Από την Τριανταφυλλιά Χαρίλα, Ψυχολόγο, MSc Εργασιακή Υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

Στην αρχή της κοινή ζωής τους όλα τα ζευγάρια έχουν την επιθυμία να ζήσουν μαζί έναν ευτυχισμένο γάμο και την πεποίθηση ότι ο δικός τους γάμος ή σχέση θα είναι διαφορετική και αρμονική. Πράγματι, κάθε γάμος με αυτή την προϋπόθεση θα πρέπει να αρχίζει.

Τις περισσότερες φορές, όμως, η καθημερινότητα έρχεται να διαψεύσει αυτή την πεποίθηση και να εξαφανίσει την αρχική επιθυμία. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η διαφορετικότητα των δύο ανθρώπων που ξετυλίγεται μέρα με τη μέρα. Αυτό το διαφορετικό που μοιάζει τόσο περίεργο, τόσο ξένο προς εμένα, τόσο αλλιώτικο από τα δικά μου δεδομένα… Κι όμως αυτό το διαφορετικό είναι η ελπίδα μιας σχέσης. Να ανακαλύπτεις στον άλλον κάτι καινούριο, όσο καλά κι αν νομίζεις ότι τον ξέρεις. Αυτό το διαφορετικό είναι το υγιές κι αυτό που εμπλουτίζει τη σχέση. Πώς γίνεται την στιγμή που κάποια ζευγάρια λένε «βαρεθήκαμε όλο τα ίδια και τα ίδια», την ίδια στιγμή να μην αντέχουν το διαφορετικό του άλλου; Ο καθένας είχε τη δική του ατομική ιστορία πριν συναντηθεί το ζευγάρι. Αυτή η μοναδική ιστορία του καθενός είναι που θα μπολιαστεί και θα εμπλουτίσει τη σχέση. Κι από μοναδική ιστορία, θα την κάνει μοναδικό ζευγάρι.

Ένας ακόμη εξίσου σημαντικός και συχνός λόγος είναι οι διάφορες ιδιαίτερες συνθήκες που προκύπτουν κάθε φορά μέσα στην καθημερινή ζωή. Μπορεί να είναι μια εγκυμοσύνη, θέματα υπογονιμότητας, προβλήματα  εργασίας, απώλεια των γονέων του ζευγαριού, κάποιες ψυχικές και σωματικές παθήσεις. Τέτοιες καταστάσεις μπορεί να είναι πηγές έντονων καβγάδων και συγκρούσεων. Η τεράστια παρεξήγηση είναι πως σε όλα αυτά τα καθημερινά θέματα που πρέπει να διευθετηθούν ο κάθε σύντροφος παρατηρεί και τονίζει τα λάθη και τους λάθους χειρισμούς του άλλου. Είναι πολύ εύκολο και γρήγορο να ξεκινήσει ένας φαύλος κύκλος αλληλοκατηγόριας του ενός προς τον άλλον, περί μη ανάληψης ευθύνης και μη κατανόησης των συναισθημάτων.

Έτσι, το σκηνικό αλλάζει. Στη θέση της ασφάλειας, της εκτίμησης, της υποστήριξης, της εμπιστοσύνης και της αγάπης έρχεται η πίκρα, ο θυμός, το μίσος, η απογοήτευση, η μοναξιά. Οι προσδοκίες στο ξεκίνημα της σχέσεις αντικαθίστανται από παρεξηγήσεις, φοβίες και ματαιώσεις. Τα βλέμματα έχουν τον πιο επικίνδυνο συνδυασμό συναισθημάτων: ειρωνεία, ματαίωση και πίκρα. Οι καρδιές κουβαλούν πόνο, θυμό και παράπονα χρόνων. Τα λόγια γίνονται βέλη που βρίσκουν το στόχο τους: εκδίκηση για όσα έκανες και δεν έκανες.

Αυτή ακριβώς είναι και η συνταγή που θα οδηγήσει τους ανθρώπους σε απόγνωση, κατάθλιψη, απόσυρση, βίαιες συμπεριφορές και πολλές ψυχικές παθήσεις.

Η θεραπεία ζευγαριού έχει ως στόχο τη βελτίωση και τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης, τη βελτίωση της επικοινωνίας και την ανάδειξη της διαφορετικότητας του κάθε ατόμου ως εμπλουτισμό της σχέσης και όχι ως πηγή συγκρούσεων.

Προσφέρεται η δυνατότητα να ακουσθούν οι επιθυμίες, οι φαντασιώσεις και οι απογοητεύσεις με την καταλυτική παρουσία του θεραπευτή, που δεν αναλαμβάνει ρόλο δικαστή ή διαιτητή, αλλά δημιουργεί κλίμα σεβασμού, ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης που αποτρέπει την αδιέξοδη και άσκοπη έκφραση αλληλοκατηγοριών. Ο θεραπευτικός στόχος είναι η προσωπική ανάπτυξη του κάθε μέλους ξεχωριστά, η λειτουργικότητα και η εξέλιξη του ζευγαριού, η καλλιέργεια ή ενίσχυση της κοντινότητας και της ελευθερίας, η ανάληψη της προσωπικής ευθύνης του καθενός στη μέχρι τώρα πορεία της σχέσης, αλλά και στην εξέλιξή της, καθώς και η ανανέωση του αρχικού συμβολαίου της σχέσης.

The post Θεραπεία ζευγαριού appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δρ. Λία Μαραγκού

Αρκετοί φιλόσοφοι από τον Αριστοτέλη έως τον Heidegger έχουν προβληματιστεί και προσπαθήσει να ορίσουν την έννοια του χρόνου. Ο Αριστοτέλης αντιλαμβανόταν τον χρόνο ως μια συνέχεια από πολλά “τώρα”. Το κάθε “τώρα” έχει το “πριν” και το “μετά” του.  Μέσα σε αυτή την ιδέα φαίνεται η έννοια της συνεχούς κίνησης (Cohn, 2002). O Edmund Husserl, Γερμανός φιλόσοφος, αντιλαμβανόταν τον χρόνο ως βίωμα, έβλεπε το παρελθόν να είναι παρόν μέσα από την μνήμη και τις αναμνήσεις και το μέλλον να γίνεται παρόν μέσα από την προσμονή (Deurzen & Kenward, 2005). Ο Heidegger μας προβληματίζει ακόμη περισσότερο λέγοντας πως μπορούμε μόνο να μετρήσουμε τον χρόνο, εάν αυτός υπάρχει. Όμως αυτό δεν μας δείνει καμια περισσότερη πληροφορία για τον χρόνο πέραν του ότι είναι μετρήσιμος (Cohn, 2002). Από μια υπαρξιακή-φαινομενολογική σκοπιά λοιπόν, ο χρόνος δεν υπάρχει έξω από εμάς, ο χρόνος είμαστε εμείς. Κάθε στιγμή στο τώρα μας λοιπόν περιλαμβάνει τόσο το παρελθόν μας όσο και το μέλλον μας.

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση βασισμένη στην φιλοσοφία και εφαρμόζει τις αρχές της στην ψυχολογία και την ψυχοθεραπευτική πρακτική. Σκοπός της είναι να ενισχύσει την αυτογνωσία και να βοηθήσει το άτομο να ζήσει την ζωή που έχει στα χέρια του.  Σημαντικά θέματα με τα οποία καταπιάνεται η υπαρξιακή προσέγγιση είναι η αποδοχή και η ανάπτυξη καθώς και υπαρξιακά ζητήματα της ευθύνης και της ελευθερίας.

Από μια φαινομενολογική σκοπιά, την βάση της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας, ο χρόνος είναι ένα φαινόμενο επομένως, είναι κάτι το οποίο δεν μπορούμε να εξηγήσουμε ή να ορίσουμε αλλά μπορούμε να προσπαθήσουμε να το καταλάβουμε. Είναι ένα μέρος της εμπειρίας της ύπαρξής μας, κάτι μέσα στο οποίο ζούμε και κάτι μέσα στο οποίο ξεδιπλώνεται η ζωή μας.

Ο χρόνος έχει μια σημαντική θέση στην ψυχοθεραπεία. Δουλεύουμε με έναν θεραπευόμενο σε ορισμένη ώρα και ημέρα, για 50-60 λεπτά, για έναν συγκεκριμένο αριθμό συναντήσεων. Πολλές φορές, τόσο στην ψυχοθεραπευτική πρακτική όσο και στη ζωή μας γενικότερα,  βιώνουμε τον χρόνο ως περισσότερο ή λιγότερο από τον πραγματικό χρόνο που δείχνει το ρολόι μας. Ο ψυχολογικός μας χρόνος λοιπόν εξαρτάται από τη συναισθηματική, τη σωματική και την ψυχολογική μας κατάσταση (Strasser & Strasser, 1997). Όταν βιώνουμε μια περιόδο μεγάλου στρες,  πένθους ή προσμονής ο χρόνος φαντάζει ατελείωτος, το αντίθετο συμβαίνει συνήθως στις διακοπές μας!

Οι ανθρωπιστικές προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία τείνουν να εστιάζουν στο “εδώ και τώρα” με σκοπό να δημιουργήσουν ένα καθαρό παρόν, μια εμπειρία ελεύθερη από γεγονότα του παρελθόντος και μελλοντικές προσδοκίες. Το παρελθόν μας έχει μεγάλο ρόλο στις περισσότερες ψυχοθεραπείες, πολλές φορές μεγαλύτερο και από αυτό που έχει το μέλλον. Οι περισσότερες προσεγγίσεις αποσκοπούν στην επίτευξη της αλλαγής  με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο και η όποια αλλαγή ενέχει και μια κίνηση προς το μέλλον. Όμως όπως είδαμε και προηγουμένως, η υπαρξιακή φαινομενολογική προσέγγιση στον χρόνο είναι τρισδιάστατη. Επομένως ένα απόλυτο “εδώ και τώρα” δεν είναι εφικτό αφού το κάθε “τώρα” ενέχει και το “πρίν” και το “μετά”. Οι τωρινές μας εμπειρίες δηλαδή δεν μπορούν παρά να είναι επηρεασμένες από τις παρελθοντικές μας εμπειρίες και από τις προσδοκίες μας για το μέλλον.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα στην υπαρξιακή φιλοσοφία και την ψυχοθεραπευτική πρακτική αποτελεί η διερεύνηση της ανθρώπινης ύπαρξης και της πεπερασμένης φύσης της. Είναι ίσως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τις χρονικές διαστάσεις της ύπαρξης, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Ως συνέπεια ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με αυτές τις διαστάσεις σχετίζεται με τη σχέση που αναπτύσσουμε με τον εαυτό μας.

Η βραχεία Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία:  Ένα μοντέλο θεραπείας-ορισμένης διάρκειας (Time-limited)

Οι Strasser and Strasser το 1997 δημιούργησαν μια ορισμένης διάρκειας προσέγγιση στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία κατά την οποία θεραπευτής και θεραπευμένος συμφωνούν κατά την έναρξη της θεραπείας ότι θα υπάρχει ένα συγκεκριμένο τέλος στην θεραπευτική τους συνεργασία. Η θεραπεία αυτού του τύπου μπορεί να έχει διάρκεια 10-12 συνεδρίες. Δύο επιπλέον συναντήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν 4 έως 8 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Ένα δεύτερο πιθανό μοντέλο είναι επαναλαμβανόμενες σειρές από συνεδρίες.

Αυτό το μοντέλο παρέμβασης είναι πολύ διαφορετικό από την θεραπεία ανοιχτού τύπου στην οποία μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας είναι να αναγνωρίσει ο πελάτης πότε είναι έτοιμος να ολοκληρώσει την θεραπεία του.

Ο χρόνος και η επίγνωση των περιορισμών του γίνεται μέρος της διαδικασίας στην ορισμένου-χρόνου θεραπεία.

Το γεγονός ότι η ύπαρξή μας σε αυτό τον κόσμο είναι περιορισμένη δημιουργεί αρκετές αγωνίες. Ο φόβος του τέλους γενικότερα και η συνειδητοποίηση του αναπόφευκτου θανάτου αυξάνονται στην υπαρξιακή θεραπεία ορισμένης διάρκειας όπου κι εκεί ο χρόνος είναι πεπερασμένος.

Ένα από τα πλεονεκτήματα της θεραπείας ορισμένης-διάρκειας είναι η σωστή αξιοποίηση του περιορισμένου χρόνου. Η θεραπεία εστιάζει στον περιορισμένο χρόνο και δομεί αναλόγως τις προσδοκίες θεραπευτή και θεραπευόμενου. Οι στόχοι της θεραπείας δεν απέχουν πολύ από αυτούς της ανοιχτού-τύπου υπαρξιακής θεραπείας: ενίσχυση της αυθεντικότητας, εγκατάλειψη της αυτό-εξαπάτησης και διευκόλυνση του θεραπευόμενου στο να συμβιβαστεί με τα δεδομένα της ύπαρξης (επιλογές, δυσκολίες και περιορισμοί, θάνατος, κτλ).

Οι Strasser και Strasser (1997) πιστεύουν ότι η αναγνώριση της ορισμένης διάρκειας και του περιορισμού στην θεραπευτική διαδικασία δημιουργεί μια διαφορετική ατμόσφαιρα πίεσης αλλά και κινητοποίησης τόσο για τον θεραπευτή όσο και για τον θεραπευόμενο. Η συνειδητοποίηση αυτή μπορεί να καταστήσει την διαδικασία ιδιαίτερα παραγωγική και αποτελεσματική.

Στην καθημερινή μας ζωή αναλογιζόμαστε το παρελθόν μας, ονειρευόμαστε το μέλλον ενώ ζούμε το παρόν, πολύ συχνά όμως δεν αναγνωρίζουμε τις πεποιθήσεις μας γύρω από τον χρόνο και τι σημαίνει ο χρόνος για εμάς. Η υπαρξιακή θεραπεία ορισμένου χρόνου αγγίζει αυτά τα θέματα προϋποθέτοντας την δέσμευση του θεραπευόμενου, δίνει έμφαση στα κλεισίματα και υπενθυμίζει διαρκώς την πεπερασμένη φύση της θεραπευτικής σχέσης.

Στην πράξη λοιπόν, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην στοχοθέτηση. Οι στόχοι της θεραπείας πρέπει να είναι ξεκάθαροι και συμφωνημένοι από την αρχή. Εστιάζοντας σε συγκεκριμένα θέματα η θεραπεία ακολουθεί το ορισμένο χρονικό πλαίσιο και ταυτόχρονα προκύπτει πλούσιο υλικό χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πραγματοποιείται δουλειά σε βάθος. Η ιδέα είναι ότι εστιάζοντας και αλλάζοντας μια πλευρά της ζωής επηρεάζονται και σιγά σιγά αλλάζουν και οι υπόλοιπες. Σαν ντόμινο!

Αντίστοιχα με την υπαρξιακή θεραπεία ανοιχτού τύπου, η ορισμένου χρόνου θεραπεία έχει στόχο να αποσαφηνίσει τη στάση του ατόμου απέναντι στις προκλήσεις με τις οποίες τους φέρνει αντιμέτωπους η ζωή. Συνήθως η υπαρξιακή προσέγγιση δεν βασίζεται σε τεχνικές και στρατηγικές αλλά βασίζεται στην σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο. Οι θεραπευόμενοι ενθαρρύνονται να αναζητήσουν τις δικές τους πηγές διαχείρισης, έτσι αποθαρρύνεται η μη υγιείς εξάρτηση του θεραπευόμενου από τον θεραπευτή ή την θεραπεία και ενισχύεται η ανεξαρτησία του, η προσωπική του ευθύνη και η προσωπική του ενδυνάμωση.

Οι Strasser και Strasser (1997) ισχυρίζονται ότι ο περιορισμός της ορισμένου χρόνου θεραπείας αλλά και ο περιορισμός της ανθρώπινης ύπαρξης βάζουν το πλαίσιο και την απαραίτητη δομή στην θεραπευτική διαδικασία. Αντιλαμβάνονται την δομή ως θετικό εργαλείο για την αναγνώριση και την κατανόηση των προβληματισμών του θεραπευόμενου.

Μπορούμε λοιπόν με σιγουριά να καταλήξουμε στο ότι δεν υπάρχει κάποια ψυχολογική παρέμβαση ή ψυχοθεραπευτική παρέμβαση κατάλληλη για κάθε άτομο. Αντίστοιχα και η Υπαρξιακή προσέγγιση ορισμένου χρόνου μπορεί να είναι αποτελεσματική σε κάποιους ανθρώπους ενώ σε άλλους όχι.  Είναι πολύ σημαντικό για κάθε θεραπευτή να μπορεί να αξιολογήσει εάν η προσέγγιση την οποία ακολουθεί μπορεί να φέρει αποτελέσματα στον συγκεκριμένο άνθρωπο που έχει απέναντί του, ο οποίος αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο πρόβλημα την συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Πηγές

Cohn, H. (2002) Heidegger and the roots of existential Therapy. Continuum

Strasser, F. &Strasser, A. (1997). Existential Time-limited therapy. Wiley

Βιβλιογραφία

Van Deurzen, E. (2012) Existential Counselling & Psychotherapy in Practice. SAGE Publications Ltd

VanDeurzen, E. & Adams, M. (2012) Αναπτύσσοντας δεξιότητες στην Υπαρξιακή Συμβουλευτική & Ψυχοθεραπεία. Εκδόσεις Κοντύλι

Spinelli, E. (2013) Το σφυρί και ο καθρέφτης:Σπάζοντας τα ψυχοθεραπευτικά είδωλα. Εκδόσεις Κοντύλι

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Η έννοια του χρόνου στην Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε., Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή
www.expressingmyself.gr

«Δεν φτάνει να έχει κανείς μια εμπειρία προκειμένου να μάθει. Αν δεν γίνει αναστοχασμός πάνω σ’ αυτήν, μπορεί να ξεχαστεί γρήγορα ή να χαθούν οι δυνατότητες εκμάθησης»
Graham Gibs

Ο αναστοχασμός και η εποπτεία είναι απαραίτητα στοιχεία στην εξέλιξη όσων εργάζονται στον τομέα της ψυχικής υγείας, ώστε να μπορούν ν’ αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις που παρουσιάζονται στην πράξη. Αποτελεί ένα ουσιαστικό μέρος της δουλειάς αυτών των επαγγελματιών, των οποίων ο ρόλος πολύ συχνά μπορεί να είναι μοναχικός.

Η εποπτεία μπορεί να συνεισφέρει στην ψυχική αποφόρτιση των επαγγελματιών, στην επεξεργασία και κατανόηση των θεμάτων και των συναισθημάτων που προκύπτουν σε σχέση με τους ανθρώπους τους οποίους παρακολουθούν και στη βελτίωση της μεταξύ τους σχέσης. Επίσης, βοηθά στην επαγγελματική εξέλιξη, στην επαρκέστερη τήρηση των κανόνων ηθικής και δεοντολογίας, των ορίων στη θεραπευτική σχέση, καθώς και στη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Τα τελευταία χρόνια ολοένα και πληθαίνουν οι έρευνες που δείχνουν ότι ο ρόλος του επόπτη είναι πολύ σημαντικός στο πώς θα εξελιχθεί επαγγελματικά ένας εκπαιδευόμενος.

Σε ποιοτική έρευνα των Wulf και Nelson(2001), τρεις γυναίκες και τρεις άντρες αδειούχοι ψυχολόγοι έδωσαν συνέντευξη σχετικά με την εμπειρία τους από την εποπτεία κατά την πρακτική τους εξάσκηση. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι εποπτευόμενοι ανέφεραν ότι οι ενθαρρυντικοί επόπτες συνεισέφεραν θετικά στην εκπαίδευσή τους και στην ανάπτυξή τους, ενώ οι επικριτικοί και μη βοηθητικοί επόπτες προκάλεσαν σημαντικές συναισθηματικές και αναπτυξιακές δυσκολίες στους εκπαιδευόμενους.

Η εποπτεία μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, δια ζώσης ατομικά ή σε ομάδες, ενώ τα τελευταία χρόνια αυξάνεται η εποπτεία μέσω διαδικτύου. Η διαδικτυακή εποπτεία ταιριάζει πολύ για τους επαγγελματίες που χρησιμοποιούν το γράψιμο (Thompson, 2010), αλλά και όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να την κάνουν διά ζώσης (π.χ. ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές).

Συμπληρωματικά με την πράξη της εποπτείας στους ειδικούς στην ψυχική υγεία, μπορεί να γίνει η αυτο-εποπτεία. Γι’ αυτό το σκοπό μπορούν να χρησιμοποιηθούν τεχνικές της θεραπευτικής γραφής, βοηθώντας την πρακτική της κύριας εποπτείας.

Η θεραπευτική γραφή ως μέσο αυτο-εποπτείας είναι ένας τρόπος να γίνει η εποπτεία διαθέσιμη και προσβάσιμη σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει κανείς ν’ ακούσει τον επαγγελματία άμεσα. Προσφέρει έναν άμεσο τρόπο επεξεργασίας των δύσκολων ή περίπλοκων εμπειριών (Thompson, 2010).

Στη θεραπευτική γραφή το γράψιμο χρησιμοποιείται ως εργαλείο για την έκφραση των συναισθημάτων και των σκέψεων. Υπάρχει πάντοτε ένας σκοπός κι ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε αυτή τη διαδικασία, δύο διεργασίες είναι βασικές: η πρώτη είναι το γράψιμο και η δεύτερη η ανατροφοδότηση των όσων έχουν γραφτεί και ο αναστοχασμός πάνω σ’ αυτά. Και οι δύο διαδικασίες είναι εξίσου σημαντικές για να υπάρξουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Μάλιστα, η ανατροφοδότηση είναι ένα από τα στοιχεία που διαφοροποιούν τη θεραπευτική γραφή από τo απλό γράψιμο στο ημερολόγιο.

Στην ανατροφοδότηση ο γράφοντας διαβάζει όσα έγραψε και στη συνέχεια γράφει λίγες σειρές για το τι παρατηρεί σχετικά μ’ αυτά. Κάνει, δηλαδή, έναν στοχασμό και μια αντανάκλαση. Η ψυχοθεραπεύτρια Kate Thompson (2010) προτείνει ότι η ανατροφοδότηση μπορεί να γίνει στο επίπεδο της πληροφορίας (τι γράφει ο συμμετέχων στη συνεδρία) και στο επίπεδο των συναισθημάτων (τι νιώθει ο συμμετέχων στη συνεδρία).

Στη σύγχρονη εργασιακή ζωή με τους γρήγορους ρυθμούς και τις διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις, κάποιες φορές μπορεί να είναι δύσκολο ο επαγγελματίας να μπορεί να κρατήσει επαρκείς σημειώσεις και να αναστοχαστεί πλήρως πάνω στα περιστατικά του. Σε τέτοιες περιπτώσεις η θεραπευτική γραφή μπορεί ν’ αποδειχτεί πολύ βοηθητική, ώστε η προσοχή του επαγγελματία να είναι αμείωτη, να δίνει το εκατό τοις εκατό των ικανοτήτων του στη δουλειά του και ο αποδέκτης των υπηρεσιών του να επωφελείται όσο το δυνατόν περισσότερο από τις συνεδρίες.

Βιβλιογραφία

Adams, K. (1999). Writing as therapy. Counseling & Human Development. Denver: Love Publishing

Gibbs, G. (1988). Learning by doing: a guide to teaching and learning methods. Oxford: Further Education Unit, Oxford Polytechnic.

Knapp, S. J., Vande Creek, L. D., Fingerhut, R. (2017). Practical ethics for psychologists: A positive approach(3rd ed.). Washington, DC, US: American Psychological Association.

Τhompson., Κ. (2010). Therapeutic Journal Writing: an Introduction for Professionals, Jessica Kingsley Publishers, London.

Thompson, K. (2010) Using Your Journal as a Supervision Tool, Adapted from Therapeutic Journal Writing: An Introduction for Professionals. London: Jessica Kingsley.

Wulf, J., Nelson, M.L. (2001).Experienced Psychologists’ Recollections of Internship Supervision and Its Contributions to Their Development, The Clinical Supervisor, 19:2,123-145

The post Η χρήση της θεραπευτικής γραφής στην εποπτεία και τον αναστοχασμό appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Γράφει η Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγος, MSc, Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή
www.expressingmyself.gr

Η δική μας σοφία αρχίζει εκεί που τελειώνει η σοφία του συγγραφέα.
Μαρσέλ Προυστ

Όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο μεταφερόμαστε στον κόσμο του, ταυτιζόμαστε με τους ήρωες και τα βιώματά τους, προβληματιζόμαστε, ταξιδεύουμε μαζί τους. Το ταξίδι της ανάγνωσης εκτός από πνευματικό είναι και ψυχικό και μπορεί να οδηγήσει σε μια διαδικασία επουλωτική, καθαρκτική και θεραπευτική. Αυτή ακριβώς είναι και η βάση της λεγόμενης βιβλιοθεραπείας.

Όλοι έχουμε νιώσει κάποια στιγμή τις ανακουφιστικές ιδιότητες που μπορεί να έχει η ανάγνωση του κατάλληλου βιβλίου την κατάλληλη στιγμή και αυτό φαίνεται ότι είχαν ανακαλύψει από πολύ νωρίς και στην αρχαία Ελλάδα. Άλλωστε, ο όρος «bibliotherapy» που ήταν ακι ο πρώτος που χρησιμοποιήθηκε, προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «βιβλίο» και «θεραπεία» (Suvilehto, 2019). Ας μην ξεχνάμε και τον περίφημο ορισμό του Αριστοτέλη για την τραγωδία στον οποίο περιλαμβάνεται η κάθαρση ως απελευθέρωση του θεατή από το δράμα του πρωταγωνιστή.

Τι, όμως, ακριβώς, είναι αυτή η μέθοδος; Η βιβλιοθεραπεία ορίζεται ως «η χρήση της λογοτεχνίας με σκοπό να δημιουργηθεί μια θεραπευτική αλληλεπίδραση ανάμεσα στη συμμετέχουσα/στον συμμετέχοντα και στο θεραπευτή.» Επίσης αναφέρεται ότι «στη διαδραστική βιβλιοθεραπεία, ένας εκπαιδευμένος διευκολυντής χρησιμοποιεί καθοδηγούμενες συζητήσεις για να βοηθήσει την/τον κλινικό ή αναπτυξιακό συμμετέχοντα να ενσωματώσει τα συναισθήματα και τις γνωστικές αποκρίσεις σε επιλεγμένα έργα λογοτεχνίας, τα οποία μπορεί να είναι σε μορφή τυπωμένου κειμένου, οπτικοακουστικού υλικού, ή δημιουργικής γραφής από την/τον συμμετέχοντα.» (Hynes-Berry & McCarthy-Hynes,1994, σελ. 10).

Η βιβλιοθεραπεία εμφανίστηκε επίσημα ως όρος ήδη από το 1916 στο αμερικανικό περιοδικό Atlantic Monthly (Pehrsson & McMillen, 2007), και άρχισε να γίνεται δημοφιλής μέθοδος κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Μ.Βρετανία και στις ΗΠΑ όπου η θεραπεία των νοσηλευόμενων ασθενών και των στρατιωτών που υπέφεραν από μετατραυματικό στρες συχνά περιλάμβανε και λογοτεχνικά βιβλία (Shechtman, 2009, σελ.21).

Οι Σίγκμουντ και Άννα Φρόυντ χρησιμοποιούσαν τη λογοτεχνία στην ψυχαναλυτική πρακτική τους (Pehrsson & Mc Millen, 2007) και τη δεκαετία του ’40 είχαν γίνει πολύ δημοφιλείς στα σχολεία οι ομάδες βιβλιοθεραπείας υπό την καθοδήγηση δασκάλων (Afolayan, 1992). Αυτού του είδους η βιβλιοθεραπεία λεγόταν αναπτυξιακή και χρησιμοποιούνταν από τους εκπαιδευτικούς, τους βιβλιοθηκονόμους και τους φροντιστές υγείας, διευκολύνοντας τις αλλαγές που συνέβαιναν στις ζωές κυρίως υγιών ατόμων (Rubin, 1978). Η λεγόμενη κλινική βιβλιοθεραπεία χρησιμοποιούνταν από τους επαγγελματίες στην ψυχική υγεία στοχεύοντας στα θέμα συναισθηματικής και συμπεριφορικής φύσεως.

Ήδη, όμως, πολύ πιο νωρίς, γύρω στα 1770 όταν «άρχιζε ένα ιδιαίτερα σημαντικό και επεισοδιακό στάδιο της ιστορίας της ανάγνωσης, διάρκειας δεκαετιών: αυτό της «ευαίσθητης» ή συναισθηματικής ανάγνωσης. Αυτού του είδους η ανάγνωση διαδραμάτισε ρόλο στις εντάσεις ανάμεσα στο υποκειμενικό πάθος, που απομόνωνε από την κοινωνία και το περιβάλλουν, και στην ανάγκη για επικοινωνία μέσω της ανάγνωσης. Αυτή τη “ακατανίκητη ανάγκη για επαφή με τη ζωή πίσω από το τυπωμένο φύλλο” οδήγησε σε μια εντελώς νέα, άγνωστη και έντονη σχέση εμπιστοσύνης, δηλαδή σε μια φανταστική φιλία ανάμεσα στο συγγραφέα και τον αναγνώστη, ανάμεσα στο δημιουργό και τον αναγνώστη της λογοτεχνίας. Ο συναισθηματικά φορτισμένος κι όμως απομονωμένος αναγνώστης ανακούφιζε τη μοναχικότητα και την ανωνυμία του μέσω της συμμετοχής του, λόγω της ανάγνωσης, σε μια συντροφιά από ομοϊδεάτες, στην οποία ένιωθε ότι ανήκει.» (Cavallo & Chartier, 2008, σελ.360).

Ο Μαρσέλ Προυστ, εκτός από ταλαντούχος συγγραφέας ήταν και παθιασμένος αναγνώστης καταγράφοντας τους στοχασμούς του πάνω στο θέμα της ανάγνωσης. Στο βιβλίο «Ημέρες Ανάγνωσης» (2004, σελ.51) γίνονται αναφορές που δείχνουν το πόσο εύστοχα είχε συλλάβει την ψυχοθεραπευτική λειτουργία που μπορεί να έχει η λογοτεχνία:   «Η ανάγνωση είναι το πρόπυλο της πνευματικής ζωής. Μπορεί να μας εισαγάγει σε αυτήν: δεν συγκροτεί την ουσία της. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένες περιπτώσεις, ορισμένες παθολογικές, θα λέγαμε, περιπτώσεις πνευματικής κατατονίας, όπου η ανάγνωση μπορεί να αποβεί ένα είδος επιβεβλημένης θεραπευτικής αγωγής και να επιφορτιστεί, μέσω συνεχών παροτρύνσεων, με το να επανεισάγει διαρκώς ένα νωθρό πνεύμα στην πνευματική ζωή. Τα βιβλία τότε διαδραματίζουν ως προς αυτό το πνεύμα ρόλο ανάλογο με εκείνον των ψυχοθεραπευτών ως προς ορισμένους νευρασθενείς.»

Ο Ουμπέρτο Έκο (2011, σελ.89) στο βιβλίο του «Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου» έκανε λόγο για την αίσθηση της ανακούφισης που μπορεί να προσφέρει η ανάγνωση: «(…) Το κείμενο ως κείμενο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μια ανακουφιστική παρουσία, ένα σημείο από το οποίο μπορούμε να κρατηθούμε γερά.»

Ακριβώς σ’ αυτή την ανακουφιστική και παρηγορητική λειτουργία που μπορεί να έχει η ανάγνωση των βιβλίων βασίζεται η βιβλιοθεραπεία, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί τόσο σε άτομα όσο και σε ομάδες. Η χρήση της ενδείκνυται για πλήθος ψυχολογικών θεμάτων, όπως είναι οι τραυματικές εμπειρίες, τα προβλήματα συμπεριφοράς, η κακοποίηση, οι εξαρτήσεις, οι χρόνιες ασθένειες, οι αυτο-καταστροφικές συμπεριφορές, το άγχος κλπ. Επίσης, μπορεί να εφαρμοστεί σε περιθωριοποιημένες ομάδες, ευάλωτους πληθυσμούς ή άτομα που δοκιμάζονται από κρίσεις και δύσκολες καταστάσεις ζωής (πένθος, απώλεια, διαζύγιο, ανεργία, μετανάστευση κ.ά).

Στα οφέλη από τη χρήση των βιβλίων για θεραπευτικούς σκοπούς συγκαταλέγεται ότι τα άτομα μπορούν να γίνουν πιο κοινωνικά, ν’ αυξήσουν την αυτογνωσία τους, ν’ αναπτύξουν τη συμπόνια και την ενσυναίσθηση. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία τα αρνητικά συναισθήματα αντικαθίστανται από θετικά και αναπτύσσονται νέες λειτουργικές συμπεριφορές και λιγότερο επώδυνα συμπτώματα (Pehrsson & McMillen, 2005, 2007).

Σ’ αυτό το σημείο είναι σημαντικό να τονιστεί ότι για να υπάρξουν οφέλη από τη χρήση των βιβλίων δεν αρκεί η απλή ανάγνωση. Για να μετατραπεί σε μια αποτελεσματική μέθοδο χρειάζεται να υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις, όπως η ανάπτυξη μιας καλής σχέσης ανάμεσα στο διευκολυντή και τον συμμετέχοντα, ο συμμετέχων να είναι ανοιχτός στη διαδικασία., να υπάρχει προηγούμενη εξοικείωση με τη λογοτεχνική γραφή και ικανότητα για εμβάθυνση στις έννοιες του κειμένου.

Συνήθως, η βιβλιοθεραπεία περιλαμβάνεται ως εργαλείο σε κάποιο μεγαλύτερο θεραπευτικό σχήμα (Pehrsson & McMillen, 2007) και υπάρχουν κάποια στάδια ώστε να υπάρξουν αποτελέσματα. H Caroline Shrodes ήταν η πρώτη η οποία ανέπτυξε ένα μοντέλο της διαδικασίας που ακολουθείται. Αυτό έχει βάση στις ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις και περιλαμβάνει τρία στάδια:

Α. Ταύτιση: ο συντονισμός του πελάτη με τις πληροφορίες, την ιστορία ή τους χαρακτήρες.

Β. Κάθαρση: η εμπειρία της συναισθηματικής απελευθέρωσης.

Γ. Διορατικότητα/Επίγνωση: η κατανόηση του πελάτη της δικής του διεργασίας.

Με το πέρασμα του χρόνου σ’ αυτά τα στάδια προστέθηκαν και τα παρακάτω:

Δ. Οικουμενικότητα: γενίκευση τη εμπειρίας σε άλλα άτομα, καταστάσεις και κουλτούρες.

Ε. Ενσωμάτωση: ενσωμάτωση στη ζωή του πελάτη (Pehrsson & McMillen, 2007).

Τα αποτελέσματα από την ανάγνωση βιβλίων μπορεί να έρθουν άμεσα ή έμμεσα. «Υπάρχει μια ποικιλία στον τρόπο που μπορεί να έρθει η αναγνώριση.» μας λένε οι Hynes-Berry και McCarthy-Hynes (1994) σε βιβλίο τους για τη βιβλιοθεραπευτική μέθοδο: «Κάποιες φορές αυτή μπορεί να είναι άμεση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, η λογοτεχνία από μόνη της δεν πυροδοτεί απευθείας μια καταλυτική απόκριση. Ο διευκολυντής μπορεί να χρειαστεί να κάνει περαιτέρω διερευνήσεις πριν επέλθει οποιαδήποτε αναγνώριση. Ή οι παρατηρήσεις άλλων μελών από το γκρουπ μπορούν να προκαλέσουν μια αντίδραση. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και όταν αυτή προέρχεται από ένα διάλογο, είναι η λογοτεχνία που έχει προκαλέσει το διάλογο και έτσι μπορεί να θεωρηθεί καταλύτης.» (Hynes–Berry & McCarthy–Hynes,1994).

Η Δρ. Müzeyyen Altunbay (2018) από το Πανεπιστήμιο Giresun της Τουρκίας έχει διατυπώσει πως η βιβλιοθεραπεία συνίσταται στο να βρίσκει κανείς τα κατάλληλα βιβλία την κατάλληλη στιγμή. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν όλα τα βιβλία για τους σκοπούς της βιβλιοθεραπείας. Είναι πολύ σημαντικό τα έργα να έχουν μια ρεαλιστική διάσταση και να καθρεφτίζουν τα θέματα που απασχολούν το άτομο που κάνει χρήση της βιβλιοθεραπείας (Altunbay, 2018). Τα βιβλία που χρησιμοποιούνται είναι τόσο μυθοπλασίας όσο και μη μυθοπλαστικά ή λογοτεχνικά. Σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και αυτο-βοήθειας, αλλά δεν είναι όλα κατάλληλα. Χρειάζεται να πληρούνται κάποια στάνταρντς ποιότητας ώστε να είναι αποτελεσματικά.

Η Δρ.Altunbay, προτείνει τη χρήση βιογραφιών στο βιβλιοθεραπευτικό πλαίσιο με το σκεπτικό ότι οι βιογραφίες έχουν μια αυθεντικότητα και μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα θετικό μοντέλο. Αυτό μπορεί να συμβεί διότι παρουσιάζουν όχι μόνο τις επιτυχίες των βιογραφούμενων αλλά και ολόκληρη τη διαδρομή τους προς την επίτευξη εξαιρετικών επιτευγμάτων, η οποία περιλαμβάνει αρετές όπως η υπομονή και η επιμονή, η αποφασιστικότητα και η μη παραίτηση από τις δυσκολίες της ζωής. Επιπλέον, παρουσιάζονται με λεπτομέρειες παράγοντες που περιλαμβάνουν όλα τα αναπτυξιακά στάδια και τομείς απ’ όλη τη διάρκεια της ζωής: από την παιδική ηλικία και τη νεότητα μέχρι την ακαδημαϊκή και επαγγελματική ζωή, την προσωπική ζωή, τις δυσκολίες, τις επιτυχίες, την προσωπικότητα, τις συνήθειες, το χαρακτήρα κλπ. Τα θετικά αποτελέσματα από τη χρήση των βιογραφιών περιλαμβάνουν την αναπτέρωση του ηθικού και την αύξηση του κινήτρου και της αυτοπεποίθησης των ατόμων που τις διαβάζουν.

Η Δρ. Pirjo Suvilehto (2019), από το Πανεπιστήμιο Oulou της Φινλανδίας, στο πρότζεκτ Hand in Hand εφαρμόζει την αναπτυξιακή βιβλιοθεραπεία σε παιδιά με σκοπό να ενδυναμώσει την αυτογνωσία τους, ν’ αυξήσει τη χαρά και την εμπιστοσύνη τους στο μέλλον.

Με το ίδιο σκεπτικό γίνεται και η χρήση παραμυθιών στο πλαίσιο της βιβλιοθεραπείας. Η χρήση της λογοτεχνίας του φανταστικού μπορεί να προσφέρει στο παιδί έναν ασφαλή τρόπο να βιώσει νέες σκέψεις, συμπεριφορές και συναισθήματα. Τα παραμύθια μπορούν επιπλέον να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, επιτρέποντας στα άτομα να πάρουν από την κάθε ιστορία εκείνο που χρειάζονται και προσφέροντας έναν τρόπο να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία για να αντιμετωπίσουν προβλήματα και να βρουν ένα βαθύτερο νόημα στη ζωή και τις δυσκολίες (Afolayan, 1992).

Παρ’ όλα αυτά, η βιβλιοθεραπεία έχει κάποιους περιορισμούς και δεν πρέπει να θεωρείται ως θεραπεία για όλα τα είδη συναισθηματικών προβλημάτων (Afolayan, 1992). Σύμφωνα με τους Edwards και Simpson (1986), δεν προορίζεται για σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές και όταν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν τέτοιες καταστάσεις, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να ζητούν τη βοήθεια των ειδικών. Επιπλέον, έχει αναφερθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ανάγνωση για θέματα ίδια ή παρόμοια με αυτά των αναγνωστών θα μπορούσε να εντείνει το πρόβλημα (Afolayan, 1992). Ο Προυστ (2004, σελ.54) το είχε εκφράσει βιωματικά ως εξής: «Ενόσω η ανάγνωση είναι για μας η παροτρύνουσα δύναμη της οποίας τα μαγικά κλειδιά ανοίγουν τα βάθη του εαυτού μας την πύλη των ενδιαιτημάτων όπου δεν θα ξέραμε τον τρόπο να εισδύσουμε, ο ρόλος της στη ζωή μας είναι ευεργετικός. Γίνεται αντιθέτως επικίνδυνος όταν η ανάγνωση, αντί να μας μυήσει στην προσωπική πνευματική ζωή, τείνει να την υποκαταστήσει (…).»

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, τα βιβλία όταν χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο ενός ευρύτερου θεραπευτικού σχεδίου και υπό προϋποθέσεις, μπορούν να γίνουν ένα πολύ καλό εργαλείο που θα βοηθήσει τους συμμετέχοντες ν’ ανακουφιστούν από θέματα που τους απασχολούν. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι ψυχοθεραπευτές μπορούμε να έχουμε στα χέρια μας μια πολύ καλή μέθοδο που θα δώσει ώθηση στις ατομικές και ομαδικές συνεδρίες και οι συμμετέχοντες ν’ αποκτήσουν για όλη τους τη ζωή έναν πολύ καλό φίλο. Η Αμερικανίδα ποιήτρια Έμιλυ Ντίκινσον το είχε συνοψίσει πολύ εύστοχα σε λίγους στίχους:

Φρεγάτα όπως το Βιβλίο δεν υπάρχει
Για να μας πάει σε Μέρη μακρινά
Ούτε άλογο δρομέας σαν τη γεμάτη
Σελίδα Ποίησης που όλο αναπηδά –

Τέτοιο ταξίδι κι ο φτωχότερος θα κάνει
Άλλα Διόδια δεν θα περάσει στα κρυφά –
Πόσο λιτό είν᾽ αυτό τo Άρμα- κουβαλάει
Του ανθρώπου την ψυχή – με σιγουριά

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνταγογράφηση βιβλίων. Μπορεί να εφαρμοστεί στην Ελλάδα;

Βιβλιογραφία

Αγγλική:

Afolayan, J. A. (1992). Documentary perspective of bibliotherapy in education. Reading Horizons, 33(2), 137-148.

Altunbay, M. (2018). Using Literature in Bibliotheraphy: Biography Sampling. Journal of Education and Training Studies. 6. 201. 10.11114/jets.v6i11.3593.

Edwards, P., Simpson, L. (1986). Bibliotherapy: A strategy for communication between parents and their children. Journal of Reading, 30, 110-118.

Hynes-Berry, M., McCarthy-Hynes, A. (1994). Biblio/poetry therapy—the interactive process: A handbook. St. Cloud: North Star Press.

Pehrsson, D. E., McMillen, P. (2005). A Bibliotherapy Evaluation Tool: Grounding counselors in the therapeutic use of literature. Arts in Psychotherapy, 32(1), 47-59.

Pehrsson, D., McMillen, P. S. (2007). Bibliotherapy: Overview and implications for counselors. Professional Couseling Digest 2. https://digitalscholarship.unlv.edu/lib_articles/27

Rubin, R. J. (1978). Using bibliotherapy: A guide to theory and practice. Phoenix, AZ: Oryx Press.

Shechtman, Z. (2009). Treating Child and Adolescent Aggression Through Bibliotherapy. Ch. 2. 10.1007/978-0-387-09745-9.

Suvilehto. P. (2019). We Need Stories and Bibliotherapy Offers One Solution to Developmental Issues. Online Journal of Complementary & Alternative Medicine. 1(5): 10.33552/OJCAM.2019.01.000523.

Ελληνική:

Cavallo, G., Chartier, R. (επιμέλεια) (2008). Ιστορία της ανάγνωσης στον δυτικό κόσμο, Επιμέλεια Μπάνου Χ., Αθήνα: Μεταίχμιο.

Έκο, Ο. (2011). Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου. Μτφρ. Γιώργος Λαμπράκος. Αθήνα: Πατάκης.

Ντίκινσον, Ε. (2011). Ποιήματα. Μτφρ. Μαρία Δαμόλη. Αθήνα: Γιαλός.

Προυστ, Μ. (2004). Ημέρες Ανάγνωσης. Μτφρ. Μήνα Πατεράκη – Γαρέφη. Αθήνα: Ίνδικτος.

The post Τι είναι η βιβλιοθεραπεία και πώς εφαρμόζεται appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Σύλβα Σαραφίδου, Ψυχολόγο, MSc, AKC, PhDc

Η ιστορία της έννοιας της ψυχοθεραπείας είναι παλιά, με ρίζες στην αρχαιότητα, μέσα από φιλοσοφικές αναλύσεις, και την αντίληψη της συσχέτισης της ψυχικής και σωματικής υγείας. Η επίσημη ιστορία της βέβαια ξεκινά με τον Sigmund Freud, και την δημιουργία της Ψυχανάλυσης, και συνεχίζεται ως σήμερα, με την εξέλιξη πλέον να είναι ραγδαία. Στο παρόν, οι θεραπευτικές προσεγγίσεις είναι πολλές, όσο και η έρευνες γύρω από την αποτελεσματικότητα των μεθόδων τους. Με μία σύντομη ματιά στις διαφορετικές κεντρικές προσεγγίσεις ανά τα χρόνια, γίνονται εύκολα διακριτές οι διαφορές των αντιλήψεων για το άτομο, το πρόβλημα και τους τρόπους διαχείρισης αυτού. Κοιτώντας όμως πιο προσεκτικά, μπορούμε να διακρίνουμε τον πυρήνα της ίδιας της Ψυχοθεραπείας, κρυμμένο μέσα σε κάθε διαφορετική προσέγγιση.

Όπως προαναφέρθηκε, η Ψυχανάλυση ήταν η πρώτη επίσημη μορφή ψυχοθεραπείας. Ο Freud μίλησε για τις διαφορετικές πτυχές του ατόμου (τα ζωώδη ένστικτα, την ηθική πλευρά και το συνειδητό ‘Εγώ’), τα στάδια της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης, το συνειδητό και το ασυνείδητο. Στόχος της προσέγγισης η ανάδυση του ασυνείδητου στο συνειδητό, με σκοπό την επίλυση των εσωτερικών ζητημάτων. Με παρόμοιο τρόπο σκέφτηκαν και οι Ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις. Όχι πολύ μακριά βρίσκεται και η Υπαρξιακή προσέγγιση, που στοχεύει στην αναγνώριση του φόβου του θανάτου και της αποδοχής αυτού και της ίδιας της θνητότητάς μας ή η Συστημική προσέγγιση, η οποία αντιλαμβάνεται το άτομο ως μέλος του συστήματος της οικογένειας. Μεγαλύτερη αντίθεση συναντάμε στην Προσωποκεντρική προσέγγιση, η οποία είναι λιγότερο κατευθυντική και στοχεύει στην χωρίς όρους αποδοχή του ατόμου (από τον θεραπευτή, και στην πορεία από τον εαυτό), και κυρίως στην Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική θεραπεία, που εστιάζει στην δομή της πραγματικότητας βάση των σκέψεων του ατόμου, και την βελτίωση αυτής με την διαχείριση των σκέψεων και συμπεριφορών μέσα από συγκεκριμένες μεθόδους.

Ας κρατήσουμε κατά νου τα θεμέλια της Ψυχοθεραπείας: τον εαυτό, ως ενεργή οντότητα που αλληλοεπιδρά, με δυνατότητα εξέλιξης

Η σύνοψη αυτή (που σίγουρα δεν περιλαμβάνει κάθε προσέγγιση, ούτε κάθε κεντρικό στοιχείο των όσων αναφέρονται) αναδεικνύει τις έντονες διαφορές μεταξύ των προσεγγίσεων στην θεραπεία. Οι κεντρικές προσωπικότητες αυτών διαφώνησαν έντονα και σε πολλά, όμως (συνειδητά ή ασυνείδητα) συμφώνησαν και σε άλλα.

Όλες οι προσεγγίσεις στηρίζουν την σημασία της οικογένειας στην δομή του εαυτού του ατόμου, και στην δημιουργία ή διαχείριση των προβλημάτων του. Όλες αντιλαμβάνονται το άτομο ως πολύπλευρο και πολύπλοκο, μα με δυνατότητα αλλαγής και βελτίωσης μέσα από δράση. Ταυτόχρονα, όλες υποστήριξαν την υποχρέωση του θεραπευτή προς το ‘καλό’ του θεραπευόμενου (ένα στοιχείο ηθικό) και την αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο ως κεντρικό στοιχείο στην πορεία της αλλαγής.

Αδιαμφισβήτητα, οι προσεγγίσεις διαφέρουν έντονα. Όμως αφαιρώντας την ορολογία, μπορούμε να αγγίξουμε τον πυρήνα της Ψυχοθεραπείας, η οποία είναι η πίστη στον άνθρωπο και την πολυπλοκότητά του, η οποία ξεκινά από την θεραπευτική σχέση, και εξελίσσεται σε πίστη στον εαυτό, και την δύναμή του για διαχείριση δυσκολιών, αλλαγή, και αυτοβελτίωση. Η ουσία αυτή μοιάζει απλή (ή απλουστευμένη, συγκριτικά με την περίπλοκη δομή της εκάστοτε προσέγγισης), ή και προφανής, όμως συχνά παραβλέπετε. Στην θεραπευτική πορεία, ο τρόπος αντίληψης και οι μέθοδοι κάθε προσέγγισης είναι κεντρικά συστατικά, όμως υπάρχει ο κίνδυνος να ‘κοιτάξουμε το δέντρο χάνοντας το δάσος’. Τόσο ως θεραπευτές, όσο και ως θεραπευόμενοι, ας κρατήσουμε κατά νου τα θεμέλια της Ψυχοθεραπείας: τον εαυτό, ως ενεργή οντότητα που αλληλοεπιδρά, με δυνατότητα εξέλιξης – πάντα στοχεύοντας στο ουσιαστικό όφελος, την αληθινή και ολιστική ευεξία.

Βιβλιογραφία

Feltham, C., Horton, I., (2000). Οδηγός Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας, Αθήνα, Εκδόσεις Π. Ασημάκης

Corsini, R., J., Wedding, D., (2014). Current Psychotherapies, US, Brooks/ Cole Cengage Learning

The post Ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις: Από τις διαφορές στις ομοιότητες appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Χρυσαυγή Τσώλα, ψυχολόγο, ψυχοθεραπεύτρια

Στην ψυχοθεραπεία υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις και συνεχώς αυξάνονται. Ο όρος “προσέγγιση”, θα μπορούσαμε να πούμε πως αναφέρεται σε ένα “χάρτη” με βάση τον οποίο οι θεραπευτές μπορούν να κατανοήσουν το “δρόμο”, δηλαδή τη δυσκολία για την οποία ο θεραπευόμενος ζητά βοήθεια. Όπως και στην πραγματικότητα, για τον ίδιο δρόμο, μπορούμε να βρούμε διαφορετικούς χάρτες. Γεωμορφολογικούς, πολιτικούς, οδικούς, θρησκευτικούς, ιστορικούς, αστικούς, κλπ. Έτσι και στην ψυχοθεραπεία, ο κάθε χάρτης/προσέγγιση, εστιάζει σε διαφορετική οπτική της δυσκολίας, την κατανοεί διαφορετικά και συνεπώς τη διαχειρίζεται διαφορετικά.

Αξίζει να τονίσουμε ότι καμία προσέγγιση δεν αποτελεί πανάκεια. Καμία προσέγγιση δεν έχει ανακαλύψει το μοναδικό κρυμμένο νόημα πίσω από τις δυσκολίες των ανθρώπων. Οπότε, η επιλογή προσέγγισης από τον θεραπευόμενο θα πρέπει να βασίζεται στο είδος του προβλήματος που φέρνει στη θεραπεία (κάποιες προσεγγίσεις εφαρμόζονται αποτελεσματικότερα σε συγκεκριμένες δυσκολίες) και στο τι θεωρεί ο ίδιος ότι του “ταιριάζει”. Η λέξη “ταιριάζει” αναφέρεται στο:

• πόσο γρήγορα θέλει να βγει από τη θεραπευτική διαδικασία (υπάρχουν προσεγγίσεις που δουλεύουν περισσότερο με ένα βραχυπρόθεσμο συμβόλαιο).
• αν επιθυμεί να βρει μόνο τη λύση ή και το πως δημιουργήθηκε το πρόβλημα.
• πόσο επιθυμεί ή πόσο εύκολο είναι για εκείνον να ανατρέξει στο παρελθόν.
• πόση απόσταση/εγγύτητα θέλει να έχει η θεραπευτική σχέση για να νιώσει άνετα.
• πόσο εύκολα μπορεί να κάνει “ασκήσεις” και να λειτουργήσει με “οδηγίες” που δίνει ο θεραπευτής.
• γενικά, πόσο συμφωνεί με τον τρόπο που η κάθε προσέγγιση αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο/ τις σχέσεις/ τα προβλήματα και με τα εργαλεία που χρησιμοποιεί.

Στο σημείο αυτό θα δούμε τι είναι και πως λειτουργεί η  συστημική/οικογενειακή ψυχοθεραπεία.

Σύμφωνα με τη συστημική ψυχοθεραπεία, γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε συστήματα, δηλαδή ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχο σύστημα την οικογένεια.

Ως σύστημα ορίζεται ένα σύνολο στοιχείων, το οποίο βρίσκεται σε αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση. Πέρα από την οικογένεια, “σύστημα” αποτελούν και μια θεραπευτική ή εργασιακή ομάδα, μια σχολική τάξη, μια επιχείρηση, μία ομάδα μπάσκετ, κλπ.

Οπότε, αντικείμενο και στόχος της θεραπευτικής παρέμβασης στην συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεία δεν είναι το μεμονωμένο άτομο, αλλά το σύστημα των σχέσεων στο οποίο ανήκει το άτομο. Ο θεραπευτικός φακός εστιάζει στις δυναμικές του συστήματος και όχι στο άτομο που ως εκείνη τη στιγμή θεωρούνταν “άρρωστο” ή “προβληματικό”. Αυτό συμβαίνει γιατί η συμπεριφορά του θεραπευόμενου δε γίνεται αντιληπτή από τον θεραπευτή ως αποτέλεσμα ενδοψυχικών συγκρούσεων αλλά ως αποτέλεσμα της μη λειτουργικής δομής και του τρόπου επικοινωνίας στο πλαίσιο που ανήκει. Επομένως, το πρόβλημα του ατόμου εκλαμβάνεται ως σύμπτωμα όλου του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το άτομο.

Στη θεραπεία, το αίτημα του ατόμου, του ζευγαριού ή της οικογένειας εξετάζεται σε συνάρτηση με το ρόλο και τη θέση που έχει κάθε μέλος του συστήματος στην παρούσα φάση της εξέλιξής του.  Πρόκειται λοιπόν για έναν περισσότερο ολιστικό και σχεσιακό τρόπο αντίληψης της πραγματικότητας.

Τέλος, η θεώρηση της Συστημικής για τη δυναμική του συστήματος, δίνει το πλεονέκτημα μέσω της θεραπείας ενός ατόμου, να μετακινούνται/αλλάζουν και άλλα μέλη του συστήματος. Έτσι, δεν είναι απαραίτητο να ξεκινήσει θεραπεία ο άνθρωπος που “φέρνει” το σύμπτωμα, δηλαδή αυτός που έτυχε να τραβήξει το τελευταίο τουβλάκι! Αρκεί κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας να είναι ανοιχτό να αλλάξει τις δυναμικές του συστήματος και να χτίσει ξανά σε πιο σταθερά θεμέλια.

Βιβλιογραφία

Bateson, G. (1972). Steps to an ecology of mind: Collected essays in anthropology, psychiatry, evolution, and epistemology. San Francisco: Chandler Publishing Co.

Helmut, W. (1997). Εισαγωγή στη συστημική θεωρία. (3^η  εκδ.). Αθήνα: Κριτική.

Κατάκη, Χ. (2009). Το μωβ υγρό. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

The post Γιατί είναι χρήσιμη η οικογενειακή ψυχοθεραπεία; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο

Πολύ συχνά δέχομαι ερωτήσεις από φίλους και γνωστούς όσον αφορά το τι μου προσφέρει το επάγγελμα του ψυχολόγου και τι “έχω ανακαλύψει για την ζωή και τον κόσμο” μέσα από τα καθημερινά περιστατικά που βλέπω. Η αλήθεια είναι πως μέσα από τα μάτια ενός θεραπευτή κερδίζεις γνώσεις που πριν “εθελοτυφλούσες” ή δεν ήσουν σε θέση να δεις. Κάτι σαν “μαθήματα ζωής”. Η θέση, όμως, που μου πρόσφερε τα πιο μεγάλα μαθήματα και τις πιο δυνατές συνειδητοποιήσεις είναι αυτή του θεραπευόμενου. Είναι μία θέση που οφείλει ο κάθε θεραπευτής να βρεθεί έστω μία φορά στη ζωή του, για να μπορεί να είναι καλός στο ρόλο του, κατανοώντας πρώτα τον εαυτό του και έπειτα όλους τους άλλους.

Τι έμαθα, λοιπόν, τόσο μέσα από τον ρόλο του θεραπευτή όσο και του θεραπευόμενου:

Βρίσκεις την ψυχική ισορροπία μέσα σου όταν αποδέχεσαι τόσο τα δυνατά όσο και τα αδύναμα σου κομμάτια.

Όλοι μέσα μας κρύβουμε δυνάμεις, αλλά και αδυναμίες. Το να ενοχοποιείς τον εαυτό σου γι’ αυτές τις αδυναμίες σε οδηγεί στην έλλειψη αποδοχής και στη δημιουργία δυσλειτουργικών σχέσεων.

Μέσω της ψυχοθεραπείας συνειδητοποιείς όλα εκείνα που σου αρέσουν, αλλά και εκείνα που παρόλο που γνωρίζεις ότι σε πηγαίνουν πίσω, αδυνατείς να τα αλλάξεις. Η απάντηση στο γιατί αδυνατείς ή εν τέλει δεν επιθυμείς να τα αλλάξεις είναι το μεγαλύτερο βήμα προς την ψυχική σου γαλήνη.

Όλα τα συναισθήματα είναι καλά και οφείλουμε να τα κατανοούμε και να τα εκφράζουμε.

Το συναίσθημα, το οποίο οι περισσότεροι θεραπευόμενοι δαιμονοποιούν είναι αυτό του θυμού. Είναι ένα συναίσθημα που μας τρομάζει τόσο να εκφράσουμε όσο και να αποδεχτούμε.

Ο θυμός αποτελεί μία αντίδραση σε πολλά βαθύτερα συναισθήματα που μπορεί να κρύβονται μέσα μας όπως ο φόβος, η θλίψη ακόμα και η αγάπη.

Είναι πιο εύκολο να θυμώσουμε κάποιές φορές από το να εκφράσουμε όλα τα παραπάνω. Ο θυμός έρχεται πάντα για να μας πει κάτι και οφείλουμε να τον ακούσουμε.

Οι λέξεις μας είναι όλα αυτά που ζούμε.

Είναι σημαντικό να είσαι προσεκτικός με την γλώσσα που χρησιμοποιείς, τις λέξεις που συνηθίζεις να περιγράφεις τον εαυτό σου, τους άλλους, την ίδια σου την ζωή. Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε συνήθως γίνονται οι σκέψεις μας και διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που ζούμε και συμπεριφερόμαστε. Αν για παράδειγμα συνηθίζεις να αποκαλείς τον εαυτός σου ως αναβλητικό ή ως καταθλιπτικό, θα φέρεσαι και με τον ανάλογο τρόπο, κάτι το οποίο δεν θα σε βγάζει από αυτή την κατάσταση.

Σε πολλά ερωτήματα δεν υπάρχουν απαντήσεις. Πολλές φορές δεν μπορούμε ούτε μέσα από την ψυχοθεραπεία να απαντήσουμε στο “γιατί” συμβαίνουν κάποια πράγματα.  Για παράδειγμα, μπορεί να μη βρούμε το “γιατί ο μπαμπάς σου σε κακοποιούσε”, “γιατί η μαμά σου ήταν συνέχεια θυμωμένη” ή “γιατί ο σύντροφός σου σε απάτησε”. Κάποια πράγματα ίσως να μη δέχονται εξηγήσεις. Αυτό που είναι το μόνο σίγουρο και πρέπει να λες φωναχτά στον εαυτό σου σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ‘’δεν ήταν δικό μου λάθος’’. Η μόνη ευθύνη που σου αναλογεί είναι η ευθύνη των πράξεων σου και όχι η ευθύνη για τον τρόπο που σου συμπεριφέρονται οι άλλοι.

Η σύγκριση σε οδηγεί στο πουθενά. Το να συγκρίνουμε τον εαυτό μας  με τις ζωές των άλλων, το μόνο που έχει ως αποτέλεσμα είναι να μειώνει τα επιτεύγματά μας και να μας οδηγεί σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και απραγία. Η μοναδική σύγκριση που επιτρέπεται να κάνουμε στη ζωή μας είναι αυτή του παρελθόντος με το παρόν μας. Να συγκρίνουμε την εξέλιξη μας μέσα στον χρόνο και να δούμε σε ποια κομμάτια παραμείναμε ίδιοι σε ποια αλλάξαμε και ποια εν τέλει δεν επιθυμούμε να αλλάξουμε.

Η αλλαγή είναι μία μοναχική διαδικασία. Το να αλλάζουμε πολύ συχνά ξεβολεύει τους γύρω μας, στους οποίους μπορεί να μην αρέσει η νέα μας συμπεριφορά. Το ταξίδι της αυτογνωσίας είναι πάντα μοναχικό. Αλλάζω σημαίνει εξελίσσομαι, άρα πολλές φορές παύω να ‘’κουμπώνω’’ με ό,τι νόμιζα πως ταιριάζω. Θα είσαι μόνος σου, λοιπόν σ’ αυτό το ταξίδι της αλλαγής και την αυτογνωσίας, αλλά σίγουρα θα είναι ένα από τα σημαντικότερα ταξίδια της ζωής σου.

Το πρόβλημα δεν είσαι εσύ. Δεν είσαι εσύ καταθλιπτικός, αλλά έχεις κατάθλιψη. Ο εαυτός σου είναι πολλά παραπάνω από ένα πρόβλημα.  Είσαι ανθρώπινος, είσαι περίπλοκος και πάνω από όλα είσαι μοναδικός. Δεν χρειάζεται να σε διορθώσεις. Το πρόβλημα χρειάζεται να διαχειριστείς με όλα τα δυνατά εφόδια που κατέχεις. Χρειάζεται να κατανοήσεις ποιος είσαι και κυρίως ποιες ανάγκες σου δεν ικανοποιούνται, κάτι που μπορεί να οδήγησε το πρόβλημα στο να εμφανιστεί. Μόλις συνειδητοποιήσεις τις ανάγκες σου θα είσαι έτοιμος να διορθώσεις κάθε πρόβλημα.

Η ψυχοθεραπεία μου έμαθε πως αν δεν φερθώ εγώ ευγενικά και με αγάπη στον εαυτό μου δεν θα το κάνει κάνεις άλλος για εμένα!

Πηγή: The Psy Trap

The post Όλα όσα μου έμαθε η Ψυχοθεραπεία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συγγραφέας: Marlynn Wei M.D., J.D.
Μετάφραση: Μύρω Χριστοδούλου

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι συνεδρίες μεταφέρθηκαν κυρίως διαδικτυακά, οπότε και η απορία για το αν η ψυχοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει διαδικτυακά έγινε ακόμα εντονότερη. Δύο νέες έρευνες εξέτασαν αυτό το ερώτημα, κατά πόσον δηλαδή μπορεί να είναι αποτελεσματική η ψυχοθεραπεία μέσω διαδικτύου. Μπορεί η ενσυναίσθηση να επιτευχθεί ανάμεσα στους θεραπευόμενους και τους θεραπευτές παρά το διαδικτυακό χάσμα; Έχει προσαρμοστεί η ψυχοθεραπεία στη διαδικτυακή μετακίνηση; Τα αποτελέσματα για κάποιους μπορεί να είναι μια έκπληξη.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «Frontiers in Psychology», οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι θεραπευόμενοι ένιωθαν ότι ο ψυχοθεραπευτής τους έτεινε σε μεγάλο βαθμό προς την ενσυναίσθηση και ήταν σημαντικά υποστηρικτικός μέσα στο αποστασιοποιημένο περιβάλλον σε σύγκριση με τις δια ζώσης συναντήσεις τους. Αυτό είναι αξιοσημείωτο καθώς ανάλογα με τον τύπο της ψυχοθεραπείας, το αν ένας θεραπευόμενος αισθάνεται συνδεδεμένος με τον ψυχοθεραπευτή του, είναι ουσιαστικός παράγοντας για το θετικό αποτέλεσμα της ψυχοθεραπείας.

Η «ψηφιακή ενσυναίσθηση» έχει οριστεί στα «παραδοσιακά χαρακτηριστικά ενσυναίσθησης, όπως το ενδιαφέρον και η φροντίδα προς τους άλλους που εκφράζονται μέσω επικοινωνίας από τον υπολογιστή».

Τα χαρακτηριστικά της «ψηφιακής ενσυναίσθησης» έχουν διευρυνθεί με επιπλέον μοντέλα ψηφιακής ενσυναίσθησης όπως:

• Ικανότητα ανάλυσης και αξιολόγησης της εσωτερικής κατάστασης τους άλλου (ακρίβεια ενσυναίσθησης)
• Αίσθηση ταυτότητας και δράσης (αυτοενσυναίσθηση)
• Αναγνώριση, κατανόηση και πρόβλεψη των σκέψεων και συναισθημάτων του άλλου (γνωστική ενσυναίσθηση)
• Το να νιώθει κανείς αυτό που νιώθουν οι άλλοι (συναισθηματική ενσυναίσθηση)
• Παιχνίδι ρόλων (ευφάνταστη ενσυναίσθηση)
• Να είναι κανείς συμπονετικός με τους άλλους (ενσυναίσθηση) μέσω των ψηφιακών μέσων

Στην έρευνα, εξετάστηκαν διαδικτυακές θεραπευτικές συνεδρίες που πραγματοποιήθηκαν μέσω Skype και βιντεοκλήσεων στο WhatsApp. Οι μισοί περίπου θεραπευόμενοι χρησιμοποίησαν επιτραπέζιους ή φορητούς υπολογιστές και οι υπόλοιποι ένα συνδυασμό ταμπλετών και smartphones. Σχεδόν το 90% των θεραπευτών χρησιμοποίησαν υπολογιστή.

Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν ότι οι θεραπευτές ένιωθαν ότι μπορούσαν να προσφέρουν το ίδιο επίπεδο ενσυναίσθησης είτε αυτοπροσώπως είτε εικονικά.

Παραδόξως, οι θεραπευόμενοι αισθάνθηκαν μεγαλύτερη ενσυναισθητική σύνδεση και υποστήριξη από τον θεραπευτή τους στο εικονικό περιβάλλον σε σύγκριση με τις δια ζώσης συναντήσεις τους. Αυτά τα ευρήματα βασίζονται σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε πριν από την πανδημία, στην οποία διαπιστώθηκε ότι η ενσυναίσθηση μπορεί πράγματι να φτάσει πέρα από τα εικονικά σύνορα και να είναι αποτελεσματική στην εικονική ψυχοθεραπεία.

Μια άλλη μελέτη του 2021, επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα της ομαδικής ψυχοθεραπείας διαδικτυακά. Για την ακρίβεια, ορισμένοι θεραπευόμενοι βρήκαν την εξ’ αποστάσεως ομαδική εργασία ακόμη πιο χρήσιμη απ’ ότι με φυσική παρουσία, αλλά αυτό δεν ισχύει για όλους.

Αυτές οι μελέτες εγείρουν το θέμα ότι η προσωπική προτίμηση και επιλογή ενδέχεται να σχετίζονται πολύ για τα  θετικά αποτελέσματα της θεραπείας με το πόσο άνετα νιώθουν οι άνθρωποι με την εικονική ψυχοθεραπεία και την τηλεθεραπεία. Οι θεραπευόμενοι που ανταποκρίνονται καλά σε εικονικά περιβάλλοντα είναι πιθανότατα εκείνοι που είναι ήδη συμφιλιωμένοι με τις τηλεδιασκέψεις και αισθάνονται άνετα ενώ βρίσκονται και στην ιδιωτικότητα του σπιτιού τους. Το ίδιο ισχύει και για τον θεραπευτή. Η έρευνα αποκάλυψε ότι οι θεραπευτές που αισθάνονταν πιο άνετοι και αποτελεσματικοί στην εικονική ψυχοθεραπεία ήταν αυτοί που την πρόσφεραν στους πελάτες τους και στο παρελθόν, ακόμη και πριν από την πανδημία.

Η μετάβαση στην διαδικτυακή ψυχοθεραπεία υπήρξε αποτελεσματική για πολλούς παρά τους περιορισμούς όπως τεχνολογικά ζητήματα, καθυστερήσεις στον ήχο και τη δυσκολία αναγνώρισης μικροεκφράσεων. Οι θεραπευόμενοι θα πρέπει να νιώθουν ότι μπορούν να αξιολογήσουν κατά πόσο η εικονική θεραπεία ταιριάζει στις ανάγκες τους.

Είναι πιθανό ότι πολλοί θεραπευόμενοι και θεραπευτές θα συνεχίσουν να επιλέγουν τις διαδικτυακές συνεδρίες δεδομένων των θετικών αποτελεσμάτων και της δυνατότητας για ψηφιακή ενσυναίσθηση σε συνδυασμό με την ευκολία στον προγραμματισμό, του λιγότερου χρόνου για μετακίνηση και της δυνατότητας επικοινωνίας με ασφάλεια χωρίς μάσκες. Τα καλά νέα είναι ότι η εικονική ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφερθεί με τρόπο που οι θεραπευόμενοι να νιώθουν υποστήριξη και αποτελεσματικότητα και πιθανότατα θα παραμείνει η βασική επιλογή για τη ψυχοθεραπεία τους.

Πηγή: psychologytoday.com

The post Λειτουργεί η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Παρόλο που τα ποσοστά επιβίωσης από καρκίνο έχουν βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο καρκίνος θα συνεχίζει να επηρεάζει αρκετούς από εμάς σε κάποιο στάδιο της ζωής μας. Κάποιοι από τους πιο συχνούς τύπους καρκίνου είναι ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του προστάτη και ο καρκίνος του εντέρου. Βασικοί παράγοντες για τα αυξημένα ποσοστά επιβίωσης είναι η έγκαιρη διάγνωση, η πρόοδος των θεραπειών και η καλύτερη φροντίδα του καρκίνου.

Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί, ότι ορισμένοι άνθρωποι αγωνίζονται να αναρρώσουν από τις εξαντλητικές θεραπείες και τις σοβαρές παρενέργειες. Η καθηγήτρια Jane Maher, επικεφαλής ιατρική διευθύντρια στο Macmillan Cancer Support στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει δηλώσει: «Πολλοί ασθενείς μπορεί να μείνουν με προβλήματα σωματικής και συναισθηματικής υγείας πολύ καιρό μετά το τέλος της θεραπείας. Οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με κόπωση, πόνο, ακινησία ή μια σειρά από άλλες ενοχλητικές παρενέργειες. Πρέπει να διαχειριστούμε αυτές τις συνέπειες για χάρη του ασθενούς…»

Οι τέχνες έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τη σωματική και συναισθηματική ταλαιπωρία των ασθενών με καρκίνο, καθώς και τις παρενέργειες της θεραπείας.

Χαρακτηρίζονται ως «κάτι για να σκεφτείς, να γελάσεις, να μιλήσεις, και να καταλάβεις», όπως δηλώνουν επισκέπτες στο κέντρο υποστήριξης ασθενών Maggie’s Cheltenham, μιλώντας για έργα τέχνης του οργανισμού Paintings in Hospitals.

52 δοκιμές που διερεύνησαν τη σχέση μεταξύ της μουσικής και των σωματικών και ψυχικών επιπτώσεων του καρκίνου, έχουν ανακάλυψει ότι οι μουσικές παρεμβάσεις συσχετίζονται με μειώσεις στον καρδιακό και αναπνευστικό ρυθμό, την αρτηριακή πίεση, την κόπωση και, το πιο σημαντικό, τον πόνο. Η θεραπεία μέσω της τέχνης έχει επίσης παρατηρηθεί ότι χαλαρώνει τους ασθενείς με καρκίνο και τους κάνει να αισθάνονται καλύτερα σωματικά. Αυτή η μείωση των συμπτωμάτων αποδόθηκε σε συναισθήματα ικανοποίησης, ομορφιάς, και ευχαρίστησης κατά την ενασχόληση με την τέχνη.

Το 2016, το Paintings in Hospitals συνεργάστηκε με το Maggie’s Cheltenham και το ογκολογικό κέντρο στο Cheltenham General Hospital στη Μ. Βρετανία. Συγκέντρωσε ομάδες ασθενών και προσωπικού και από τις δύο τοποθεσίες για να συνεπιμεληθούν εκθέσεις τέχνης από τη συλλογή τους για τα κέντρα. Μέσα από μερικές αμφιλεγόμενες ερωτήσεις και παθιασμένες συζητήσεις για την τέχνη, η ομάδα συμφώνησε να εγκατασταθεί ένα σύνολο έργων τέχνης, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τον διάσημο Βρετανό ζωγράφο και ποιητή Τζούλιαν Τρεβελιάν.

Έτσι, ανεξάρτητα από το εάν κάποιος έχει ή όχι καλλιτεχνική εμπειρία, η συμμετοχή σε μουσικές ή καλλιτεχνικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των μεθόδων θεραπείας μέσω των τεχνών, μπορεί να βοηθήσει να εκτονωθούν τα συναισθήματα θυμού, φόβου και μοναξιάς που συχνά συνοδεύουν τον καρκίνο. Και μερικές φορές, η εστίαση σε κάτι όμορφο ή εμπνευσμένο, είναι η τέλεια δικαιολογία για να μη χρειάζεται να ακούσουμε, να μιλήσουμε ή να σκεφτούμε μια ασθένεια που μπορεί να εισβάλει σε τόσα άλλα μέρη της ζωής μας!

Πηγή: Eyes of Light – Φόρεας Τέχνης στην Υγεία

Αρχική πηγή: “Arts can help us cope with cancer”, Paintings in Hospitals.

The post Η τέχνη μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του καρκίνου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Ψυχίατρος: Για την πλειοψηφία είναι ένας ιατρός που ασχολείται με περιστατικά ψυχικής νόσου που χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή. Για τους γνώστες είναι απλώς ένας ιατρός που με βάση την ιατρική του ειδικότητα μπορεί να θεραπεύσει άτομα που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές αλλά και να συμβουλεύσει αρχικά ως ιατρός, αλλά και Ψυχοθεραπευτικά (εάν έχει εκπαιδευθεί σε Ψυχοθεραπευτικές τεχνικές) οποιονδήποτε που περνά μία  δύσκολη φάση στη ζωή του, το γάμο του κλπ.

Ψυχολόγος: Για τους περισσότερους είναι ένας ειδικός που μπορεί να αντιμετωπίσει ήπιες μέχρι και λίγο πιο σοβαρές ψυχικές διαταραχές, ενώ για κάποιους άλλους είναι ακριβώς το ίδιο με τον Ψυχίατρο. Η Ψυχολογία ως επιστήμη,  ερευνά τις ψυχικές λειτουργίες, και τον  τον ανθρώπινο ψυχισμό. Στόχος της είναι  να ερευνήσει και να κατανοήσει την ανθρώπινη συμπεριφορά και τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου εντός της κοινωνίας σε όλες της τις εκφάνσεις. Επίσης όπως και ο Ψυχίατρος (εάν έχει εκπαιδευθεί σε Ψυχοθεραπευτικές Τεχνικές) μπορεί να συμβουλεύσει ανθρώπους που περνάνε δυσκολίες στην προσωπική  τoυς ζωή, στο γάμο τους, στην εργασία τους  κλπ.

Ο Ψυχίατρος και ο Ψυχολόγος είναι ειδικοί ψυχικής υγείας με έναν κοινό σκοπό. Την πρόληψη, τη σωστή διαχείριση και θεραπεία των ψυχικών διαταραχών.

Όμως ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ των Ψυχολόγων και των Ψυχιάτρων;

Οι Ψυχίατροι και οι Ψυχολόγοι συχνά συνεργάζονται  για περιστατικά με στόχο τη καλύτερη δυνατή διαχείριση των ασθενών. Παρόλα αυτά υπάρχουν βασικές διαφορές μεταξύ των επαγγελματιών ψυχικής υγείας.

Διαφορές στην εκπαίδευση

Στο κομμάτι της εκπαίδευσης οι διαφορές είναι σημαντικές. Η ψυχιατρική είναι η ιατρική ειδικότητα που ασχολείται με τις ψυχικές διαταραχές και συγκεκριμένα με τη μελέτη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την πρόληψη τους. Μελετά το συναίσθημα, τη συμπεριφορά, τη διανόηση και την αντίληψη και πως αυτά μπορούν να διαταραχθούν.  Οι Ψυχίατροι είναι ιατροί και έχουν εκπαιδευτεί 6 έτη στην γενική ιατρική, ενώ κάνουν και επιπλέον 5 χρόνια ειδίκευση στην ψυχιατρική. Από τη στιγμή που είναι γιατροί γνωρίζουν το ανθρώπινο σώμα και τις λειτουργίες του. Κατά τη διάρκεια της ειδικότητας τους, εκπαιδεύονται εκτεταμένα στην ψυχοφαρμακολογία αλλά και σε τεχνικές υποστηρικτικής θεραπείας. Αυτό γίνεται αποκτώντας εμπειρία σε ψυχιατρικά περιστατικά, εργαζόμενοι σε Ψυχιατρικά Τμήματα Νοσοκομείων, όπου εκεί μπορεί να κληθούν να διαχειριστούν διάφορους ασθενείς, κυρίως ενήλικες, με σοβαρές ή όχι  ψυχικές νόσους. Εάν είναι Παιδοψυχίατροι αντίστοιχα σε παιδιά.  Μετά από αυτά σχεδόν όλοι οι νέοι Ψυχίατροι εξελίσουν την εκπαίδευσή τους σε ψυχοθεραπευτικές τεχνικές για 2-5 έτη όπως Γνωσιακή, Συμπεριφορική, Κλασσική ψυχανάλυση κλπ.

Η Ψυχολογία είναι η επιστήμη η οποία μελετά την ανθρώπινη δραστηριότητα, τις διανοητικές λειτουργίες και συμπεριφορές. Οι ψυχολόγοι είναι ειδικοί στην παροχή ψυχοκοινωνικής θεραπείας και επικεντρώνονται στο μυαλό και τα συναισθήματα του ατόμου. Αφού τελειώσουν κάποιο τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστημίου 4 ετές που μπορεί να επιλέξουν, θα πρέπει να κάνουν επιπλέον 2-4  χρόνια σπουδές σε μεθόδους ψυχοθεραπείας, σε τεχνικές που αφορούν την επίλυση προβλημάτων, όπως Γνωσιακή, Συμπεριφορική, Κλασσική Ψυχανάλυση κλπ.

‘Επειτα, αναλόγως τη χώρα που θα επιλέξουν να εργαστούν, κάποιες, προκειμένου να δώσουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος έχουν σαν βασική προϋπόθεση την ολοκλήρωση μονοετούς ή διετούς πρακτικής άσκησης με επίβλεψη. Στην Ελλάδα το πτυχίο Ψυχολογίας και μόνο επιτρέπει σε έναν Ψυχολόγο να βγάλει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος.

Διαφορές στη θεραπεία

Οι Ψυχίατροι είναι εκπαιδευμένοι ιατροί και μπορούν να συνταγογραφήσουν φάρμακα. Καταναλώνουν λοιπόν αρκετό χρόνο με τους ασθενείς τους για τη διαχείριση της φαρμακευτικής τους αγωγής, ως μέσο θεραπείας. Επιπλέον, από τη στιγμή που είναι ιατροί μπορούν να διαπιστώσουν αν μια διαταραχή έχει και οργανική αιτία. Είναι γεγονός ότι έως και πριν λίγα έτη αρκετοί Ψυχίατροι χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά τη φαρμακευτική αγωγή ως μέσο θεραπείας, όμως πλέον υπάρχουν πολλοί  που χρησιμοποιούν παράλληλα και την ψυχοθεραπεία ή ακόμα και μόνο την ψυχοθεραπεία εκεί που κρίνουν πως δεν είναι αναγκαία κάποια φαρμακευτική αγωγή.

Αντίθετα οι Ψυχολόγοι επικεντρώνονται στην ψυχολογική υποστήριξη και όσοι είναι εκπαιδευμένοι σε μορφή ψυχοθεραπείας προσπαθούν να βοηθήσουν τους πελάτες τους  με την ανάλογη  προσέγγιση. Επιπλέον, είναι ιδανικοί στο να κάνουν τεστ στον πελάτη τους προκειμένου να διαπιστώσουν αν είναι στον σωστό δρόμο αναφορικά με την θεραπεία του. Δεν μπορούν όλοι οι Ψυχολόγοι να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών, αλλά περισσότερο όσοι είναι Κλινικοί Ψυχολόγοι, οι οποίοι έχουν λάβει μια πιο εξειδικευμένη εκπαίδευση πάνω στις ψυχικές διαταραχές.

Ψυχιατρική & Ψυχολογία στην πράξη

Σε περιπτώσεις ασθενών ο Ψυχίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει τα ενδεδειγμένα φάρμακα για την κατάσταση του ασθενή και παράλληλα μπορεί να συνεργαστεί με έναν Ψυχολόγο για  να αναλάβει την  Ψυχοθεραπευτική  του προσέγγιση. Όπως και ο Ψυχολόγος μπορεί να παραπέμψει τον θεραπευόμενο σε έναν Ψυχίατρο στην περίπτωση που κρίνει ότι χρειάζεται ενίσχυση με φαρμακευτική αγωγή κατά τη θεραπεία. Επομένως, όπως γίνεται κατανοητό, Ψυχίατρος και Ψυχολόγος μπορούν να λειτουργήσουν μεμονωμένα αλλά και παράλληλα για το καλό του ασθενή, ενώ πολλές φορές σε περιπτώσεις ασθενών ο ένας μπορεί να συμπληρώσει τον άλλον.

Πως θα καταλάβετε αν χρειάζεστε Ψυχολόγο ή Ψυχίατρο για τη δική σας περίπτωση

Αν η ένταση της ψυχικής διαταραχής είναι τέτοια που διαταράσσονται βασικές βιολογικές λειτουργίες, όπως π.χ. ο ύπνος, είτε η όρεξη του φαγητού, ή υπάρχουν σωματικά ενοχλήματα αγνώστου προέλευσης, διαταραχές της σκέψης, μνήμης και αντίληψης ή και μελαγχολία  τότε ο Ψυχίατρος είναι απαραίτητος και αρμόδιος, για να κάνει διάγνωση της όποιας διαταραχής. Από εκεί θα κριθεί εάν θα συνταγογραφήσει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή ή αν θα χρειαστεί ψυχοθεραπεία και ποια.

Πρέπει να υπογραμμιστεί πως μπορεί να υπάρξουν φορές που δεν είναι ξεκάθαρο το τι αντιμετωπίζει ένα άτομο. Για παράδειγμα ένα περιστατικό φαινομενικά κατάθλιψης μπορεί να οφείλεται σε κάποια άλλη οργανική διαταραχή όπως καρκίνο, υπερθυρεοειδισμός κλπ. Αυτός που είναι εκπαιδευμένος να διαχωρίσει αυτά τα υποκειμενικά στοιχεία που αφορούν το σώμα ενός ανθρώπου είναι ο Ψυχίατρος.

Αν κάποιος επιθυμεί να ξεκινήσει ψυχολογική υποστήριξη, προκειμένου να διαχειριστεί κάποιο πρόβλημα που αντιμετωπίζει και να διαπιστώσει τι είναι αυτό που ίσως το δημιουργεί, ο Ψυχολόγος είναι αυτός που μπορεί να τον βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Καταστάσεις που σίγουρα χρειάζονται μια επίσκεψη στο γραφείο του Ψυχολόγου είναι το άγχος για κοινωνικό-οικογενειακά προβλήματα και ως ένα βαθμό η ήπια κατάθλιψη που δεν χρειάζεται φάρμακα. Η ψυχοθεραπεία αν και ακούγεται μια απλή διαδικασία, καθώς δεν περιλαμβάνει φάρμακα, στην πραγματικότητα δεν είναι καθώς μόνο ειδικά εκπαιδευμένοι επιστήμονες μπορούν να την παρέχουν. Για αυτό και χρειάζεται υπομονή, θέληση και καλή διάθεση.

Τέλος, αν δεν μπορείτε να ξεκαθαρίσετε μέσα σας τι είναι ακριβώς αυτό που σας εμποδίζει να είστε ψυχικά υγιής και δεν είστε σε θέση να διαλέξετε ή τη μία ή την άλλη ειδικότητα τότε μπορείτε να επισκεφθείτε έναν χώρο στον οποίο να υπάρχουν και οι δύο.

Πηγή: Melapus

The post Ψυχίατρος ή Ψυχολόγος; Ποιον να επιλέξω για την περίπτωσή μου; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.