Aπό το Δημήτρη Καρώνη, Κλινικό Ψυχολόγο, MSc

Νιώθετε πως μπορείτε να είστε ο εαυτός σας ενώ αλληλεπιδράτε με το έτερόν σας ήμισυ ή μήπως συχνά έχετε την τάση να της/του αποκρύπτετε κάτι; Μήπως φοβάστε ότι αν η/ο σύντροφός σας γνώριζε τι υπάρχει σε όλα τα μήκη και πλάτη του μυαλού σας, αυτό θα σήμαινε και την λήξη της εν λόγω σχέσης σας;

Μία από τις πιο συχνά μνημονευόμενες ατάκες από το Σαιξπηρικό έργο “Άμλετ” ειπώθηκε από τον- τρόπον τινά- άξιο κοροϊδίας (αν και αποτελεί τραγική φιγούρα) χαρακτήρα του Πολώνιου: “Αυτό πάνω απ’ όλα: να είσαι αληθινός στον εαυτό σου”.  Νέα έρευνα της Yi Nan Wang του Πανεπιστημίου του Πεκίνου έδειξε ότι αυτή η συμβουλή είναι σοφή, αλλά η ειλικρίνεια προς τον εαυτό σας δεν θα έπρεπε να επιτυγχάνεται με κόστος την καταπάτηση των αναγκών του συντρόφου σας. Το να δείχνει κάποιος τον πραγματικό της/ου εαυτό θα μπορούσε σε κάποιες περιπτώσεις να σημαίνει ότι θα εξέφραζε απόψεις που η/ο εν λόγω σύντροφος θα έβρισκε προσβλητικές ή και άξιες αναστάτωσης. Το υψηλότερο επίπεδο μιας ισορροπημένης αυθεντικότητας επιτυγχάνεται μέσω της ειλικρινούς αναγνώρισης των συναισθημάτων του συντρόφου σας, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπετε στον αληθινό εαυτό σας να λάμψει.

Η εκλογική διαδικασία της ανάληψης της/ου νέας/ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής θα μπορούσε ν’ αποτελέσει έναν απτό τομέα διαμάχης ανάμεσα σ’ εσάς και τον σύντροφό σας. Ίσως δεν αντέχετε την/ον υποψήφιο που επιλέγει να υποστηρίξει η/ο σύντροφός σας και παλεύετε να μην φέρετε στην επιφάνεια την ανάγκη να εκφράσετε ακριβώς τι σας ενοχλεί αναφορικά με το εν λόγω άτομο. Κάθε φορά που βλέπετε ένα ρεπορτάζ που περιγράφει την/ον προτιμώμενο υποψήφιο του συντρόφου σας με απαξιωτικό ή λιγότερο τιμητικό τρόπο, θέλετε να το χρησιμοποιήσετε προκειμένου να της/ου εκφράσετε ακριβώς για ποιόν λόγο το εν λόγω άτομο θα αποτελούσε μία/έναν πολύ κακό Πρόεδρο. Παρ΄όλ΄αυτά, αν εκφράσετε τις σκέψεις σας ειλικρινώς, διατρέχετε τον κίνδυνο να ακουστείτε αυστηρή/ος και επικριτική/ός προς το πρόσωπο του συντρόφου σας.

Κάποιοι άνθρωποι εντός μιας στενής διαπροσωπικής σχέσης συχνά συμφωνούν μεταξύ τους στα πλαίσια σημαντικών θεμάτων κοινωνικής ή πολιτικής φύσεως, αλλά μπορούν επίσης να κατανοούν το ίδιο θέμα υπό εντελώς διαφορετικό πρίσμα αντίληψης χωρίς αυτό να επηρεάσει με οποιονδήποτε τρόπο ένα ισχυρό αίσθημα αγάπης που έχει αναπτυχθεί μεταξύ τους. Πως θα μπορούσε κάποια/ος να νιώσει ειλικρινής προς τα δικά της/ου ιδανικά, ενώ ταυτόχρονα όταν τα εκφράζει να διατηρεί ισχυρά τα θεμέλια της σχέσης της/του; Η έρευνα της Wang παραθέτει στοιχεία αναφορικά με την επίτευξη μίας ισορροπημένης αυθεντικότητας που δεν απειλεί μια διαπροσωπική σχέση.

Σύμφωνα λοιπόν με τη Wang, οι άνθρωποι θέτουν την σχέση τους σε ρίσκο όταν η επιθυμία τους για ατομικότητα (εστίαση στον εαυτό) δεν βρίσκεται σε ισορροπία με την επιθυμία τους για κοινωνικότητα (εστίαση στους άλλους αποκλείοντας τον εαυτό). Η θεωρία επίσης αναφέρει πως δεν γίνεται κάποια/ος να διεξάγει την δική της/ου αναζήτηση της αλήθειας αν πρώτα δεν αναγνωρίσει το γεγονός ότι οι άλλοι άνθρωποι έχουν επίσης ανάγκες και προσωπικά πιστεύω. Ομοίως, δεν θα ήταν επιθυμητό κάποια/ος να είναι τόσο καθοδηγούμενη/ος από άλλους ούτως ώστε να χάσει την επαφή με τις δικές της/ου αξίες και αρχές. Ακόμα και εντός της αλληλεπίδρασης με την/τον πιο κοντινό σύντροφο- ή ίσως ειδικά τότε– θα πρέπει κάποια/ος να βρει την ιδανική μέση λύση.

Η Wang αρχικά ανέπτυξε μία κλίμακα 17 στοιχείων προκειμένου να παραθέσει μια εκτίμηση της “Αυθεντικότητας στις Σχέσεις” (γνωστή και ως «AIRS», από το Authenticity in Relationships) την οποία και εξέτασε μέσω διαφόρων δειγμάτων αποτελούμενων από ενηλίκους Κινεζικής καταγωγής. Η πρωταρχική εστίαση της έρευνας αυτής ήταν η εξέταση της σχέσεως μεταξύ των αποτελεσμάτων του AIRS και των μετρήσεων ευεξίας, βασιζόμενη στην προϋπόθεση ότι η ισορροπημένη αυθεντικότητα που ερευνούσε θα συσχετιζόταν με υψηλά επίπεδα προσωπικής ικανοποίησης. Τα 17 στοιχεία ήταν στατιστικώς συμπυκνωμένα σε 3 κλίμακες με καθεμία από αυτές να περιέχει άλλα 3.

Δείτε πως θα απαντούσατε τα 9 στοιχεία που παραθέτονται παρακάτω, και μετά θ’ ακολουθήσει η ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Βαθμολογήστε από το 1 έως το 5, ή από το διαφωνώ έως το συμφωνώ θερμά

  1. Κρύβω πάντα τις αληθινές μου σκέψεις φοβούμενη/ος μια επικείμενη διαφωνία/αποδοκιμασία των άλλων.
  2. Προσπαθώ συχνά να φροντίζω/διασκεδάζω τους άλλους.
  3. Δεν τολμώ να πω στους άλλους την αλήθεια για τον λόγο ότι νοιάζομαι για τα συναισθήματά τους.
  4. Γνωρίζω πολύ καλά πότε πρέπει να επιμείνω και πότε πρέπει να συμβιβαστώ.
  5. Πάντα βρίσκω τρόπους να συμφιλιώσω τις ανάγκες μου με τις απαιτήσεις των άλλων.
  6. Δεν θα εγκατέλειπα ποτέ τον αληθινό μου εαυτό αλλά ούτε θα δυσκόλευα την αποδοχή των άλλων.
  7. Συνήθως λέω την αλήθεια χωρίς να με νοιάζει το τι θα σκεφτούν οι άλλοι για εμένα.
  8. Απλά εκφράζω αυτό που σκέφτομαι χωρίς να με νοιάζουν τα συναισθήματα των άλλων.
  9. Πάντα προσβάλλω τους άλλους όταν μιλάω με ειλικρίνεια.

Κάθε ένα από αυτά τα 3 στοιχεία αντιστοιχούν σε έναν από τους παρακάτω 3 τύπους προσωπικότητας:

  • Τα στοιχεία από το 1 έως το 3 αντιπροσωπεύουν την αλλοιωμένη αυθεντικότητα, κατά την οποία βάζετε τα συναισθήματα των άλλων σε υψηλότερη προτεραιότητα από τα δικά σας.
  • Τα στοιχεία από 4 έως 6 αντιπροσωπεύουν μια ισορροπημένη αυθεντικότητα, ή την ικανότητα να εκφράζετε τον εαυτό σας ενώ ταυτόχρονα λαμβάνετε σοβαρά υπόψη τις οπτικές γωνίες αλλά και τις ανάγκες των άλλων.
  • Τα στοιχεία από 7 έως 9 αντιπροσωπεύουν την εγωκεντρική αυθεντικότητα, ή την τάση να θεωρείτε σημαντική τη έκφραση του εαυτού σας χωρίς να λαμβάνετε καθόλου υπόψη ότι ίσως πληγώσετε ή προσβάλλετε τους άλλους.

Αν τα στοιχεία που απαρτίζουν την προσωπικότητα σας μοιάζουν με τον μέσο ενήλικο εντός των Κινεζικών δειγμάτων, τότε θα αποκομίσατε την υψηλότερη βαθμολογία (περίπου 4 για κάθε στοιχείο) στην ισορροπημένη αυθεντικότητα. Βαθμολογίες μέσου βεληνεκούς (περίπου 3 για κάθε στοιχείο) στην αλλοιωμένη αυθεντικότητα και την χαμηλότερη βαθμολογία (περίπου 2 για κάθε στοιχείο) στην εγωκεντρική αυθεντικότητα.

Στην απόπειρα συσχέτισης των 3 στοιχείων της αυθεντικότητας με άλλες μεθόδους μέτρησης σχετικές με την αυτοεκτίμηση, την προσωπικότητα και την κοινωνική επιθυμία (δηλαδή την επιθυμία επίτευξης θετικής εντύπωσης κατά τη διάρκεια συμπλήρωσης ερωτηματολογίων), η Wang ανακάλυψε ότι η ισορροπημένη αυθεντικότητα ήταν το μοναδικό στοιχείο που ήταν συνεχώς σε πλήρη- ανάλογης φύσεως- συσχέτιση με την ευεξία. Επιπλέον, οι άνθρωποι που επιδεικνύουν ισορροπημένη αυθεντικότητα παρουσιάζουν ένα ακόμα προτέρημα της θετικής αντίληψης της εικόνας του εαυτού, ενώ συγχρόνως “είναι σχεδόν απίθανη η απόπειρα ευχαρίστησης των άλλων με απώτερο σκοπό την αποκόμιση μιας θετικής αντίδρασης” (σελ.321).

Το AIRS αναπτύχθηκε με βάση την Ανατολικής προέλευσης έννοια του διαλεκτισμού κατά την οποία αντίθετες απόψεις και γενικότερες αντιθέσεις λαμβάνονται υπόψη με ηρεμία και αντικειμενικότητα.  Κατά την ισορροπημένη αυθεντικότητα, “διατηρείται μια ισορροπία μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής πιέσεως και ανακαλύπτεται μιας ευρέως αποδεκτή λύση” (σελ.317). Η ιδέα αυτή δεν είναι διαφορετική από την ψυχοκοινωνική θεωρία του Erikson, κατά την οποία μπορεί κάποια/ος να επιτύχει μια αμοιβαία ικανοποιητική διαπροσωπική σχέση μόνο όταν έχει εδραιώσει την δική της/του αίσθηση ταυτότητας.

Χρησιμοποιώντας το AIRS στην δική σας σχέση θα μπορέσετε να παρέχετε σε εσάς και την/τον σύντροφό σας την δυνατότητα ανάπτυξης μιας επικερδούς και αμοιβαίως ενημερωτικής συζήτησης. Αφού απαντήσετε τις ερωτήσεις στον εαυτό σας, απαντήστε τις και για την/τον σύντροφό σας. Κατά την διάρκεια της διαδικασίας αυτής, θ’ αντιληφθείτε το κατά πόσο αισθάνεστε ότι μπορείτε να είστε αυθεντικοί, αλλά επίσης θα αποκτήσετε και μια κατανόηση των σημείων που χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση.

Βιβλιογραφία

Wang, Y. N. (2016). Balanced authenticity predicts optimal well-being: Theoretical conceptualization and empirical development of the authenticity in relationships scale. Personality and Individual Differences, 94, 316-323. doi:10.1016/j.paid.2016.02.001

Πηγή: https://www.psychologytoday.com/