Είκοσι αυτοκτονίες από το 2012 μέχρι σήμερα, οι οποίες έχουν πραγματοποιηθεί μέσα σε νοσοκομειακές μονάδες, έχουν καταγραφεί από το Δίκτυο Πληροφόρησης του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας. Επισημαίνεται ότι μόνο το 2015 έχουν καταγραφεί 6 αυτοκτονίες σε νοσοκομεία, ενώ για το σύνολο του προηγούμενου έτους είχαν καταγραφεί 7 και για το 2013 –σύνολο έτους- 6 αυτοκτονίες.
Οι αυτοκτονίες εντός νοσηλευτικών ιδρυμάτων σε παγκόσμια κλίμακα υπολογίζονται σε 1-5% επί των συνολικών αυτοκτονιών, ενώ ένας ψυχιατρικός νοσηλευτής υπολογίζεται πως θα βιώσει μια τέτοια αυτοκτονία κατά μέσο όρο κάθε 2 ½ χρόνια. Επιπλέον, τα άτομα που νοσηλεύονται μετά από απόπειρα διατρέχουν πολύ υψηλό κίνδυνο να επιχειρήσουν ξανά να βάλουν τέρμα στη ζωή τους, και γι’ αυτό επιβάλλεται, τόσο εντός της νοσηλευτικής μονάδας να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα, όσο και μετά το εξιτήριο να διασφαλιστεί η αποτροπή τέτοιων φαινομένων. Τι συμβαίνει όμως στις περιπτώσεις όπου κάποιο άτομο νοσηλεύεται μετά από απόπειρα και εντός του χώρου νοσηλείας αυτοκτονεί;
Δεδομένου ότι στη χώρα μας έχουν καταγραφεί 20 αυτοκτονίες – τα τελευταία 3 ½ χρόνια- εντός των γενικών και ψυχιατρικών νοσοκομείων, απαιτείται η άμεση ενεργοποίηση των αρμοδίως εμπλεκόμενων επαγγελματιών (ιατρούς, νοσηλευτές, διοικητές κ.λπ.) προκειμένου να επιτευχθεί η ελαχιστοποίηση των πιθανοτήτων αυτοκτονίας τόσο εντός του νοσοκομείου όσο και σύντομα μετά το εξιτήριο του ασθενούς. Επισημαίνεται, άλλωστε, ότι σύμφωνα με την Επιτροπή για τη Διαπίστευση των Οργανισμών Υγείας (JCAHO) η κύρια αιτία της ενδονοσοκομειακής αυτοκτονίας είναι η αποτυχία της κλινικής αξιολόγησης, ενώ σχετικές
μελέτες αναδεικνύουν ότι σε 60% των αυτοκτονιών δεν αξιολογήθηκε κατάλληλα ο κίνδυνος και δεν ελήφθησαν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα.
To Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας έχει επανειλημμένα προτείνει την υλοποίηση άμεσων παρεμβάσεων τόσο στους νοσοκομειακούς χώρους όσο και αναφορικά με την εξειδίκευση της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών στα νοσοκομεία. Άλλωστε, η εμπειρία μας αποδεικνύει ότι η εκπαίδευση ειδικών επαγγελματικών ομάδων στην ανάπτυξη και εφαρμογή μηχανισμών πρόληψη της αυτοκτονίας λειτουργεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά. (Η ΚΛΙΜΑΚΑ υλοποιεί αντίστοιχες εκπαιδεύσεις για την πρόληψη της αυτοκτονίας στην αστυνομία, σωφρονιστικούς υπαλλήλους, εκπαιδευτικούς κ.λπ.). Ανεξαρτήτως των κοινωνικών και οικονομικών διαστάσεων των αυτοκτονιών και των αποπειρών στα νοσοκομεία, η διασφάλιση της ζωής των ασθενών αποτελεί βασική απαίτηση ενός αξιοπρεπούς συστήματος δημόσιας υγείας.
Οι επίσημες καταγραφές δεν αποτυπώνουν τον ακριβή χώρο αυτοκτονίας (π.χ. νοσοκομεία), ενώ, παράλληλα, δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τις αυτοκτονίες που πραγματοποιούνται αμέσως μετά το εξιτήριο ή στο κρίσιμο διάστημα των 15 ημερών μετά τη νοσηλεία ή μετά τη γνωμάτευση ότι το άτομο δεν χρήζει νοσηλείας.
Επισημαίνεται ότι οι αναφερόμενες ενδονοσοκομειακές αυτοκτονίες αφορούν το σύνολο των περιφερειών, ενώ, σκοπίμως δεν γίνεται αναφορά στις συγκεκριμένες νοσηλευτικές μονάδες. Παρακάτω εμφανίζονται ανά περιφέρειες οι μονάδες υγείας με ενδονοσοκομειακές αυτοκτονίες στο σύνολο της χρονικής περιόδου.
Ενδεικτικές Συστάσεις για πρόληψη της αυτοκτονίας σε νοσηλευόμενους ασθενείς
- Σαφής και αυστηρή αξιολόγηση κινδύνου
- 24ωρη, στενή παρακολούθηση ασθενών (ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δίνεται στις 2 πρώτες εβδομάδες μετά την εισαγωγή στη μονάδα, όπως επίσης και κατά τη διάρκεια της νύχτας)
- Καλύτερη παρακολούθηση συμπεριφορικής συμπτωματολογίας (Μην βασίζεστε μόνο στα λεγόμενα του ασθενή σχετικά με την ύπαρξη ή μη αυτοκτονικού ιδεασμού)
- Βελτίωση των σχέσεων μεταξύ προσωπικού-ασθενών
- Βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ του προσωπικού για αναγνώριση συμπτωμάτων
- Αναμονή για σταθερές, σημαντικές και αξιόπιστες αλλαγές στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του ασθενούς πριν χαλαρώσουν οι προφυλάξεις
- Συλλογή συμπληρωματικών πληροφοριών από το περιβάλλον του ασθενούς
- Δημιουργία ενός περιβάλλοντος νοσηλείας χωρίς καμία πρόσβαση σε μέσα που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο ασθενής για να θέσει τέλος στη ζωή του. Διασφάλιση τακτικού ελέγχου από θανατηφόρα μέσα εντός της μονάδας υγείας
- Διασφάλιση της καλύτερης ψυχικής υγείας του ασθενούς πριν το εξιτήριό του από τη μονάδα νοσηλείας
- Ομαλή μετάβαση του ασθενούς σε εξωνοσοκομειακές μονάδες περίθαλψης
|
Κέντρο για τη Πρόληψη της Αυτοκτονίας Καρύδη Κωνσταντίνα, Ψυχολόγος MSc |
Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι ένας κοινωνικός φορέας, μη κυβερνητικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2000 και δραστηριοποιείται τόσο στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας όσο και στην υλοποίηση προγραμμάτων κοινωνικής ενσωμάτωσης αποκλεισμένων πληθυσμιακών ομάδων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Σε ένα πρώτο επίπεδο οι δράσεις και τα προγράμματα του φορέα στοχεύουν στην πολύπλευρη ενδυνάμωση των κοινωνικά αποκλεισμένων στις κατευθύνσεις: της υιοθέτησης ενεργού ρόλου απέναντι στη ζωή, της υπεύθυνης διεκδίκησης των δικαιωμάτων, της σταδιακής αυτονόμησης και της ισότιμης ένταξης στον κοινωνικό ιστό.
Απώτεροι στόχοι των δράσεων του φορέα αποτελούν:
∙ Η ανάπτυξη του ανθρώπινου και κοινωνικού κεφαλαίου για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού.
∙ Η ισότητα των ευκαιριών πρόσβασης και απολαβής των κοινωνικών αγαθών
∙ Η προαγωγή της ψυχικής υγείας
∙ Η αύξηση της κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης
Η ΚΛΙΜΑΚΑ λειτουργεί από το 2007, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία με το νούμερο 1018. Η Γραμμή λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση, 7 ημέρες την εβδομάδα και δέχεται κλήσεις από κινητό ή σταθερό τηλέφωνο, από όλες τις περιοχές της Ελλάδας, με αστική χρέωση. Οι κλήσεις είναι ανώνυμες και εμπιστευτικές.
Απευθύνεται σε:
– Ανθρώπους που σκέφτονται να αυτοκτονήσουν
– Ανθρώπους που έχουν αποπειραθεί να αυτοκτονήσουν στο παρελθόν
– Ανθρώπους με αυτοκαταστροφική συμπεριφορά
– Ανθρώπους που βιώνουν την απώλεια ή ανησυχούν για κάποιο δικό τους άνθρωπο
Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία εντάσσεται από τον Απρίλιο του 2012 στο πλαίσιο του Κέντρου Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, το οποίο λειτουργεί από την ΚΛΙΜΑΚΑ, με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας. Στο Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψης της Αυτοκτονίας, ειδικά εκπαιδευμένοι, επαγγελματίες ψυχικής υγείας αναλαμβάνουν την θεραπευτική αντιμετώπιση ατόμων που έχουν εκδηλώσει αυτοκτονική συμπεριφορά. Επίσης, η ΚΛΙΜΑΚΑ αναπτύσσει ένα σύνολο δράσεων εκπαίδευσης, ενημέρωσης – ευαισθητοποίησης καθώς και ερευνητικό έργο, ενώ συμμετέχει, ως οργανωτικό μέλος, και εθνικός αντιπρόσωπος φορέας, στη Διεθνή Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (International Association for Suicide Prevention – IASP), φορέας ο οποίος αποτελεί το ανώτερο όργανο για την κατάρτιση στρατηγικών στον τομέα της πρόληψης αλλά και των ερευνητικών διαδικασιών, σε καθεστώς συνηγορίας με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
