Το φαινόμενο της βίας εις βάρος των γυναικών

Η βία δεν ξεκινάει ποτέ απότομα αλλά κλιμακώνεται σιγά, σιγά.
Η βία δεν ξεκινάει ποτέ απότομα αλλά κλιμακώνεται σιγά, σιγά.

Από την Γλυκερία Τσοπανίδου, Κοινωνική λειτουργό – Καταφύγιο Γυναίκας

Πίσω από τη βιτρίνα της σύγχρονης και προοδευτικής κοινωνίας δυστυχώς κρύβονται ακόμα συγκαλυμμένες οπισθοδρομικές αντιλήψεις που έχουν ως αποτέλεσμα τα τρομακτικά ποσοστά που ανέρχεται η βία κατά των γυναικών. Συγκεκριμένα, έρευνες δείχνουν ότι μια γυναίκα από 15-44 ετών, κινδυνεύει περισσότερο από βιασμό ή ενδοοικογενειακή βία πάρα από καρκίνο. Τι εννοούμε όμως όταν λέμε βία κατά των γυναικών; Οποιαδήποτε πράξη προκαλεί ή μπορεί να προκαλέσει σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη στο γυναικείο φύλλο. Η πιο συχνή μορφή βίας προέρχεται από τον ερωτικό σύντροφο και παρόλο που έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο 3 στις 10 γυναίκες, θύματα οικογενειακής βίας έχουν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, τα ποσοστά καταγγελίας των περιστατικών παραμένουν χαμηλά. Ποιες είναι οι μορφές της βίας;

Σωματική βία

Περιλαμβάνονται όλες οι κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν πόνο ή τραυματισμό. Από τα πιο απλά μέχρι τα πιο σοβαρά, όπως η απόπειρα πνιγμού ή η απειλή με κάποιο όπλο. Η σωματική κακοποίηση περιλαμβάνει ακόμα την εγκατάλειψη σε επικίνδυνο μέρος, τον περιορισμό της γυναίκας μέσα στο σπίτι ή σε ένα δωμάτιο, καθώς επίσης και την άρνηση παροχής ιατρικής βοήθειας. Συχνά η σωματική κακοποίηση ξεκινά από ένα απλό χαστούκι ή σπρώξιμο αλλά με το πέρασμα του χρόνου μπορεί να γίνει πιο συχνή και πιο επικίνδυνη. Μπορεί να ξεκινήσει οποιαδήποτε στιγμή ενώ υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να ξεκινήσει κατά την διάρκεια μιας εγκυμοσύνης ή να γίνει πιο έντονη όταν η γυναίκα προσπαθήσει να φύγει από την σχέση. Αυτό συμβαίνει γιατί ο άντρας νιώθει ότι χάνει το έλεγχο που έχει πάνω στην σύντροφο του.

Οικονομική βία

Στην οικονομική βία περιλαμβάνονται η απαγόρευση στην εργασία, ο αποκλεισμός από το οικογενειακό εισόδημα αλλά και η διαχείριση των εισοδημάτων ή των περιουσιακών στοιχείων της γυναίκας από τον σύντροφο χωρίς να της επιτρέπεται να έχει άποψη.

Σεξουαλική βία

Όταν μιλάμε για σεξουαλική κακοποίηση μέσα σε έναν γάμο ή μια σχέση εννοούμε τον εξαναγκασμό – είτε με σωματική βία είτε με συναισθηματικό εκβιασμό και απειλές – σε οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη παρά την θέληση της γυναίκας. Στη σεξουαλική βία επίσης περιλαμβάνονται η σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας ή σε δημόσιο χώρο, ο βιασμός και η καταναγκαστική πορνεία.

Ψυχολογική βία

Η ψυχολογική βία μπορεί να εκφράζεται με πολλούς τρόπους. Από άπλες προσβολές μέχρι και καταδίωξη. Πιο συγκεκριμένα παραδείγματα είναι η λεκτική βία με προσβολές και υποτίμηση. Ο συναισθηματικός εκφοβισμός με διάφορες απειλές. Η απομόνωση από το συγγενικό και φιλικό περιβάλλον και ο διαρκής έλεγχος με παρακολούθηση των κινήσεων.

Ποιες συνέπειες βιώνει η γυναίκα;

Τα συναισθήματα της γυναίκας είναι μπερδεμένα. Αισθάνεται καταβεβλημένη, καθώς έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να βελτιώσει τη κατάσταση αλλά χωρίς επιτυχία. Νιώθει ότι έχει χάσει τον εαυτό της και τον έλεγχο της ζωής της. Όλα αυτά τα συναισθήματα, τα οποία απορρέουν από την κακοποίηση, έχουν ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να είναι λειτουργική στην καθημερινή της ζωή και στη δουλειά της. Συχνά δεν είναι σε θέση να φροντίσει τον ίδιο της τον εαυτό ή να ανταποκριθεί στις ανάγκες των παιδιών της. Επίσης, αποσύρεται από το οικογενειακό ή φιλικό της περιβάλλον αποφεύγοντας τις κοινωνικές συναναστροφές, είτε επειδή της το επιβάλει το άτομο που την κακοποιεί είτε επειδή η ίδια ντρέπεται ή φοβάται μήπως καταλάβουν τι της συμβαίνει.

Ποιοι είναι οι ανασταλτικοί παράγοντες;

Παρόλο που έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο 3 στις 10 γυναίκες θύματα οικογενειακής βίας έχουν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, τα ποσοστά καταγγελίας των περιστατικών παραμένουν χαμηλά. Ενδεικτικά, το 55-95% των κακοποιημένων γυναικών δεν καταγγέλλουν το πρόβλημα. Ο φόβος, η κακή οικονομική κατάσταση, η έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος και η άγνοια για τους φορείς που μπορούν να προσφέρουν βοήθεια είναι οι σημαντικότεροι λόγοι που διαιωνίζουν και αυξάνουν τα περιστατικά βίας.

Φυσικά και είναι απόλυτα παραδεκτό ότι ο κύκλος της βίας είναι δύσκολο να σπάσει. Η βία δεν ξεκινάει ποτέ απότομα αλλά κλιμακώνεται σιγά, σιγά. Στο πρώτο στάδιο τα περιστατικά είναι αμελητέας σημασίας. Ένα σπρώξιμο ή ένα χαστούκι που γρήγορα συγχωρούνται και ξεχνιούνται. Σε αυτή τη φάση η γυναίκα συνήθως προσπαθεί να κατευνάζει τα πνεύματα και να πηγαίνει με τα νερά του θύτη. Η συμπεριφορά της αυτή όμως δεν είναι αρκετή για να μην φτάσουν τα πράγματα στο δεύτερο στάδιο. Εδώ έχουμε έντονα ξεσπάσματα βίας που συχνά οδηγούν σε σωματικές βλάβες. Το θύμα προσπαθεί να κρύψει τα συμβάντα αυτά από τρίτους και ο θύτης περνάει στο τρίτο στάδιο. Τώρα έρχεται η μεταμέλεια. Υπόσχεται ότι δεν θα ξανασυμβεί και για ένα διάστημα φέρεται εκπληκτικά καλά στη γυναίκα. Δυστυχώς το στάδιο αυτό δεν κρατάει για πάντα και ο κύκλος της βίας ξανά ξεκινάει.

Τι είναι το Καταφύγιο Γυναίκας;

Το Καταφύγιο γυναίκας ιδρύθηκε το 2011 με όραμα να καταπολεμήσει κάθε μορφή βίας που ασκείται εις βάρος των γυναικών. Βασικός σκοπός της οργάνωσης είναι να συμβάλει στην πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου της κακοποίησης, παρέχοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης και ενεργοποιώντας το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο πάνω σε αυτό το θέμα. Οι υπηρεσίες που προσφέρονται στο κέντρο είναι ψυχοκοινωνική και ψυχολογική στήριξη καθώς και νομική συμβουλευτική. Επίσης έχουμε αναπτύξει ένα δίκτυο υποστήριξης και προστασίας των γυναικών σε συνεργασία με άλλους φορείς όπως για παράδειγμα ξενώνες, αστυνομικά τμήματα και κοινωνικές υπηρεσίες δήμων. 

Βιβλιογραφία
Παπαμιχαήλ Σ.: Η γυναίκα ως θύμα ενδοοικογενειακής βίας: Τα χαρακτηριστικά δράστη και θύματος και η μεταξύ τους σχέση. Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2004.
Παπαδοµαρκάκη Ελ. (ψυχολόγος): Κακοποίηση γυναικών από το σύζυγο:  Το πρόβληµα του συζυγικού βιασµού.
Ηλεκτρονική:
http://www.katafygiogynaikas.org/prostasia/
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Οι αόρατες ουλές της κακοποίησης: Αναγνωρίζοντας τα σημάδια της συναισθηματικής – λεκτικής κακοποίησης