Σαν αντιστάθμισμα στον παραλογισμό που επικρατεί στη χώρα μας, επιστήμονες από το χώρο της ιατρικής, της ψυχολογίας και των εναλλακτικών θεραπειών, συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους αυτή την Κυριακή 28 Απριλίου στο Divani Caravel Hotel από τις 9.00 ως τις 22.00 και παρουσιάζουν στο ευρύ κοινό τρόπους να ξεπεραστεί το αδιέξοδο και η θλίψη που μαστίζει την καθημερινότητά μας. Σε μια χρονική συγκυρία που ο αρνητισμός μας εγκλωβίζει σε εξαθλίωση, φυσικοί και εναλλακτικοί θεραπευτές θα μας εισάγουν στη θετική ψυχολογία και στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι στρεσσογόνες καταστάσεις. Στα πλαίσια του 2ου Φεστιβάλ Therapy Planet 2013 θα μάθουμε παραδοσιακές και νέες τεχνικές στην θεραπεία και την ευεξία, για την ενδυνάμωση του Εαυτού μας απέναντι στην κρίση.
‘’Με την έναρξη της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, η ψυχολογία ως επιστήμη μελέτης της ανθρώπινης νόησης, του συναισθήματος και της συμπεριφοράς, καλείται να αναλάβει νέο ρόλο, υπό το πρίσμα των οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων παγκοσμίως. Σε αντιδιαστολή με τη μονοδιάστατη επικέντρωση στην ψυχική νόσο και τους τρόπους αντιμετώπισης και θεραπείας της κατά το παρελθόν, η ψυχολογία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ερωτήματα που αφορούν στην ανάπτυξη των ανθρώπων, την εύρεση νοήματος στη ζωή, την καλλιέργεια ικανοτήτων και την επιδίωξη της ψυχολογικής ευημερίας‘’ (Χαρίτου-Φατούρου).
Η γνώση της Ψυχολογίας μας λέει ότι σε χρονικές περιόδους υψηλής ανησυχίας όπως αυτή της οικονομικής κρίσης, τα άτομα και οι κοινωνίες μπορεί να οδηγηθούν σε χάος, μπορεί να γίνουν αντιδραστικές ή μπορεί απλά να προσαρμοστούν. Ο πολιτισμός παρέχει το πλαίσιο στο οποίο θέτουμε τις προσδοκίες μας, διαχειριζόμαστε με ασφάλεια την διαφορετικότητα, κοινωνικοποιούμε την ανθρώπινη συμπεριφορά. Ο πολιτισμός δημιουργεί την ψυχοσύνθεση του ατόμου και η ψυχοσύνθεση δημιουργεί τους πολιτισμούς. Μια πολύ σημαντική προσωπικότητα στο χώρο της Ψυχολογίας, η διακεκριμένη ψυχολόγος ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ, κα. Μίκα Χαρίτου-Φατούρου, στα πλαίσια του φεστιβάλ θα μας εισάγει στην Θετική Ψυχολογία ως απάντηση σε αυτές τις νέες προκλήσεις που έρχεται να αντιμετωπίσει ο νέος αυτός κλάδος (Seligman & Csikszentmihalyi, 2000).
Πρώιμες έρευνες στο συγκεκριμένο πεδίο από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα μέχρι σήμερα, όπως αναφέρει η κα. Χαρίτου-Φατούρου, έχουν δείξει την ευεργετική επίδραση «θετικών μεταβλητών», όπως είναι η ελπίδα, η αισιοδοξία, η πίστη, η ψυχολογική ανθεκτικότητα, η σοφία, η χαρά, η αγάπη, το ενδιαφέρον και η ευτυχία σε ανθρώπους ποικίλων ηλικιών και εθνικοτήτων. Η Θετική Ψυχολογία «ενσαρκώνει μια τάση των ψυχολόγων να προσεγγίσουν και να κατανοήσουν τις ανθρώπινες δυνατότητες, τα κίνητρα και τα συναισθήματα» (Sheldon & King, 2001).
Στον αντίποδα της θετικότητας, όπως μας εξηγεί η κα. Φατούρου, υπάρχει η αρνητικότητα (negativity), η οποία αφορά στη γενική αρνητική διάθεση που βιώνουν τα άτομα όταν είναι αγχωμένα, όταν κάνουν αρνητικές σκέψεις, ή όταν έχουν αρνητικά συναισθήματα. Βάσει αυτών, μελετώντας τα φαινόμενα στην σημερινή κοινωνία όπου η ανεργία μαστίζει του πολίτες, θα λέγαμε ότι οι άνεργοι, φαίνεται να βιώνουν εκτός από την απώλεια των ονείρων τους, την απώλεια μέρους της ταυτότητάς τους και η συμπεριφορά τους να προσεγγίζει τον γενικότερο αρνητισμό. Έτσι το άτομο βιώνει μια καθήλωση στον «προθάλαμο» της ζωής του. Σύμφωνα με τον Zygmunt Bauman και την έννοια του «ρευστού νεωτερισμού», ο σημερινός Έλληνας μια συνθήκη συνεχώς εναλλασσόμενων καταστάσεων και μεταλλασσόμενων προτεραιοτήτων, δεν μπορεί να έχει τον έλεγχο της ζωής του και βρίσκεται σε ένα συνεχές αδιέξοδο χωρίς επιλογές.
Έχει γραφτεί ότι η απόλυτη εφαρμογή της θεωρίας του σοκ βρίσκει χώρο στην Ελλάδα και τώρα προσφάτως και στην Κύπρο. O Milton Friedmann, της Σχολής των Οικονομολόγων του Σικάγο, εισήγαγε αυτή την θεωρία και στο βιβλίο της ‘’The Shock Doctrine’’ η Naomi Klein εκθέτει τις πρακτικές του. Σε αυτόν αποδίδεται η θεωρία του δόγματος του σοκ ή θεραπείας σοκ που βασίζεται στην ιδέα ότι “μια οικονομική κρίση ή ένα γεγονός καταστροφής ή πολέμου είναι η ευκαιρία για μεγάλες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις σε ένα κράτος. Η επιτυχία της πολιτικής αυτής βασίζεται στο γεγονός ότι ο φόβος και οι ενοχές για τα αποτελέσματα της κρίσης ή της καταστροφής κάνει τους πολίτες ανεκτικούς και απαθείς σε επαναλαμβανόμενες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις ακριβώς επειδή πιστεύουν ότι κάτι άλλο χειρότερο έρχεται” (wikipedia). Η απόλυτη εφαρμογή του σοκ με την οικονομική κατατρομοκράτηση του λαού, μοιάζει πάρα πολύ με τις μεθόδουςβασανισμών που έχουν σαν σκοπό να εκμηδενίσουν την προσωπικότητα του άλλου και να τονκαθυποτάξουν. Αυτή η τρομολαγνεία που επικρατεί στις μέρες μας έχει αυτό το σκοπό. Οι άντι-σοκ θεραπείες, όπως η Θετική Ψυχολογία στην οποία θα μας εισάγει στο Φεστιβάλ Therapy Planet 2013 η κα. Χαρίτου-Φατούρου, έχουν σαν σκοπό να μας απαλλάξουν από το άγχος και να δώσουν διέξοδο στον τραυματισμένο ψυχισμό μας από όλη αυτή την αδυσώπητη εκμηδένιση του εγώ μας.
Ένα άτομο που έχει βιώσει τραυματικές εμπειρίες, έχει αποκλεισθεί από την κοινωνία καιβρίσκει εκφραστική διέξοδο μέσω της βίας, αυτό άλλωστε είναι εμφανές και από τις νεανικές ηλικίες στα σχολεία. Η κα. Χαρίτου-Φατούρου, παρουσιάζοντας το πιλοτικό πρόγραμμα «Σχολεία Συνεργατικής Μάθησης και Πρόληψης» σε όλη την Ελλάδα, εκφράζει τον τρόπο με το οποίο μέσααπό την κοινωνική στήριξη, την αισιοδοξία και την επικέντρωση στα θετικά χαρακτηριστικά τηςπροσωπικότητας του, το παιδί μπορεί να τις ξεπεράσει. Για το θέμα αυτό θα μιλήσει στο Φεστιβάλ Therapy Planet 2013, ως μια εφαρμογή της Θετικής Ψυχολογίας για την καθοριστική επίδραση των θετικών συναισθημάτων στην διαδικασία της μάθησης.
Οι εφαρμογές της Θετικής Ψυχολογίας στο εκπαιδευτικό περιβάλλον αποτελούν έναν αναπτυσσόμενο κλάδο, ο οποίος επικεντρώνεται στην ψυχολογική ενδυνάμωση των μαθητών και στην καλλιέργεια των δυνατών τους σημείων. ‘’Το πρόγραμμα αυτό εφαρμόζεται σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Αττική και αλλού. Βασίζεται στις παιδαγωγικές αρχές του Μίλτου Κουντουρά και του CelestineFreinet, υιοθετώντας και αρχές της Θετικής Ψυχολογίας. Στόχος του Προγράμματος είναι η προαγωγή και η ανάπτυξη της συλλογικότητας, της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης, της ατομικής και συλλογικής ευθύνης και της κριτικής σκέψης στα σχολεία για την αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών προβλημάτων όπως η βία, η επιθετικότητα, η κατάθλιψη, οι εξαρτήσεις καθώς και τη λειτουργία του σχολείου ως κοινότητα με τη συμμετοχή μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων. Κάποια πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή του Προγράμματος μας δείχνουν αισθητή μείωση των επιθετικών συμπεριφορών και ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών, μέσω της συνεργασίας και της αλληλοβοήθειας’’ (Μίκα Χαρίτου-Φατούρου, 2012).
Συνολικά στο φεστιβάλ θα παρουσιάσουν τις μεθόδους και τις εργασίες τους 70 ομιλητές, για να μας βοηθήσουν να βρούμε τον εαυτό μας, να προσαρμοστούμε στο εξαιρετικά εναλλασσόμενο εξωτερικό περιβάλλον. Αρχικά, πρέπει να κάνουμε μια παύση, να μην πανικοβληθούμε, να αναγνωρίσουμε τους οικονομικούς αγχωτικούς παράγοντες και να δημιουργήσουμε ένα σχέδιο. Έπειτα, πρέπει να αναγνωρίσουμε τον τρόπο που θα διαχειριστούμε το άγχος σχετικά με τα χρήματα και να μετατρέψουμε αυτές τις δύσκολες στιγμές σε ευκαιρίες για πραγματική ανάπτυξη και αλλαγή, ακόμα κι αν χρειαστεί να ζητήσουμε επαγγελματική υποστήριξη από κάποιο ειδικό.
Τέλος, να θυμηθούμε ότι μεταμορφώνοντας τον Εαυτό μας αλλάζουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει και τείνουμε προς μια δημιουργική αλλαγή!
Ιφιγένεια Τσαντίλη, Δημοσιογράφος, Επικοινωνιολόγος, Msc.
Μαρία Μπάδα, Ψυχολόγος, Επικοινωνιολόγος, Phd.
