Από την Μαρίνα Βενεκά, Ψυχοθεραπεύτρια, εκπαιδευόμενη ψυχαναλύτρια Λακανικού προσανατολισμού
Το σημαίνον «φόβος» αναδύεται στα υποκείμενα τη συγκεκριμένη εποχή. Φόβος για ποιον λόγο, όμως; Άλλοι φοβούνται το άγνωστο της πανδημίας και άλλοι την αστυνομο-κρατούμενη πόλη. Εκτός από το κέντρο της Αθήνας, και σε άλλες περιοχές διεξάγονται έλεγχοι για τυχόν παραβάσεις, όπως προστάζει ο κρατικός νόμος λόγω της πανδημίας. Κάθε πολίτης χρειάζεται να έχει μαζί του την ταυτότητά του και τα απαραίτητα έγγραφα για να κυκλοφορεί, κάτι που επαληθεύει τη ρήση του Λακάν: «Ο εφαρμοσμένος ηθικός νόμος αρθρώνεται στοχεύοντας το πραγματικό1», άρα στοχεύοντας το πραγματικό που αναδύεται μέσω του ιού, που βασίζεται στον επιστημονικό Λόγο.
Πεζοί, οδηγοί, όσοι κινούνται με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ελέγχονται από τους εκπροσώπους που έχει ορίσει το κράτος. Δίνεται η εντύπωση πως τίποτε δεν μένει, πια, κρυφό, τα στοιχεία των πολιτών διαχέονται. Άνθρωποι άστεγοι και ψυχικά διαταραγμένοι καλούνται να πληρώσουν πρόστιμο, όταν πολλοί από αυτούς ζουν σε άθλιες συνθήκες, χωρίς καν τα αναγκαία μέσα για την καθαριότητά τους. Πολλά τα κοινωνικά φαινόμενα που προκύπτουν. Ένας άστεγος, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια μιας διαδρομής με λεωφορείο, δεν μιλούσε έως τη στιγμή που του ζητήθηκαν τα απαραίτητα έγγραφα από τους αστυνομικούς. Ξεκίνησε να τους φωνάζει και μέσα στο παραλήρημά του, ρώτησε: «Και, ποιοι είστε εσείς που θα μου ζητήσετε χαρτιά»; Στην ερώτηση αυτήν, ο ένας αστυνομικός που αιτήθηκε τα έγγραφα, υποχώρησε. Ίσως η συγκεκριμένη ερώτηση να δημιούργησε ένα κενό στο υποκείμενο-αστυνομικός. Άλλοι παραδίδονται στο προεδρικό διάταγμα της χώρας, εφόσον φοβούνται είτε την πανδημία είτε τα κρατικά στελέχη είτε και τα δύο. Κάποιοι, μάλιστα, με καταγωγή από άλλες χώρες, διαμένοντας εδώ, μιλούν χαμηλόφωνα για βίαιες ενέργειες εναντίον τους.
Η πολιτική που ακολουθείται είναι η προφύλαξη και ο περιορισμός κυκλοφορίας, εντός άλλων. Οι πολιτικοί, από την άλλη πλευρά, διατάζουν με μέτρα που αποφασίζουν οι ίδιοι. Άλλοι συμφωνούν, άλλοι διαφωνούν. Το ερώτημα είναι που ξεκινά και που σταματά ο νόμος της πολιτείας; Αυτή είναι η χρονική στιγμή που οι αστυνομικοί θα έδιναν πρόστιμα για υπερβολική ταχύτητα, για παράνομο παρκάρισμα, κ.ά., λόγω των εορταστικών ημερών του Πάσχα, ώστε να υπάρχει εισόδημα για το κράτος. Με αφορμή τον κορωναϊό, το εισόδημα συνεχίζει να υπάρχει. Όπως αναφέρει ο Gustavo Dessal: Η πανδημία «είναι πολιτική, επειδή για ακόμη μία φορά η κυβερνούσα τάξη εκμεταλλεύεται την δυστυχία, για να αποκομίσει κέρδος από τη διακίνηση των καιροσκοπικών Λόγων2».
Ας δούμε το σημαίνον «Πάσχα» – λόγω των ημερών – πιο αναλυτικά: Πάσχα σημαίνει το πέρασμα του Χριστού από τον θάνατο στη ζωή για τους Χριστιανούς. Η Βίβλος το σχετίζει και με το αραμαϊκό «πασ’ ά» και το εβραϊκό «πέσαχ», που σημαίνει «ξεφεύγω», «προσπερνώ», «απαλλάσσω»3. «Πεσάχ» σημαίνει και «πλήγμα»4. Μετά το Πάσχα, θα υπάρξει, άραγε, το πέρασμα από την κατάσταση του επείγοντος στην κατάσταση της αναδιάρθρωσης κάθε ομιλ-όντος χωριστά, καθώς και της προσπέρασης αυτού του πλήγματος; Η ανάλυση με κάθε υποκείμενο θα μας το δείξει με τον δικό της μοναδικό τρόπο. Κι εκεί, τίθεται το ζήτημα του Νόμου εντός της Ψυχανάλυσης, όπου το «υποκείμενο, κατά κάποιο τρόπο, καταμετρά την ισχύ του δικού του νόμου5», του Νόμου του ασυνειδήτου που συνδέεται με την επιθυμία του υποκειμένου, την έλλειψή του, την απόλαυσή του και το σώμα του με διαμεσολαβητή τον αναλυτή. Ολοκληρώνοντας, παρατηρούμε τη «Δυσφορία στον Πολιτισμό», γραπτό στο οποίο ο Φρόυντ αναφέρει την «προστασία από τον πόνο», τον πόνο που ο ίδιος ο άνθρωπος δημιουργεί και που χρειάζεται να εφεύρει τη λύση του, ώστε να περιχαρακώσει την απόλαυσή του.
Βιβλιογραφία
1“The Ethics of Psychoanalysis”, 1959-1960 by Jacques Lacan, Editor: Jacques-Alain Miller, Translator: Dennis Porter (Translator)
2http://www.thelacanianreviews.com/virtual-reality/
3https://www.dogma.gr/diafora/pascha-ti-simainei-kai-pos-proekypse-onomasia/56753/
4https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%AC%CF%83%CF%87%CE%B1
5“The Ethics of Psychoanalysis”, 1959-1960 by Jacques Lacan, Editor: Jacques-Alain Miller, Translator: Dennis Porter (Translator).
