Υπάρχει λόγος που υπάρχει η προτροπή να προσποιούμαστε ότι έχουμε πετύχει κάτι μέχρι να το καταφέρουμε: η εμπειρία δείχνει ότι πρακτικά λειτουργεί.

 Του Oliver Burkeman

Επιμέλεια–Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Πριν από μια δημόσια ομιλία, αν θυμηθώ να τεντωθώ και να προτάξω το στήθος μου, αισθάνομαι περισσότερη σιγουριά.

Όπως μπορεί να γνωρίζετε ήδη και συγχωρήστε μου τη μικτή μεταφορά, οι ψυχολόγοι σηκώνουν τα χέρια ψηλά κάθε φορά που εσείς τοποθετείτε τα χέρια σας στους γοφούς σας. Αναφέρομαι στις «δυναμικές πόζες», αυτές τις απλές σωματικές κινήσεις που σύμφωνα με την ακαδημαϊκό του Harvard, Amy Cuddy, μπορούν να μεταμορφώσουν τη ζωή σας. Σε μια δημόσια ομιλία στο πλαίσιο των Ted Talks, η Amy Cuddy προτείνει σε περίπτωση που νιώθετε άγχος πριν από μια συνέντευξη για δουλειά, να υιοθετήστε τη στάση της Wonder Woman με τα πόδια ανοιχτά, τα χέρια στους γοφούς, το στήθος προτεταμένο, ώστε να μειωθούν οι ορμόνες τους άγχους, να αυξηθούν τα επίπεδα της τεστοστερόνης, να αισθανθείτε τολμηροί και να αυξήσετε έτσι τις πιθανότητες να προσληφθείτε.

Ή μήπως όχι; Οι συστηματικές προσπάθειες να αναπαραχθούν οι αρχικές μελέτες απέτυχαν και ένας από τους ερευνητές παραδέχτηκε: «Δεν πιστεύω ότι οι λεγόμενες δυναμικές στάσεις του σώματος είναι πραγματικά αποτελεσματικές». Ένα ανάλογο ερευνητικό εύρημα που συσχετίζει το χαμόγελο με την ενίσχυση του αισθήματος της ευφορίας αμφισβητείται επίσης. Όλες αυτές οι τεχνικές για την τόνωση της αυτοπεποίθησης υπόσχονται επιτυχία, αλλά οι επιστήμονες δεν είναι καθόλου βέβαιοι για αυτό. Ωστόσο, το παράδοξο σε σχέση με την ανάλαφρη απομυθοποίηση της επίδρασης της γλώσσας του σώματος στη διάθεση, είναι ότι έχουν θετικές επιδράσεις. Σε μένα εννοώ. Τεντωθείτε, – γιατί ως αυτή τη στιγμή καμπουριάζατε έτσι δεν είναι; – και παρατηρήστε αν υπάρχει η παραμικρή αλλαγή στη διάθεσή σας. Παρομοίως, αν χαμογελάσω, παρατηρώ μια μικρή βελτίωση, φυσικά δεν εννοώ πως το χαμόγελο μπορεί να θεραπεύσει την κατάθλιψη, αλλά ότι μια διαφοροποίηση είναι σίγουρα ανιχνεύσιμη. Υπάρχει λόγος που υπάρχει η προτροπή να προσποιούμαστε ότι έχουμε πετύχει κάτι μέχρι να το καταφέρουμε: η εμπειρία δείχνει ότι πρακτικά λειτουργεί.

Φυσικά, δεν είναι αυτό που αναρωτιούνται οι ερευνητές όταν αναρωτιούνται αν οι δυναμικές στάσεις του σώματος είναι αποτελεσματικές. Δεν έχω ιδέα εάν οι ορμόνες μου αλλάζουν, ή ακόμα και αν οι περισσότεροι άλλοι άνθρωποι αισθάνονται τόνωση στην αυτοεκτίμησή τους. Αυτές οι ερωτήσεις έχουν ερευνητικό ενδιαφέρον και οι επιστήμονες πρέπει να προσπαθήσουν να τις απαντήσουν σωστά. Αλλά όταν εξετάζω την πιθανότητα να εφαρμόσω ένα τρικ όπως μια δυναμική στάση σώματος, τα ευρήματα των επιστημονικών μελετών δεν με αφορούν ιδιαίτερα. Αν ο σκοπός μου είναι να αισθανθώ γεμάτος αυτοπεποίθηση, το μόνο που αναρωτιέμαι είναι: Πώς νιώθω; Μέρος της ασυμφωνίας ανάμεσα στην επιστήμη και την καθημερινή ζωή οφείλεται στο φαινόμενο placebo (εικονικό φάρμακο). Προφανώς, όταν πρακτικές όπως οι δυναμικές στάσεις σώματος έχουν αποτέλεσμα, αυτό συμβαίνει επειδή περιμένω πως αυτό πράγματι θα συμβεί. Για τους ερευνητές, αυτό είναι ένα πρόβλημα, έτσι ώστε συνεχώς αναζητούν τρόπους να πραγματοποιήσουν τυφλές μελέτες στις οποίες τα υποκείμενα δεν αντιλαμβάνονται ότι χρησιμοποιούν δυναμικές στάσεις του σώματος. Για παράδειγμα σε μια έρευνα, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να κρατήσουν στο στόμα τους ένα στυλό με τρόπο που να ανασηκώνονται τα χείλη τους σαν να χαμογελούν.

Περπατώντας προς τη συνέντευξη για δουλειά, παρ’ όλ’ αυτά, δεν σε απασχολεί και τόσο αν η αυξημένη αυτοπεποίθηση που νιώθεις είναι αυθυποβολή. Απλώς χρειάζεσαι την παραπάνω αυτοπεποίθηση. Είναι πολύ πιθανό το ευπώλητο βιβλίο της Cuddy πάνω σε αυτό το θέμα με τίτλο Presence (Παρουσία), α) να στηρίζεται σε αμφίβολα επιστημονικά ευρήματα, αλλά β) να είναι αποτελεσματικό. Ίσως το πραγματικά ενδιαφέρον ερώτημα που εγείρεται με αυτές τις ερευνητικές δοκιμασίες είναι: Γιατί εργαζόμαστε τόσο σκληρά να τεκμηριώνουμε επιστημονικά κάθε είδους καθημερινή πρακτική που υιοθετούμε; Η γνώση είναι προϊόν της κοινής λογικής, της εμπειρίας και της επιστημονικής έρευνας εξίσου. Κανείς ωστόσο δεν ζει τη ζωή του εναρμονιζόμενος απόλυτα με την επιστήμη. Και ούτε θα έπρεπε. Αν κάτι λειτουργεί, γιατί να το αλλάξεις;

Πηγή: The Guardian