Από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο

Η αυτονομία του παιδιού αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές συνθήκες στη διαδικασία της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξής του. Ο κάθε γονέας έχει ως επιθυμία να μεγαλώσει υγιείς, αυτόνομους, ανεξάρτητους ενήλικες που να πατούν γερά στις προσωπικές τους βάσεις. Πολλές φορές, όμως η πορεία της αυτονομίας του παιδιού δεν είναι τόσο ιδανική όσο φαντάζει.

Τα παιδιά από τη γέννησή τους βασίζονται αποκλειστικά στους γονείς τους για να καλύψουν ανάγκες τόσο βιολογικές όσο και συναισθηματικές. Ακόμη, η αυτονομία είναι ανάλογη της ηλικίας που έχει το παιδί.

Στη βρεφική ηλικία το βρέφος είναι απόλυτα εξαρτημένο από τη μητέρα του. Είναι αυτή που ικανοποιεί την ανάγκη του για επιβίωση, φαγητό, φροντίδα, προστασία. Όσο μεγαλώνει, όμως το παιδί, είναι σε θέση πλέον να φροντίζει τον εαυτό του, χωρίς παράλληλα να σταματάει η ανάγκη του για αγάπη, φροντίδα και υποστήριξη από τους γονείς του.

Στην εφηβεία, όπου συμβαίνουν και οι περισσότερες αλλαγές στο άτομο, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, αρχίζει η ολοένα και μεγαλύτερη ανεξαρτητοποίηση από τους γονείς, οδηγώντας το παιδί στην ανεξαρτησία και προετοιμάζοντας το για τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της ενήλικης ζωής.

Όσο εύκολη και φυσιολογική και αν φαίνεται αυτή η πορεία αυτονομίας, πολλές φορές και ασυνείδητα μάλιστα σαμποτάρεται από τους ίδιους τους γονείς από την ανάγκη τους για υπερπροστασία και για διατήρηση του ελέγχου.

Πώς μπορώ να κάνω το παιδί μου αυτόνομο;

Σημαντικός παράγοντας προς την απόκτηση αυτονομίας είναι η εμπιστοσύνη που δείχνει ο γονέας στις ικανότητες του παιδιού του. Εμπιστοσύνη σε μικρά, απλά πράγματα όπως το να τρώει μόνο του ή να πηγαίνει μόνο του στη τουαλέτα. Απλά πράγματα που στα μάτια των παιδιών αν δεν τα δοκιμάσουν μόνα τους φαντάζουν τόσο δύσκολα.

Με το να φοβάται ο γονιός ότι το παιδί δεν θα τα καταφέρει, περνάει στο ίδιο ασυνείδητα τη πεποίθηση πως είναι ανίκανο να τα καταφέρει.

Είναι απαραίτητο να επιτρέπεται στο παιδί να δοκιμάζει να κάνει πράγματα μόνο του ακόμη και αν αποτύχει.

Για παράδειγμα, μπορεί ένα παιδί να θέλει να ντυθεί μόνο του. Είναι καλό να το αφήσουμε να το κάνει. Αν δυσκολευτεί κατά τη διάρκεια, μπορεί ο γονιός να παρέμβει και να του εξηγήσει πως αυτό είναι φυσιολογικό, να το βοηθήσει στη συνέχεια του ντυσίματος και τέλος να το επιβραβεύσει για την προσπάθειά του.

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι να παραμένει ο γονιός ένας “αόρατος” υποστηρικτής χωρίς να νιώθει το παιδί ότι το πνίγει. Τα παιδιά δεν θέλουν να νιώθουν πως τα παρατηρείς σε κάθε τους κίνηση. Είναι καλό να μη βιαζόμαστε να κάνουμε αρνητική κριτική στα λάθη. Να λέμε “ναι” στα λάθη των παιδιών. Η αξία αυτών είναι μαγική. Μέσω των λαθών το παιδί μαθαίνει να αποκτά την έννοια της ευθύνης και της υπευθυνότητας που εμπεριέχει η κάθε πράξη του.

Ένα εξίσου σημαντικό βήμα προς την αυτονομία είναι να συμμετέχει ενεργά το παιδί στις οικογενειακές δουλειές και δραστηριότητες (π.χ. προετοιμασία μεσημεριανού τραπεζιού). Το μόνο που χρειάζεται είναι να γνωρίζει το παιδί τι συγκεκριμένα έχει να κάνει, να έχει έναν στόχο τη φορά.

Απαραίτητη είναι και η ελευθερία επιλογής που δίνεται στο παιδί. Για παράδειγμα, παροτρύνουμε το παιδί να διαλέξει τι ρούχα θέλει να φορέσει, με τι παιχνίδι θέλει να παίξει. Επιβραβεύουμε το παιδί για κάτι που παίρνει την πρωτοβουλία να κάνει μόνο του και δεν το επιπλήττουμε.  Μη ξεχνάμε πως η επιβράβευση δεν αφορά μόνο πτυχία, βαθμούς και βραβεία.

Μαθαίνω να ζητάω συγγνώμη από το παιδί. Συγγνώμη αν δεν αναγνωρίστηκε μία συμπεριφορά του ως σωστή, συγγνώμη αν το μαλώσαμε. Τα παιδιά έχουν μιμητική συμπεριφορά. Μαθαίνουν να συγχωρούν και να ζητούν συγχώρεση και τα ίδια. Μιλάμε στα παιδιά με τέτοιο τρόπο που να μεταδίδει σεβασμό για τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Ενισχύεται με αυτόν τον τρόπο η αυτοπεποίθησή τους και παίρνουν πιο εύκολα πρωτοβουλία.

Ας κατανοήσουμε πως είναι δύσκολη πρόκληση για κάθε γονιό από τη μία να είναι αυτός που θα παρέχει ασφάλεια και σταθερότητα, και από την άλλη να προσπαθεί να συμβάλλει στην ανεξαρτητοποίηση του παιδιού. Ας επιτρέψουμε στα παιδιά μας να γνωρίσουν τον κόσμο με τα δικά τους μάτια. Ας είμαστε δίπλα τους σε κάθε δύσκολο ή εύκολο ερώτημα που θα κληθούμε να απαντήσουμε. Ας ξεχάσουμε για λίγο και τον δικό μας ενήλικο εαυτό και ας επιστρέψουμε λίγο στα παιδικά μας χρόνια. Ποια συμπεριφορά θα θέλαμε να έχουμε εμείς από τους γονείς μας; Αυτομάτως θα απαντηθούν πολλά ερωτήματα και φόβοι.

Πηγή: The Psy Trap

The post Μεγαλώνοντας αυτόνομα παιδιά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός

Η αποβολή είναι μια εμπειρία που αγγίζει βαθιά το σώμα και την ψυχή. Για πολλές γυναίκες και ζευγάρια, η απώλεια αυτή συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα θλίψης, ενοχής και αβεβαιότητας, συχνά συνοδευόμενα από σιωπηλά κοινωνικά ταμπού. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η αποβολή δεν είναι σφάλμα ούτε αδυναμία αλλά μια συχνή ιατρική κατάσταση που επηρεάζει εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο. Μετά από μια αποβολή, τα συναισθήματα που βιώνονται είναι φυσιολογικά. Θλίψη, θυμός, ενοχή, φόβος ή αίσθημα ανεπάρκειας είναι κοινά. Κάθε άτομο βιώνει την απώλεια με μοναδικό τρόπο και δεν υπάρχει «σωστός» ή «λάθος» τρόπος. Το πρώτο βήμα για την ψυχολογική ανάκαμψη είναι η αναγνώριση και η αποδοχή των συναισθημάτων χωρίς κριτική προς τον εαυτό. Η αποβολή αποτελεί μία από τις συχνότερες επιπλοκές της εγκυμοσύνης ωστόσο να πούμε ότι παραμένει ένα γεγονός λιγότερο ορατό σε κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο. Ιατρικά συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα παροδικό συμβάν, για πολλές γυναίκες και ζευγάρια, η εμπειρία αυτή βιώνεται ως μια ουσιαστική απώλεια, συνοδευόμενη από ψυχική επιβάρυνση. Η αποβολή δεν αφορά μόνο τη σωματική απώλεια της εγκυμοσύνης αλλά και την απώλεια προσδοκιών, σχεδιασμών και ταυτότητας. Πολλές γυναίκες έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνουν τον ρόλο της μητέρας, ακόμη και στα πολύ πρώιμα στάδια της κύησης. Όταν αυτή η συνέχεια διακόπτεται αιφνίδια, η ψυχική αντίδραση συχνά προσομοιάζει με εκείνη της απώλειας αγαπημένου προσώπου. Η βιβλιογραφία αναγνωρίζει πλέον την αποβολή ως δυνητικά τραυματικό γεγονός. Έρευνες δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό γυναικών εμφανίζει ψυχολογικά συμπτώματα τις εβδομάδες που ακολουθούν μια αποβολή. Μεταξύ των πιο συχνών αντιδράσεων περιλαμβάνονται:

• Καταθλιπτική διάθεση, αίσθημα κενού και απώλειας ενδιαφέροντος
• Άγχος, συχνά σχετιζόμενο με φόβο για μελλοντική εγκυμοσύνη
• Ενοχές, με σκέψεις ότι η αποβολή οφειλόταν σε προσωπικά λάθη
• Θυμός, προς το σώμα, το περιβάλλον ή το ιατρικό σύστημα
• Συμπτώματα μετατραυματικού στρες (PTSD), όπως επαναλαμβανόμενες σκέψεις, αποφυγή ερεθισμάτων και εγρήγορση

Η ένταση των ψυχολογικών αντιδράσεων μετά από αποβολή δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπτώματα αυτά είναι παροδικά. Ωστόσο, για ένα ποσοστό γυναικών επιμένουν και επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής. Παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένη ψυχική δυσκολία περιλαμβάνουν προηγούμενες αποβολές ή καθ’ έξιν αποβολές, προϋπάρχον ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης, έλλειψη κοινωνικής ή συντροφικής υποστήριξης, δυσκολία στην επικοινωνία με τον/την γιατρό και φυσικά κοινωνικά ταμπού και υποτίμηση της εμπειρίας από το περιβάλλον.

Η αίσθηση ότι «δεν επιτρέπεται η λύπη», ότι «σιγά δεν έγινε κάτι» κι ότι «πρέπει να ξεπεραστεί γρήγορα» συχνά επιβαρύνει περαιτέρω τη γυναίκα.

Η αντιμετώπιση της αποβολής δεν ακολουθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η ψυχική επεξεργασία της απώλειας απαιτεί χρόνο και εξατομικευμένη φροντίδα. Μην ξεχνάμε ότι η ψυχική και η σωματική υγεία είναι αλληλένδετες. Ένα υποστηρικτικό περιβάλλον (ιατρικό και κοινωνικό) μπορεί να μειώσει σημαντικά το ψυχικό βάρος. Η ένταξη της ψυχολογικής υποστήριξης στη μετεγχειρητική φροντίδα αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια πιο ολιστική προσέγγιση της γυναικείας υγείας. Η επαρκής ξεκούραση, η ισορροπημένη διατροφή και η ήπια σωματική δραστηριότητα εφόσον μπορεί η γυναίκα, μπορούν να υποστηρίξουν την ψυχική αποκατάσταση. Σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα επιμένουν για αρκετές εβδομάδες ή εντείνονται η παρέμβαση ειδικού ψυχικής υγείας είναι απαραίτητη.

Συμπέρασμα

Η αποβολή δεν είναι στίγμα ούτε ένδειξη αδυναμίας. Η φροντίδα του εαυτού είναι καθοριστική. Με υποστήριξη, επικοινωνία και υπομονή, θα έρθει ξανά η ισορροπία. Η αποστιγματοποίηση της εμπειρίας αποτελεί θεμελιώδες βήμα για την ψυχική υγεία. Με ενημέρωση, κατανόηση και φροντίδα, η επουλωτική διαδικασία μπορεί να γίνει πιο ανθρώπινη και ουσιαστική.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Swanson, K. M. (2000). Predicting depressive symptoms after miscarriage. Journal of Women’s Health. DOI: 10.1089/152460900318696

Farren, J. et al. (2016). Post-traumatic stress, anxiety and depression following miscarriage. BMJ Open.  DOI: 10.1136/bmjopen-2016-011864

Lok, I. H., & Neugebauer, R. (2007). Psychological morbidity following miscarriage. Best Practice & Research Clinical Obstetrics and Gynaecology.  DOI: 10.1016/j.bpobgyn.2006.11.007

Brier, N. (2008). Grief following miscarriage: a comprehensive review. Journal of Women’s Health. DOI: 10.1089/jwh.2007.0505

Fernlund, A., Jokubkiene, L., Sladkevicius, P., Valentin, L., & Sjöström, K. (2021). Psychological impact of early miscarriage and client satisfaction with treatment: Comparison between expectant management and misoprostol treatment in a randomized controlled trial. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 58(5), 757–765. https://doi.org/10.1002/uog.23641

The post Στήριξη και ανάκαμψη μετά από αποβολή appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Τα παιδιά αναπτύσσουν ισχυρότερους δεσμούς με τους γονείς τους όταν αυτοί τους διαβάζουν ιστορίες από βιβλία παρά από ηλεκτρονικά τάμπλετ, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Η παρούσα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «JAMA Pediatrics» έδειξε πως τα τελευταία χρόνια οι γονείς όλο και περισσότερο διαβάζουν στα παιδιά τους από τάμπλετ αντί για βιβλία.

Η δρ Τίφανι Μούζνερ, αναπτυξιακή και συμπεριφορική παιδίατρος του Παιδιατρικού Νοσοκομείου στο Ανν Άρμπορ του Μίσιγκαν και του αντίστοιχου Πανεπιστημίου, επιχείρησε να εξηγήσει τα αποτελέσματα της μελέτης, λέγοντας πως ενδέχεται ο τρόπος με τον οποίο τα τάμπλετ είναι σχεδιασμένα να εξηγεί γιατί η χρήση αυτών στη θέση των βιβλίων πλήττει το δεσμό παιδιού – γονέα.

«Πρόκειται για μια συσκευή που είναι σχεδιασμένη για προσωπική χρήση, οι πιθανότητες ύπαρξης στιγμών σύνδεσης κατά τη χρήση της είναι ιδιαίτερα περιορισμένες», εξηγεί η ίδια.

Για τη διερεύνηση του συγκεκριμένου ζητήματος, οι μελετητές εξέτασαν 37 ζεύγη παιδιών – γονέων. Διεξήχθη ένα πείραμα τα οποίο χωρίστηκε σε τρία μέρη: οι γονείς διάβαζαν στα παιδιά τους μια ιστορία από ένα εξελιγμένο τάμπλετ τελευταίας τεχνολογίας, ένα βασικό μοντέλο τάμπλετ και ένα έντυπο βιβλίο. Όλα τα παιδιά ήταν από 24 έως 36 μηνών και δεν είχαν αναπτυξιακά ή άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας.

Η μελέτη έλαβε χώρα σε ένα εργαστήριο το οποίο είχε προσαρμοστεί κατάλληλα ώστε να μοιάζει με σαλόνι και περιλάμβανε καναπέδες και ένα κουτί με τρία βιβλία (ένα έντυπο και δύο ηλεκτρονικά) τα οποία ήταν εκτός του πεδίου που θα μπορούσε να προσεγγίσει το παιδί. Υπήρχαν μονόδρομοι καθρέφτες και βιντεοκάμερες για τη διευκόλυνση των ερευνητών. Αυτοί οι τελευταίοι έλαβαν επίσης υπόψη τους τις θέσεις που έπαιρναν τα παιδιά κατά το διάβασμα του βιβλίου αλλά και δημογραφικά στοιχεία των γονέων.

Από την ανάλυση του βιντεοσκοπημένου υλικού διαπιστώθηκε ότι όταν οι γονείς διάβαζαν από τάμπλετ, ήταν 3,3 φορές πιθανότερο τα παιδιά να κάθονται με έναν τρόπο σαν να διαβάζουν μόνα τους συγκριτικά με την περίπτωση που οι γονείς τους διάβαζαν από έντυπο βιβλίο. Ήταν επίσης πιο πιθανό τα παιδιά να επιδιώξουν να χρησιμοποιήσουν το τάμπλετ μόνα τους απομακρύνοντας τα χέρια των γονιών τους σε σχέση με τα βιβλία

Παράλληλα, όταν οι γονείς διαβάζουν από τάμπλετ είναι λιγότερο πιθανό να χρωματίζουν τη φωνή τους και να κάνουν την ιστορία να μοιάζει ζωντανή, ερχόμενοι έτσι πιο κοντά με τα παιδιά τους. Αντίθετα, η χρήση των τάμπλετ ενισχύει τις ελεγκτικές συμπεριφορές με τους γονείς να χειρίζονται μόνοι τους τα τάμπλετ σπρώχνοντας τα χέρια των παιδιών μακριά και τα παιδιά να προσπαθούν να τα αρπάξουν.

Ο δρ Μπάρι Σόλομον, καθηγητής παιδιατρικής στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη στο Μέριλαντ, τονίζει ότι τα παρόντα ευρήματα είναι συνεπή με τη μέχρι τώρα γνώση μας για τη χρήση των κινητών ηλεκτρονικών μέσων.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι συνήθως τα παιδιά χρησιμοποιούν μόνα τους τις ηλεκτρονικές συσκευές, όπως τα τάμπλετ.

Ωστόσο, το διάβασμα βιβλίων είναι μια εμπειρία που τη μοιράζεσαι.

Τα οπτικοακουστικά μέσα (π.χ. τα κουδουνίσματα κ.ά.) τραβούν την προσοχή των παιδιών και τα αποτρέπουν από την σε βάθος αλληλεπίδραση με τους γονείς τους.

Ο Σόλομον καταλήγει ότι η έρευνα αυτή επιβεβαιώνει αυτό που και ο ίδιος παρατηρεί στην κλινική του πρακτική, δηλαδή ότι όταν δίνεται ένα έντυπο βιβλίο τα πρόσωπα γονέων και παιδιών φωτίζονται και διαβάζουν μαζί με χαρά και με την αίσθηση ενός κοινού στόχου.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

The post Γονείς και παιδιά αναπτύσσουν ουσιαστικούς δεσμούς όταν διαβάζουν appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός

Η φροντίδα παιδιών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΔΤ1) αποτελεί μια καθημερινή πρόκληση για τους γονείς. Εκτός από τη διαχείριση των ινσουλινών, τη μέτρηση σακχάρου και την προσοχή στη διατροφή, οι γονείς αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα ύπνου λόγω νυχτερινών μετρήσεων, ανησυχίας για υπογλυκαιμίες και γενικής αβεβαιότητας (Jaser et al., 2017). Οι διαταραχές ύπνου στους γονείς μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην ψυχολογία τους όσο και στη συμμόρφωση και τη ρύθμιση της νόσου στα παιδιά.

Διαταραχές ύπνου στους γονείς παιδιών με ΔΤ1

Μελέτες δείχνουν ότι οι γονείς παιδιών με ΔΤ1 κοιμούνται λιγότερες ώρες και με μικρότερης ποιότητας ύπνο σε σύγκριση με γονείς υγιών παιδιών (Hysing et al., 2009). Οι νυχτερινές αφυπνίσεις για έλεγχο γλυκόζης ή χορήγηση ινσουλίνης οδηγούν σε διακοπτόμενο ύπνο ενώ η συνεχής ανησυχία για την ασφάλεια του παιδιού αυξάνει την ψυχολογική πίεση. Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και εξουθένωσης, τα οποία μπορεί να μειώσουν την προσοχή και την ικανότητα λήψης αποφάσεων (Hysing et al., 2009; Meltzer & Mindell, 2007). Οι γονείς με μειωμένη ψυχολογική ευεξία μπορεί να δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις μετρήσεις σακχάρου και να εφαρμόσουν σωστά τη θεραπεία, επηρεάζοντας έμμεσα τη ρύθμιση της γλυκόζης στα παιδιά τους.

Το συνεχές ξύπνημα και η νυχτερινή εγρήγορση αυξάνουν τον κίνδυνο άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Η χρόνια αϋπνία έχει συσχετιστεί με μειωμένη ικανότητα αντιμετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων και μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία (Jaser et al., 2017). Επιπλέον, η ψυχολογική κόπωση μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική εξουθένωση, η οποία επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της γονεϊκής φροντίδας και τη στήριξη του παιδιού. Η αναγνώριση και η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου στους γονείς είναι σημαντική για την υγεία της οικογένειας. Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν τη χρήση συνεχών μετρητών γλυκόζης (CGM) με συναγερμούς για υπογλυκαιμία, μειώνοντας έτσι τον αριθμό των νυχτερινών αφυπνίσεων, την τήρηση σταθερών προγραμμάτων ύπνου για γονείς και παιδιά προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα ξεκούρασης, την ψυχολογική υποστήριξη μέσω ατομικής συμβουλευτικής ή ομάδων γονέων για μείωση άγχους και ενίσχυση δεξιοτήτων διαχείρισης στρες καθώς και την κοινοτική υποστήριξη μέσω δικτύωσης με άλλους γονείς παιδιών με ΔΤ1 για ανταλλαγή εμπειριών και συμβουλών (Macaulay et al., 2020). Με τον κατάλληλο συνδυασμό αυτών των παρεμβάσεων, οι γονείς μπορούν να μειώσουν την αϋπνία και το άγχος, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της φροντίδας και τη ρύθμιση της νόσου στα παιδιά τους.

Συμπερασματικά

Οι διαταραχές ύπνου στους γονείς παιδιών με ΔΤ1 δεν είναι απλώς παρενέργεια της φροντίδας αλλά έχουν σημαντικές συνέπειες στην ψυχολογία των γονέων και στη ρύθμιση του σακχάρου των παιδιών. Η έγκαιρη αναγνώριση, η εκπαίδευση και η ψυχολογική υποστήριξη είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής της οικογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.

Βιβλιογραφία

Hysing, M., et al. (2009). Sleep in children with chronic illness, and the relation to emotional and behavioral problems–a population-based study. Journal of Pediatric Psychology, Jul;34(6):665-70.doi:10.1093/jpepsy/jsn095. Epub 2008 Sep 11.

Jaser, S. Sarah et al. (2017). Sleep in children with type 1 diabetes and their parents in the T1D Exchange. National Library of Medicine, Nov:39:108-115. doi: 10.1016/j.sleep.2017.07.005. Epub 2017 Jul 18.

Macaulay, C. Grace et al. (2020). Sleep and Night-time Caregiving in Parents of Children and Adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus – A Qualitative Study. National Library of Medicine, Sep-Oct;18(5):622-636. doi: 10.1080/15402002.2019.1647207. Epub 2019 Aug 1.

Meltzer, L. J., & Mindell, J. A. (2007). Relationship between child sleep disturbances and maternal sleep, mood, and parenting stress: A pilot study. Journal of Family Psychology, 21(1), 67–73.

The post Γονείς σε εγρήγορση: ύπνος και διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Τριανταφυλλιά Χαρίλα, Ψυχολόγο, MSc Εργασιακή Υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

«Να ξέρεις να ζεις, σημαίνει να ξέρεις να ζεις με τους άλλους, δίχως να παραβιάζεις τις ανάγκες τις δικές σου ή τις δικές τους. Να ξέρεις να αναθρέψεις το παιδί σου, σημαίνει να το μάθεις να ζει.»

Το πρώτο καθρέφτισμα – η μητέρα ποιήτρια

Ο Winnicott μας μίλησε για τη σημασία του μητρικού καθρεφτίσματος: Την ικανότητα της μητέρας να λειτουργεί ως καθρέφτης. Το βρέφος, καθώς καθρεφτίζεται στα μάτια της μητέρας του αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του και αναπτύσσει τον εσωτερικό του κόσμο. Η μητέρα γίνεται «η πρώτη ποιήτρια που με τους χειρισμούς της, τη φωνή της, τα τραγούδια της» συνδέει το βρέφος με τον υπόλοιπο κόσμο. Στην αρχή της ζωής, η μητέρα και το βρέφος ζουν «συγκοιτιακά». Το βρέφος εξαρτάται απόλυτα από τη μητέρα του κι εκείνη χρειάζεται να υπερβεί τον εαυτό της, ώστε να του παρέχει την απαραίτητη ασφάλεια. Το απροϋπόθετο της αγάπης όμως είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από τη θυσία. Και στο σημείο αυτό ξεκινούν οι παρεξηγήσεις που γίνονται στο «όνομα της αγάπης».

Οδύνη και μητρότητα

Αυτή η υπέρβαση του εαυτού για πολλές μητέρες παίρνει τη μορφή της θυσίας σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους.

Πολλές γυναίκες θεωρούν ότι «καλή μητέρα» είναι η αυτοθυσιαζόμενη μητέρα.

Η μητέρα που ταλαιπωρείται. Η μητέρα που στερείται για χάρη του παιδιού της. Η στέρηση της χαράς στα πλαίσια του ρόλου της μητέρας έχει υπάρξει το δόγμα πολλών γενιών. Το «μαζοχιστικό πεπρωμένο των μητέρων» μας λέει ο Cramer, όπου μια καλή μητέρα όφειλε ακόμη και να απολαμβάνει τους πόνους της γέννας, μιας και «η οδύνη αποτελεί μέρος της γυναικείας φυσιολογίας». Αυτό βέβαια μοιάζει να αντιστοιχεί σε πολλές δεκαετίες πίσω. Είναι όμως; Μια γυναίκα στο γραφείο μου, μου μεταφέρει με απόγνωση τα λόγια που της είπε η μητέρα της, όταν έγινε η ίδια μητέρα «Εσείς σήμερα έχετε την επισκληρίδιο. Δεν ξέρετε τι θα πει ο πόνος της γέννας». Τι σημαίνει αυτό; Ότι η επισκληρήδιος την κάνει λιγότερο μητέρα; Μια άλλη νέα μητέρα πάλι, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει το θυμό της μητέρα της στο μαιευτήριο, γιατί της στέρησε το να είναι εκεί «που πονούσες. Να σου σταθώ στον πόνο σου». Ο πόνος είναι το σημαντικό; Όχι η νέα ζωή;

Στο ίδιο πλαίσιο της «οδύνης», νέες μητέρες που δεν θηλάζουν ή που έχουν γεννήσει με καισαρική αντιμετωπίζονται με επικριτικό βλέμμα, γιατί παραβιάζουν τη «φύση». Όχι μόνο για το κομμάτι που αφορά τη διατροφή – το γάλα ή αντίστοιχα το κομμάτι του τοκετού. Αλλά γιατί δεν ξενυχτάνε τόσο, όσο εκείνες που θηλάζουν, δεν κουράζονται τόσο όσο εκείνες που θηλάζουν, δεν πόνεσαν τόσο, όσο εκείνες που γέννησαν φυσιολογικά, δεν είναι αρκετά «ηρωίδες»… Τις κάνει λιγότερο μητέρες αυτό;

Κάποτε η εικόνα της μητρότητας χρειαζόταν την οδύνη για να καταξιωθεί και να αποκτήσει κύρος. Σίγουρα αυτό έχει αλλάξει; Σίγουρα τελικά ανήκει στο παρελθόν η εικόνα της μητέρας που πρέπει να υποφέρει, όταν τόσες νέες γυναίκες ενοχοποιούνται τόσο εύκολα; Όταν άλλες τόσες νέες γυναίκες θεωρούν τον εαυτό της «ηρωίδες» επειδή ξενυχτάνε, στερούνται, ταλαιπωρούνται;

Ενοχοποιημένη και ενοχοποιητική φροντίδα

Με αυτούς τους όρους η μητρική λειτουργία χάνει τη λάμψη της και το παιδί βιώνεται σαν ένας τύραννος που επιβάλλει όρους εξάντλησης. Το δώρο ζωής μετατρέπεται σε δωρεά του εαυτού και στη συνέχεια σε υποχρέωση και υποταγή. Ο ύμνος στην αγάπη και στο θαύμα της ζωής μετατρέπεται σε εφιάλτη ματαίωσης, απογοήτευσης, πίκρας και ταλαιπωρίας. Έτσι, πολλές μητέρες περιγράφουν ότι νοιώθουν φυλακισμένες από τα καθήκοντα της φροντίδας του μωρού. Πολλές μητέρες θεωρούν απαράδεκτο να δώσουν μια έτοιμη φρουτόκρεμα στο παιδί τους και να μην την φτιάξουν  οι ίδιες, ακόμη κι όταν φωνάζουν «Δεν προλαβαίνω». Ενώ από τον τρόπο που το περιγράφουν είναι ξεκάθαρο, ότι ζηλεύουν τις μητέρες που το κάνουν, την ίδια στιγμή τις κατηγορούν και τις επικρίνουν και επιλέγουν να «τεντώνονται» προκειμένου να φροντίσουν το παιδί τους. Όταν της πω ότι «μια έτοιμη φρουτόκρεμα είναι πολύ πιο υγιεινή όταν την προσφέρει μια μητέρα που μπορεί να χαρεί τη βόλτα της ή το χρόνο που θα κερδίσει, απ’ ότι μια σπιτική φρουτόκρεμα, όταν την προσφέρει μια τεντωμένη μητέρα» θα συμφωνήσει βουρκωμένα. Νοιώθει ενοχές να απολαύσει. Δεν ξέρει να φροντίζει, παρά μόνο κουρασμένα.

Η στέρηση της χαράς και η επικράτηση της αυτοθυσίας

Πώς φροντίζει μια μητέρα αυτοθυσιαζόμενη; Προλαβαίνει τις δυσκολίες του παιδιού της. Δεν αντέχει να το δει να μεγαλώνει. Βρεφοποιεί τους ανθρώπους γύρω της με τη συνεχή παροχή των υπηρεσιών της. Δεν φροντίζει. Εξυπηρετεί καθιστώντας τον άλλον ανίκανο να σταθεί στα πόδια του. Και οι άλλοι γύρω της θυμώνουν, χωρίς να συνειδητοποιούν γιατί. «Θυμώνω με αυτή που κάνει τόσα για μένα;» «Θυμώνω με αυτή που θυσιάζει τόσα πράγματα;» Ναι.., γιατί δεν της το ζήτησες. Ναι, γιατί αυτό σε καθιστά ανάπηρο. Και θυμώνει και η ίδια, γιατί στερείται την ελευθερία της. Κατηγορεί αυτούς που φροντίζει ότι «τρέχει από πίσω» τους, ότι τους «υπηρετεί». Θα διεκδικήσει αργότερα το δικαίωμα στη δική τους ζωή «Έχω κι εγώ τη ζωή μου. Χρειάζεται επιτέλους να κάνω κάτι και για τον εαυτό μου».

Μαθήματα ζωής προς την κόρη

Το πρόσωπο χάνεται. Και αυτές οι κόρες ως ενήλικες βρίσκονται απλώς να υπερασπίζονται την προσωπική τους αυτονομία και ελευθερία. Φοβούνται να δεσμευτούν, γιατί είναι ήδη δέσμιες. Ο φόβος εξάλλου για τη δέσμευση εδραιώνεται σε μια παιδική παντοδύναμη βουλιμική αίσθηση που δεν θέλει να χάσει τίποτα και που θεωρεί ότι μπορεί να τα έχει όλα. Ακριβώς αυτό που τους έμαθαν οι μητέρες τους. Στερούν από τον εαυτό τους το πολύτιμο αγαθό του σχετίζεσθαι και του ανήκειν. Προτιμούν τις μοναξιές τους, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι αυτή η στάση αποτελεί υπακοή στην εντολή της μητέρας «Μη με αφήσεις. Μη μεγαλώσεις». Όταν μια μητέρα δεν αντέχει από ενοχές να φροντίσει τον εαυτό της, θα φροντίσει ενοχοποιημένα την κόρη της. Κι έπειτα θα νοιώθει η κόρη ενοχές για την φροντίδα που παίρνει. Θα νοιώθει ενοχές για το προχώρημα της, γιατί αυτό θα καταγράφεται ως εγκατάλειψη. Μητέρες που θεωρούν ότι χρέος της κόρης είναι να την υπηρετεί. Μια μητέρα που δεν αυτονομήθηκε από τη δική της μητέρα ή μια γυναίκα που φοβάται ότι αν μείνει μόνη με τον άντρα της θα φανερωθεί πλέον σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια η ανυπαρξία της συζυγικής σχέσης.

Βιβλιογραφία

Bowen, M. (1996) Τρίγωνα στην oικογένεια. Ανωνύμου. Για τη διαφοροποίηση  του  εαυτού. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Cramer, B. Επάγγελμα μωρό, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2009.

Cramer, B. Μυστικά γυναικών – από μητέρα σε κόρη. Εκδόσεις Καστανιώτη, 1999.

Καλλιτεράκη, Ε. (2008) Δήμητρα και Περσεφόνη, ένας μύθος για τη ζωή και το  θάνατο. Στο Α. Βασιλιάς – Ν. Παναγιωτόπουλου (επ.), Οι γυναικείες μορφές  στο  μύθο. Αθήνα: Παπαζήση.

Καραγιάννη, Ε. Μικρές ανάσες. Εκδόσεις Αρμός, 2015.

Καραγιάννης, Δ. Έρωτας ή τίποτα, Εκδόσεις Αρμός, 2014.

Μανωλόπουλος, Σ. (2011) Ψυχικοί δεσμοί, Κοινωνικοί Θεσμοί. Αθήνα: Γαβριηλίδης.

Miller, Α. Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας. Εκδόσεις Ροές, 2010.

Napier, Α. Το ζευγάρι ο εύθραυστος δεσμός. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 1995.

9^ο Συμπόσιο Αντίστιξης, «Κατακερματισμός στα πρόσωπα & τις σχέσεις», Βραυρώνα 2016, Συνέδριο EFTA 2016, Athens, Greece

The post Η αυτό-θυσιαζόμενη μητέρα: Mαθήματα ζωής προς την κόρη appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Τριανταφυλλιά Χαρίλα, Ψυχολόγο, MSc Εργασιακή Υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

1. Τα χαρακτηριστικά του χειριστικού γονιού και της χειριστικής σχέσης

Χειριστικός μπορεί να θεωρηθεί ένας άνθρωπος, ο οποίος ξέρει πολύ καλά να οδηγεί έτσι τις καταστάσεις, ώστε να επωφεληθεί ο ίδιος.

Όταν το χαρακτηριστικό αυτό αποδίδεται σε ένα γονέα είναι αρκετά οξύμωρο, καθώς ο γονικός ρόλος προϋποθέτει την υπέρβαση του εαυτού και της ατομικότητας. Πώς λοιπόν γίνεται ένας γονιός να είναι χειριστικός; Να χειρίζεται καταστάσεις που αφορούν το παιδί του – ανήλικο ή ενήλικο –προς δικός του όφελος;

Όλα ξεκινούν όταν στη βάση της σχέσης υπάρχει η θυσία. Ένας άνθρωπος, ο οποίος θεωρεί ότι θυσιάζει στοιχεία του εαυτού του ή της ζωής του, κάποια στιγμή θα το ζητήσει πίσω. Στην περίπτωση λοιπόν ενός χειριστικού γονιού, υπάρχει η αίσθηση του «χρέους» ή της «υποχρέωσης» ή της «οφειλής» από το παιδί προς το γονιό, στο όνομα της θυσίας που ταυτίζεται με την αγάπη. Ως αποτέλεσμα, το παιδί οφείλει στο γονιό του να ζήσει μια ζωή όπως ο γονιός τη φαντάζεται για το ίδιο. Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτό το σενάριο θα καταγραφεί ως αχαριστία, ως λάθος, ως αδιαφορία.

Αυτό συμβαίνει, όταν οι γονείς βιώνουν απουσία χαράς από το γάμος τους. Έτσι, ασυνείδητα ζητούν από τα παιδιά τους να τους φροντίσουν συναισθηματικά και να έχουν για πάντα κυρίαρχο ρόλο στη ζωή τους: με το να φροντίζουν το εγγόνι όχι ως παππούδες αλλά ως γονείς, να έχουν λόγο στο γάμο τους παιδιού τους, να εμπλέκονται στη δουλειά, τις επιλογές, τις αποφάσεις του. Κι αν το παιδί δυσανασχετήσει, ο γονιός θυμώνει παιδιάστικα, δίνει διπλά μηνύματα «εσύ να είσαι καλά και άσε με εμένα» και φέρεται σαν να νοιώθει προδομένος και εγκαταλελειμμένος.

2. Τι κακό μπορεί να κάνει ένας χειριστικός γονιός στο παιδί του;

Για να μπορέσει να υπάρξει μια τέτοιου είδους σχέσης που ζητάει ο γονιός αυτός, σημαίνει ότι το παιδί δεν έχει αυτονομηθεί. Και αυτό είναι το τίμημα που πληρώνει το παιδί ως ενήλικας: δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια του και αναρωτιέται συνεχώς για τις λάθος επιλογές που κάνει.

Ένας γονιός που ζητά φροντίδα από το παιδί του και θέλει να έχει ενεργό ρόλο στην ενήλικη πια ζωή του, στην πραγματικότητα του ζητά να μην μπορέσει να αυτονομηθεί, να διαφοροποιηθεί, να ενηλικιωθεί, να ζήσει με ευθύνη ζωής. Κι ενώ το παιδί – ενήλικας θα καταγραφεί ως ανεπαρκής, στην πραγματικότητα η ανεπάρκεια του γονιού είναι που δεν επιτρέπει στο παιδί να ωριμάσει.

Η κατάσταση αυτή δεν γίνεται αμέσως αντιληπτή, καθώς το κύριο χαρακτηριστικό ενός χειριστικό γονιού είναι η συνεχής παροχή και η φροντίδα με τη μορφή εξυπηρέτησης. Και αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί τύψεις στο παιδί – ενήλικα. «πώς γίνεται να δυσανασχετώ και να θυμώνω με τον άνθρωπο που μου προσφέρει τόσα;» Η παγίδα είναι πως αυτή η εξυπηρέτηση βολεύει και το παιδί – ενήλικας στερεί τον εαυτό του από το παράγει άλλες λύσεις και προτιμά την έτοιμη παροχή.

3. Πώς να διαχειριστείτε τον χειριστικό γονιό

Αυτό που δεν συνειδητοποιεί ο χειριστικός γονιός είναι πως η ενοχοποίηση που δημιουργεί ασυνείδητα στο παιδί του, ώστε να μείνει για πάντα κοντά του έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Το παιδί – ενήλικας αν και φαινομενικά θα είναι κοντά, αυτό που εύχεται είναι να ξεφορτωθεί αυτό το βάρος που νοιώθει. Και για αυτό ακριβώς μένει εκεί: οι ενοχές τελικά δεν είναι αυτές που έχει δημιουργήσει ο γονιός, αλλά αυτές που έχει δημιουργήσει ο ίδιος στον εαυτό του τη στιγμή που εύχεται να τον ξεφορτωθεί για να μπορέσει τελικά να νοιώσει ελεύθερος.

Για να αρχίσει να αλλάζει αυτή η κατάσταση δύο πράγματα είναι σημαντικά: το ξεβόλεμα, που αντιστοιχεί στο τέλος της εξυπηρέτησης και των έτοιμων παροχών που προσφέρονται από το γονιό και δεύτερον το από καρδιάς «ευχαριστώ», για ότι έχει προσφερθεί μέχρι τώρα.

4. Πώς να μην γίνετε χειριστικός γονιός

Όλη αυτή η σχέση παιδιού – γονιού ξεκινά από τη ματαίωση προσδοκιών από το σύζυγο, από την απουσία χαράς στο γάμο, από την έλλειψη καλής κοντινότητας μεταξύ των συζύγων που οδηγεί στην παραπάνω κοντινότητα παιδιού – γονιού.

Είναι πολύ σημαντικό το ζευγάρι να κάνει όρκους ζωής μεταξύ του. Να μην μείνουν στο να είναι μόνο γονείς, αλλά να χαίρεται ο ένας τον άλλον στα εύκολα και τα δύσκολα.

Γιατί μόνο έτσι θα καταφέρουν να αυτό-καταργούνται ως γονείς καθώς το παιδί του θα μεγαλώνει. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να δίνουν αυτή τη φροντίδα στο παιδί τους, που θα τα οδηγήσει στην αυτονόμηση. Όχι αυτή τη φροντίδα, που θα οδηγήσει το παιδί να τους έχουν για πάντα ανάγκη. Το κινεζικό γνωμικά: “καλύτερα να μάθεις κάποιον να ψαρεύει, παρά να του προσφέρεις ψάρια για να χορτάσει την πείνα του”, παρουσιάζει ακριβώς αυτή τη διεργασία.

The post Οι χειριστικοί Γονείς appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Όταν το καθημερινό άγχος των γονέων μετατρέπεται σε εξουθένωση οι γονείς αρχίζουν να αισθάνονται αποξενωμένοι από τα παιδιά τους και αβέβαιοι για τις ικανότητές τους ως γονείς, αποκαλύπτουν νέα ερευνητικά δεδομένα τα οποία επικαλείται η ScienceDaily.

Τα αποτελέσματα των σχετικών μελετών που δημοσιεύτηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση «Clinical Psychological Science» ανέδειξαν ότι αυτή η μορφή της υπερκόπωσης μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις για τους γονείς και τα παιδιά και αυξάνει την γονική αμέλεια, τα τραύματα και τις σκέψεις φυγής.

Η Μόιρα Μικολάγιακ, ερευνήτρια από το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβαίν εξηγεί ότι στο παρόν πολιτισμικό πλαίσιο ασκείται τεράστια πίεση στους γονείς.

Το να είσαι ο τέλειος γονιός είναι αδύνατο και το να προσπαθείς να γίνεις μπορεί να σε οδηγήσει στην εξουθένωση.

“Οτιδήποτε βοηθά τους γονείς να αποφορτίσουν τις μπαταρίες τους και να αποφύγουν την υπερκόπωση είναι καλό για τα παιδιά”, δηλώνει η ίδια.

Οι ερευνητές διεξήγαγαν δύο μελέτες για τις επιπτώσεις της γονικής εξουθένωσης.

Στην πρώτη έρευνα συμμετείχαν κυρίως γαλλόφωνοι γονείς από το Βέλγιο οι οποίοι συμπλήρωσαν ηλεκτρονικά ερωτηματολόγια που αποτελούνταν από 22 ερωτήσεις σχετικά με τη συναισθηματική εξουθένωση, την αποξένωση και τα συναισθήματα ανεπάρκειας των γονέων, 17 ερωτήσεις για την παραμέληση της εκπαίδευσης και των συναισθηματικών αναγκών των παιδιών τους και 15 ερωτήσεις σχετικά με την τάση τους να εμπλέκονται σε περιστατικά λεκτικής, σωματικής ή συναισθηματικής βίας. Σε αυτή τη μελέτη έλαβαν μέρος 2.068 γονείς.

Διαπιστώθηκε στενή συσχέτιση μεταξύ της γονικής εξουθένωσης με τη γονική βία, τη γονική αμέλεια και τον ιδεασμό φυγής. Τα αποτελέσματα, μάλιστα, διατηρήθηκαν ακόμα και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την πιθανότητα οι γονείς να απαντούν με βάση το τι είναι κοινωνικά επιθυμητό.

Η δεύτερη έρευνα, που συμπεριέλαβε κατά κύριο λόγο αγγλόφωνους γονείς από τη Βρετανία, είχε παρόμοια αποτελέσματα.

Η Μικολάγιακ καταλήγει ότι υπάρχει μια ειρωνεία σε αυτά τα ευρήματα και εξηγεί: «Όταν θες πάρα πολύ να κάνεις το καλύτερο οδηγείσαι στο να κάνεις το χειρότερο. Η πίεση των γονιών να είναι τέλειοι τους οδηγεί στην εξουθένωση με καταστροφικές συνέπειες για τους ίδιους και τα παιδιά».

Η ερευνήτρια προτείνει ότι οι υπηρεσίες υγείας οφείλουν να ενθαρρύνουν τους γονείς να φροντίζουν και οι ίδιοι τους εαυτούς τους καθώς αυτό θα κάνει καλό όχι μόνο στους ίδιους αλλά και στα παιδιά τους και τονίζει ότι αυτές είναι υπεύθυνες να προσφέρουν ενημέρωση, ώστε η γονική εξουθένωση να πάψει να αποτελεί θέμα ταμπού και να έχουν οι γονείς την ευχέρεια να ζητήσουν τη βοήθεια που συχνά χρειάζονται.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

The post Η υπερκόπωση των γονέων έχει επιπτώσεις και στα παιδιά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Ποστάρουμε διαρκώς στιγμές των παιδιών μας στα social media; Αν ναι, ας το ξανασκεφτούμε appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MBPsS, BA, MA, MSc Psychology

«Αν θέλετε να βελτιώσετε την φυσική και ψυχική υγεία της φυλής σας, ασχοληθείτε με τους εννέα μήνες κυοφορίας».

Frederick Trubby King, Άγγλος βιολόγος

Από την ελληνική αρχαιότητα υπήρξε έντονο ενδιαφέρον και προβληματισμός σχετικά με την εμβρυική ζωή όταν η σκέψη της εποχής περιστρεφόταν γύρω από την έννοια της ψυχής. Οι Αριστοτελικοί θεωρούσαν πως η ψυχή εισέβαλλε στο παιδί με την γέννηση (Ταμπάκης, 2006). Απ’ την άλλη μεριά, οι Στωικοί πίστευαν πως η ψυχή υπάρχει στο ανθρώπινο σώμα και ενεργοποιείται όταν γεννηθεί ο άνθρωπος και «όταν γεννηθή ο άνθρωπος, έχει το ηγεμονικόν μέρος της ψυχής ώσπερ χαρτίον ευεργόν εις απογραφήν» (Βασιλειάδου, 2014). Η Προγεννητική Ψυχολογία είναι ο κλάδος της επιστήμης που μελετά, προβλέπει και αναλύει τις αντιληπτικές και συμπεριφορικές εξεργασίες της ανθρώπινης ωρίμανσης (Huther & Weser, 2008).

Η σπουδαιότητα της ζωής μέσα στο σώμα της μητέρας φαίνεται να κατέχει σημαντική θέση στα παραμύθια, στους μύθους καθώς και στα έθιμα πολλών λαών. Ιδιαίτερα, ο πλακούντας αποτελεί σύμβολο ασφάλειας και φροντίδας για τους ανθρώπους. Η εικόνα του παράδεισου παρομοιάζεται με την περίοδο του εμβρύου στην κοιλιά όπου παρέχεται τροφή και προστασία, χωρίς να χρειάζεται να κάνεις κάτι γι αυτό, ενώ ο διωγμός από τον παράδεισο οδηγεί στη ζωή μέσα στον κόσμο (Αδαλή, 2016).

Στη μήτρα, στο χαμένο για τον άνθρωπο αυτό παράδεισο, μαζί με την σωματική ωρίμανση εξελίσσεται και η ψυχική. Ο τοκετός και η έξοδος του παιδιού από τη μήτρα είναι το πέρασμα από ένα περιβάλλον σε ένα άλλο.

Το παιδί, τόσο μέσα στη μήτρα, όσο και έξω από αυτή ωριμάζει, εξειδικεύεται σε διάφορες λειτουργίες, αισθάνεται, αντιδρά.

Η περίοδος κατά την οποία το παιδί βρίσκεται μέσα στη μήτρα της μητέρας εμφανίζεται σαν ένα ιδιαίτερα σημαντικό και κρίσιμο κεφάλαιο στη ζωή του ανθρώπου (Αγγελοπούλου, 2010). Στο κείμενο του Γυναικεία Σεξουαλικότητα ο Freud (Δραγώνα & Τσιάντης, 2008) προσπαθεί να κατανοήσει τα άδυτα της γυναικείας φύσης από την παιδική ηλικία, μελετά τη μαύρη ήπειρο της γυναικείας σεξουαλικότητας και επισημαίνει τη σημασία του διπλού γυναικείου ρόλου. Η σεξουαλικότητα, η αναπαραγωγή και ο μητρικός ρόλος. Και στις δύο περιπτώσεις, η γυναικεία ταυτότητα υπόκειται σε αλλαγές πρώτον στο ότι είναι σεξουαλικά επιθυμητή και δεύτερον, με συναισθήματα που ενδεχομένως προκύψουν και εκφραστούν μέσα από την δυνατότητα να αγαπήσει και να γαλουχήσει το παιδί της (Αδαλή, 2016).

Η εγκυμοσύνη δίνει τη δυνατότητα στη γυναίκα να περάσει πέρα από την ναρκισσιστική ενασχόληση με το σώμα της στο ιδιαίτερο εσωτερικό του περιεχόμενο: το έμβρυο. Έτσι, βαθαίνει και πλουτίζει συνασθηματικά και η ίδια, εαν φυσικά και εφόσον, το «εκμεταλλευτεί» εσωτερικά. Η περίοδος της εγκυμοσύνης χαρακτηρίζεται από έντονη αποσταθεροποίηση αλλά και μια κατάσταση εσωτερικής ψυχολογικής αναδιοργάνωσης που σταθεροποιείται σταδιακά στην πορεία κατά την πρώιμη «συναλλαγή» μητέρας- βρέφους. Το φαινόμενο της πρωταρχικής μητρικής ενασχόλησης έτσι όπως περιγράφεται από τον Winnicott (Τσιάντης & Δραγώνα, 2008) εκφράζει τη διαδικασία σταδιακής εμπλοκής της μητέρας που αρχίζει από τον τρίτο μήνα της εγκυμοσύνης, κορυφώνεται προς το τέλος της και διαρκεί μέχρι και τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό (Αδαλή, 2016). Πρόκειται για μια ιδιαίτερη κατάσταση όπου ο ναρκισσισμός της μητέρας μειώνεται και η δομή του εγώ παρουσιάζει κάποια χαλάρωση.

Η εμβρυική κατάσταση των εννέα μηνών καθώς και το πέρασμα του ανθρώπου από την ενδομήτρια ζωή με την γέννηση είναι συγκλονιστικό, γι’ αυτό και η σχέση μητέρας- παιδιού επηρεάζει τόσο την μετέπειτα ζωή και έχει μελετηθεί και μελετάται εκτενώς. Ο συνδετικός τους κρίκος παραμένει και υπάρχει ισόβια όσο και τα πιθανά τραυματα που είτε ήδη προυπάρχουν κατα τη διάρκεια της κύησης, είτε αργότερα κατα την μεταξύ τους αλληλεπίδραση, «γράφουν» στην ψυχή, άλλοτε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Φυσικά, δεν μπορούμε να αποποιηθούμε αυτή την «πηγή», καθώς είναι η πηγή που δίνει ζωή και την ίδια τη ζωή δεν την αποποιούμαστε παρά μόνο την εξετάζουμε και μαθαίνουμε κάποιους από τους πολλαπλούς τρόπους λειτουργίας της.

Βιβλιογραφία

Αγγελοπούλου,Ρ.,(2010). Εμβρυολογία. 2η έκδοση. Τόμος Β. Αθήνα. Εκδόσεις Πασχαλίδη.

Αδαλή, Δήμητρα (2016). Διαστάσεις προγεννητικών εμπειριών. Πτυχιακή εργασία, ΤΕΙ Ηπείρου.

Βασιλειάδου, Αλεξάνδρα (2014). Προγεννητική Ψυχολογία: Η επίδραση των αρνητικών στρεσσογόνων εμπειριών στην κύηση ως παράμετρος για την ανάπτυξη ειδικών μαθησιακών δυσκολιών (Ε.Μ.Δ). διπλωματική εργασία, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Δραγώνα,Θ., Τσιάντης,Γ.,(2008). Μωρά και μητέρες. Β΄ έκδοση. Εκδόσεις Καστανιώτη.

Ταμπάκης Θ. (2006) Οι προβληματισμοί των αρχαίων Ελλήνων για την εμβρυική ζωή. Παιδιατρική Βορείου Ελλάδος, 18: 272 -275.

Huther, G., Weser, I. (2008) Το μυστικό των 9 πρώτων μηνών. Αθήνα, Πολύτροπον: 25-37, 78 – 83, 127 – 133.

The post Η σημασία της προγεννητικής περιόδου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MBPsS, BA, MA, MSc Psychology

Για ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών η προοπτική της μητρότητας αποτελεί σταθμό στη διαδρομή της ζωής τους. Ο κρίσιμος αυτός σταθμός έχει αρκετές δυσκολίες και απαιτεί σχετικά γρήγορη προσαρμογή στις νέες συνθήκες που απαιτούνται από το γονικό ρόλο (Biaggi, Conray, Pariante, 2016). Η περίοδος της εγκυμοσύνης θεωρείται ως μια ευχάριστη περίοδος στη ζωή της γυναίκας. Φυσικά, δεν είναι μόνο ευχάριστη, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τα συναισθήματα. Η έκβαση αυτής της περιόδου λειτουργεί καταλυτικά για την ίδια και γενικότερα για το περιβάλλον της.

Παρ’ολ’αυτά, οι αλλαγές που συνοδεύουν αυτή τη μεταβατική φάση από την κύηση στον τοκετό, τόσο σε ορμονικό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο, κλονίζουν τη ψυχοσύνθεση των γυναικών καθιστώντας τες ευάλωτες σε συναισθήματα φόβου ή σύνδρομα άγχους που μπορεί να λάβουν και τη μορφή κατάθλιψης και να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής της εγκύου (Γαλάνης και συν., 2018). Το άγχος της εγκυμοσύνης έχει χαρακτηριστεί ως σιωπηλή ασθένεια (Hobel, et. al., 2008) και γι’ αυτό οι έγκυες θεωρείται σκόπιμο να ενημερώνονται για να μπορούν να το αντιμετωπίσουν έγκαιρα (Χάρος, Ανδριοπούλου, 2013).

Ως τοκοφοβία ορίζεται ο υπέρμετρος φόβος που αισθάνεται μια γυναίκα σχετικά με την εγκυμοσύνη και την διαδικασία του τοκετού (Αντωνίου, 2021). Γυναίκες που κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εμφανίζουν τοκοφοβία φαίνεται να έχουν αυξημένες πιθανότητες να προβούν σε καισαρική τομή ως προσωπική τους επιλογή χωρίς να συντρέχει ιατρικός λόγος υγείας. Η συχνότητα της νόσου, ωστόσο, ειναι δύσκολο να εκτιμηθεί λόγω των διαφορετικών κριτηρίων στον ορισμό της όπως θέτονται από τις διάφορες μελέτες (Αντωνίου, 2021).

Η τοκοφοβία ή ο φόβος του τοκετού είναι ένα από τα κοινά προβλήματα που επηρεάζουν την υγεία και την ευημερία των γυναικών κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης αλλά του τοκετού.

Παγκοσμίως, ο φόβος του τοκετού επηρεάζει το 14% των εγκύων, χωρίς να υπάρχουν διακρίσεις μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, παρά τις διαφορές στα ποσοστά γεννήσεων, στους ιατρικούς πόρους και στις πολιτιστικές αξίες (Madalitso Khwepeya et al., 2018). Η αιτιολογία της τοκοφοβίας είναι πολύπλοκη και πολυπαραγοντική, διότι εμπλέκονται κοινωνικοί, μαιευτικοί και ψυχολογικοί παράγοντες στην αύξηση κινδύνου εμφάνισης της τοκοφοβίας. Οι γυναίκες με τοκοφοβία συχνά κάνουν αιτήματα για την διενέργεια ιατρικών παρεμβάσεων, με πιο συχνές την πρόκληση τοκετού, την επισκληρίδιο ή ενδοφλέβια αναλγησία, αλλά και την διεξαγωγή καισαρικής τομής η οποία έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια (Agnes Fredrick Massae et al. 2021).

Ως καισαρική τομή (ΚΤ), ορίζεται η τεχνική τεχνητού τοκετού κατά την οποία πραγματοποιείται χειρουργική τομή στην κοιλιακή χώρα (λαπαροτομία) της επιτόκου, στη μήτρα για να γεννηθεί ένα ή και περισσότερα νεογνά (ACOG, 2018) Παλαιότερα, ο μαιευτήρας κατέφευγε σε αυτή τη λύση στην περίπτωση που κατά το φυσικό τοκετό παρουσιαζόταν κάποιος κίνδυνος για την υγεία και τη ζωή της επιτόκου ή του κυοφορούμενου εμβρύου. Οι γυναίκες οι οποίες παρουσιάζεται να έχουν φόβο τοκετού επιλέγουν την καισαρική τομή καθώς επιθυμούν να είναι βέβαιες για το νεογνό, τη διαδικασία και τον εαυτό τους ενώ παρατηρείτε να νιώθουν ένα αίσθημα μιας κάποιας μεγαλύτερης ασφάλειας (Fenaroli et. al., 2019).

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη θέματα όπως μαιευτικό ιστορικό, προηγούμενες ιατρικές παρεμβάσεις, συνθήκες εγκυμοσύνης, έλλειψη ή χαμηλή υποστήριξη από το περιβάλλον ή/και τον σύντροφο, μορφωτικό επίπεδο, ηλικία, ελλιπή ενημέρωση ή παραπληροφόρηση, οικονομικό επίπεδο, ψυχολογικό/ψυχιατρικό ιστορικό, αισθήματα φόβου λόγω του αγνώστου ή της πιθανής επανάληψης μιας παλαιότερης τραυματικής εμπειρίας, σωματικές αλλαγές και βέβαια ο πόνος που ενδεχομένως βιώθηκε σε άλλο τόκο ή που πρόκειται να βιωθεί ειδικότερα εαν είναι ο πρώτος. Κάθε γυναίκα φέρει την δική της προσωπική ιστορία έτσι γίνεται αντιληπτό ότι το κάθε συναίσθημα, η κάθε σκέψη και η κάθε απόφαση έχει την αιτιολογία της.

Βιβλιογραφία

Agnes Fredrick Massae, Margareta Larsson, Sebalda Leshabari, Columba Mbekenga, Andrea Barnabas Pembe & Agneta Skoog Svanberg: Predictors of fear of childbirth and depressive symptoms among pregnant women: a cross-sectional survey in Pwani region, Tanzania. PubMed, 2021, 21:704. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04169-7

Αντωνίου, Μαρία (2021). Τοκοφοβία, περιγεννητική ψυχική υγεία και επίδραση του κοινωνικού περιβάλλοντος στην πρόθεση για επιλογή της καισαρικής τομής έναντι του φυσιολογικού τοκετού από τις μέλλουσες μητέρες. Διπλωματική εργασία. Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.

Better Health (2017). Caesarean section, (Updated 12 Jun 2017) Available at:https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/caesarean-section# [πρόσβαση 27 Οκτ. 2018])

Biaggi, Α., Conroy, Σ., Pariante, C.M. (2016). Identifying the women at risk of antenatal anxiety and depression: A systematic review, Journal of Affective Disorders, 191, 62-77.

Γαλάνης, Π., Φρεγγίδου, Ε., Τσάτα, Ε., Κωνσταντακοπούλου, Ο., Μπιλάλη, Α., Βράκα, Ε., Θεοδώρου, Μ. (2018), Η επίδραση της κατάθλιψης στις συνήθειες ύπνου των εγκύων, Το Βήμα Του Ασκληπιού, 17(4), 314-332.

Fenaroli, V., Molgora, S., Dodaro. S., et.al. (2019). The childbirth experience: obstetric and psychological predictors in Italian primiparous women. PubMed,, 19:419 https://doi.org/10.1186/s12884-019-2561-7

Χάρος, Δ.Ν., Ανδριοπούλου, Μ.Ν. (2012). Μητρικό stress και οι επιπτώσεις στην κύηση, Ελευθώ, 17(3), 111-115.

Hobel, C. J., Goldstein, A., Barrett, E, (2008). Psychosocial Stress and Pregnancy Outcome, Clinical Obstetrics and Gynecology, 51(2), 333-348.

Καραμελίδου, Σοφία (2020). Η επίδραση του άγχους στη σωματική και ψυχική υγεία της εγκύου. Διπλωματική εργασία. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Khwepeya, Madalitso, Gabrielle T Lee, Su-Ru Chen & Shu-Yu Kuo: Childbirth fear and related factors among pregnant and postpartum women in Malawi. PubMed, 2018, 18:391. https://doi.org/10.1186/s12884-018-2023-7

Τσότρα, Ελένη-Μαρίνα (2022). Τοκοφοβία: Αίτια, Επιπτώσεις και Αντιμετώπιση Βιβλιογραφική Ανασκόπηση. Διπλωματική εργασία. Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.

The post Εγκυμοσύνη, τοκοφοβία και καισαρική τομή appeared first on Ψυχο-γραφήματα.