Προσοχή στο κενό…

Πώς καλύπτει μια ανάγκη του κάποιος υποδυόμενος κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι;
Πώς καλύπτει μια ανάγκη του κάποιος υποδυόμενος κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι;

Από τη Φοίβη Λέκκα, Κοινωνική Ψυχολόγο
http://foivi-somethinglikehappiness.blogspot.gr/

Η σύναψη σεξουαλικών σχέσεων μέσω των social media και κυρίως του facebook είναι φαινόμενο της εποχής μας. Και όπως συμβαίνει με όλα τα φαινόμενα, είναι λάθος να βγάζει κανείς εύκολα συμπεράσματα. Και επιπόλαιο. Μπορεί όμως να παρατηρεί. Και να επισημαίνει αυτά που το ίδιο το φαινόμενο δείχνει να τονίζει ως σημαντικά ή να υποδηλώνει. Η performance “Timeline project” στο Κινητήρας studio είναι πρόσφορο έδαφος για σκέψεις και προβληματισμούς πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Έξι άνθρωποι σε διαφορετικές ηλικίες και φάσεις ζωής μπροστά στους υπολογιστές τους προς αναζήτηση επαφής, κυρίως σεξουαλικής. Συνομιλώντας μεταξύ τους αλλά και με το κοινό την ίδια στιγμή.

Η εξάπλωση και η διόγκωση ενός φαινομένου δεν είναι ποτέ άσχετες με τη χρονική στιγμή που παρατηρούνται. Έτσι λοιπόν και στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι τυχαίο που η αναζήτηση μιας ερωτικής επαφής μέσω facebook βρίσκεται σε έξαρση αυτή τη δεδομένη στιγμή, στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και της έκπτωσης των αξιών.

Μία βασική παράμετρος θα μπορούσε εύκολα κανείς να υποθέσει πως είναι η οικονομική. Η έλλειψη χρημάτων και ο περιορισμός των εξόδων  έχει καθηλώσει τη μεγαλύτερη μερίδα του κόσμου μπροστά σε έναν υπολογιστή, αφού τον βλέπουν σαν το μόνο τρόπο κοινωνικοποίησης και διασκέδασης, όντας κλεισμένοι μέσα στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού τους. Και βέβαια εντελώς ανέξοδο. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου ότι μιλάμε για μία εποχή που ο υπολογιστής έχει γίνει κυριολεκτικά η προέκταση του χεριού μας και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ζωτικό και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Σε αυτή τη λογική, κάθε άλλο παρά παράταιρη μοιάζει η σεξουαλική επαφή μέσω facebook.

Την ίδια στιγμή είναι και ένας τρόπος εκτόνωσης -κυρίως για τους νεότερους- που θυμίζει τις ακραίες συμπεριφορές στην εφηβεία. Μοιάζει λίγο να είναι μια αντίδραση στις υπάρχουσες συνθήκες, στην πίεση που υφίστανται στη δουλειά τους ή εξαιτίας της έλλειψης της και στο θυμό και στην αγανάκτηση που τους βγαίνει σε μια κοινωνία που τους κάνει να ασφυκτιούν. Ο άνθρωπος νιώθει την ανάγκη να εκτονωθεί και βρίσκει στο διαδικτυακό σεξ τον καλύτερο τρόπο να το κάνει. Μια εκτόνωση που γίνεται μόνο σε «ασφαλές» περιβάλλον. Υπάρχει μία μυστικοπάθεια γύρω από αυτό και γίνεται κρυφά˙ δύσκολα μπορώ να φανταστώ αυτούς που το κάνουν, να βγαίνουν να μιλάνε επώνυμα γι’αυτό. Μια τέτοια συμπεριφορά αφορά μόνο στα εμπλεκόμενα άτομα, όμως τα αίτια παραπέμπουν με βεβαιότητα στην κοινωνία. Οι συνθήκες που επικρατούν σε αυτήν επηρεάζουν αναπόφευκτα τις πράξεις και τις συμπεριφορές τους. Μια κοινωνία που νοσεί ωθεί τα άτομα σε διεξόδους που υπό άλλες συνθήκες ίσως να μην έβρισκαν.

Μια κοινωνία που νοσεί άλλωστε είναι μια κοινωνία που δεν αποδέχεται την παρέκκλιση και το διαφορετικό. Και η ελληνική είναι μια τέτοια κοινωνία. Ουσιαστική απελευθέρωση δεν υπάρχει και οι άνθρωποι -σε μεγάλο βαθμό- δε μπορούν να εκφράσουν ελεύθερα τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις χωρίς να νιώσουν ότι περιθωριοποιούνται. Το facebook ίσως έρχεται να λειτουργήσει σαν ένα περιβάλλον απενοχοποίησης, όπου τα άτομα μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα, να αισθάνονται με έναν τρόπο προστατευμένα και να κάνουν όσα δε θα τολμούσαν ποτέ να κάνουν δημόσια και ανοιχτά.

Η πιο προφανής και εύκολη ίσως εξήγηση είναι πως οι άνθρωποι θέλουν έτσι να καταπολεμήσουν τη μοναξιά τους. Το ερώτημα είναι μήπως στην προσπάθεια τους αυτή  καταλήγουν πάλι σε αυτό που θέλουν να αποφύγουν. Γιατί τι είναι το αντίθετο της μοναξιάς αν όχι το μοίρασμα, το άνοιγμα το συναισθηματικό και οι σχέσεις που αντέχουν; Αυτή η τόσο ευκαιριακή, σπασμωδική και περιορισμένης διάρκειας καταπολέμηση της μοναξιάς μπορεί να την επιτείνει αντί να την ανακουφίσει. Τουλάχιστον σε βάθος χρόνου. Και είναι και λίγο ειρωνικό. Να καταπολεμά κανείς τη μοναξιά του όντας επί της ουσίας μόνος μπροστά σε μια οθόνη. Οι ήρωες πάντως του “Τimeline project” -που δεν είναι παρά αντιπροσωπευτικοί χαρακτήρες του διαδικτυακού κόσμου- αντί να ξεφεύγουν από τη μοναξιά και την ανία τους, δείχνουν να βυθίζονται όλο και περισσότερο μέσα σε αυτήν.

Μήπως όμως -πέρα και πάνω απ’όλα- , αυτή η έξαρση του φλερτ και των σεξουαλικών επαφών στο facebook είναι ένας φόβος απέναντι στη δέσμευση και την εγγύτητα; Απέναντι στα πραγματικά συναισθήματα; Σε μια εποχή που οι σχέσεις φαντάζουν -και είναι- πιο δύσκολες από ποτέ, το διαδικτυακό σεξ μοιάζει ο πιο ασφαλής τρόπος επικοινωνίας ή τουλάχιστον της ψευδαίσθησης της. Ο χρήστης  εκτονώνεται και ικανοποιεί μια ανάγκη της στιγμής εύκολα και γρήγορα. Χωρίς κανένα κόστος. Γιατί η δέσμευση σε μια σχέση και η έκθεση του εαυτού μας και των αδυναμιών μας στον άλλον, έχει κόστος. Και είναι ένα ρίσκο που πολλοί δεν είναι διατεθειμένοι να πάρουν. Ακόμα και το one night stand έχει ρίσκο. Το ρίσκο της απόρριψης, της απρόσμενης τροπής, της εξέλιξης σε σχέση. Το ρίσκο της αληθινής ζωής. Και προϋποθέτει έκθεση και πλησίασμα, σωματικό και ψυχικό. Και κάτι πολύ σημαντικό – την επιλογή. Κάτι που με κάποιο τρόπο ακυρώνεται στο facebook, που λειτουργεί  λίγο σαν τη ρουλέτα στο καζίνο: όπου κάτσει η μπίλια.

Σε αυτό το σημείο κάποιος θα μπορούσε να πει «Ωραία όλα αυτά, αλλά ο άνθρωπος δεν παύει να περνάει καλά και να καλύπτει μια ανάγκη του. Πού είναι το κακό σε αυτό;» Υποθέτω πως κανένα κακό δεν υπάρχει. Γεννιέται όμως ένα ερώτημα˙ πώς καλύπτει μια ανάγκη του κάποιος υποδυόμενος κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι. Γιατί, καλυμμένο πίσω από την ανωνυμία του διαδικτύου, μεγάλο μέρος των χρηστών κρύβει την αληθινή του ταυτότητα δίνοντας ψεύτικα στοιχεία και αποκρύπτοντας αυτά που μπορεί να του σταθούν εμπόδιο˙ από την ηλικία και την εμφάνιση μέχρι την οικογενειακή του κατάσταση. Στην παράσταση, ένα ζευγάρι παντρεμένων -ο καθένας σε διαφορετικά δωμάτια του σπιτιού- κάνει διαδικτυακό σεξ, με τη γυναίκα να γνωρίζει ότι πρόκειται για τον άντρα της και να τον ρίχνει στην παγίδα και τον άντρα να νομίζει πως πρόκειται για μία άγνωστη. Και αναρωτιέται κανείς αν κάποιος μπορεί να ζήσει κάτι αληθινό υποδυόμενος κάποιον άλλον και απεκδυόμενος όσων είναι στην πραγματικότητα. Μοιάζει λίγο σαν κοροϊδία. Κοροϊδία κυρίως απέναντι στον εαυτό του.

Δεν είναι απορίας άξιον γιατί αυτό συμβαίνει. Η εικονική πραγματικότητα ήταν ανέκαθεν πιο δελεαστική από την ίδια την πραγματικότητα. Τη δεύτερη, βλέπεις, ούτε να την αλλάξει πάντα κανείς μπορεί ούτε να πατήσει log out και να βγει από αυτήν. Το θέμα είναι πού είναι κανείς πραγματικά καλά. Και για πόσο.

 

* ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Κείμενο: Χριστίνα Σαμπανίκου και 6 μονόλογοι από τους Κώστα Γιαννακίδη, Χαρά Γιαννακοπούλου, Λουκρητία, Χρήστο Πολυμενάκο, tanevramou, Γρηγόρη Καψάλα (Το Βρακί του Νταρθ)

Ιδέα-Σκηνοθεσία: Βίκυ Αδάμου

Σκηνικά: Βίκυ Αδάμου
Κουστούμια: Νικόλ Παναγιώτου

Φωτισμοί-Φωτογραφίες: Παύλος Μαυρίδης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Άντζη Βαλσαμή

Μουσική: Γιώργος Μπίτσικας

Χορογραφία: Ευγενία Δελιαλή
Videos: Κωνσταντίνος Πιλάβιος

Παίζουν: Βιολέττα Γύρα, Ευγενία Δελιαλή, Γιώργος Νικολαίδης, Γιάννης Ο., Σπύρος Περδίου, Χριστίνα Σαμπανίκου

Παραγωγή: LOL Production

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: 
Ημερομηνίες: 17 Μαϊου – 23 Ιουνίου
Ημέρες: 
Παρασκευή-Κυριακή
Ώρα έναρξης:
21:15

Χώρος: Κινητήρας studio και στο http://timelineproject.gr/
Διεύθυνση: 
Ερεχθείου 22, Ακρόπολη

 Τηλέφωνο κρατήσεων: 210 9248328

Τιμή εισιτήριου: Γενική Είσοδος: 12 ευρώ
Μειωμένο (φοιτητικό – ανέργων): 8 ευρώ
Κατάλληλο άνω των 18 ετών

Διάρκεια: 90’

facebook/TimelineProject.gr
twitter/Timelinersgr