Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός
Η εκμάθηση ξένων γλωσσών αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης εκπαίδευσης, ωστόσο, για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ), η κατάλληλη χρονική στιγμή για την έναρξη της διδασκαλίας της αγγλικής γλώσσας αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και έρευνας. Οι μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, η δυσαριθμησία ή η δυσαναγνωσία, επηρεάζουν βασικές γνωστικές λειτουργίες που σχετίζονται με τη γλωσσική επεξεργασία και κατά συνέπεια, η διδασκαλία μιας δεύτερης γλώσσας απαιτεί προσεκτική στρατηγική προσέγγιση.
Η εκμάθηση αγγλικών βασίζεται σε δεξιότητες όπως η φωνολογική επίγνωση, η εργαζόμενη μνήμη και η ακουστική διάκριση. Οι δεξιότητες αυτές συνήθως παρουσιάζουν δυσλειτουργία σε παιδιά με ΜΔ, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία πιο απαιτητική. Σύμφωνα με τον Swanson & Siegel (2001), οι μαθητές με δυσλεξία εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες στην ακουστική επεξεργασία, στη φωνολογική κωδικοποίηση και στην αυτοματοποίηση της ανάγνωσης, δεξιότητες που είναι κρίσιμες για την εκμάθηση ξένης γλώσσας.
Οι απόψεις σχετικά με την ιδανική ηλικία έναρξης διαφέρουν.
Από τη μία, η θεωρία της «κρίσιμης περιόδου» (Lenneberg, 1967) υποστηρίζει ότι η πρώιμη έκθεση σε ξένες γλώσσες (πριν τα 7 έτη) συνδέεται με καλύτερη προφορά και μεγαλύτερη ευχέρεια. Ωστόσο, στα παιδιά με ΜΔ, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η πρόωρη εισαγωγή μπορεί να επιβαρύνει τη μαθησιακή πορεία, αν δεν έχουν προηγουμένως κατακτηθεί βασικές δεξιότητες στη μητρική γλώσσα (Sparks et al., 2008). Σύμφωνα με τους Kormos και Smith (2012), είναι προτιμότερο τα παιδιά με ΜΔ να ξεκινούν την εκμάθηση αγγλικών αφού αποκτήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο γραμματισμού στη μητρική τους γλώσσα. Η σταθερότητα στη γλωσσική βάση της πρώτης γλώσσας παρέχει γνωστική υποστήριξη στην εκμάθηση της δεύτερης.
Η επιλογή της χρονικής στιγμής πρέπει να συνοδεύεται από εξατομικευμένες διδακτικές στρατηγικές. Πολυαισθητηριακή διδασκαλία, μικρά γλωσσικά βήματα και επαναλαμβανόμενη εξάσκηση έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά μέσα για παιδιά με ΜΔ (Schneider & Crombie, 2003). Η υποστηρικτική χρήση τεχνολογίας (όπως επαναληπτική ακρόαση) μπορεί επίσης να διευκολύνει τη μαθησιακή διαδικασία. Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση για το πότε είναι καταλληλότερο να ξεκινήσουν τα αγγλικά τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Η απόφαση εξαρτάται από παράγοντες όπως το είδος και η βαρύτητα της δυσκολίας, το επίπεδο κατάκτησης της μητρικής γλώσσας και η διαθεσιμότητα εξατομικευμένων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Σε γενικές γραμμές, η καθυστερημένη εισαγωγή με ταυτόχρονη χρήση κατάλληλων μεθόδων διδασκαλίας φαίνεται να ευνοεί την επιτυχία αυτών των μαθητών στη δεύτερη γλώσσα.
Βιβλιογραφία
Kormos, J., & Smith, A. M. (2012). Teaching languages to students with specific learning differences. Multilingual Matters.
Lenneberg, E. H. (1967). Biological foundations of language. New York: Wiley.
Schneider, E., & Crombie, M. (2003). Dyslexia and foreign language learning. David Fulton Publishers.
Sparks, R. L., Patton, J., Ganschow, L., & Humbach, N. (2008). Long-term crosslinguistic transfer of skills from L1 to L2. Language Learning, 58(2), 319–365.
