Οι αναμνήσεις αντανακλούν την κουλτούρα μας

Oι πρώιμες κοινωνικο-γλωσσικές εμπειρίες των παιδιών διαμορφώνουν τις αυτοβιογραφικές τους αναμνήσεις.

Από τη Μαρία Μπάδα, Ψυχολόγο, Επικοινωνιολόγο, ΜΑ, Υπ. Διδάκτορα Παντείου

«Ο τρόπος με τον οποίο ανακαλούν τις προσωπικές αναμνήσεις τους οι Αμερικανοί ενήλικες και τα παιδιά είναι σταθερά διαφορετικός από τον τρόπο που το κάνουν οι εγχώριοι Κινέζοι», όπως αναφέρει ο Qi Wang, ένας Εξελικτικός Ψυχολόγος του Πανεπιστημίου Cornell.

Αυτές οι πολιτισμικές διαφορές είναι σημαντικές επειδή ο τρόπος με τον οποίο ανακαλούμε προσωπικές εμπειρίες έχει μια προφανή επίδραση στον εαυτό και την ταυτότητά μας.

Ο Qi Wang αναφέρει ότι «οι Αμερικανοί συχνά αναφέρουν μακρές, συγκεκριμένες, συναισθηματικά φορτισμένες αναμνήσεις, οι οποίες επικεντρώνονται στον εαυτό ως κεντρικό χαρακτήρα. Οι Κινέζοι τείνουν να δίνουν σύντομες αναφορές γενικών καθημερινών γεγονότων, τα οποία επικεντρώνονται σε ομαδικές δραστηριότητες και συχνά είναι συναισθηματικά ουδέτερες. Αυτά τα στυλ ατομικότητας και ομαδικότητας χαρακτηρίζουν γενικά και τις αξίες του Αμερικανικού και Κινεζικού πολιτισμού αντίστοιχα ».

Οι αναμνήσεις από την παιδική ηλικία διαμορφώνουν την αρχή αυτού που ο Wang αποκαλεί «ο αυτοβιογραφικός εαυτός» και παρέχουν ένα μοναδικό παράθυρο μέσω του οποίου καταλαβαίνουμε την αλληλεπίδραση μεταξύ ανάμνησης και εαυτού, όπως αναφέρεται στην έρευνά του που δημοσιεύτηκε στο  Journal of Personality and Social Psychology (2001). Οι ερευνητές συμφωνούν ότι, η δομική διαδικασία της αυτοβιογραφικής ανάμνησης είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη, την έκφραση και την διατήρηση μιας «δυναμικής έννοιας του εαυτού».

Στην έρευνά του ο Wang ζήτησε από 119 Αμερικανούς και 137 Κινέζους φοιτητές να περιγράψουν τις αναμνήσεις από την πρώιμη παιδική τους ηλικία. Εκτός από το εύρημα ότι το περιεχόμενο και το στυλ των αυτοβιογραφικών αφηγήσεων είναι σταθερά διαφορετικές μεταξύ Αμερικανών και Κινέζων, ο Wang βρήκε ότι κατά μέσο όρο οι Αμερικανοί θέτουν τις πρώτες τους αναμνήσεις στην ηλικία των 3 ½. Οι Κινέζοι ανακαλούν τις πρώτες μνήμες τους κατά μέσο όρο έξι μήνες αργότερα από ότι οι Αμερικανοί.

Σε άλλη έρευνα, ο Wang και συνάδελφοί του στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, ζήτησαν από 41 Αμερικανίδες και Κινέζες μητέρες να μιλήσουν με τα τριών ετών παιδιά τους σχετικά με δύο γεγονότα στο παρελθόν και μια ιστορία. Οι Αμερικανίδες μητέρες και τα παιδιά χρησιμοποίησαν ένα πιο ανεξάρτητο στυλ συζήτησης, στο οποίο η μητέρα και το παιδί επεξεργάστηκαν τις απαντήσεις τους και επικεντρώθηκαν στις προσωπικές απόψεις, τους ρόλους και τα συναισθήματα του παιδιού.

Αντίθετα, οι Κινέζες μητέρες και τα παιδιά επεξεργάστηκαν ελάχιστα τις απαντήσεις τους, αντίθετα οι μητέρες συχνά έθεταν και επαναλάμβαναν ερωτήσεις, δείχνοντας ενδιαφέρον σε ηθικούς κανόνες και συμπεριφορές.

Σύμφωνα με τον Wang «Αυτά τα ευρήματα δηλώνουν ότι οι πρώιμες κοινωνικο-γλωσσικές εμπειρίες των παιδιών διαμορφώνουν τις αυτοβιογραφικές τους αναμνήσεις και ίσως συμβάλλουν σε πολιτισμικές διαφορές τόσο στην ηλικία όσο και στο περιεχόμενο των αναμνήσεων της πρώιμης παιδικής ηλικίας».

Βιβλιογραφία:
Wang, Q. (2006). Relations of maternal style and child self-concept to autobiographical memories in Chinese, Chinese immigrant, and European American 3-year-olds. Child Development, 77, 6, 1799-1814.

Wang, Qi. (2001). Culture effects on adults’ earliest childhood recollection and self-description: Implications for the relation between memory and the self. Journal of Personality and Social Psychology, 81(2), 220-233.

Διαβάστε επίσης:
Η μνήμη μπορεί να διαβαστεί