Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός
Η φροντίδα παιδιών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΔΤ1) αποτελεί μια καθημερινή πρόκληση για τους γονείς. Εκτός από τη διαχείριση των ινσουλινών, τη μέτρηση σακχάρου και την προσοχή στη διατροφή, οι γονείς αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα ύπνου λόγω νυχτερινών μετρήσεων, ανησυχίας για υπογλυκαιμίες και γενικής αβεβαιότητας (Jaser et al., 2017). Οι διαταραχές ύπνου στους γονείς μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην ψυχολογία τους όσο και στη συμμόρφωση και τη ρύθμιση της νόσου στα παιδιά.
Διαταραχές ύπνου στους γονείς παιδιών με ΔΤ1
Μελέτες δείχνουν ότι οι γονείς παιδιών με ΔΤ1 κοιμούνται λιγότερες ώρες και με μικρότερης ποιότητας ύπνο σε σύγκριση με γονείς υγιών παιδιών (Hysing et al., 2009). Οι νυχτερινές αφυπνίσεις για έλεγχο γλυκόζης ή χορήγηση ινσουλίνης οδηγούν σε διακοπτόμενο ύπνο ενώ η συνεχής ανησυχία για την ασφάλεια του παιδιού αυξάνει την ψυχολογική πίεση. Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και εξουθένωσης, τα οποία μπορεί να μειώσουν την προσοχή και την ικανότητα λήψης αποφάσεων (Hysing et al., 2009; Meltzer & Mindell, 2007). Οι γονείς με μειωμένη ψυχολογική ευεξία μπορεί να δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις μετρήσεις σακχάρου και να εφαρμόσουν σωστά τη θεραπεία, επηρεάζοντας έμμεσα τη ρύθμιση της γλυκόζης στα παιδιά τους.
Το συνεχές ξύπνημα και η νυχτερινή εγρήγορση αυξάνουν τον κίνδυνο άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Η χρόνια αϋπνία έχει συσχετιστεί με μειωμένη ικανότητα αντιμετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων και μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία (Jaser et al., 2017). Επιπλέον, η ψυχολογική κόπωση μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική εξουθένωση, η οποία επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της γονεϊκής φροντίδας και τη στήριξη του παιδιού. Η αναγνώριση και η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου στους γονείς είναι σημαντική για την υγεία της οικογένειας. Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν τη χρήση συνεχών μετρητών γλυκόζης (CGM) με συναγερμούς για υπογλυκαιμία, μειώνοντας έτσι τον αριθμό των νυχτερινών αφυπνίσεων, την τήρηση σταθερών προγραμμάτων ύπνου για γονείς και παιδιά προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα ξεκούρασης, την ψυχολογική υποστήριξη μέσω ατομικής συμβουλευτικής ή ομάδων γονέων για μείωση άγχους και ενίσχυση δεξιοτήτων διαχείρισης στρες καθώς και την κοινοτική υποστήριξη μέσω δικτύωσης με άλλους γονείς παιδιών με ΔΤ1 για ανταλλαγή εμπειριών και συμβουλών (Macaulay et al., 2020). Με τον κατάλληλο συνδυασμό αυτών των παρεμβάσεων, οι γονείς μπορούν να μειώσουν την αϋπνία και το άγχος, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της φροντίδας και τη ρύθμιση της νόσου στα παιδιά τους.
Συμπερασματικά
Οι διαταραχές ύπνου στους γονείς παιδιών με ΔΤ1 δεν είναι απλώς παρενέργεια της φροντίδας αλλά έχουν σημαντικές συνέπειες στην ψυχολογία των γονέων και στη ρύθμιση του σακχάρου των παιδιών. Η έγκαιρη αναγνώριση, η εκπαίδευση και η ψυχολογική υποστήριξη είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής της οικογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.
Βιβλιογραφία
Hysing, M., et al. (2009). Sleep in children with chronic illness, and the relation to emotional and behavioral problems–a population-based study. Journal of Pediatric Psychology, Jul;34(6):665-70.doi:10.1093/jpepsy/jsn095. Epub 2008 Sep 11.
Jaser, S. Sarah et al. (2017). Sleep in children with type 1 diabetes and their parents in the T1D Exchange. National Library of Medicine, Nov:39:108-115. doi: 10.1016/j.sleep.2017.07.005. Epub 2017 Jul 18.
Macaulay, C. Grace et al. (2020). Sleep and Night-time Caregiving in Parents of Children and Adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus – A Qualitative Study. National Library of Medicine, Sep-Oct;18(5):622-636. doi: 10.1080/15402002.2019.1647207. Epub 2019 Aug 1.
Meltzer, L. J., & Mindell, J. A. (2007). Relationship between child sleep disturbances and maternal sleep, mood, and parenting stress: A pilot study. Journal of Family Psychology, 21(1), 67–73.
