Επιμέλεια – Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Συγγραφέας: Mark Manson

Όλοι θέλουν ν’ αποκτήσουν αυτό που θα τους κάνει ευτυχισμένους. Ο καθένας θέλει να ζήσει μια ξέγνοιαστη, ευτυχισμένη και ανέφελη ζωή, να ερωτευτεί, να κάνει συναρπαστικό σεξ και να έχει σημαντικές σχέσεις, να έχει τέλεια εμφάνιση, να κερδίζει πολλά χρήματα, να είναι δημοφιλής, να χαίρει εκτίμησης και σεβασμού και να έχει τόσο μεγάλη επιρροή που οι άνθρωποι ν’ ανοίγουν δρόμο για να περάσει μόλις μπαίνει σε ένα χώρο.

Όλοι θα το ήθελαν αυτό, γιατί όχι; Αν σας ρωτήσω «Τι θέλετε από τη ζωή;» και μου απαντήσετε «Θέλω να είμαι ευτυχισμένος, να αποκτήσω μια μεγάλη οικογένεια και μια δουλειά να μου αρέσει», η απάντησή σας θα είναι τόσο κοινότοπη που δεν σημαίνει τίποτα.

Μια πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση, μια ερώτηση που ίσως δεν έχετε σκεφτεί ποτέ είναι «Για ποιο πράγμα θέλεις να κοπιάσεις; Για ποιο λόγο θέλεις να παλέψεις;» Αυτό είναι που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι ζωές μας.

Όλοι θέλουν να έχουν μια εκπληκτική δουλειά και οικονομική ανεξαρτησία, αλλά δεν θέλουν να υπομένουν εβδομάδες εργασίας 60 ωρών, χρονοβόρες μετακινήσεις, επαγγελματικά ταξίδια, τη γραφειοκρατία, προσαρμογή σε αυθαίρετες εταιρικές ιεραρχίες και την «ασφυξία» ενός γραφείου. Οι άνθρωποι θέλουν να είναι πλούσιοι χωρίς ρίσκο, χωρίς θυσία, χωρίς την αναστολή της ικανοποίησης που απαιτεί η συσσώρευση πλούτου.

Όλοι θέλουν να κάνουν ασυναγώνιστο σεξ και ν’ απολαμβάνουν μια βαθιά ικανοποιητική σχέση, αλλά δεν είναι όλοι πρόθυμοι να ζήσουν τις διαμάχες, τις αμήχανες σιωπές, τα τραύματα και το συναισθηματικό ψυχόδραμα για να φτάσουν ως εκεί. Και έτσι συμβιβάζονται. Συμβιβάζονται και μετά αναρωτιούνται «κι αν;» για χρόνια και χρόνια έως ότου η ερώτηση μεταμορφωθεί από «κι αν;» σε «αυτό ήταν όλο κι όλο;» Και όταν παίρνουν διαζύγιο και διατροφή αναρωτιούνται πώς έγινε, έχοντας ξεχάσει τις χαμηλές απαιτήσεις που είχαν από τη ζωή τους είκοσι χρόνια πριν.

Η ευτυχία προϋποθέτει αγώνα.

Καθετί θετικό, προκύπτει επειδή έχεις διαχειριστεί με επιτυχία κάτι αρνητικό. Κανένας δεν καταφέρνει να αποφεύγει δυσάρεστες καταστάσεις σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Στη βάση της ανθρώπινης εμπειρίας μοιραζόμαστε όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες ή παρόμοιες ανάγκες. Διαχειριζόμαστε εύκολα τις ευχάριστες εμπειρίες, όμως εκείνες που μας δοκιμάζουν είναι οι δυσάρεστες. Επομένως, αυτό που αποκομίζουμε από τη ζωή δεν καθορίζεται από τα θετικά συναισθήματα που επιδιώκουμε να νιώσουμε, αλλά από το ποια είναι εκείνα τα αρνητικά συναισθήματα που είμαστε διατεθειμένοι να υποστούμε προκειμένου να αποκτήσουμε πρόσβαση στα θετικά συναισθήματα.

Οι άνθρωποι θέλουν να έχουν αψεγάδιαστη εξωτερική εμφάνιση. Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να την αποκτήσει αν δεν αποδεχθεί τον πόνο και την πίεση που περιλαμβάνει η πολύωρη προπόνηση στο γυμναστήριο και προσεκτικός υπολογισμός μικροσκοπικών μερίδων και θερμίδων όλη μέρα, κάθε μέρα.

Οι άνθρωποι θέλουν να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση ή να γίνουν οικονομικά ανεξάρτητοι. Αλλά δεν θα γίνετε επιτυχημένος επιχειρηματίας αν δεν αποδεχθείτε το ρίσκο, την αβεβαιότητα, τις συνεχόμενες αποτυχίες, τις ατέλειωτες ώρες εργασίας πάνω σε κάτι που δεν έχετε ιδέα εάν θα είναι επιτυχημένο ή όχι.

Οι άνθρωποι θέλουν έναν σύντροφο, έναν σύζυγο. Αλλά δεν φτάνετε στο να προσελκύσετε κάποιον που να σας συναρπάζει χωρίς να αποδέχεστε επίσης τη συναισθηματική αναταραχή που συνοδεύει τις συνεχείς απορρίψεις, την ύπαρξη σεξουαλικής έντασης που δεν απελευθερώνεται ποτέ και το κενό βλέμμα προς ένα τηλέφωνο που δεν χτυπά ποτέ. Όλα αυτά είναι μέρος του ερωτικού παιχνιδιού που δεν μπορείτε να κερδίσετε εάν δεν παίζετε.

Αυτό που καθορίζει την επιτυχία σας δεν είναι «Τι θέλεις να απολαύσεις;» Η ερώτηση είναι: «Ποια ταλαιπωρία αντέχεις να υποστείς;». Η ποιότητα της ζωής σου δεν εξαρτάται από την ποιότητα των θετικών σου εμπειριών, αλλά από την ποιότητα των αρνητικών. Μαθαίνοντας να διαχειρίζεστε τις αρνητικές εμπειρίες, γνωρίζετε πώς να διαχειρίζεστε τη ζωή.

Θα ακούσετε πολλές «φθηνές» συμβουλές που θα λένε «το μόνο που χρειάζεται είναι να το θέλεις πολύ!». Όμως όλοι οι άνθρωποι επιθυμούν κάτι και το επιθυμούν πολύ, απλώς, δεν γνωρίζουν επακριβώς τι θέλουν ή μάλλον είναι αυτό που θέλουν πολύ. Αν επιθυμείτε να δρέψετε τους καρπούς μιας επιτυχίας, θα πρέπει να μπορείτε να αναλάβετε και το κόστος.

Αν επιθυμείτε ένα όμορφο σώμα, θα πρέπει να ανέχεστε την προσπάθεια, τον ιδρώτα, τους πιασμένους μύες, το άδειο στομάχι. Αν επιθυμείτε ένα σκάφος, θα πρέπει να ανέχεστε τα ξενύχτια, τις ριψοκίνδυνες επαγγελματικές αποφάσεις και την πιθανότητα να χαλάσετε τη σχέση σας με έναν ή δέκα χιλιάδες ανθρώπους.

Αν πιάσετε τον εαυτό σας να επιθυμεί κάτι διακαώς, μέρα με τη μέρα, μήνα το μήνα, χρόνο το χρόνο, αλλά να μην συμβαίνει κάτι προς αυτή την κατεύθυνση, τότε αυτό που επιθυμείτε στην πραγματικότητα είναι μια φαντασίωση, μια εξιδανίκευση, μια ψευδαίσθηση. Ίσως να μην το επιθυμείτε στην πραγματικότητα, αλλά να απολαμβάνετε την επιθυμία σας. Ίσως στην πραγματικότητα να μην το επιθυμείτε καθόλου.

Μερικές φορές, ρωτώ τους ανθρώπους, «πώς επιλέγεις να υποφέρεις;» κι εκείνοι με κοιτούν με απορία σαν βλέπουν ότι έχω δώδεκα μύτες. Όμως εγώ ρωτώ, γιατί αυτή η πληροφορία μου λέει πολύ περισσότερα για εσάς από τις επιθυμίες και τις φαντασιώσεις σας. Επειδή είναι απαραίτητο να επιλέξετε κάτι. Κανείς δεν μπορεί να έχει μια ανώδυνη ζωή με τριαντάφυλλα και μονόκερους. Η σκληρή ερώτηση είναι που μετράει, μιας και η ευχαρίστηση και η απόλαυση δίνουν εύκολες απαντήσεις. Πολλοί από εμάς έχουν τέτοιες απαντήσεις. Όμως η ταλαιπωρία, η οδύνη είναι πολύ πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα. Τι είδους ταλαιπωρία αντέχεις να υποστείς; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να σε οδηγήσει κάπου. Είναι ένα ερώτημα που μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή. Είναι αυτό που σε προσδιορίζει ως άτομο. Είναι αυτό που μας καθορίζει, μας διαχωρίζει και μας ενώνει.

Το μεγαλύτερο διάστημα της εφηβείας και της πρώιμης ενήλικης ζωής μου, φαντασιωνόμουν μια καριέρα μουσικού, ενός ροκ σταρ πιο συγκεκριμένα. Σε κάθε δυνατό ροκ τραγούδι που άκουγα, έκλεινα τα μάτια και οραματιζόμουν τον εαυτό μου στη σκηνή να παίζει κιθάρα υπό τον ήχο της αποθέωσης από το πλήθος, των θεατών να παραληρούν με τη δεξιοτεχνία μου. Αυτή η φαντασίωση με κρατούσε απασχολημένο για ώρες και συνεχίστηκε σε όλη τη διάρκεια των σπουδών μου και ακόμα και όταν σταμάτησα να φοιτώ σε μουσικό σχολείο και είχα σταματήσει να εξασκούμαι συστηματικά. Ωστόσο ακόμα και τότε δεν αμφισβήτησα ποτέ την επιθυμία μου να παίζω μπροστά σε κοινό, το ερώτημα ήταν το πότε θα συνέβαινε αυτό. Ξόδευα το χρόνο χωρίς να επενδύω χρόνο και κόπο στην επιδίωξη του συγκεκριμένου στόχου. Αρχικά σκεφτόμουν ότι έπρεπε να τελειώσω το σχολείο, μετά ότι έπρεπε να βγάλω χρήματα και ύστερα δεν είχα χρόνο. Και μετά τίποτα.

Παρά το γεγονός ότι φαντασιωνόμουν τη συγκεκριμένη σταδιοδρομία για περισσότερο από το μισό της ζωής μου, δεν πραγματοποιήθηκε. Μου πήρε πολύ χρόνο και πολλές δυσάρεστες εμπειρίες για να ανακαλύψω το γιατί: δεν το ήθελα στ’ αλήθεια. Είχα ερωτευτεί το αποτέλεσμα – την εικόνα μου επί σκηνής, τις επευφημίες του κοινού, εμένα να ροκάρω, να εκφράζω τα μύχια της ψυχής μου στην παράστασή μου, αλλά δεν είχα ερωτευτεί τη διαδικασία. Και εξαιτίας αυτού απέτυχα. Επαναληπτικά. Για να είμαστε ειλικρινείς δεν προσπάθησα καν αρκετά για να αποτύχω. Σχεδόν δεν προσπάθησα.

Η καθημερινή εξάσκηση, η αγωνιώδης προσπάθεια συγκρότησης της μπάντας, οι πρόβες, η αγωνία να «κλειστούν» εμφανίσεις μπροστά σε κοινό που να απολαμβάνει την μουσική σου. Οι σπασμένες χορδές, οι «καμένοι» ενισχυτές, το κουβάλημα του εξοπλισμού από και προς τις πρόβες χωρίς αυτοκίνητο. Η διαδρομή προς το όνειρο απαιτούσε αναρρίχηση σε βουνό ώσπου να δεις το μονοπάτι για την κορυφή. Μου πήρε πολύ καιρό να ανακαλύψω ότι δεν μου άρεσε το σκαρφάλωμα και απλώς απολάμβανα να φαντασιώνομαι την κορυφή.

Σύμφωνα με τις κυρίαρχες αξίες του πολιτισμού μας «έχω πουλήσει τα όνειρά μου», είμαι ρίψασπις ή «χαμένο κορμί». Στα βιβλία αυτοβοήθειας, η εξήγηση για την περίπτωση μου θα ήταν, είτε ότι δεν υπήρξα αρκετά θαρραλέος και αποφασιστικός, ή ότι δεν πίστευα αρκετά στις δυνατότητές μου. Οι επιχειρηματίες και οι start-uppers θα μου έλεγαν ότι ξέγραψα το όνειρό μου και παραδόθηκα στη συμβατικότητα του κοινωνικού μου περιβάλλοντος. Θα μου έλεγαν να σκέφτομαι θετικά ή να συμμετάσχω σε ομάδες εργασίας. Αλλά η αλήθεια είναι πολύ λιγότερο ενδιαφέρουσα από αυτό: νόμιζα ότι ήθελα κάτι, αλλά αποδεικνύεται ότι δεν το ήθελα πραγματικά. Τέλος. Ήθελα την ανταμοιβή χωρίς τον αγώνα. Ήθελα το αποτέλεσμα χωρίς την εξέλιξη της διαδικασίας. Ήμουν ερωτευμένος όχι με τον αγώνα, αλλά μόνο με τη νίκη. Και η ζωή δεν εκτυλίσσεται με αυτόν τον τρόπο.

Το ποιος είστε, καθορίζεται από, και για τις όποιες αξίες, είστε διατεθειμένοι να αγωνίζεστε. Οι άνθρωποι που απολαμβάνουν τον κόπο του γυμναστηρίου είναι εκείνοι που έχουν φυσική κατάσταση. Οι άνθρωποι που απολαμβάνουν τα ατελείωτα ωράρια και τις επίπονες εβδομάδες εργασίας και την διπλωματία που απαιτεί η πολιτική της κάθε εταιρικής σκάλας είναι αυτοί που την ανεβαίνουν. Οι άνθρωποι που απολαμβάνουν το άγχος και την αβεβαιότητα του τρόπου ζωής των πεινασμένων καλλιτεχνών, είναι τελικά αυτοί που ζουν το καλλιτεχνικό όνειρό τους και τα καταφέρνουν.

Δεν πρόκειται για έκκληση, για θέληση ή «κότσια». Δεν είναι άλλη μια προτροπή ή νουθεσία του «χωρίς κόπο δεν υπάρχει κέρδος».

Αυτό είναι το πιο απλό και βασικό στοιχείο της ζωής: οι αγώνες μας καθορίζουν τις επιτυχίες μας. Επομένως, επιλέξτε τους αγώνες σας με σύνεση, φίλοι μου.

Πηγή: Quartz Media

The post Δεν αρκεί μόνο να θέλεις κάτι appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συγγραφέας: Christian Salafia
Επιμέλεια – μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, ΜΑ, Υπ. Διδάκτωρ Παντείου

Όλοι αντιμετωπίζουμε δυσκολίες που και που. Είναι ένα φυσικό μέρος του κύκλου της ζωής. Όπως δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη ζέστη αν δεν γνωρίσουμε το κρύο, μας είναι αδύνατο να απολαύσουμε τις όμορφες στιγμές χωρίς να έχουμε περάσει και άσχημες. Μερικές φορές, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στη ζωή, προέρχονται από συμβάντα που δεν ελέγχουμε και άλλες φορές αποτελούν τις άμεσες συνέπειες των αποφάσεων που παίρνουμε. Στην πραγματικότητα, δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα γεγονότα, ούτε τις συνέπειές τους. Μπορούμε, παρόλα αυτά, να επιλέξουμε τον τρόπο που τα αντιλαμβανόμαστε και τα συναισθήματά που νιώθουμε. Υπάρχει ένα ρητό που λέει : «η ζωή είναι σε ποσοστό 10% τα γεγονότα που μας συμβαίνουν και σε ποσοστό 90%, ο τρόπος που αντιδρούμε σε αυτά». Οι εγκέφαλοί μας έχουν σχεδιαστεί για να αποθηκεύουν πληροφορίες, επομένως, κάθε δευτερόλεπτο της κάθε μέρας, όταν προσλαμβάνεται κάποια νέα πληροφορία, οι εγκέφαλοί μας αναζητούν κάποια ανάμνηση ως σημείο αναφοράς που θα αποτελέσει τη βάση καθορισμού της αντίδρασής μας. Αν το σκεφτείτε λίγο περισσότερο, αυτός είναι ο λόγος που αν είχατε μια δυσάρεστη εμπειρία στο τρενάκι του τρόμου ενός λούνα παρκ ή με την κατανάλωση ενός γεύματος, θα έχετε την ίδια παρορμητική αντίδραση κάθε φορά που σας συμβαίνει κάτι παρόμοιο.

Χρειάζεται να εκπαιδευόμαστε ώστε να εντοπίζουμε την θετική πλευρά ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές.

Αναπνέω ακόμη;

Μερικές φορές το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αναπνεύσουμε. Κατά τη διάρκεια των πιο απαιτητικών δοκιμασιών, η αναπνοή μας γίνεται ρηχή και ο φυσικός ρυθμός του σώματός μας αποσυντονίζεται. Σε αυτές τις συνθήκες κρίνεται απαραίτητο να σταματήσουμε  ότι κάνουμε και να αναρωτηθούμε: «αναπνέω;». Αν αναπνέετε, τότε ζείτε και έχετε ακόμα μια μέρα στη διάθεσή σας για να παλέψετε. Αν είστε εξαιρετικά αγχωμένος, σταματήστε ότι κάνετε για δέκα λεπτά, βρείτε ένα ήσυχο μέρος και αναπνεύστε βαθιά. Η διαφραγματική αναπνοή έχει βρεθεί ότι μειώνει το άγχος και συντελεί στη χαλάρωση του αυτόματου νευρικού συστήματος. Μια σημαντική συνιστώσα της θετικής στάσης ζωής είναι να μένει κανείς χαλαρός και η σωστή αναπνοή είναι ένα σωστό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Ποιος είναι ο δικός μου ρόλος;

Σημειώστε ότι αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο ρόλος σας στη διαδικασία αυτή και όχι ποιο είναι το μερίδιο της ευθύνης σας. Υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δυο λέξεις. Η πρώτη αντιστοιχεί στην αναγνώριση και την αποδοχή της ευθύνης για την τρέχουσα κατάσταση και η δεύτερη είναι ηττοπαθής και απλώς σας κάνει να αισθάνεστε ένοχοι. Το να εστιάζετε στο ρόλο που παίζετε αντί να αποδίδετε ευθύνες, μειώνει την οποιαδήποτε πρόκληση που αντιμετωπίζετε σε βαθμό που να γίνει διαχειρίσιμη.

Τι περνάει από το χέρι μου;

Όταν η ζωή μοιάζει να υπερβαίνει τις δυνατότητές μας, παραβλέπουμε τα πράγματα που μπορούμε να αλλάξουμε. Αξιολογήστε την κατάσταση στην οποία βρίσκεστε με εντιμότητα και αναζητήστε εκείνα τα πράγματα που μπορείτε να θέσετε υπό τον έλεγχό σας. Αυτό θα σας βοηθήσετε να νιώσετε περισσότερο συγκεντρωμένοι σε οτιδήποτε μπορεί να σας διευκολύνει ώστε να ξεπεράσετε την πρόκληση που αντιμετωπίζετε.

Τι δεν μπορώ να ελέγξω;

Μερικές φορές υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Είτε πρόκειται για τους άλλους ανθρώπους, τη μητέρα φύση ή απλά τον κακό συγχρονισμό, ανεξάρτητα από τις δικές μας επιθυμίες δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα. Βρείτε χρόνο να διερευνήσετε τη δυσκολία που αντιμετωπίζετε, να αναγνωρίσετε οτιδήποτε δεν μπορείτε να ελέγξετε και μετά ξεπεράστε το. Πολύ συχνά προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε όλες τις δυσκολίες μας ταυτόχρονα και αυτό μας καταβάλλει. Η δυνατότητα διαχωρισμού ανάμεσα σε εκείνα που περνούν κι εκείνα που δεν περνούν από το χέρι σας μειώνουν τη βαρύτητα του προβλήματος που αντιμετωπίζετε, χαμηλώνοντας τα επίπεδα του άγχους που βιώνετε και καθιστώντας το δρόμο προς την επίλυσή του προβλήματος προσβάσιμο.

Ποια είναι η συναισθηματική σας κατάσταση;

Το να λαμβάνουμε αποφάσεις όταν μας πλημμυρίζουν τα συναισθήματα που συνοδεύουν τις δύσκολες καταστάσεις είναι ότι χειρότερο μπορούμε να κάνουμε. Είναι πολύ πιο πιθανό να λάβουμε λανθασμένες αποφάσεις όταν είμαστε σε κακή συναισθηματική κατάσταση. Η δυνατότητα να αναγνωρίζουμε ότι δεν είμαστε στην καλύτερη κατάσταση όταν αντιμετωπίζουμε δοκιμασίες μας επιτρέπει να κάνουμε ένα διάλειμμα, να παίρνουμε μια βαθιά ανάσα και να φτιάξουμε τη διάθεσή μας πρώτα, ώστε να παίρνουμε σωστότερες αποφάσεις. Όταν παίρνουμε αποφάσεις ψύχραιμα, είναι πιο πιθανό να νιώσουμε πιο δυνατοί και έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις.

Τι είναι πιο σημαντικό να κάνω τώρα;

Μερικές φορές το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να μην κάνουμε τίποτα. Άλλες φορές τα καλύτερο είναι να κάνουμε ένα τηλεφώνημα. Το να εστιάζουμε στο να κάνουμε το καλύτερο αυτή τη στιγμή όταν περνάμε δοκιμασίες μας βοηθάει να μένουμε συγκεντρωμένοι και να χαλαρώνουμε το νευρικό μας σύστημα. Η πρόοδος είναι πρόοδος και ακόμα και αν είναι μικρή ενισχύει την αυτοεκτίμησή μας.

Τι μπορώ να μάθω από αυτό;

Από κάθε δυσκολία μπορούμε να αντλήσουμε γνώση. Όσο τρελό κι αν ακούγεται, αν καταφέρουμε να εντοπίσουμε ακόμα και το πιο μικρό μάθημα, το παραμικρό κίνητρο στη δοκιμασία που περνάμε, μας βοηθάει να την αντιμετωπίσουμε πιο θετικά. Επιπλέον, αποτελεί μια ώθηση να προχωρήσουμε μπροστά, είτε πρόκειται για βελτίωση στην κατάσταση της υγείας μας, για περισσότερη σταθερότητα στα οικονομικά μας, ή για μια συμφιλίωση. Το συναίσθημα της αγωνίας χωρίς απώτερο σκοπό σας κάνει να αισθάνεστε αβοήθητοι.  Προσπάθησε να αλλάξεις την αντίληψή σου για τα γεγονότα αλλάζοντας την ερώτηση «Γιατί σε μένα;» σε «Τι μπορώ να μάθω από αυτή τη δοκιμασία;». Με αυτό τον νέο τρόπο να βλέπετε τα πράγματα θα μετατρέψετε την δοκιμασία, από κακοτυχία σε  πρόβλημα που μπορεί να επιλυθεί.

Φροντίζω τον εαυτό μου;

Υπάρχει πληθώρα ενδείξεων ότι το άγχος προκαλεί χάος στη φυσική μας κατάσταση και είναι ευρέως γνωστό επίσης πως η σωματική μας υγεία επηρεάζει άμεσα την ψυχική. Όταν αντιμετωπίζουμε προκλήσεις, συνήθως  τρώμε λιγότερο, κοιμόμαστε λιγότερο και μειώνουμε την αθλητική μας δραστηριότητα. Οι σκληρές δοκιμασίες μας δημιουργούν την τάση να υπολειτουργούμε. Μην το κάνετε. Το να θυσιάζετε την σωματική σας υγεία δεν θα κάνει τη δυσκολία που αντιμετωπίζετε να περάσει πιο εύκολα ή πιο γρήγορα, αντιθέτως, αν επιβαρύνετε τη φυσική σας κατάσταση ενδέχεται να δυσκολευτείτε να την ξεπεράσετε. Ακολουθήστε ένα φυσιολογικό πρόγραμμα ύπνου, προσέξτε τη διατροφή σας και γυμναστείτε. Διατηρήστε την φυσική σας κατάσταση σε καλό επίπεδο για να ενισχύσετε την πνευματική και συναισθηματική σας κατάσταση.

Τι επιλογές έχω;

Ξεκινήστε μια λίστα και καταγράψτε όλες σας τις επιλογές. Ζυγίστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα. Η καταγραφή των εναλλακτικών σας, μπορεί να σας βοηθήσει να νιώσετε διαύγεια ώστε να επιλέξετε το μονοπάτι που θα σας οδηγήσει στην υπέρβαση της δυσκολίας που αντιμετωπίζετε. Επίσης θα σας βοηθήσει να συνειδητοποιήσετε ότι έχετε επιλογές και αυτό από μόνο του είναι σημαντικό τις στιγμές που νιώθουμε αβοήθητοι.

Τι θα σημαίνει αυτή η κατάσταση για σας σε πέντε χρόνια;

Μην ασχολείστε με τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Πραγματικά σχεδόν το 95% των δυσκολιών που συναντάμε είναι μικροπράγματα. Ας αναλογιστούμε κοιτώντας στο μέλλον, αν η δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα θα έχει σημασία σε πέντε χρόνια μας βοηθά να δούμε τα πράγματα με κάποια προοπτική. Έχουμε την τάση να διαλέγουμε το απαισιόδοξο σενάριο σε κάθε περίπτωση, επομένως αν σας δυσκολεύει να δείτε τα πράγματα από κάποια απόσταση προσπαθήστε να σκεφτείτε κάποια άλλη κατάσταση που στο παρελθόν σας φαινόταν ότι είναι το «τέλος του κόσμου». Πολύ λίγες δυσκολίες έχουν αντίκτυπο που παραμένει διαχρονικά. Αντλείστε δύναμη και κουράγιο από τη γνώση ότι αυτό που αντιμετωπίζετε τώρα δεν είναι τόσο δύσκολο όσο φαντάζεστε.

Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες είναι ένα φυσικό κομμάτι της ζωής. Μπορούμε να σταματήσουμε να νιώθουμε αβοήθητοι αν εστιάσουμε στις θετικές πλευρές της ζωή μας.

Πηγή: http://www.lifehack.org

The post Πώς μπορούμε να μείνουμε θετικοί ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, MSc, Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή
www.expressingmyself.gr

Οι μέρες περνούν και η οποιαδήποτε αναφορά στο τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη παραμένει δύσκολη, οι ερμηνείες και οι αναλύσεις πολλές φορές χάνονται στο συναίσθημα. Παρ’ όλα αυτά, έχει την αξία του να αρχίσουν να αναδύονται οι λέξεις για να αρθρώσουν το ανείπωτο, να του δώσουν μια μορφή.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Πες μου πώς τελειώνει – Γιατί το δυστύχημα στα Τέμπη θα μας ακολουθεί για χρόνια appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Γράφει η Παναγιώτα Δ. Κυπραίου, Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Έχετε αναρωτηθεί ποιος είναι ο σκοπός της ζωής σας; Πέρα από τη φυσική επιδίωξη για ασφάλεια, ευχαρίστηση, αγάπη και αναγνώριση, τι είναι αυτό που δίνει νόημα στη ζωή σας;

Τις στιγμές που πέφτουν οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητας, για παράδειγμα, καθώς ξεκουράζεστε στη βεράντα του σπιτιού σας ή περπατάτε στη φύση, εκείνες τις ώρες όπου σκέφτεστε βαθύτερα ερωτήματα, τι είναι αυτό που σας συγκινεί; Όταν αισθάνεστε την ανάγκη να αποτελέσετε μέρος σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό σας, τι είναι αυτό που σας ελκύει; Ποιο είναι το δικό σας δώρο στον κόσμο;

Αυτά είναι καίρια ζητήματα για όλους μας. Ακόμα κι αν δεν το έχετε ποτέ σκεφτεί, εάν πλησιάζετε την μέση ηλικία ή είστε σε μια περίοδο κρίσης και μετάβασης, αυτό το θέμα μπορεί μόλις τώρα να αναδύεται στη συνείδησή σας. Αν έχετε φτάσει στο σημείο της ψυχολογικής σας εξέλιξης όπου οι βασικές σας ανάγκες καλύπτονται, ενδεχομένως αυτά τα ευρύτερα ερωτήματα να αποτελούν πλέον σημαντική προτεραιότητα για σας.

Ως σκοπό ζωής εννοούμε τη συνεισφορά μας στον κόσμο, η οποία χρησιμοποιεί ολόκληρο τον εαυτό μας πλήρως και δίνει στη ζωή μας πάθος, πληρότητα και νόημα μέσα από την αφοσίωση σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μας. Θα μπορούσε να είναι έργο κοινωνικής μεταρρύθμισης, υπηρεσία σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη, απελευθέρωση της δημιουργικότητάς μας ή ανάπτυξη του υψηλότερου πνευματικού/ψυχικού μας δυναμικού.

Ο καθένας μας έχει ένα σκοπό ζωής να δημιουργήσει ή να ανακαλύψει.

Είναι σαφές ότι σε ένα ορισμένο επίπεδο ψυχολογικής ανάπτυξης, χρειάζεται να εντοπίσουμε και να εκδηλώσουμε αυτό το σκοπό. Μπλοκάρισμα στον τομέα αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απάθεια, κατάθλιψη, απελπισία και μια ποικιλία άλλων ψυχολογικών συμπτωμάτων. Μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε σωματικά συμπτώματα. Αντίθετα, η εύρεση και εκπλήρωση του σκοπού της ζωής μας μπορεί να οδηγήσει σε χαρά και ικανοποίηση τέτοιου βάθους που δεν συγκρίνεται με επιδιώξεις που είναι περισσότερο προσανατολισμένες στον εαυτό. Πώς μπορούμε να το καταφέρουμε αυτό; Αρχικά δημιουργούμε ένα χόμπι ή ψυχαγωγικό ενδιαφέρον σε κάτι που μας προσφέρει διασκέδαση, μάθηση και εξέλιξη και γίνεται αβίαστα στη ζωή μας, χωρίς στρες, με «ροή». Κατόπιν μαθαίνουμε να αξιοποιούμε αυτό το ευγενές πάθος, αυτή τη «ροή», με έναν τρόπο που μας φέρνει χαρά ή να τη μετατρέπουμε σε επάγγελμα ή τρόπο για να βγάζουμε τα προς το ζην.

Ο καλύτερος τρόπος για να βρούμε το πάθος ή τη «ροή» είναι απλά να ζούμε τη ζωή και να δοκιμάζουμε διαφορετικές εμπειρίες μέσα σε ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων. Μια μέρα θα παρατηρήσουμε ότι σε κάποια τέτοια ενασχόληση είμαστε σε μια κατάσταση αβίαστης επίγνωσης, όπου το σώμα, το μυαλό και η ψυχή μας είναι σε φάση εγρήγορσης, περιέργειας, ενεργοποίησης, επαφής με το «εδώ και τώρα» και με κίνητρο να διακριθούμε. Αυτή η στιγμή διαύγειας είναι αρκετά ουσιαστική και διαχρονική για όσους τη βιώνουν. Μπορούμε όλοι να το βιώσουμε αυτό.

Σύμφωνα με τον Csikszentmihalyi (1990), ροή είναι η ευχαρίστηση που βιώνουμε όταν αντιλαμβανόμαστε ότι οι δεξιότητές μας ταιριάζουν με τις διαφαινόμενες προκλήσεις μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας.

Η ευτυχία προκύπτει με φυσικό τρόπο όταν είμαστε σε «ροή», καθώς ο νους είναι ελεύθερος από σκέψεις που αποσπούν την προσοχή και είμαστε παρόντες σε αυτό που συμβαίνει στην τρέχουσα χρονική στιγμή, οπότε δεν μπορούν να προκύψουν οι νευρωτικές φαντασιώσεις τραυμάτων του παρελθόντος και μελλοντικοί φόβοι σε αυτή την κατάσταση. Αυτό μπορεί να συμβαίνει χωρίς να το παρατηρούμε. Για παράδειγμα, καθώς μαγειρεύουμε, περιποιούμαστε τον κήπο, βάφουμε, αθλούμαστε ή συλλέγουμε γραμματόσημα. Όταν αυτό σας συμβαίνει, παρατηρήστε πώς χαίρεστε και η πραγματικότητά σας χαρακτηρίζεται από ενθουσιασμό, διασκέδαση, χαρά, ενεργητικότητα και εγρήγορση.

Όταν ανακαλύψετε αυτή την αίσθηση πάθους, ροής ή σκοπού, θα βρείτε την ευτυχία μέσα από την επιδίωξη αυτού που ονειρεύεστε. Σύμφωνα με έρευνες, η έλλειψη ευχαρίστησης στην εργασία είναι μια από τις τρεις πιο κοινές αιτίες της αίσθησης αδυναμίας και δυστυχίας στους ανθρώπους. Αν αλλάξετε αυτή την πτυχή της ζωής σας και την μετατρέψετε προς την κατεύθυνση του πάθους και του σκοπού της ζωής σας, θα απαλλαγείτε από ένα σημαντικό παράγοντα στρες και δυσφορίας και θα την αντικαταστήσετε με μια ισχυρή πηγή έμπνευσης και ευτυχίας.

Εάν δεν μπορείτε ακόμα να βρείτε τι σας κάνει να νιώθετε «ροή», τότε ξεκινήστε με μικρά βήματα. Για παράδειγμα, οι μελέτες δείχνουν πως υιοθετώντας τυχαίες πράξεις καλοσύνης και συμπόνιας προς τους άλλους, υπονομεύουμε τις ρίζες της κατάθλιψης και δυστυχίας και δημιουργούμε τα θεμέλια της αληθινής ευτυχίας. Δεν είναι όλοι σε θέση, ούτε υποχρεούνται να κάνουν μια τεράστια αλλαγή στη ζωή τους για να βρουν την ευτυχία. Μπορούμε όμως όλοι να ξεκινήσουμε με μικρά καθημερινά βήματα ανθρωπιάς, ευγένειας πράξεις προσφοράς και καλής θέλησης προς τους άλλους.

Αν κάτι σας συγκινεί, τότε αυτό το κάτι έχει νόημα. Δώστε προσοχή σε ό, τι σας συγκινεί, στα πράγματα που σας επηρεάζουν περισσότερο. Όλα αυτά τα πράγματα έχουν σημασία. Όλα αυτά τα πράγματα έχουν νόημα για σας. Όσο περισσότερο γνωρίζετε τι σας δίνει ζωντάνια, τόσο περισσότερο μπορείτε να στηρίζεστε σε αυτό.

Ποιες είναι οι αλληλεπιδράσεις, τα μηνύματα, οι ιστορίες, τα αποσπάσματα, που σας συγκινούν; Όσο περισσότερο μπορείτε να καταλάβετε τα πράγματα που σας συγκινούν στο παρόν, τόσο περισσότερο μπορείτε να δημιουργήσετε πράγματα που θα συγκινούν εσάς και τους άλλους στο μέλλον.

Πηγή: www.psychotherapeia.net.gr

The post Το νόημα στη ζωή μας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Επιμέλεια–Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου
Συγγραφέας: Matthew Hutson

Μεταμέλεια και Απογοήτευση

O Ted Ligety πήγε στο Vancouver το 2010 ως φαβορί να κερδίσει ένα ολυμπιακό μετάλλιο στο αλπικό σκι στην υπεργιγαντιαία κατάβαση. Έφυγε με άδεια χέρια. «Μετά τον αγώνα κατάλαβα ότι έχασα χρόνο κατεβαίνοντας την πλαγιά», είπε αργότερα. «Αυτό ήταν ένα βαθύ αίσθημα απογοήτευσης, αλλά με βοήθησε πολύ ν’ αλλάξω τη νοοτροπία μου». Πίεσε τον εαυτό του περισσότερο και τέσσερα χρόνια αργότερα κέρδισε το χρυσό.

Η μεταμέλεια κάνει την εμφάνισή της όταν αναρωτιόμαστε «τι θα γινόταν αν είχαμε κάνει κάτι λίγο διαφορετικά». Έχει τη βάση του σε παράλογες σκέψεις, στο συλλογισμό πάνω σε εναλλακτικές μορφές της πραγματικότητας. Αυτές οι παράλογες σκέψεις μάς βοηθούν ν’ αναλύσουμε το παρελθόν και το μέλλον, ώστε να κατανοήσουμε την αιτιότητα : «Αν δεν είχα κάνει το Α θα είχε συμβεί το Β», «Αν κάνω το Χ, θα συμβεί το Ψ». Έτσι αποκτούμε εμπειρία και μαθαίνουμε να προγραμματίζουμε.

Το να κάνουμε λάθη είναι μια εξαιρετικά εκπαιδευτική ευκαιρία κι έτσι τα αισθήματά μας επιμένουν όταν κάνουμε λάθος, προσθέτοντας τη μεταμέλεια στην ήδη επιβαρυμένη περίσταση. «Πώς μπόρεσα να το κάνω αυτό;» αναρωτιέσαι, «Φέρθηκα τόσο ανόητα! Αν ήξερα τότε αυτά που γνωρίζω σήμερα». Εξελιχθήκαμε αναγνωρίζοντας τα λάθη μας συχνά με κάθε επώδυνη λεπτομέρεια. Υπάρχει λόγος που μας κλωτσάμε όταν έχουμε ήδη πέσει. Οι έρευνες δείχνουν ότι καθώς η μεταμέλεια κάνει τα λάθη μας περισσότερο επώδυνα, γίνονται περισσότερο αξιομνημόνευτα κι έτσι αποφασίζουμε πιο σθεναρά ν’ αλλάξουμε πορεία. Η μεταμέλεια είναι ίσως, το πιο συνηθισμένο αρνητικό αίσθημα, που καλύπτει κάθε περίσταση από την επιλογή ερωτικού συντρόφου έως την επιλογή ουράς στο σούπερ μάρκετ.

Ο Todd Kashdan θυμάται ακόμα την ευκαιρία που είχε να πάρει ένα μάθημα του Carl Sagan στο πανεπιστήμιο. Είχε προγραμματίσει μια συνάντηση με τον αστρονόμο για να τον δεχτεί στο μάθημά του, αλλά ντρεπόταν τόσο να τον συναντήσει που τελικά δεν πήγε. «Ντρέπομαι που άφησα το άγχος μου να μου στερήσει μια τόσο όμορφη εμπειρία», λέει. «Είναι η λυδία λίθος που μου έρχεται στο νου όταν έρχομαι αντιμέτωπος με το άγχος του να συστηθώ σε κάποιον».

Η μεταμέλεια συνοδεύεται από ένα ακόμα αίσθημα που μας κρατάει μακριά από μπελάδες: τις τύψεις. Όταν δε μας παραλύουν, ο φόβος των τύψεων μας ωθεί ν’ αγοράζουμε προφυλακτικά, να πίνουμε λιγότερο αλκοόλ και να τρώμε πιο υγιεινά, όπως μας δείχνουν οι έρευνες.

Η μεταμέλεια μας κινητοποιεί επίσης να διορθώσουμε οποιαδήποτε ζημιά έχουμε κάνει ανεξάρτητα από το αν αυτό αφορά την επιστροφή μιας απερίσκεπτης αγοράς ή το να ζητήσουμε συγγνώμη σε ένα φίλο. Αυτό ακριβώς το στοιχείο της επανόρθωσης διακρίνει τη μεταμέλεια από την απογοήτευση η οποία μας οδηγεί να εγκαταλείψουμε ένα στόχο. Η μεταμέλεια έρχεται στην επιφάνεια όταν ένα αποτέλεσμα είναι χειρότερο από αυτό που περιμέναμε και αφορά στην προσωπική μας ευθύνη σε σχέση με αυτό. Η απογοήτευση αναδύεται όταν αισθανόμαστε ανήμποροι για την κακή έκβαση ενός γεγονότος. Παρ’ όλο που η απογοήτευση είναι δυσάρεστη, έχει και αυτή τη χρησιμότητά της. Για παράδειγμα βάζει τέρμα σε μια ανέφικτη επιθυμία, ελκύει τη συμπάθεια και την υποστήριξη των άλλων. Ως αποτέλεσμα, οι άλλοι γίνονται περισσότερο υποστηρικτικοί.

Η έκφραση της μεταμέλειας φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά. Το μοίρασμα των τύψεών μας μπορεί να μας κάνει να φαινόμαστε περισσότερο ταπεινοί –άλλωστε όλοι κάνουμε λάθη-, ευάλωτοι και υπεύθυνοι για τις συνέπειες των πράξεών μας.

Οι ψυχολόγοι Laura King και Joshua Hicks, πιστεύουν ότι η μεταμέλεια είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της προσωπικότητας. Οι άνθρωποι που σκέφτονται στοχάζονται πάνω στις εκδοχές του εαυτού τους που δεν έγιναν πραγματικότητα έχουν περισσότερο ώριμες και περίπλοκες προσωπικότητες: είναι περισσότεροι ανθεκτικοί στην αβεβαιότητα, βιώνουν κάθε λεπτή απόχρωση των αισθημάτων τους, έχουν ενσυναίσθηση, είναι ανοικτοί σε νέες εμπειρίες και διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με άλλους ανθρώπους. Η αναγνώριση της ήττας μάς διδάσκει να εγκαταλείπουμε παλιούς στόχους και να θέτουμε καινούργιους. Η μεταμέλεια μπορεί μακροχρόνια να οδηγήσει σε ένα πιο ολοκληρωμένο σχέδιο για ευτυχία, πιο ανθεκτικό και περίπλοκο.

Σύγχυση, Εκνευρισμός, Ανία

Όταν ο Sidney D’Mello ψυχολόγος στο Notre Dame, εκπαιδευόταν στον προγραμματισμό ηλεκτρονικών υπολογιστών, έγραφε ένα πρόγραμμα, το έτρεχε και στην οθόνη εμφανιζόταν άμεσα ένα μήνυμα βλάβης. Ενώ όλα έδειχναν μια χαρά, κάτι δεν δούλευε. Η εμφάνιση νέων πληροφοριών που δεν ταιριάζουν με τις παλιότερες – ένα μήνυμα βλάβης όταν δεν περιμένεις κάτι τέτοιο- προκαλεί έκπληξη και εάν η ασυμφωνία επιμείνει προκαλεί σύγχυση. Ο κόσμος γίνεται ένα παράξενο, ανησυχητικό μέρος όπου η αντίληψη και η λογική δεν είναι αρκετά αξιόπιστες. Το σύμπαν καταρρέει.

Όμως η σύγχυση μπορεί να γίνει παραγωγική, να μας εξαναγκάσει να ξανακολλήσουμε μεθοδικά τα κομματάκια του σύμπαντός μας. O D’ Mello κατέγραψε νοερά ένα μοντέλο του προγράμματός του και το δοκίμασε ξανά και ξανά για να διαπιστώσει αν υπήρχε κάποιο πρόβλημα στην τροφοδοσία και στην επικοινωνία όλων των μερών του υπολογιστή. « Αυτή η πλούσια διαδικασία, η αφηρημένη σκέψη, οι δοκιμές και η παρακολούθηση του τρόπου που δουλεύει ένα περίπλοκο σύστημα», λέει ο D’ Mello, είναι η ουσία κάθε μεθόδου εκπαίδευσης.

Ο D’Mello ερευνά τώρα τον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές προσεγγίζουν την επιστημονική σκέψη. Η δυσθυμία που προκαλεί η σύγχυση είναι το καύσιμο για την επίλυση προβλημάτων. Οι ερευνητές στον τομέα της εκπαίδευσης μιλούν για «καλοδεχούμενες δυσκολίες» που αναγκάζουν τους φοιτητές να ασχοληθούν με το εκπαιδευτικό υλικό και την διαδικασία πληροφόρησης σε βάθος. Οι στόχοι των δασκάλων, γράφει ο D’ Mello, θα έπρεπε να είναι να εντοπίσουν τις «ζώνες της δημιουργικής σύγχυσης».

Όταν η σύγχυση επιμένει, εκνευριζόμαστε τόσο, που καμιά φορά θυμώνουμε. Πιο συγκεκριμένα, η σύγχυση, ο εκνευρισμός και ο θυμός προκαλούν το ανασήκωμα των φρυδιών, που είναι ένδειξη ενός εμποδίου μπροστά από το στόχο. Ο εκνευρισμός σε κινητοποιεί να προσπαθήσεις περισσότερο, να σκεφτείς βαθύτερα, να παλέψεις για να επιλύσεις τις ασυμβατότητες.

Αν συνεχίσεις να προσπαθείς αλλά δεν έχεις αποτέλεσμα, αρχίζει η ανία. Η ανία σε αναγκάζει να αναζητάς πιο ενδιαφέροντα προβλήματα. Η ανία είναι τόσο ενοχλητική που οι άνθρωποι προτιμούν ένα ηλεκτροσόκ από το να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους για ένα τέταρτο της ώρας. Αν δεν έχετε μια μπαταρία αυτοκινήτου, έτοιμη για χρήση, μπορείτε να ονειροπολήσετε ή να σκεφτείτε μια καινούργια πρόκληση. Κάπως έτσι γεννούνται οι μεγάλες ιδέες.

Θλίψη και Πένθος

Το 1995 η Jane και ο Flicka Rodman περιηγούνταν στο μονοπάτι από τον Καναδά στο Μεξικό. Δυο χιλιάδες μίλια από την εκκίνηση του ταξιδιού τους, το ζευγάρι ακολούθησε μια παρακαμπτήρια οδό για να συναντήσει κάποιους φίλους. Ένας οδηγός βγήκε εκτός πορείας και σκότωσε και τους δυο. Η μητέρα του Flick, η Barbara Perry διοχέτευσε το ανείπωτο πένθος της σε δυο κατευθύνσεις. Ίδρυσε τον οργανισμό «Jane and Flicka Fund for the Pacific Crest Trail Association» και οργάνωσε ένα ετήσιο δεκαπενθήμερο ταξίδι στο οποίο εκείνη και οι φίλοι του ζευγαριού ακολούθησαν το μονοπάτι. Κάθε βράδυ γύρω από τη φωτιά της κατασκήνωσης, η Barbara διάβαζε αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Flicka που αφορούσαν στο κομμάτι της διαδρομής που είχαν μόλις καλύψει. Το κλάμα και το γέλιο εναλλάσσονταν μιας και ο Flicka ως φοιτητής ιατρικής είχε λεπτομερείς αναφορές στις αφοδεύσεις του.

Η αποτυχία να βιωθεί η θλίψη και ο θυμός μετά από μια τέτοια τραγωδία, είναι αδιανόητη. Η Barbara δε θα είχε ιδρύσει τον οργανισμό που ίδρυσε, για μια δραστηριότητα που αγαπούσε πολύ το παιδί της και δε θα είχε συγκεντρώσει τους φίλους του γιου της. «Ειδικά όταν υπάρχει μια τόσο αδιανόητη απώλεια», λέει η Barbara, «είναι αναγκαίο να βγει κάτι θετικό από αυτό».

Η θλίψη είναι η αντίδραση σε μια αληθινή ή πιθανή απώλεια και σηματοδοτεί την ανάγκη αποκατάστασης. Ως αποτέλεσμα, κινητοποιεί την αλλαγή και διαφορετικά είδη λύπης προκαλούν διαφορετικά είδη αποκατάστασης. Σε μια μελέτη, οι συμμετέχοντες φαντάστηκαν ότι έχαναν ένα αγαπημένο από καρκίνο, ότι αποτύγχαναν σε έναν σημαντικό στόχο, ή απλά ότι πήγαιναν για ψώνια και μετά έκαναν μια λίστα των πραγμάτων που θα ήθελαν να κάνουν. Εκείνοι που ένιωσαν την απώλεια μιας σχέσης επέλεξαν πιο κοινωνικές δραστηριότητες και εκείνοι που ένιωσαν αποτυχημένοι στράφηκαν σε επαγγελματικές δραστηριότητες.

Ο πόνος μας ωθεί να επανορθώσουμε.

Η θλίψη μας κάνει περισσότερο λογικούς και ενθαρρύνει την πρακτική σκέψη. Μειώνει την αφέλεια, την αφηρημάδα και την ευπείθεια στα στερεότυπα. Μας στρέφει στην υπακοή στις κοινωνικές νόρμες, αυξάνει την ευγένεια και την ευθυκρισία. Αντίθετα, η ευτυχία μπορεί να συνδυάζεται με επιφανειακή σκέψη, ύβρη και ανάληψη ρίσκου. Η αποδοχή των αρνητικών συναισθημάτων όπως η θλίψη, μπορεί παραδόξως να μειώσει την κατάθλιψη, γιατί σημαίνει ότι δεν ενοχοποιεί τους ανθρώπους που αισθάνονται άσχημα.

Η θλίψη επίσης λειτουργεί ως σήμα για την παροχή βοήθειας από τους άλλους. Το κλάμα, σύμφωνα με κάποιους επιστήμονες είναι ξεκάθαρος δείκτης της θλίψης. Η κατάθλιψη, – η κατάσταση παρατεταμένης θλίψης και ανημποριάς- αντιμετωπίζεται σήμερα ως διαταραχή. Ωστόσο μπορεί να είναι μια υγιής αντίδραση σε δύσκολες καταστάσεις της ζωής. Πιθανόν να έχει εξελιχθεί σε μέσο απόσυρσης των ανθρώπων από περισπασμούς, ώστε να συγκεντρωθούν στο περίπλοκο πρόβλημα που τους καταβάλλει.

Αν προσπαθήσουμε να αποφύγουμε τη θλίψη ή το θυμό, την σύγχυση ή την ανία, εμποδίζουμε την ανάπτυξη και τη λειτουργικότητά μας και αποξενωνόμαστε από την πλήρη βίωση της ανθρώπινης εμπειρίας. «Παρ΄ όλο που κανείς δεν επιζητεί τη θλίψη, λέει η Barbara, «είναι μια από τις πιο μεταμορφωτικές εμπειρίες που θα έχετε ποτέ, ως ανθρώπινα όντα».

Ανακαλώντας την απόγνωση που ένιωσε όταν έχασε το γιο της, η Barbara μας λέει: «Πρέπει να βρεις τα πατήματά σου όπου μπορείς, ακόμα και αν αυτά βρίσκονται στην άκρη του γκρεμού», και γελάει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΜΕΡΟΣ Β’

Πηγή: www.psychology.com

The post Πέρα από την ευτυχία: Τα πλεονεκτήματα της κακής διάθεσης appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Τζωρτζακάκη, Ψυχολόγο – Συγγραφέα

Θυμάμαι έναν αδελφό του παππού μου που φορούσε πάντα μαύρα πουκάμισα και μαύρα παντελόνια μέσα από τις κρητικές του μπότες. Είχε κάποτε χάσει ένα μικρό παιδί. Αυτός ο θείος ήταν ο μόνος άντρας που έχω δει, που εξέφρασε για δεκαετίες το πένθος του στον τρόπο που ντυνόταν. Ήταν επιλογή του. Αντίθετα, οι αμέτρητες γυναίκες που όταν έχαναν έναν κοντινό συγγενή φορούσαν μαύρα, δεν είχαν επιλογή. Αν δεν το έκαναν, θα θεωρούνταν ανεκδιήγητες και θα εξοστρακίζονταν από την κοινότητα.

Η κοινωνία δεν αναμένει το ίδιο είδος πένθους από τον άντρα και τη γυναίκα.  Σε κάποια πολιτισμικά πλαίσια έχει υπάρξει μάλιστα ανάλγητη με τις γυναίκες. Στο γνωστό μυθιστόρημα του Ιούλιου Βερν, «Ο γύρος του κόσμου σε ογδόντα ημέρες» ο Φιλέας Φογκ σώζει μια Ινδή πριγκίπισσα από την πυρά. Έπρεπε να καεί ζωντανή δίπλα στον νεκρό της σύζυγο.

Η πενθούσα γυναίκα λοιπόν έπρεπε να πάψει να ζει ή απλώς να αποσύρεται. Υπάρχει ένα έμμετρο παραμύθι από την Καστοριά (καταγραφή του Γιώργου Παλάτσιου), που μιλά για μια κοπέλα, λυπημένη για τον θάνατο των γονιών της. Σε κάποιο σημείο λέει:

Νύχτωσε και τα ζωντανά της φύσης κοιμηθήκαν

και ξύπνησαν τα πνεύματα και όλα τα δαιμόνια.

-Κόρη έλυσε τα μαλλιά που τα ‘χε πένθους τάμα

 κι ο Διάολος εμήνυσε να πάμε να τη φάμε.

Σε αυτό το παραμύθι βλέπουμε την παραδοσιακή κοινωνία να περιμένει από την πενθούσα γυναίκα να καταστείλει τη θηλυκότητα της.  Και αργότερα, όμως, σε πολλά λογοτεχνικά έργα ή ταινίες υπήρχε το στερεότυπο της χήρας, που αποπλανά τους άντρες, που παρουσιαζόταν ως σαγηνευτική, μα ταυτόχρονα ως  ιδιαίτερα ανήθικη.

Υπάρχουν όμως και πιο «θετικά» στερεότυπα για τη γυναίκα που πενθεί. Για παράδειγμα, μία μητέρα που χάνει ένα παιδί μερικές φορές αγιοποιείται. Μπορεί να συγκριθεί ακόμη και με την Παναγία.

Η Παναγία είναι ένα θρησκευτικό πρόσωπο στα πλαίσια του ιερού, η κάθε πενθούσα μητέρα είναι τρωτός άνθρωπος με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δηλαδή με τις αδυναμίες που χαρακτηρίζουν τον κάθε άνθρωπο και τα λάθη που είναι στη φύση μας να κάνουμε. Πολλές φορές νιώθει κανείς δέος, όταν βλέπει έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια μια πολύ μεγάλη δυσκολία. Ωστόσο, όταν δίνουμε τον τίτλο του «αγίου» ή του «ήρωα» σε ανθρώπους που πονούν, αν και τους θαυμάζουμε, τους βαραίνουμε ταυτόχρονα με πολύ υψηλές προσδοκίες και δεν τους αφήνουμε χώρο για ανθρώπινες ανάγκες.

Κι επίσης, μήπως η αγιοποίηση και η ηρωοποίηση της μητρότητας κάπως αδικεί τον πατρικό ρόλο, συντηρώντας την άποψη ότι τα παιδιά είναι αποκλειστικότητα των μητέρων;

Τι συμβαίνει, όμως, με το πένθος στον άντρα; Στον άντρα για πάρα πολλά χρόνια επιτρεπόταν να εκφράζει μόνο τον θυμό του. Οποιοδήποτε συναίσθημα λύπης ή φόβου ήταν απαγορευμένο, αυτόματα τον έβαζε σε μία υποδεέστερη θέση αδύναμου, που δεν εκπλήρωνε τις απαιτήσεις του φύλου του. Το κλάμα ήταν επίσης απαγορευμένο. Πολλοί άντρες δυσκολεύονται να κλάψουν σε μια κηδεία, σε αντίθεση με τις γυναίκες, από τις οποίες είναι αναμενόμενο.

Η κοινωνία λοιπόν δεν περιμένει -και ίσως δεν επιτρέπει- στον άντρα να αποσυρθεί μετά από ένα πένθος. Αντίθετα, αναμένεται να παραμείνει δραστήριος, ενεργητικός, γιατί «οι άντρες είναι δυνατοί». Ακόμη κι αν συνειδητοποιεί άλλα συναισθήματα, όπως βαθιά θλίψη ή αίσθημα κενού ή φόβου, συχνά δεν τα μοιράζεται ούτε με τα πιο κοντινά του πρόσωπα.

Αντίθετα, ο θυμός, η δυναμικότητα στην πενθούσα γυναίκα είναι κάτι που ξενίζει. Ερμηνεύονται σαν έλλειψη αληθινού πόνου. Άλλωστε, ο θυμός και η δυναμικότητα ποτέ δεν υπήρξαν ιδιαίτερα επιτρεπτά χαρακτηριστικά στη γυναίκα.

Στην πραγματικότητα, ο θυμός είναι ένα αναπόσπαστο μέρος του πένθους κι αυτό το γνωρίζουν όσοι έχουν έστω και στοιχειώδεις γνώσεις Ψυχολογίας. Το στάδιο του θυμού είναι ένα από τα βασικά στάδια του πένθους, που έχει περιγράψει η Elizabeth Kübler-Ross. Σήμερα τα στάδια αυτά δεν θεωρούνται γραμμικά, όπως υπέδειξε εκείνη, αλλά φάσεις που επανέρχονται ως κύματα.

Εν κατακλείδι, τα στερεότυπα, όσο κι αν μας βοηθούν να βάζουμε μια τάξη μέσα στο μυαλό μας, πολύ συχνά μας περιορίζουν. Μας κάνουν αυστηρούς ή άδικους με τους άλλους ή με τον εαυτό μας. Ο άνθρωπος που πενθεί θα βιώσει άρνηση, θυμό, θλίψη και ο στόχος είναι να φτάσει στην αποδοχή και στην ανεύρεση ενός νέου νοήματος, ενός νέου τρόπου να ζει συμφιλιωμένος με την απώλεια.

Οι άνθρωποι, όμως, πενθούν με βάση τις ψυχικές τους δυνάμεις, επηρεασμένοι από εμπειρίες του παρελθόντος και τραύματα καθώς και από το πώς έχουν μάθει να διαχειρίζονται από παιδιά τον πόνο.

Αναρωτιέμαι, έτσι, αν είναι δόκιμο να περιμένουμε να πενθούν οι άλλοι όπως περιμένουμε ή όπως θεωρούμε εμείς ως λογικό ή σωστό. Είναι σαν να νομίζουμε πως έχουμε δικαίωμα στον πόνο τους. Άραγε ορίζεται από τρίτους ο πόνος ενός ανθρώπου, μετριέται ή ζυγίζεται; Μήπως πληροί προδιαγραφές ή έχει κανένα νόημα να συγκρίνεται με κάποιο άλλο πόνο;

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Πένθος και στερεότυπα για το φύλο appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Επιμέλεια –Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Της Marie Hartwell- Walker, ED.D

Είναι η εποχή της λίστας: Λίστα για τα δώρα, για τις ευχετήριες κάρτες, για τις κοινωνικές υποχρεώσεις και για όλα όσα έχουμε να κάνουμε.  Το πρόγραμμά μας υπερφορτώνεται και φαίνεται ατέλειωτο. Θα ήθελα να σας εξομολογηθώ κάτι: μερικές φορές ξαναβάζω στη λίστα μου πράγματα που έχω ήδη κάνει μόνο και μόνο για να τα ξαναδιαγράψω και με αυτό τον τρόπο να νιώσω ότι έχω επιτύχει κάτι.

Οι λίστες μας βοηθούν να προγραμματίζουμε τις υποχρεώσεις των γιορτών που προστίθενται στην πολυάσχολη καθημερινότητα. Όμως  σήμερα οι απαιτήσεις και τα καθήκοντα που χρειάζεται να αναλάβω για να είναι και οι φετινές γιορτές λαμπερές κι αξέχαστες με κουράζουν. Σε μια στιγμή επαναστατικότητας, σχεδίασα μια λίστα «Μην το κάνεις». Ναι, είναι ακόμα μια λίστα. Αλλά μου υπενθύμισε κάποια πράγματα που δε χρειάζεται να κάνω προκειμένου να είμαι ευχαριστημένη κι ευχάριστη βλέποντας τα πράγματα με κάποια άλλη προοπτική.

Προκειμένου να μειώσω το άγχος και να αυξήσω τη γιορτινή μου διάθεση φέτος, υπόσχομαι (με τυχαία σειρά):

• Να μην ψήσω δώδεκα είδη από  κουλουράκια, δυο είναι αρκετά. Πράγματι, είναι όμορφο για τα παιδιά να επιστρέφουν σε ένα σπίτι που μοσχομυρίζει φρεσκοψημένα κουλουράκια. Είναι όμως ακόμα πιο όμορφο τα παιδιά να επιστρέφουν σε μια μαμά που δε αγχώνεται για το αν πέτυχαν ή όχι τα κουλουράκια της.
• Να μην σπαταλήσω χρήματα. Είναι πολύ δελεαστικό να κακομαθαίνει κανείς τα παιδιά του, αλλά η υπερφόρτωση της πιστωτικής μας κάρτας, μπορεί να χαλάσει τη διάθεση των έξι επόμενων μηνών.
• Να μην αγχωθώ και υποκύψω στο περιττό έξοδο και στείλω ευχετήριες  γιορτινές κάρτες στους ανθρώπους που συναντώ κάθε μέρα. Οι κάρτες είναι υπέροχες όταν απευθύνονται σε φίλους και συγγενείς που μένουν μακριά και για τους οποίους η κάρτα είναι ένας από τους τρόπους να μένουμε σε επαφή. Όμως για τους γείτονες, τους φίλους και τους συνεργάτες που συναντώ συχνά, ένα εγκάρδιο «χρόνια πολλά» αρκεί.
• Να μην υποκύψω στα παρακάλια των παιδιών να αγοράσουμε το ψηλότερο χριστουγεννιάτικο δέντρο. Δεν το αποφεύγουμε εύκολα αυτό, παρά το γεγονός ότι όταν φτάνουμε σπίτι κόβουμε 1 μέτρο δέντρο για να χωρέσει. Θα ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι  μπορεί τα δίμετρα δέντρα να σας φαίνονται καχεκτικά στα σημεία πώλησής τους, αλλά στο σαλόνι μας δείχνουν εντυπωσιακά.
• Να μην βάλω κάθε παιδί που γνωρίζω στην αγκαλιά του Αϊ – Βασίλη για να βγάλει την καθιερωμένη φωτογραφία εκτός αν μου ζητήσει το ίδιο το παιδί. Από τη μια συμβουλεύουμε τα παιδιά να μη μιλάνε σε αγνώστους  όλο τον υπόλοιπο χρόνο και  στις γιορτές τα προτρέπω να νιώσουν άνετα με αυτό το μεγαλόσωμο ντυμένο στα κόκκινα άντρα που καμιά φορά τους φαίνεται και λιγάκι τρομακτικός; Όχι. Όσο χαριτωμένες και αν είναι οι φωτογραφίες δεν αξίζουν τον κόπο να τραυματιστεί ψυχικά κανένα παιδί.
• Να μην ξεκινήσω δίαιτα. Έχω υπόψη μου ότι πρέπει να τρώω υγιεινά και ισορροπημένα γεύματα, αλλά αυτή δεν είναι η στιγμή να βασανίσω εμένα και όλους τους άλλους γύρω μου προσπαθώντας να χάσω 4 κιλά μέχρι την Πρωτοχρονιά. Η αυστηρότητα στα θέματα διατροφής τις γιορτινές μέρες συχνά είναι μια άσκηση στη ματαίωση και μπορεί να πυροδοτήσει δυσάρεστα συναισθήματα και σε άλλους ανθρώπους. Έτσι κι αλλιώς η πρωτομηνιά του καινούργιου χρόνου και οι αποφάσεις που τη συνοδεύουν έρχεται σύντομα!
• Να μην σπαταλήσω όλο μου το χρόνο ψάχνοντας τα τέλεια δώρα όταν το πιο σημαντικό πράγμα είναι ο χρόνος που μπορώ να διαθέσω σε φίλους και συγγενείς. Οι περισσότεροι ενήλικες που γνωρίζω δεν έχουν ανάγκη από περισσότερα υλικά πράγματα. Μας  λείπουν οι γεμάτες νόημα συζητήσεις, ο χρόνος να μοιραστούμε τις εμπειρίες μας ή απλά η θαλπωρή του να είμαστε όλοι συγκεντρωμένοι στο ίδιο μέρος πού και πού.
• Να μην ζητήσω από το σύζυγό μου να με συνοδεύσει στο πάρτυ της δουλειάς. Ας το παραδεχτούμε είναι βαρετό για τον οποιοδήποτε να ακούει  ανθρώπους να συζητούν για πράγματα για τα οποία δεν έχει ιδέα για ένα ολόκληρο βράδυ. Εγώ θα πάω να περάσω κάποιες χαλαρωτικές στιγμές με τους συναδέλφους κι εκείνος μπορεί να βγει για ψώνια ή για βόλτα με τα παιδιά μας.
• Να μην παραμελήσω το σύζυγο στην προσπάθειά μου να χαροποιήσω τα παιδιά μας. Κατά τη διάρκεια των διακοπών ας βγούμε ένα βράδυ τουλάχιστον οι δυο μας. Μπορούμε απλά να κάνουμε μια βόλτα στη γειτονιά ή να πάμε για ένα ρομαντικό δείπνο σ’ ένα εστιατόριο.  Το θέμα είναι να είναι η σχέση μας πρώτη στη λίστα με τις προτεραιότητές μας.
• Να μην ακολουθήσω ευλαβικά καμία λίστα –ούτε καν αυτή. Υπόσχομαι να είμαι πιο ευέλικτη, ν’ αφήσω στην άκρη πράγματα που δε θέλω να κάνω, δεν προλαβαίνω να κάνω ή δεν ξέρω να κάνω. Νομίζω θα διαγράψω ακόμα περισσότερα πράγματα από τη λίστα μου για καλό και για κακό. Να, έτσι. Ήδη νιώθω καλύτερα.

Χρόνια πολλά σε όλους!

Πηγή : www.psychcentral.com

The post Όσα δεν θέλω να κάνω φέτος τα Χριστούγεννα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, M.Sc. Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.
www.expressingmyself.gr 

«Δεν είμαι αυτό που μου συνέβη. Είμαι αυτό που επιλέγω να γίνω.»
Καρλ Γιούνγκ

Καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες μιας νέας πανδημίας που αναδύεται στην Ελλάδα και παγκοσμίως, της έμφυλης βίας. Πριν από λίγο καιρό μιλούσαμε για ένα φαινόμενο σιωπηλό, κάτι που συμβαίνει πίσω από πόρτες κλειστές, όμως τους τελευταίους μήνες βλέπουμε ότι έχει ξεπεράσει κατά πολλού την επιφάνεια και βγαίνει έξω με τρόπο ορμητικό, θορυβώδες και άγριο.

Έπειτα και από το περιστατικό με την κοπέλα που δολοφονήθηκε έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων, δεν μπορεί να υπάρξει ξανά ο ισχυρισμός ότι πολλές περιπτώσεις δεν προλαμβάνονται επειδή δεν καταγγέλλονται.

Τις τελευταίες μέρες έχει παρατηρηθεί στη χώρα μας μια τεράστια αύξηση των καταγγελιών, η οποία από τη μια είναι τρομακτική λόγω του αριθμού των περιστατικών που συμβαίνουν καθημερινά όμως φέρνει και την αχτίδα της ελπίδας ότι μπορεί να είναι η αρχή μιας αλλαγής.

Τα στοιχεία

Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα, 1 στις 3 γυναίκες στην ΕΕ έχει πέσει θύμα σωματικής και/ή σεξουαλικής βίας από την ηλικία των 15 ετών, πάνω από το 50% των γυναικών έχουν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση, και σχεδόν 1 στις 5 γυναίκες έχει υποστεί σωματική και/ή σεξουαλική βία από νυν ή τέως σύντροφο (FRA, 2014).

Η GREVIO είναι η ανεξάρτητη αρχή που επιτηρεί τη συμμόρφωση των κρατών-μερών με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας[1]. Στην πιο πρόσφατη έκθεσή της το 2023, παρ’ όλο που σε κάποια σημεία επαινεί την Ελλάδα για τις δράσεις που ανέλαβε συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στο νομικό πλαίσιο και την υιοθέτηση ενός ορισμού του βιασμού που βασίζεται στην έννοια της ελεύθερης συναίνεσης, εκφράζει έντονες ανησυχίες για όσα δεν έχουν γίνει. Όπως για παράδειγμα ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν τα απαραίτητα εξειδικευμένα κέντρα βιασμού ή παραπομπής σεξουαλικής βίας ή ότι είναι ιδιαίτερα υψηλά «τα ποσοστά φθοράς σε περιπτώσεις βίας κατά των γυναικών και χαμηλά ποσοστά καταδίκης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις βιασμού.»

Επιπλέον, λειτουργούν μόνο 20 καταφύγια για γυναίκες θύματα βίας, συνολικής χωρητικότητας περίπου 450 ατομικών κλινών, αριθμός ιδιαίτερα μικρός σε σχέση με το στόχο της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για ένα οικογενειακό μέρος ανά 10.000 άτομα.

Ο εγκλεισμός λόγω της πανδημίας covid-19 βοήθησε στο ν’ αναδειχθεί η μεγάλη έκταση της ενδοοικογενειακής βίας, γεγονός που διευκόλυνε την καταγγελία της σεξουαλικής παρενόχλησης και βίας στους χώρους εργασίας και βοήθησε στο να βγει στο φως ο μεγάλος αριθμός των γυναικοκτονιών που καταγράφονται στη χώρα μας (Βαΐου και συν., 2021).

Παρ’ όλα αυτά, η έμφυλη βία γίνεται συχνά ανεκτή ως στοιχείο της πρακτικής των κρατικών θεσμών, όπως είναι η αστυνομία και ο στρατός, καθώς επίσης και σημαντικών κοινωνικών θεσμών όπως η οικογένεια, η απασχόληση, το εκπαιδευτικό σύστημα και το σύστημα υγείας (Βωβού, 2020, Στρατηγάκη, 2007).

Σε κάθε περίπτωση, οι διαστάσεις του φαινομένου διαπερνούν όλες της πτυχές της ζωής, από την κοινωνική μέχρι την πολιτική και οικονομική, τόσο για τα θύματα όσο και για ολόκληρη την κοινωνία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις ισχυριζόμαστε ότι η πρόληψη είναι η καλύτερη πρακτική, όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται ότι είναι αργά για πρόληψη, καθώς βρισκόμαστε την κορυφή του παγόβουνου. Η πρόληψη θα πρέπει να στοχεύσει στην εκπαίδευση της νέας γενιάς, όμως σ’ αυτή τη φάση ίσως είναι εξίσου χρήσιμο να στρέψουμε στην προσοχή μας και στο τι γίνεται από εδώ και στο εξής έχοντας ως δεδομένο ότι τέτοια περιστατικά υφίστανται και θα συνεχίσουν να βγαίνουν στην επιφάνεια.

Σ’ αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να δούμε τι γίνεται με την ψυχολογική υποστήριξη των θυμάτων, το στίγμα και τις αφηγήσεις που συνοδεύουν τις καταγγελίες.

Οι αφηγήσεις και τα στερεότυπα για την έμφυλη βία

Το στίγμα γύρω από την έμφυλη βία μπορεί να επιδεινώσει το τραύμα που βιώνουν οι επιζήσασες*. Οι αφηγήσεις και τα στερεότυπα μπορούν να λειτουργήσουν είτε αποτρεπτικά για την καταγγελία των περιστατικών είτε ενισχυτικά. Το ίδιο και για την ψυχική ή μη ενδυνάμωση των ατόμων έχουν βιώσει τέτοιου είδους εμπειρίες.

Οι επιζήσασες της έμφυλης βίας αντιμετωπίζουν συχνά αφηγήσεις και στερεότυπα γεμάτα κατηγορίες που διαιωνίζουν τον πόνο τους και εμποδίζουν την πορεία τους προς τη θεραπεία.

Ωστόσο, εν μέσω των προκλήσεων, οι ιστορίες ανθεκτικότητας και ενδυνάμωσης μεταξύ των επιζώντων μπορούν να αναδιαμορφώσουν την αφήγηση για την έμφυλη βία. Ενισχύοντας αυτές τις φωνές και τις ιστορίες, το στίγμα μπορεί να αμφισβητηθεί, να προωθεί η αλληλεγγύη και να ανοίξει ο δρόμος για να βγουν στο φως και άλλα περιστατικά ώστε κάποτε να επέλθει μια αλλαγή.

Στην ελληνική κοινωνία, όπως και σε πολλές άλλες, τα θύματα της έμφυλης βίας υπόκεινται συχνά σε μια κουλτούρα κατηγοριών και ντροπής. Οι εμπειρίες τους απορρίπτονται ή ελαχιστοποιούνται, ενώ οι κοινωνικές συμπεριφορές διαιωνίζουν επιβλαβείς μύθους και στερεότυπα. Τα θύματα συχνά υπόκεινται σε κατηγορίες και έλεγχο, με κοινωνικές συμπεριφορές να διαιωνίζουν μύθους που υπονομεύουν τις εμπειρίες τους.

Μπορεί η αδυναμία να γίνει δύναμη;

Είναι σημαντικό η θυματοποίηση να μην καθορίσει τις επιζήσασες. Αντίθετα, με την κατάλληλη στήριξη θα πρέπει να μπορέσουν να ενσωματώνουν την ανθεκτικότητα, το θάρρος και τη δύναμη στο ταξίδι τους προς την ανάκτηση της αξιοπρέπειας και της ζωής τους.

Αν τα θύματα ξεπεράσουν τα στερεότυπα και ανακτήσουν τις αφηγήσεις τους, θα αρχίσουν να αναδύονται ιστορίες ανθεκτικότητας που μπορούν να γίνουν παράδειγμα και για άλλες γυναίκες.

Ο ακτιβισμός μπορεί να γίνει καταλύτης για την ενδυνάμωση, παρέχοντας στα θύματα μια πλατφόρμα για να εκφράσουν τις εμπειρίες τους και να απαιτήσουν λογοδοσία και δικαοσύνη. Στην Ελλάδα, κινήματα βάσης, ΜΚΟ και ομάδες υπεράσπισης μπορούν να πρωτοστατήσουν κατά της έμφυλης βίας μέσω εκστρατειών, διαμαρτυριών και εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών. Οι ακτιβιστές θα πρέπει να συνεχίσουν να ευαισθητοποιούν, ν’ ασκούν πιέσεις για μεταρρυθμίσεις πολιτικής και να παρέχουν κρίσιμους πόρους για τους επιζώντες. Ενισχύοντας τις φωνές των επιζώντων και αμφισβητώντας τις θεσμικές αδικίες, οι κοινωνικοί κανόνες μπορούν να αναδιαμορφωθούν και να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα αλληλεγγύης.

Από τα αστικά κέντρα μέχρι τα απομακρυσμένα χωριά αυτές οι αφηγήσεις μπορούν να απεικονίζουν άτομα που έχουν ξεπεράσει τις τραυματικές τους εμπειρίες για να ξαναχτίσουν τη ζωή τους και να υποστηρίξουν την αλλαγή. Είτε αναζητούν δικαιοσύνη, είτε έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης ή συμμετέχουν σε ακτιβισμό, οι επιζήσασες μπορούν να μεταμορφώσουν τον πόνο τους σε δύναμη.

Η αλληλεγγύη θα πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο του κινήματος για τον τερματισμό της έμφυλης βίας. Με το να στέκονται μαζί, οι επιζώντες, οι ακτιβιστές, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι σύμμαχοι μπορούν να δημιουργήσουν μια πιο υποστηρικτική και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνία. Μέσω συλλογικής δράσης και αμοιβαίας υποστήριξης, μπορούν να αμφισβητηθούν οι αφηγήσεις που κατηγορούν τα θύματα, να διαλυθούν συστήματα καταπίεσης και να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα ενσυναίσθησης και κατανόησης. Στόχος μπορεί να είναι η δημιουργία ασφαλέστερων κοινοτήτων όπου οι επιζώντες όχι μόνο ακούγονται, αλλά πιστεύονται, υποστηρίζονται και ενισχύονται. Έτσι θα ανοίξει ο δρόμος για ένα μέλλον που οι επιζήσασες θα φημίζονται για τη δύναμη και την ανθεκτικότητά τους.

Η έμφυλη βία επηρεάζει άτομα σε διαφορετικά υπόβαθρα και ταυτότητες. Στην Ελλάδα, οι περιθωριοποιημένες κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών, των ΛΟΑΤΚΙ+ και των ατόμων με αναπηρίες, αντιμετωπίζουν διασταυρούμενες μορφές βίας και διακρίσεων. Ενισχύοντας τις φωνές και τις εμπειρίες τους, μπορεί να προωθηθεί μια πιο περιεκτική και διασταυρούμενη προσέγγιση για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες και οι πολιτικές υποστήριξης είναι προσαρμοσμένες για να ανταποκρίνονται στις μοναδικές ανάγκες τους.

Το ταξίδι της ανάκαμψης και της ανάκτησης της αξιοπρέπειας δεν είναι εύκολο, όμως είναι εφικτό. Κάθε φορά που αυτό γίνεται είναι εξίσου σημαντικό να δημοσιοποιείται και να προβάλλεται.

Οι ιστορίες των ατόμων που έχουν υποστεί έμφυλη βία μπορούν να ξαναγραφτούν και να ξεκινήσει μια αλλαγή όπου οι επιζώντες δεν θα ορίζονται πλέον από το τραύμα τους, αλλά θα φημίζονται για τη δύναμη και την ανθεκτικότητά τους. Ο καθένας μας μπορεί να συμβάλλει σ’ αυτό με τον τρόπο του, ώστε όλοι μαζί να οικοδομήσουμε ένα μέλλον απαλλαγμένο από το φόβο της βίας και της καταπίεσης με βάση το φύλο, βασισμένο στην αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ισότητα.

* Σημείωση σχετικά με τους όρους «θύμα» και «επιζήσασα/-ών»

Στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων υπάρχουν οι ορισμοί για την κάθε ορολογία, καθώς και οι ενστάσεις. Σε κάθε περίπτωση στο τέλος προτείνεται να χρησιμοποιείται ο όρος θύμα, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς πηγές.

Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι ο όρος «επιζήσασα» «έχει ισχυρή έμφυλη διάσταση, καθώς σχετίζεται με τη βία κατά των γυναικών. Συχνά εναλλάσσεται με τον πιο συμβατικό όρο «θύμα». Ωστόσο, ο όρος «επιζήσασα» ίσως είναι παραπλανητικός όταν χρησιμοποιείται για γυναίκα η οποία λ.χ. βιάστηκε, καθώς ενδέχεται να υπονοεί ότι θα μπορούσε να είχε πράξει διαφορετικά ώστε να μην υποστεί βιασμό, και, συνεπώς, μπορεί να εμπεριέχει μομφή κατά του θύματος. Παρά τις τρέχουσες συζητήσεις σχετικά με τους όρους «θύμα» και «επιζήσασα», και για λόγους σαφήνειας και συνέπειας, σε όλους τους ορισμούς οι οποίοι περιέχονται στο Γλωσσάρι για την Ισότητα των Φύλων και σχετίζονται με τη βία που συνδέεται με το φύλο, χρησιμοποιούμε τον όρο «θύμα», καθώς αυτός ο όρος χρησιμοποιείται στις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς πηγές.»

Για τον όρο «θύμα» στην ίδια ιστοσελίδα αναφέρεται ότι «στην περίπτωση της βίας κατά γυναικών, ο όρος «θύμα» εναλλάσσεται συχνά με τον όρο «επιζήσασα». Ωστόσο, ο όρος «θύμα» έχει υποστεί κριτική, καθώς αρνείται την παροχή υπηρεσιών σε γυναίκες που υφίστανται βία που συνδέεται με το φύλο, ιδίως στα θύματα βιασμού, γεγονός ωστόσο που δεν ισχύει για την ελληνική πραγματικότητα και στην ελληνική γλώσσα. Ως εκ τούτου, έχει προταθεί η χρήση του όρου «επιζήσασα». Οι συζητήσεις σχετικά με την ορολογία αυτή βρίσκονται σε εξέλιξη. Παρά τις σύγχρονες συζητήσεις σχετικά με τους όρους «θύμα» και «επιζήσασα», και για λόγους σαφήνειας και συνέπειας, σε όλους τους ορισμούς οι οποίοι περιέχονται στο Γλωσσάρι για την Ισότητα των Φύλων και σχετίζονται με τη βία που συνδέεται με το φύλο, χρησιμοποιούμε τον όρο «θύμα», καθώς αυτός κυρίως συναντάται στις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς πηγές.»

Σύμφωνα με την ορολογία στην ιστοσελίδα της ΜΚΟ Διοτίμα, «οι όροι «θύμα» και «επιζήσασα/ών» μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξίσου. Ο πρώτος προτιμάται κυρίως στο νομικό και τον ιατρικό τομέα, ο δεύτερος σε τομείς όπως η ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη. Στη δεύτερη περίπτωση υποδηλώνει το ψυχικό σθένος και την ανθεκτικότητα του ατόμου που βιώνει/βίωσε έμφυλη βία.»

Απ’ ό,τι φαίνεται χρειάζεται να συνεχιστεί η συζήτηση ώστε να βρεθεί ένας κοινός όρος που να εμπεριέχει το ψυχικό σθένος των ατόμων που βίωσαν την εμπειρία της έμφυλης βίας και να ονοματίζει την εμπειρία χωρίς να υποδηλώνει κάτι διαστρεβλωτικό για το γεγονός ή το άτομο που το βίωσε. Στην ίδια βάση ίσως να είναι βοηθητικό να επαναπροσδιοριστεί και το τι σημαίνει να είναι κάποιος επιζών/επιζήσασα.

ΧΡΗΣΙΜΑ

• Η γραμμή SOS 15900 απευθύνεται σε γυναίκες θύματα βίας. Είναι πανελλαδικής εμβέλειας, 24ωρης λειτουργίας 365 μέρες το χρόνο, με αστική χρέωση.
• Η ιστοσελίδα metoogreece.gr συλλέγει πληροφορίες για θέματα σεξουαλικής κακοποίησης και βίας και τις δράσεις καταπολέμησής τους:
  https://metoogreece.gr/
• Συμβουλευτικά κέντρα ανά νομό:
  https://womensos.gr/sumvouleutika-kentra-ggif/
• Το Ελληνικό Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης προσφέρει οργανωμένο δίκτυο από επαγγελματίες σε όλη την Ελλάδα και δυνατότητα φιλοξενίας.
  http://enowhumanrights.gr/
  Τηλ: 210 6411449
  email:  nroubani@gmail.com,  info@enowhumanrights.gr
• Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας
  https://antiviolence-net.eu/eavn/
• Περισσότερες δομές μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εργασίας:
  https://ypergasias.gov.gr/isotita-ton-fylon/diktyo-domon-gia-gynaikes-thymata-vias/

Βιβλιογραφία

Βαΐου, Ντ. Πετράκη, Γ., Στρατηγάκη, Μ. (επιμ). (2021). Έμφυλη βία – βία κατά των γυναικών, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Βωβού, Σ. (2020). Πατριαρχική δικαιοσύνη και φεμινιστικές αντιστάσεις. Αθήνα: Άνω Τελεία. Στο Βαΐου, Ντ. Πετράκη, Γ., Στρατηγάκη, Μ. (επιμ). (2021). Έμφυλη βία – βία κατά των γυναικών, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Στρατηγάκη, Μ. (2007). Το φύλο της κοινωνικής πολιτικής, σελ. 153-154. Αθήνα: Μεταίχμιο. Στο Βαΐου, Ντ. Πετράκη, Γ., Στρατηγάκη, Μ. (επιμ). (2021). Έμφυλη βία – βία κατά των γυναικών, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

European Parliament, Policy Department C: Citizens’ Rights and Constitutional Affairs (2013). Overview of the Worldwide Best Practices for Rape Prevention and for Assisting Women Victims of Rape.

Ηλεκτρονικές πηγές

https://www.coe.int/en/web/portal/-/istanbul-convention-council-of-europe-expert-group-on-violence-against-women-issue-reports-on-greece-ireland-and-republic-of-moldova

https://www.coe.int/en/web/istanbul-convention/-/grevio-publishes-its-baseline-evaluation-report-on-greece

https://diotima.org.gr/orologies/

https://eige.europa.eu/publications-resources/thesaurus/terms/1315?language_content_entity=el

https://fra.europa.eu/en/publication/2014/violence-against-women-eu-wide-survey-main-results-report

Η έκθεση της GREVIO για την Ελλάδα:

https://rm.coe.int/grevio-s-baseline-evaluation-report-on-legislative-and-other-measures-/1680ad469d

[1] Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης είναι το πρώτο ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την προστασία των γυναικών από κάθε μορφή βίας και τέθηκε σε ισχύ μόλις την 1^η Οκτωβρίου του 2023.

The post Αλλάζοντας την αφήγηση στην έμφυλη βία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός, Βιβλιοκριτικός

Η Jane Goodall μια από τις σημαντικότερες γυναίκες επιστήμονες έφυγε από τη ζωή την 1η Οκτωβρίου. Πρωτευοντολόγος, ανθρωπολόγος και ακτιβίστρια, αφιέρωσε τη ζωή της στην παρατήρηση των χιμπαντζήδων αλλά τελικά έμαθε πολλά περισσότερα για εμάς τους ίδιους.

Γεννήθηκε το 1934 στο Λονδίνο και από μικρή έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τα ζώα και τη φύση. Σε μια εποχή κατά την οποία οι κοινωνικές προκαταλήψεις για τις γυναίκες στην επιστήμη ήταν πολλές, εκείνη με ενθάρρυνση της μητέρα της, δεν εγκατέλειψε τα όνειρά της. Σε ηλικία μόλις 26 ετών ταξίδεψε στην Τανζανία, στην περιοχή Γκόμπε (Gombe), όπου ξεκίνησε μακροχρόνια μελέτη για τους χιμπαντζήδες, πρωτοφανές για την εποχή εγχείρημα. Χωρίς πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην αρχή αλλά με αγάπη και διορατικότητα, προσέγγισε τα ζώα με υπομονή και σεβασμό.

Η Goodall ήταν η πρώτη που παρατήρησε ότι οι χιμπαντζήδες χρησιμοποιούν εργαλεία, ένα χαρακτηριστικό που έως τότε θεωρούνταν αποκλειστικό γνώρισμα του ανθρώπου. Είδε χιμπατζήδες να τροποποιούν κλαδιά για να ψαρέψουν «τερμίτες», καταρρίπτοντας την επιστημονική αντίληψη ότι ο άνθρωπος είναι το μόνο ον με ικανότητας εργαλειακής σκέψης. Επιπρόσθετα, κατέγραψε πολύπλοκες κοινωνικές συμπεριφορές, συγκρούσεις αλλά και στοργικές σχέσεις μεταξύ των ζώων. Έτσι, αναίρεσε την πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μόνο είναι εντελώς ξεχωριστός από τα άλλα είδη.

Με πιο φιλοσοφικούς όρους, η «εργαλειακή σκέψη» είναι ένα σημάδι συμβολικής νοημοσύνης: δείχνει ότι το ον μπορεί να «δει» πέρα από το άμεσο, να φανταστεί μια ακολουθία ενεργειών και να δημιουργήσει λύση. Μέσα από το έργο της, λοιπόν, έθεσε ένα βαθύτερο ερώτημα: Αν οι χιμπατζήδες μοιράζονται τόσα πολλά μαζί μας όπως συναισθήματα, ευφυία, δημιουργία εργαλείων, κοινωνικούς δεσμούς, τότε τι είναι αυτό που μας καθορίζει ως «ανθρώπους»;

Η Jane Goodall με τον τρόπο αυτό, μας προσκαλεί να ξανασκεφτούμε την έννοια της ανθρωπιάς. Μας έδειξε ότι η ανθρωπιά δεν βρίσκεται μόνο στη σκέψη, στη λογική, στην τεχνολογία αλλά και στην πράξη, στη συμπόνοια και στην ευθύνη. Η ικανότητα να συναισθανθούμε τον άλλον, να φροντίσουμε τη φύση χωρίς άμεσο όφελος, να προστατεύσουμε το αδύναμο. Η Jane Goodall δεν μας έδειξε απλώς πώς ζουν οι χιμπατζήδες αλλά μας έμαθε να κοιτάμε μέσα μας με ένα βαθύτερο τρόπο. Μας θύμισε ότι η επιστήμη χωρίς ευσπλαχνία είναι άδεια κι ότι η πραγματική ανθρωπιά φαίνεται από τον τρόπο συμπεριφοράς μας στους πιο αδύναμους. Αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε απ’ τη ζωή της είναι το να είμαστε περισσότερο ανθρώπινοι και λιγότερο αλαζόνες ως είδος.

The post Πέρα από την επιστήμη: Το μήνυμα της Jane Goodall appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη ψυχολόγο-συγγραφέα, Κατερίνα Τζωρτζακάκη

Ζούμε σε μια εποχή με έντονο διχασμό, απόλυτες σκέψεις και μεγάλη δυσκολία στον διάλογο και την επικοινωνία. Η οριακή σκέψη «άσπρο-μαύρο» είναι ιδιαίτερα εμφανής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτήν την πραγματικότητα τη βλέπουν, τη διαβάζουν, την απορροφούν τα παιδιά και οι έφηβοι. Ταυτόχρονα έχουν να αντιμετωπίσουν και τα προβλήματα των οικογενειών τους, που είναι οικονομικής ή συναισθηματικής φύσης. Τα παιδιά και οι έφηβοι στρέφονται με τη σειρά τους στο διαδίκτυο, δηλαδή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα βιντεοπαιχνίδια. Ο εθισμός στο διαδίκτυο είναι μία νέα μορφή εξάρτησης. Η Συμπεριφορά Εξάρτησης από το Διαδίκτυο (ΣΕΔ) ορίζεται ως η απώλεια του ελέγχου ανάλογα με τη χρήση του. Το φαινόμενο αυτό με το πέρασμα του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε ελάττωση των κοινωνικών δεξιοτήτων και απομόνωση, επίσης συμβάλει στην παραμέληση σχολικών και δημιουργικών δραστηριοτήτων, της υγείας, της προσωπικής φροντίδας καθώς και της υγιεινής του ατόμου (Gao& Su, 2009).

Δεν μπορουμε να στερήσουμε από τα παιδιά τον ψηφιακό κόσμο, στον οποίο όλο και περισσότερο βυθίζονται, χωρίς να τους προσφέρουμε μια εναλλακτική.

Για να βρούμε ποια θα είναι αυτή η εναλλακτική είναι σημαντικό να σκεφτούμε τι τους παρέχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα βιντεοπαιχνίδια, τι υποκαθιστούν τελικά και γιατί είναι τόσο συναρπαστικά.

Ένα βιντεοπαιχνίδι στη βάση του είναι μια ιστορία. Είναι ένας ήρωας που ζει μια περιπέτεια. Είναι τελικά ένας άλλος εαυτός του παιδιού, που στην οθόνη μπορεί να είναι τέλειος ή παντοδύναμος, να νικά τους εχθρούς, να εκτονώνεται. Ένας αντίστοιχος ψευδής εαυτός υπάρχει και στην κοινωνική δικτύωση. Ο έφηβος θα καταφέρει μετά από ώρα να βγάλει μια φωτογραφία, θα την επεξεργαστεί με φίλτρα και ύστερα θα προβάλλει στους άλλους την εικόνα αυτού που θα ήθελε να είναι. Μέσω της κοινωνικής δικτύωσης και μερικές φορές μέσω των διαδικτυακών βιντεοπαιχνιδιών τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν επίσης την αίσθηση της επικοινωνίας. Ένας από τους κύριους λόγους συμμετοχής σε διαδικτυακούς τόπους, καταγράφεται το διαδραστικό του κομμάτι, μέσα από την παροχή βοήθειας, τη φιλία και τη σύναψη σχέσεων (Συκιώτου, 2009).

Πώς μπορούμε να δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά και τους εφήβους να ταυτιστούν με έναν ήρωα και μέσα από αυτόν να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους; Πώς μπορούμε να τους βοηθήσουμε να επικοινωνήσουν αληθινά και να προβάλουν τον αληθινό τους εαυτό, που σε αυτήν την ηλικία τόσο διακαώς αναζητούν; Ένας τρόπος ίσως είναι οι ιστορίες ως παιδαγωγικό εργαλείο στην τάξη.

Η σύνθεση και η αφήγηση ιστοριών υπάρχουν όσο υπάρχει και ο ανθρώπινος πολιτισμός. Οι ιστορίες είναι ένας τρόπος να επεξεργαστούμε εσωτερικά και εξωτερικά ζητήματα συναισθηματικά και υπαρξιακά, να εκφραστούμε, να ζήσουμε τελικά μια κάθαρση, όπως έχει υποστηρίξει ο Αριστοτέλης για το δράμα. Θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται στα σχολεία για να βοηθούν τους μαθητές να δομούν εσωτερικά τα όσα τους συμβαίνουν, τα όσα σκέφτονται, τα όσα βλέπουν γύρω τους. Η ιστορία που θα δημιουργήσει ένα παιδί μπορεί να σου μιλήσει μέσα σε λίγα λεπτά για βασικά θέματα που το απασχολούν. Μπορεί να το βοηθήσει να έρθει σε επαφή με τις δυσκολίες του, τα όνειρά του, με την εσωτερική του δύναμη.  Με μια ιστορία μπορούμε να δούμε τη διαφορετική πλευρά του κάθε ήρωα και άρα τις διαφορετικές πλευρές της πραγματικότητας.  Μπορούμε να μάθουμε να ακούμε τον διπλανό μας αλλά και να πάρουμε διδάγματα για αναπόφευκτες αλήθειες της ζωής, όπως η απώλεια, η αποτυχία, η διαφορετικότητα, η μοναξιά, η ανθρώπινη αδυναμία. Ο Victor Frankl έχει γράψει πως το συναίσθημα, το οποίο σημαίνει πόνος, παύει να είναι πόνος μόλις δημιουργήσουμε μια σαφή και ακριβή εικόνα του.

Δουλεύοντας με παιδιά και εφήβους (τυπικής ανάπτυξης και με αναπτυξιακές δυσκολίες) με βασικό άξονα τη σύνθεση ιστοριών βλέπω όλο και περισσότερο πως τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν μέσα τους τις ιστορίες. Όταν τους προσεγγίσεις με σωστό τρόπο, με σεβασμό, χωρίς κριτική και είσαι έτοιμος να ακούσεις αυτό που θα πουν, να διαβάσεις αυτό που θα γράψουν, απολαμβάνουν αυτήν την επικοινωνία και τη ζητούν. Η Φρανσουάζ Ντολτό έχει γράψει πόσο σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε στα παιδιά «υπόσταση υποκειμένου». Κάθε παιδί έχει επιθυμίες, συγκινήσεις και γνώμη που ίσως διαφέρει από τη δική μας και αυτό πρέπει να το θυμόμαστε. Μέσα από τις ιστορίες μπορεί να εκφράσει με ασφαλή τρόπο τις επιθυμίες, τις συγκινήσεις, τη γνώμη του.

Η σύνθεση ιστοριών είναι ίσως μια έμφυτη ικανότητα που υπάρχει στον άνθρωπο από νωρίς. Εμφανίζεται όμως νωρίς και στη διαδικασία της ανάπτυξης. Τα παιδιά τριών ετών θα πουν μια ιστορία, όταν θα μας δείξουν τη ζωγραφιά τους. Σύμφωνα με τον Ζάχαρη, «το πληροφοριακό περιεχόμενο της παιδικής ιχνογράφησης μπορεί να θεωρηθεί ως αφήγηση εικόνων». Ίσως αυτή η ικανότητα, επειδή δεν ενισχύεται από το περιβάλλον, σταδιακά χάνεται. Θα έπρεπε να την ενισχύει το εκπαιδευτικό σύστημα, αν θέλει να βγάζει ανθρώπους δημιουργικούς, με ελεύθερη σκέψη, που δεν φοβούνται να εκφράσουν το είναι τους, που δεν μισούν, που αγαπούν τη μάθηση, που μπορούν να εκτίθενται και να παραλλάσουν ευέλικτα αυτό που δημιουργούν. Σύμφωνα με την Judith Aron Rubin, δημιουργική διαδικασία σημαίνει «μαθαίνω να αφήνομαι» και χρειάζεται να προχωράμε με τα μάτια ανοιχτά σεβόμενοι την αξία του κάθε παιδιού και τη δύναμη των καλλιτεχνικών διαδικασιών.

Και η Νευροψυχολογία επιβεβαιώνει τη συμβολή των ιστοριών στη συναισθηματική νοημοσύνη. Φαίνεται πως η δραστηριότητα των κατοπτρικών νευρώνων του εγκεφάλου, όταν βιώνουμε ένα γεγονός είναι ίδια με τη δραστηριότητα των κατοπτρικών νευρώνων, όταν φανταζόμαστε έναν άνθρωπο να βιώνει το γεγονός. Αυτή η δραστηριότητα είναι κλειδί για την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης (Carr et al, 2003). Αυτό συμβαίνει όταν συνθέτουμε, αφηγούμαστε ή ακούμε μια ιστορία. Για να έχει ένας άνθρωπος υγιείς και λειτουργικές σχέσεις είναι απαραίτητο να έχει ενσυναίσθηση.

Σύμφωνα με τη Θεωρία της Διεύρυνσης και Δόμησης Θετικών Συναισθημάτων της Barbara Fredrickson, που διατυπώθηκε μετά από σειρά ερευνών, τα θετικά συναισθήματα σχετίζονται με την αύξηση της δημιουργικότητας, της αισιοδοξίας και της ποιότητας ζωής. Οξύνουν την προσοχή και την αντίληψη, βελτιώνουν τη γνωστική ικανότητα, παρακινούν σε δράση, προσφέρουν περισσότερους φυσικούς, κοινωνικούς και διανοητικούς πόρους, ερεθίσματα και ισχυρότερα κίνητρα. Το σχολείο του 21^ου αιώνα λοιπόν καλείται να έχει περισσότερη χαρά και λιγότερο καταναγκασμό. Φαίνεται πως η χαρά δεν εμποδίζει αλλά αντίθετα διευκολύνει τη μάθηση. Οι ιστορίες είναι ένας τρόπος να μάθουν τα παιδιά, που περιλαμβάνει και την αναψυχή.

Αν θέλουμε τα παιδιά μας να μην εθίζονται στις οθόνες, πρέπει να τους δώσουμε εναλλακτικές έτσι ώστε να μπορούν να εκφράζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο διχάζεται, όλο και περισσότερο μισεί. Μήπως θα πρέπει τελικά να χρησιμοποιήσουμε τις λέξεις και τα βιβλία όχι μόνο για να βαραίνουμε τις τσάντες των μαθητών, αλλά και για να ελαφρύνουμε την ψυχή τους;

Βιβλιογραφία

Carr, L., Iacoboni, M., Dubeau, M.C., Mazziotta J.C., Lenzi, G.L.: Neural mechanics of empathy in humans: a relay from neural systems for imitation to limbic areas. Proc Nat1 Acad Sci USA. 2003; 100: 5497-5502, 2003

Dolto, F: Σεμινάριο Ψυχανάλυσης Παιδιών Α’ Τόμος, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 1989

Gao F, Su L: Internet addiction among Chinese adolescents: prevalence and psychological features. Child Care Health and Development; 33(3):275-81, 2009

Judith, A.R: Θεραπεύοντας τα παιδιά μέσα από την τέχνη, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2009

Malchiodi, C: Expressive Therapies, New York-Longdon, The Guilford Press, 2005

Ζάχαρης, Δ: Η εξέλιξη της παιδικής ιχνογράφησης, Ιωάννινα, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 1997

Σταλίκας Α., Μυτσκίδου, Π.  (επιμ.). (), Εισαγωγή στη Θετική Ψυχολογία, Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος, 2011

Συκιώτου – Ανδρουλάκη, Αθανασία Π: To διαδίκτυο ως σύγχρονο όχημα θυματοποίησης. Εκδόσεις Σάκκουλας, Αθήνα, 2009.

The post Γιατί θα έπρεπε οι ιστορίες να χρησιμοποιούνται ως παιδαγωγικό εργαλείο στο σχολείο appeared first on Ψυχο-γραφήματα.