Από την Alison Escalante, παιδίατρο και συγγραφέα
Μετάφραση: Σωτηρία Κακαγιά

 

Εδώ και μήνες μας προειδοποιούν ότι η πανδημία του κορωνοϊού θα μας κάνει να απομονωθούμε. Οι ερευνητές όμως μας έχουν καλά νέα: οι άνθρωποι διαθέτουν μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα απ’ όσο νομίζουμε. Σε μια καινούρια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Psychologist διαπιστώθηκε ότι η κοινωνική αποστασιοποίηση δεν οδήγησε σε μεγαλύτερη μοναξιά.

Για την πανεθνική μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Κολέγιο Ιατρικής του Κρατικού Πανεπιστημίου της Φλόριντα, οι ερευνητές μελέτησαν πάνω από 2.000 άτομα πριν και κατά τη διάρκεια των μέτρων παραμονής στο σπίτι. Αυτό αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης μελέτης για την ψυχολογική μας αντίδραση απέναντι στον Covid-19. Επειδή όμως το να νιώθει κανείς μόνος είναι γνωστό ότι αποτελεί κίνδυνο για την υγεία αφού οδηγεί σε υψηλότερα ποσοστά ασθενειών ή θανάτου, οι ερευνητές θεώρησαν ότι άξιζε να το μελετήσουν.

Η επικεφαλής συγγραφέας Martina Luchetti, επίκουρη καθηγήτρια στο Κολλέγιο Ιατρικής, σε δελτίο τύπου δήλωσε τα εξής: «Υπήρξε μεγάλη ανησυχία για το γεγονός ότι το συναίσθημα της μοναξιάς θα αυξανόταν δραματικά λόγω των περιορισμών και της κοινωνικής αποστασιοποίησης. Αντιθέτως όμως, διαπιστώσαμε ότι σε γενικές γραμμές κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Οι άνθρωποι ένιωθαν ότι ήταν πιο κοντά με τους άλλους απ’ ό,τι πριν την πανδημία».

Αυτό αρχικά αποτέλεσε μια ευχάριστη έκπληξη, αλλά συμβαδίζει με κάποια άλλη πρόσφατη έρευνα σχετικά με το πώς οι άνθρωποι καλύπτουν τις κοινωνικές τους ανάγκες ακόμη και χωρίς τους άλλους. Ακόμα και η εικονική επαφή με τα μάτια δίνει επίσης μια πραγματική αίσθηση σύνδεσης με τους γύρω μας. Η Luchetti πάντως θεώρησε ότι μπορεί να έχει σχέση με την αίσθηση του «ανήκειν» στην κοινότητα, τονίζοντας ότι «Ακόμα κι όταν υπάρχει φυσική απομόνωση, το αίσθημα της αυξημένης κοινωνικής στήριξης και το γεγονός ότι αυτό είναι κάτι που το περνάμε όλοι μαζί, βοηθά στον περιορισμό του συναισθήματος της μοναξιάς.»

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόση μοναξιά ένιωθαν

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη προέρχονταν από όλη την Αμερική και ήταν ενήλικες μεταξύ 18 και 98 ετών. Η πρώτη έρευνα πραγματοποιήθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου προτού θεωρηθεί ευρέως στις ΗΠΑ ότι ο κορωνοϊός ήταν επικίνδυνος. Μόλις ξεκίνησε η πανδημία, οι ερευνητές διεξήγαγαν μια έρευνα στα μέσα Μαρτίου κατά τη διάρκεια των 15 ημερών κοινωνικής αποστασιοποίησης που ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος. Στη συνέχεια, διεξήγαγαν μια δεύτερη έρευνα στα τέλη Απριλίου, αφότου ο κόσμος είχε μείνει στο σπίτι για ένα διάστημα κι ενώ τα μέτρα επρόκειτο να λήξουν.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι οι ηλικιωμένοι ενήλικες ανέφεραν ότι ένιωθαν λιγότερη μοναξιά από τους νεότερους, αν και προσωρινά αισθάνονταν μόνοι όταν ξεκίνησε η παραμονή στο σπίτι. Αυτό ίσχυε για άτομα που ζούσαν μόνα τους ή είχαν κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας και πιθανόν συνέβη επειδή ένιωθαν ήδη πιο μόνοι συγκριτικά με τους περισσότερους ανθρώπους. Και πάλι, είναι θετικό το ότι η κοινωνική αποστασιοποίηση δεν χειροτέρεψε την κατάσταση.

Πριν από τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, σε ορισμένες μελέτες διαπιστώθηκε ότι το 35% των ενηλίκων ηλικίας 45 ετών και άνω ανέφερε ότι ένιωθε μοναξιά, καθώς και το 43% ηλικίας άνω των 60 ετών. Άλλες έρευνες έδειξαν ότι οι νεότεροι ενήλικες στην πραγματικότητα ένιωθαν περισσότερη μοναξιά από τους ηλικιωμένους.

Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν αντιμετώπισαν ιδιαίτερα προβλήματα όταν πάρθηκαν μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης. «Παρά τη μικρή αύξηση της μοναξιάς σε ορισμένα άτομα, βρήκαμε ότι συνολικά υπήρξε αξιοσημείωτη ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι στον COVID-19», δήλωσε η Angelina Sutin, αναπληρώτρια καθηγήτρια Συμπεριφορικών Επιστήμων και Κοινωνικής Ιατρικής και επικεφαλής συγγραφέας του δελτίου τύπου.

Η κοινωνική αποστασιοποίηση μπορεί να είναι δυσάρεστη, εμείς όμως παραμένουμε δημιουργικοί και ανθεκτικοί.

Η μοναξιά αποτελεί ένα αντιμετωπίσιμο πρόβλημα

Οι ειδικοί ανησυχούσαν πολύ για το πώς η κοινωνική αποστασιοποίηση θα μπορούσε να επηρεάσει την ψυχική μας υγεία. Το συναίσθημα της μοναξιάς θεωρείται βασικός παράγοντας κινδύνου τόσο για τα σωματικά όσο και για τα ψυχολογικά προβλήματα – δικαίως λοιπόν ανησυχούσαν.

Σύμφωνα με τη Luchetti, «Ακόμα και το προσωρινό συναίσθημα μοναξιάς μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν επικίνδυνες ακούσιες συνέπειες σε περίπτωση που η μοναξιά αυξανόταν ως επακόλουθο στα περιοριστικά μέτρα που λαμβάνονται εξαιτίας της πανδημίας».

Παρ’ όλα αυτά, οι Αμερικανοί δείχνουν πόσο ανθεκτικοί είναι ψυχικά, κι αυτό είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε: έχουμε μακρά ιστορία στην αντιμετώπιση δυσκολιών χάρη στην ευρηματικότητά μας – από τις ευρέως αναφερόμενες εικονικές συναντήσεις στα σχολεία, τα κολέγια και τις οικογένειες, μέχρι τη μεγαλύτερη τηλεφωνική επικοινωνία με τους ηλικιωμένους συγγενείς.

Οι άνθρωποι τελικά βρίσκουν τρόπους για να έχουν επαφές μεταξύ τους.

Οι έφηβοι που ζουν στα προάστια έκαναν ακόμη και «πικνίκ πίσω από αυτοκίνητα εν μέσω κοινωνικής αποστασιοποίησης». Δανείστηκαν τα αυτοκίνητα των γονιών τους, τα οποία ήταν παρκαρισμένα σε απόσταση έξι μέτρων, και κάθονταν στο πορτ-μπαγκάζ με τις πόρτες τους μισόκλειστες προκειμένου να προστατεύονται.

«Ακόμα και απλώς η γνώση ότι δεν είμαστε μόνοι και ότι όλοι υπόκεινται στα ίδια περιοριστικά μέτρα και αντιμετωπίζουν τις ίδιες δυσκολίες είναι αρκετή σε  βραχυπρόθεσμη βάση για να μειώσει το συναίσθημα της μοναξιάς», αναφέρει η Sutin.

Ίσως αποτέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι στην πραγματικότητα οι άνθρωποι συνολικά ένιωθαν περισσότερη κοινωνική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της απομόνωσής τους λόγω των μέτρων, όμως δεν θα έπρεπε. Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν το στρες προσπαθώντας να έχουν επαφές μεταξύ τους και διαθέτουν μια έμφυτη εφευρετικότητα ως προς αυτό. Δεδομένου ότι είναι πιθανό να αντιμετωπίσουμε κι άλλα lockdown εξαιτίας του Covid-19 ή άλλες μελλοντικές πανδημίες, το να γνωρίζουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε αποτελεί ένα πολύ ενθαρρυντικό σημάδι.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πώς να αντιμετωπίσουμε τη μοναξιά

 

Πηγή: Psychology Today