Εκδηλώσεις

Περίληψη

Μέσα από την δική του ανάγνωσή τού έργου του Freud Ο Πολιτισμός και οι Δυσφορίες του (Civilization and Its Discontents), ο David Bell εξερευνά το παράδοξο ότι ο πολιτισμός καθιστά δυνατή, και ταυτόχρονα ματαιώνει την ανθρώπινη ζωή. Οι ίδιοι οι νόμοι, οι ηθικοί κώδικες και οι απωθήσεις που στηρίζουν τη συλλογική ύπαρξη, παράγουν ταυτόχρονα βαθιά δυστυχία και εσωτερική ένταση. Ξεκινώντας από το «ωκεάνιο συναίσθημα» ως απομεινάρι της βρεφικής ενότητας, ο Freud στρέφεται στην επιθετικότητα και στην ενόρμηση θανάτου ως θεμελιώδεις δυνάμεις της ανθρώπινης φύσης. Ο Bell διακρίνει μια «θορυβώδη» και μια «σιωπηλή» μορφή καταστροφικότητας, αν και οι δυο μπορεί να συνδυασθούν. Η πρώτη εκφράζεται μέσα ωμής βίας, ενώ η δεύτερη, μέσα από την έλξη προς τον μηδενισμό: τη «σιωπηλή νέκρωση της σκέψης» και νοημάτων, αναζητώντας την απόλυτη ειρήνη μέσω θανάτου. Ο πολιτισμός ανακατευθύνει τη βία προς τα έξω, ενώ προς τα μέσα, δημιουργεί την ενοχή και την αυτοτιμωρία μέσω του υπερεγώ. Αυτές οι απωθήσεις διατηρούν την κοινωνική τάξη, αλλά ταυτόχρονα γεννούν τη νεύρωση και τη δυσαρέσκεια. Η εχθρότητα μετατοπίζεται προς τους «άλλους» μέσα από τον «ναρκισσισμό των μικρών διαφορών», ενώ η θρησκεία και η ιδεολογία λειτουργούν ως κοινές αυταπάτες που ενώνουν τις κοινότητες, αλλά και διαιωνίζουν τη βία. Μετέπειτα στοχαστές όπως ο W. Reich και η H. Arendt δείχνουν πώς η καταπίεση και η απουσία σκέψης ανοίγουν τον δρόμο προς τις θηριωδίες. Τελικά, το τραγικό όραμα του Freud παραμένει: ο πολιτισμός παραμένει μια εύθραυστη άμυνα απέναντι στις ίδιες τις καταστροφικές ορμές της ανθρώπινης φύσης.

Ο David Bell είναι πρώην πρόεδρος της Βρετανικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Συνταξιοδοτήθηκε το 2021 μετά από 25 έτη εργασίας στην Κλινική Tavistock. Κατά τη διάρκεια της εργασίας του ανέπτυξε έντονο ενδιαφέρον για τις διεπιστημονικές μελέτες – ψυχανάλυσης και λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και κοινωνικο-πολιτικής θεωρίας.

Το πιο πρόσφατο άρθρο του ‘ Psychoanalytic reflections on the Gaza’ δημοσιεύτηκε στην ψυχαναλυτική επιθεώρηση Psychoanalytic Psychotherapy(2024). Η έκθεσή του (2018) έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διακοπή της λειτουργίας της υπηρεσίας δυσφορίας γένους στην Κλινική Tavistock.

Έχει εκδώσει τα βιβλία: Reason and Passion (1997), Psychoanalysis and Culture(1999), Paranoia(2003), Living on the Border(2013), Turning the Tide: The Psychoanalytic Work of the Fitzhhon’s Unit to Patients with Complex Needs (2018).

O Δημήτρης Τζάκσον είναι διδάσκων αναλυτής της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και Φιλοξενούμενο Μέλος της Βρετανικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας.  Έχει διατελέσει εκπρόσωπος της Ευρώπης στο Συμβούλιο της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης και από τον Ιούλιο, έχει αναλάβει πρόεδρος της επιτροπής αιτημάτων νέων εταιρειών για ένταξη στην IPA (Applicant Societies Committee), μέρος του ING (International New Groups). Συμμετέχει συγγραφικά και ως επιμελητής, εκ μέρους της Ευρώπης,  στη δημοσίευση της Διαπεριφερειακής Εγκυκλοπαίδειας Λεξικού της IPA (Interregional Encyclopedia Dictionary).  Πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα νέο βιβλίο με τίτλο  ‘Bion’s Vertices. On truth and lies’ (Karnac, 2025), στο οποίο  συμμετέχει συγγραφικά, μαζί με τον David Bell και άλλους.

Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026 στις 20.00

ΦΟΡΜΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ