πρώτο βήμα για την επεξεργασία τους (Hallgren et al., 1995).
Η ενδυνάμωση της γυναίκας περιλαμβάνει την αναγνώριση της προσπάθειας που κατέβαλε, την επικύρωση των συναισθημάτων της και τη στήριξη στη μετάβαση στον νέο της ρόλο. Η διεπιστημονική συνεργασία μαιευτικής και ψυχολογίας αποτελεί βασικό εργαλείο για τη στήριξη της γυναίκας μετά από καισαρική. Οι μαίες/μαιευτές παρέχουν την απαραίτητη φυσική και ιατρική φροντίδα. Παρέχουν πληροφορίες για την ανάρρωση, τη φροντίδα του τραύματος και την υποστήριξη του νεογνού (Hodnett et al., 2003) ενώ οι ψυχολόγοι ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα και διαχειρίζονται τις συναισθηματικές δυσκολίες. Η ψυχολογική φροντίδα δίνει έμφαση στην ενδυνάμωση της μητρικής ταυτότητας ανεξάρτητα από τον τρόπο τοκετού. Η αναγνώριση των ικανοτήτων της μητέρας, η στήριξη στη φροντίδα του παιδιού και η επικύρωση της εμπειρίας της ενισχύουν την αυτοεκτίμηση και μειώνουν την ενοχή. Η εμπειρία της καισαρικής μπορεί έτσι να μετατραπεί από πηγή άγχους σε μια διαδικασία ενδυνάμωσης και συναισθηματικής ωρίμανσης (Carter et al., 2006).
Συμπεράσματα
Η καισαρική τομή δεν αποτελεί ένδειξη προσωπικής αποτυχίας. Η ψυχολογική φροντίδα μετά τον τοκετό είναι κρίσιμη για την απενοχοποίηση της γυναίκας, την ενίσχυση της αυτοεκτίμησής της και τη διασφάλιση της ψυχικής της υγείας. Η συνεργασία μαιευτικής και ψυχολογίας προσφέρει ολοκληρωμένη υποστήριξη, επιτρέποντας στη γυναίκα να βιώσει τη μητρότητα με αυτοπεποίθηση και ψυχική ευεξία.
Βιβλιογραφία
- Beck, C. T. (2002). Postpartum depression: A metasynthesis. Qualitative Health Research, 12(4):453-472 DOI:10.1177/104973202129120016
- Anniverno, R., Bramante, A., Mencacci, C., & Durbano, F. (2013). Anxiety disorders in pregnancy and the postpartum period. In F. Durbano (Ed.), New insights into anxiety disorders. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/52786
- Puia, D. (2013). A meta-synthesis of women’s experiences of cesarean birth. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing, 38(1), 41–47. https://doi.org/10.1097/NMC.0b013e31826aa855
- Carter, F. A., Frampton, C. M., & Mulder, R. T. (2006). Cesarean section and postpartum depression: A review of the evidence examining the link. Psychosomatic Medicine, 68(2), 321–330. https://doi.org/10.1097/01.psy.0000204787.83768.0c
- Hallgren, A., Kihlgren, M., Norberg, A., & Forslin, L. (1995). Women’s perceptions of childbirth and childbirth education before and after education and birth. Midwifery, 11(3), 130–137. https://doi.org/10.1016/0266-6138(95)90027-6
- Hodnett, E. D., Gates, S., Hofmeyr, G. J., Sakala, C. (2003). Continuous support for women during childbirth. Cochrane Database of Systematic Reviews, (7), CD003766. DOI: 10.1002/14651858.CD003766
