Από την Μαρίνα Βενεκά, Ψυχοθεραπεύτρια, εκπαιδευόμενη ψυχαναλύτρια Λακανικού προσανατολισμού

Καθείς από εμάς έχει και το δικό του Πραγματικό. Στις μέρες μας, όμως, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο CO-VID19 είναι το Πραγματικό όλου του πλανήτη, με αποτέλεσμα όλοι μαζί να ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτό, μα και καθένας να καλείται να επινοήσει τη δική του εναδική λύση. Καθημερινά, μάλιστα, διαπιστώνουμε ένα νέο μέτρο να «ταϊζει» τον Λόγο της επιστήμης και κατ’ επέκταση της κοινωνίας. Ορισμένοι επινοούμε λύσεις μέσω της επιθυμίας μας απέναντι στο πραγματικό που έχει παρουσιαστεί από τον επιστημονικό λόγο.

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, για να μετακινηθεί κάποιος έως τις 4/05/2020 χρειάζεται, βάσει νόμου, να στείλει έναν συγκεκριμένο κωδικό σε συγκεκριμένο αριθμό. Διαφορετικά, υπάρχουν κυρώσεις. Κοινωνία και επιστήμη, λοιπόν, αλληλοεπιδρούν. Άλλωστε, ανέκαθεν η επιστήμη για να κάνει τις μετρήσεις της ανήγαγε τον κάθε άνθρωπο σε έναν αριθμό: Σε κάθε συναλλαγή με δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, στο όνομα κάθε υποκειμένου αντιστοιχεί ένας συγκεκριμένος κωδικός από τον οποίο καθένας αντιπροσωπεύεται κάθε φορά που απευθύνεται στον εκάστοτε φορέα.

Οι άνθρωποι διαχωρίζονται σε θετικούς και αρνητικούς στον ιό.

Επιπροσθέτως, στα λατινικά η λέξη «codex»έχει διάφορες σημασίες, όπως η κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση ενός μηνύματος, η γλώσσα προγραμματισμού, ο γενετικός κώδικας. Ακόμη και το S1 “CO-VID19” είναι ένας όρος, που αποκωδικοποιείται ως: “COrona-VIrusDisease” με τη χρονολογία ανακάλυψης αυτού: 2019.

Στην εποχή, λοιπόν, του κορωναϊού το μετρήσιμο της επιστήμης ανευρίσκεται επίσης στο συν (+) ή το πλην (-). Οι άνθρωποι διαχωρίζονται σε θετικούς και αρνητικούς στον ιό. Η επιστήμη, για ακόμη μία φορά, έδωσε ταμπέλες στους ανθρώπους, μέσω του + ή του –. Μόνο που κανείς δε γνωρίζει αν ο αρνητικός στον ιό ενδέχεται να είναι θετικός σε αυτόν την επόμενη ημέρα. Πώς αυτόεκλαμβάνεται από ορισμένους;

Ο Ζακ Αλέν Μιλέρ θα σχολιάσει: «Το αποτέλεσμα 0 του στοιχειώδους φαινομένου… μέσω ενός αποτελέσματος άλεφ, που ανοίγει στο άπειρο της σημασιολογίας… στη φυγή από το νόημα»2, δηλαδή ένα άνοιγμα στο άπειρο των σημαινόντων δίχως ερμηνεία, κάνει το Υποκείμενο να διαφεύγει του νοήματος, χωρίς καμιά ανάδυση έλλειψης. Ο Κάντορ εφάρμοσε την έννοια των συνόλων που τα ονόμασε αριθμησίμως άπειρα με τον ίδιο πληθικό αριθμό, τον aleph=0. Αυτό το άπειρο διανοίγεται σε ομιλ-όντα με ψυχωσικά φαινόμενα.

Στα Ecritsο Λακάν αναφέρει πως «Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως η επιστήμη του ανθρώπου, γιατί ο άνθρωπος της επιστήμης δεν υπάρχει, μόνο το υποκείμενό της υπάρχει»3. Από τη στιγμή, λοιπόν, που υπάρχει το υποκείμενο της επιστήμης του ανθρώπου, εκείνο έχει και επιθυμία, και απόλαυση και αντικείμενο. Οπότε, ως υποκείμενο έχει και έλλειψη. Από την άλλη πλευρά, όμως, και σε αντιπαράθεση με το υποκείμενο και την έλλειψή του, διαπιστώνουμε ότι οι επιστήμονες δεν δέχονται τις ελλείψεις τους. Μιλούν με όρους βεβαιότητας.

Υπάρχουν, λοιπόν, οι επιστήμονες που είναι σίγουροι για τα αποτελέσματα του ιού και με τη σιγουριά αυτήν μεταδίδουν τον φόβο της πανδημίας στα υποκείμενα που ήδη έχουν κατακλυστεί από το δικό τους πραγματικό ή που είχαν το ενδεχόμενο να κατακλυστούν από αυτό. Βομβαρδίζονται, κατά συνέπεια, από την πανδημία και σε αυτό το σημείο αναδύονται ψυχαναλυτικά συμπτώματα. Κάποιοι κατέληξαν φυλακισμένοι στον ίδιο τους τον εαυτό δίχως διέξοδο. Στην προκειμένη περίπτωση, ο φόβος του μεγάλου Άλλου, των απαγορεύσεων, έχει οδηγήσει τα ομιλ-όντα να βρίσκονται φυλακισμένα μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, να υπόκεινται στον περιορισμό του εγκλεισμού. Και, όπως γράφει και ο Walt Whitman:

To think of time—of all that retrospection!

To think of to-day, and the ages continued henceforward!

Have you guess’d you yourself would not continue?

Have you dreaded these earth-beetles?

Have you fear’d the future would be nothing to you?

Is to-day nothing? Is the beginningless past nothing?

If the future is nothing, they are just as surely nothing.

To think that we are now here, and bear our part!4 

 

 

Παραπομπές:

[1] Βλ.: https://en.wiktionary.org/wiki/codex

2Βλ.: https://londonsociety-nls.org.uk/Publications/002/Miller-JacquesAlain_Interpretation-in-Reverse.pdf

3Βλ.: Jacques Lacan, Écrits. The First Complete Edition in English.Translated by Bruce Fink. N. York/London: Norton, 2005, p. 730.

4 Βλ.: https://poets.org/poem/think-time

[Πρώτη δημοσίευση στα Αγγλικά: http://www.thelacanianreviews.com/the-real-of-science-and-its-numbers/]