Από τον Art Markman, Ph.D.
Μετάφραση: Μύρω Χριστοδούλου
Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι η ανάγκη τους για σύνδεση με τους άλλους δεν ικανοποιείται, βιώνουν αίσθημα μοναξιάς. Όλοι νιώθουμε μοναξιά πού και πού αλλά το να τη βιώνουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνδέεται με πολλά ψυχολογικά προβλήματα και προβλήματα υγείας. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ποιοι παράγοντες μπορεί να οδηγήσουν στη μακροχρόνια μοναξιά.
Η έρευνα των Edward Lemay, Jennifer Cutri και Nadya Teneva που δημοσιεύθηκε το 2024 στο Journal of Personality and Social Psychology, αναφέρει ένα σημαντικό λόγο για τον οποίο η μοναξιά μπορεί να γίνει χρόνια κατάσταση. Όπως είναι αναμενόμενο, οι άνθρωποι αισθάνονται μόνοι όταν πιστεύουν ότι οι άλλοι δεν τους υποστηρίζουν, δεν τους συμπαθούν πραγματικά ή δεν πιστεύουν ότι είναι καλοί άνθρωποι. Οι ερευνητές, σημειώνουν ότι τα συναισθήματα μοναξιάς μειώνουν το ποσοστό της αίσθησης της φροντίδας αλλά και τις θετικής γνώμης από τους άλλους. Αυτό το αίσθημα της έλλειψης φροντίδας και εκτίμησης, ενισχύει το αίσθημα της μοναξιάς και το μετατρέπει σ’ έναν φαύλο κύκλο.
Στην έρευνα, παρουσιάστηκαν τρεις μελέτες που προέκυψαν από παρόμοιες μεθόδους. Σε κάθε μελέτη, έλαβαν μέρος εκατοντάδες εθελοντές. Σε ορισμένες από αυτές, οι συμμετέχοντες έκριναν τις σχέσεις τους με διαφορετικούς σημαντικούς άλλους (γονείς, φίλους, ερωτικούς συντρόφους) ενώ άλλες μελέτες, επικεντρώθηκαν στους ερωτικούς συντρόφους. Θα περιγράψω ως παράδειγμα μία από τις μελέτες της έρευνας παρόλο που τα αποτελέσματα όλων κατέληξαν στα ίδια συμπεράσματα.
Στη μελέτη 2, συμμετείχαν περισσότερα από 200 ζευγάρια ερωτικών συντρόφων. Κάθε μέλος του ζευγαριού βαθμολόγησε τη μοναξιά του χρησιμοποιώντας μια καθορισμένη κλίμακα αξιολόγησης. Αξιολόγησαν το πόσο ένιωθαν ότι τους φροντίζει και τους εκτιμά ο/η σύντροφός τους και πόσο τον/την εκτιμούσαν οι ίδιοι. Τους ζητήθηκε επίσης, ως ζευγάρι, να υποδείξουν κάποιους φίλους που τους γνώριζαν καλά και οι οποίοι θα μπορούσαν να αξιολογήσουν πόσο πολύ νοιαζόταν και εκτιμούσε ο ένας τον άλλον. Τέλος, το ζευγάρι για δύο εβδομάδες, σημείωνε και βαθμολογούσε σε ένα καθημερινό ημερολόγιο πόσο μόνος/η ένιωθε, τη φροντίδα και την εκτίμηση που έδειχνε για τον/την σύντροφό του και πόση φροντίδα και εκτίμηση λάμβανε από τον/την σύντροφό του. Κάθε μέλος του ζευγαριού βαθμολόγησε επίσης πόσο ικανοποιημένος/η είναι από τη σχέση συνολικά.
Τα αποτελέσματα συμφωνούσαν σε μεγάλο βαθμό στην ιδέα ότι η μοναξιά επηρεάζει το πραγματικό μέγεθος της φροντίδας και της εκτίμησης.
Συνοψίζοντας, το ποσοστό αντίληψης των ανθρώπων ότι τους φροντίζει και τους εκτιμά ο/η σύντροφός τους αυξάνεται βάσει της βαθμολογίας στην αξιολόγηση τους. Οι άνθρωποι είναι ακριβείς στο να βαθμολογούν τη φροντίδα και το σεβασμό που λαμβάνουν. Ωστόσο, όσο πιο μοναχικό αξιολογεί τον εαυτό του ένα άτομο, τόσο περισσότερο υποτιμά τη φροντίδα και την εκτίμηση που λαμβάνει. Δηλαδή, η μοναξιά οδηγεί τα άτομα στο να αισθάνονται ότι τους φροντίζουν και τους εκτιμούν λιγότερο απ’ όσο συμβαίνει στην πραγματικότητα. Το ίδιο αποτέλεσμα παρατηρήθηκε και όταν χρησιμοποιήθηκαν οι αξιολογήσεις των φίλων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι μοναχικοί άνθρωποι πραγματικά αντιλαμβάνονται λανθασμένα τη φροντίδα και το σεβασμό που λαμβάνουν.
Στο καθημερινό ημερολόγιο, ξετυλιγόταν μια παρόμοια ιστορία. Όσο πιο μοναχικός ένιωθε κάποιος μια μέρα, τόσο περισσότερο είχε την τάση να υποτιμά το ποσοστό φροντίδας και του σεβασμού που λάμβανε από τον/την σύντροφό του την επόμενη μέρα.
Υπήρξε και μια άλλη σημαντική ανάλυση. Σε αυτό το σύνολο δεδομένων, όσο περισσότερη φροντίδα δείχνει ένας/μία σύντροφος και όσο μεγαλύτερη είναι η εκτίμηση του/της, τόσο περισσότερο το άτομο αισθάνεται ικανοποιημένο από τη σχέση του. Καθώς η μοναξιά μειώνει την αντίληψη ενός ατόμου για τη φροντίδα και το σεβασμό, αναπόφευκτα μειώνεται και η ικανοποίησή του από τη σχέση. Έτσι, οι λανθασμένες αντιλήψεις των μοναχικών ανθρώπων ανατροφοδοτούν και μειώνουν την ικανοποίηση από τη σχέση τους, γεγονός που τους κάνει στη συνέχεια να αισθάνονται μόνοι.
Αυτή η έρευνα προτρέπει στο να μην εμπιστεύεστε την κρίση σας για τις σχέσεις σας όταν νιώθετε μοναξιά. Δεδομένου ότι είναι πιθανό να αισθάνεστε λιγότερη φροντίδα και εκτίμηση όταν είστε μόνοι απ’ ότι όταν δεν είστε, θα πρέπει να αναζητάτε αποδείξεις της φροντίδας και του σεβασμού από τους άλλους κάτι, που θα σας βοηθήσει να αισθανθείτε καλύτερα για τις σχέσεις σας. Αναγνωρίστε ότι η μοναξιά σας μπορεί να ενεργοποιείται ως δικλείδα ασφαλείας και γι’ αυτό, ίσως χρειαστεί να δουλέψετε για να βγείτε από αυτόν τον φαύλο κύκλο.
Βιβλιογραφία
Lemay, E. P., Jr., Cutri, J., & Teneva, N. (2024). How loneliness undermines close relationships and persists over time: The role of perceived regard and care. Journal of Personality and Social Psychology, 127(3), 609–637. https://doi.org/10.1037/pspi0000451
Με πληροφορίες από το psychologytoday.com
