Καλοκαίρι. Η εποχή της ελευθερίας, των διακοπών, της ανεμελιάς. Η εποχή των πολυαναμενόμενων «breaks» από την καθημερινότητα. Κι όμως, για πολλές και πολλούς από εσάς, το καλοκαίρι φέρνει κάτι εντελώς διαφορετικό: άγχος, απομόνωση, ακόμη και καταθλιπτικά συναισθήματα. Αυτό είναι το «Παράδοξο του Καλοκαιριού»: μια εποχή που κοινωνικά έχει ταυτιστεί με χαρά, ενώ στην ψυχική σας πραγματικότητα λειτουργεί αντίστροφα.
Η κοινωνική επιβολή της χαράς
Από τα διαφημιστικά spot μέχρι τα social media, το καλοκαίρι προβάλλεται ως περίοδος ευτυχίας. Αντηλιακά, κοκτέιλ, ξαπλώστρες, φίλοι, ταξίδια, έρωτες. Αυτή η εικόνα μπορεί να δημιουργεί ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των εξωτερικών προσδοκιών και της εσωτερικής σας πραγματικότητας. Όταν όλοι γύρω σας φαίνεται να περνούν τέλεια και εσείς δεν νιώθετε το ίδιο, αρχίζετε να νιώθετε προβληματικές ή προβληματικοί. Αυτό ενισχύει το αίσθημα μοναξιάς, ακόμη κι αν δεν είστε μόνες ή μόνοι.
Αλλαγή ρουτίνας = Απώλεια ελέγχου
Αν ανήκετε σε εκείνες και εκείνους που έχουν θέματα με το άγχος ή χρειάζονται σαφή όρια για να λειτουργούν καλά, το καλοκαίρι πιθανόν να είναι πρόβλημα. Η ρουτίνα εξαφανίζεται: οι ώρες ύπνου αλλάζουν, τα γεύματα γίνονται ακανόνιστα, η εργασία μειώνεται ή αλλάζει μορφή. Η χαλαρότητα που για κάποιους είναι ευλογία, για εσάς μπορεί να είναι απειλή. Όταν τα σταθερά πλαίσια εξαφανίζονται, έρχονται στην επιφάνεια εσωτερικά χάσματα.
Η ψευδαίσθηση της κοινωνικότητας
Το καλοκαίρι συνοδεύεται και από μια έντονη απαίτηση για κοινωνικότητα: παραλίες γεμάτες κόσμο, νυχτερινές έξοδοι, φεστιβάλ, διακοπές με παρέες. Αν δεν έχετε «παρέα» ή αν περνάτε φάση εσωστρέφειας, αυτό το overload κοινωνικής πίεσης φέρνει ενοχές και απογοήτευση. Η μοναξιά το καλοκαίρι δεν είναι απλώς μοναξιά. Είναι μοναξιά μέσα σε μια εποχή που σας θέλει να «περνάτε καλά». Και αυτό πονάει πιο πολύ.
Το σώμα στο προσκήνιο
Το καλοκαίρι φέρνει και την έκθεση του σώματος. Μαγιό, καλοκαιρινά ρούχα, δημόσιο βλέμμα. Για πολλούς, αυτό σημαίνει αυξημένο άγχος, εσωτερική σύγκριση, ανασφάλεια, ντροπή. Οι διακοπές δεν είναι πια χαλάρωση, αλλά συνεχής εγρήγορση να κρύψετε ή να «βελτιώσετε» το σώμα σας. Η αυτοφροντίδα μετατρέπεται σε αυτοεπίθεση.
Καλοκαιρινή κατάθλιψη: μια υπαρκτή διαταραχή
Λιγότερο γνωστή από τη χειμερινή, αλλά εξίσου πραγματική, είναι η καλοκαιρινή εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (Summer-SAD). Εμφανίζεται με συμπτώματα όπως αϋπνία, ευερεθιστότητα, έλλειψη όρεξης, ανησυχία. Οι αιτίες ποικίλλουν: υπερβολική έκθεση στο φως, ζέστη, διαταραχή βιορυθμών, κοινωνική απομόνωση.
Η οικονομική πίεση των «διακοπών»
Δεν είστε όλες και όλοι σε θέση να πάρετε άδεια ή να ταξιδέψετε. Πολλοί εργάζεστε το καλοκαίρι, άλλες και άλλοι δεν έχετε την οικονομική δυνατότητα για αποδράσεις. Το πρότυπο «πάμε διακοπές τον Αύγουστο» μετατρέπεται σε πηγή ντροπής, αίσθημα μειονεξίας ή και απελπισία. Η σύγκριση με τις ιδανικές ζωές των άλλων (που συχνά είναι μισές αλήθειες των Instagram stories) εντείνει το αίσθημα αποκλεισμού.
Πώς να το αντιμετωπίσετε
- Αναγνωρίστε το παράδοξο. Δεν είστε οι μόνες ή οι μόνοι που δεν αισθάνονται καλά το καλοκαίρι. Το πρόβλημα δεν είστε εσείς, είναι η τοξική προσδοκία της εποχιακής ευτυχίας.
- Διατηρήστε μικρές ρουτίνες. Ακόμη κι ένα σταθερό πρωινό ξύπνημα ή ένα 10λεπτο περπάτημα την ίδια ώρα κάθε μέρα, μπορεί να επαναφέρει μια αίσθηση σταθερότητας.
- Προστατέψτε το σώμα σας και τη σχέση σας μαζί του. Δεν χρειάζεται να μπείτε στη λογική του «καλοκαιρινού κορμιού». Το σώμα σας είναι ήδη καλοκαιρινό γιατί είναι δικό σας. Αν δεν θέλετε να πάτε στην παραλία, μην πάτε. Αν θέλετε, πηγαίνετε όπως είστε.
- Δημιουργήστε δικούς σας χώρους απόλαυσης. Μπορεί να μην πάτε διακοπές, αλλά μπορείτε να διαβάσετε ξαπλωμένοι στο πάτωμα. Μπορείτε να κάνετε βραδινά μπάνια σε κοντινή παραλία. Μπορείτε να οργανώσετε ένα δείπνο με φίλες και φίλους στο μπαλκόνι.
- Μιλήστε γι’ αυτό. Αν νιώθετε περίεργα, μην το καταπιέζετε. Μιλήστε με φίλες, φίλους, γράψτε, ψάξτε άρθρα. Η συνειδητοποίηση είναι η αρχή της αποφόρτισης.
Το καλοκαίρι δεν είναι απαραίτητα χαρά. Είναι φως και το φως φωτίζει και τα ωραία και τα δύσκολα. Το παράδοξο δεν είναι ότι νιώθετε άβολα καλοκαιριάτικα. Το παράδοξο είναι που σας έμαθαν ότι δεν επιτρέπεται.
Το καλοκαίρι, όπως και κάθε εποχή, έχει το δικαίωμα να σας βρίσκει αληθινούς. Όχι απαραίτητα χαρούμενους.
Παρ’ όλα αυτά, αν η δυσφορία επιμένει ή γίνεται έντονη, ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τι σας συμβαίνει και να βρείτε τρόπους να το διαχειριστείτε. Δεν χρειάζεται να περάσετε το καλοκαίρι (ή οποιαδήποτε εποχή) παλεύοντας μόνες ή μόνοι σας με συναισθήματα που σας βαραίνουν.
Από την ομάδα Ψυχο-γραφήματα
