Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MBPsS BA, MA, MSc Psychology, Εκπαιδευτικό-Ψυχοεκπαιδεύτρια, Βιβλιοκριτικό
Η ψυχοκοινωνική προσαρμογή στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΣΔΤ1) παρουσιάζει σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα φύλα, οι οποίες επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, τη συμμόρφωση στη θεραπεία και την ψυχική υγεία των ασθενών. Πλήθος μελετών έχουν καταδείξει ότι οι γυναίκες με ΣΔΤ1 συχνά εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και διαβητικής κόπωσης σε σχέση με τους άνδρες (Fisher et al., 2014; Hood et al., 2010).
Οι λόγοι για αυτές τις διαφορές είναι πολυπαραγοντικοί και περιλαμβάνουν βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές παραμέτρους. Βιολογικά, οι ορμονικές διακυμάνσεις που σχετίζονται με τον έμμηνο κύκλο, την εγκυμοσύνη και την εμμηνόπαυση μπορούν να επηρεάσουν τη ρύθμιση της γλυκόζης και να αυξήσουν την ψυχική επιβάρυνση (Gonder-Frederick et al., 2011). Ψυχολογικά, οι γυναίκες τείνουν να είναι πιο ευάλωτες σε συναισθηματικές διαταραχές, γεγονός που επιβαρύνει την αυτοδιαχείριση της νόσου (Colberg et al., 2015).
Κοινωνικά, οι γυναίκες συχνά αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους (εργασία, φροντίδα οικογένειας), γεγονός που αυξάνει το άγχος και μειώνει τον χρόνο και την ενέργεια που μπορούν να αφιερώσουν στη διαχείριση του διαβήτη (Snoek et al., 2011).
Αντίθετα, οι άνδρες με ΣΔΤ1, αν και συχνά εμφανίζουν καλύτερη συμμόρφωση στην ιατρική αγωγή, τείνουν να υποεκφράζουν το ψυχολογικό τους στρες και τα συναισθήματά τους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υποδιάγνωση και ανεπαρκή υποστήριξη για θέματα ψυχικής υγείας (Fisher et al., 2014). Η κοινωνική πίεση για «ανδρική ανθεκτικότητα» μπορεί να δυσχεραίνει τη ζήτηση βοήθειας, αυξάνοντας τον κίνδυνο αδιαγνωστού άγχους και κατάθλιψης.
Οι διαφορές αυτές υπογραμμίζουν την ανάγκη για εξατομικευμένες παρεμβάσεις και ψυχοκοινωνική υποστήριξη προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε φύλου. Προγράμματα που ενσωματώνουν εκπαίδευση, ψυχολογική υποστήριξη και κοινωνική ενδυνάμωση μπορούν να βελτιώσουν την ψυχική υγεία και τη θεραπευτική συμμόρφωση, μειώνοντας τις ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών (Whittemore et al., 2010; Hood et al., 2010).
Βιβλιογραφία
Fisher, L., Mullan, J. T., Arean, P., Glasgow, R. E., & Masharani, U. (2014). Diabetes distress but not clinical depression or depressive symptoms is associated with glycemic control. Diabetes Care, 37(2), 259-265.
Hood, K. K., Huestis, S., Maher, A., Butler, D., Volkening, L., & Laffel, L. M. (2010). Depressive symptoms in children and adolescents with type 1 diabetes: association with diabetes-specific characteristics. Diabetes Care, 31(6), 692-696.
Colberg, S. R., Sigal, R. J., Fernhall, B., et al. (2015). Exercise and type 1 diabetes: American Diabetes Association consensus statement. Diabetes Care, 38(7), 1384-1392.
Snoek, F. J., Bremmer, M. A., & Hermanns, N. (2011). Constructs of depression and distress in diabetes: time for an appraisal. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 3(6), 450-460.
Whittemore, R., Jaser, S., Chao, A., Jang, M., & Grey, M. (2010). Psychological experience of parents of children with type 1 diabetes: a systematic mixed-studies review. The Diabetes Educator, 36(4), 513-538.
