Επιμέλεια – Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA , υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Του Oliver Burkeman

Η  ιδέα πως το να «κάνεις τίποτα» είναι μια δεξιότητα που χρειάζεται να  μάθει κάποιος μπορεί να προκαλεί σύγχυση, τουλάχιστον αρχικά.

Σίγουρα είναι απλά το ζήτημα του να σταματήσει κάποιος να κάνει το παραμικρό. Αυτό δεν είναι; Κι όμως αυτό είναι τελικά εύκολο να το πεις και δύσκολο να το κάνεις. Είναι μια γενική παραδοχή –αναγνωρισμένη από το Βούδα έως τον Τζον Κητς (Άγγλος ρομαντικός ποιητής) – ότι το «πράττειν» μπορεί να γίνει ένα είδος καταναγκασμού, μια εξάρτηση που δεν έχει την αναγνώριση που της αξίζει επειδή η κοινωνία μας επαινεί γι ’αυτήν. Πράγματι,  το να μάθεις να «κάνεις τίποτα» μπορεί να είναι  ζωτικής σημασίας για να πετύχουμε ό,τι επιθυμούμε στους φρενήρεις ρυθμούς που ζούμε. Δείτε γιατί:

1. Το να «κάνεις τίποτα» δε σημαίνει ότι δεν κάνεις κάτι

Αν  υποθέσουμε ότι δεν είσαι νεκρός, είσαι σε μια κατάσταση όπου μονίμως κάνεις κάτι – ακόμα και αν απλώς απολαμβάνεις την αδράνεια. (Για τους ψυχολόγους  το αίσθημα της απόλαυσης είναι κι αυτή μια δεξιότητα που μπορεί να ασκεί κάποιον στο να μαθαίνει να συγκεντρώνεται σε κάθε αίσθηση ξεχωριστά). Αλλά αυτό που συνηθέστερα εννοούμε όταν λέμε «κάνω τίποτα», σημαίνει δεν κάνω κάτι χρήσιμο. Το θέμα είναι ότι το «χρήσιμο» ορίζεται με τρόπους που δεν  μας εξυπηρετούν πάντοτε. Το να εργάζεται κανείς όλο και πιο σκληρά για να αγοράζει όλο και περισσότερα πράγματα είναι χρήσιμο για τους εμπόρους αλλά όχι απαραίτητα για εμάς. Η χρησιμότητα σχετίζεται περισσότερο με το μέλλον: σας αποσπά από το παρόν, κάνοντας όλο και πιο δύσκολο να απολαύσετε τη στιγμή, ίσως λοιπόν το να «κάνεις τίποτα» να είναι συνώνυμο της απόλαυσης της ζωής.

2. Η ανεμελιά, η ξεκούραση ακόμα και η ανία μπορούν να πυροδοτήσουν τη δημιουργικότητα

Υπάρχει λόγος που τόσο πολλοί συγγραφείς και καλλιτέχνες γενικότερα βάζουν  στην καθημερινότητά τους μακρινές βόλτες. Μια εξήγηση είναι «το φαινόμενο της επώασης»:  όταν σταματάει κάποιος να εστιάζει σε αυτό που πρέπει να κάνει φαίνεται πως δίνει άδεια στο ασυνείδητο να ξεκινήσει να εργάζεται. Σε μια έρευνα οι άνθρωποι που γνώριζαν ότι θα επέστρεφαν σε μια δημιουργική δραστηριότητα μετά το διάλειμμα τα πήγαν πολύ καλύτερα σε αυτή τη δραστηριότητα όταν επέστρεψαν σε αυτή σε σχέση με εκείνους που δεν περίμεναν  ότι θα επιστρέψουν στη δραστηριότητα αυτή. Υποθέτουμε ότι είναι η ασυνείδητη επεξεργασία όχι απλά η ανάπαυλα, που κάνει τη διαφορά.

Άλλες έρευνες σχετικές με την ανία, (σε μια από αυτές οι συμμετέχοντες έπρεπε να αντιγράψουν αριθμούς από τον τηλεφωνικό κατάλογο), δείχνουν ότι η ανία κινητοποιεί τους ανθρώπους να επινοήσουν ενδιαφέροντες τρόπους ώστε να την καταπολεμήσουν κι έτσι πυροδοτείται η δημιουργικότητά τους. Επιπλέον, η ελεύθερη σκέψη καταπολεμά την τάση να έχουμε παρωπίδες όπως όταν συγκεντρωνόμαστε αποκλειστικά και μόνο στους στόχους μας.

3. Η υπερδραστηριότητα είναι αντιπαραγωγική

 Εδώ και πολλά χρόνια συγχέουμε την υπερπροσπάθεια με την αποτελεσματικότητα. Μια μέρα που ξοδεύουμε σε δευτερεύουσες εργασίες είναι εξουθενωτική, αλλά εμείς θεωρούμε –συχνά λανθασμένα- ότι κάναμε κάτι απαραίτητο και χρήσιμο. Ο Δανός ειδικός στην εργασία Manfred Kets de Vries, γράφει ότι η υπερδραστηριότητα μπορεί να είναι «ένας πολύ αποτελεσματικός αμυντικός μηχανισμός για να απωθούνται ενοχλητικές σκέψεις και  συναισθήματα». Όταν «κάνουμε τίποτα» πραγματικά ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτά που έχουν σημασία.

4. Η ξεκούραση είναι απαραίτητη για τον εγκέφαλο

Από τη Βιομηχανική Επανάσταση ως σήμερα, αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους σαν να είναι μηχανές, υποθέτοντας ότι αν πιεστούμε πολύ και πιέσουμε και τους άλλους θα επιτύχουμε περισσότερα. Όμως οι νευροεπιστήμονες συνεχώς επιβεβαιώνουν ότι οι εγκέφαλοί μας χρειάζονται ξεκούραση – όχι μόνο για να επαναφορτίσουμε τις μπαταρίες μας αλλά για να μπορέσουμε να επεξεργαστούμε τα δεδομένα που παίρνουμε, να ταξινομήσουμε τη μνήμη μας, να ενισχύσουμε τις διαδικασίες μάθησης και να ενδυναμώσουμε τους νευρώνες που μας επιτρέπουν να κάνουμε όλα τα παραπάνω. Σε μια έρευνα του 2009 η απεικόνιση του εγκεφάλου ανθρώπων στους οποίους ζητήθηκε να χρησιμοποιήσουν ένα τηλεχειριστήριο που δεν λειτουργούσε όπως τα συνηθισμένα, έδειξε ότι η γνωστική διεργασία των ανθρώπων που μάθαιναν κάτι νέο, γινόταν κατά τη διάρκεια των περιόδων χαλάρωσης του εγκεφάλου.

5. Θα μπορείτε να ελέγχετε την προσοχή σας

Μην περιμένετε πως το να «κάνετε τίποτα» θα σας φαίνεται εύκολο στην αρχή: η αντίσταση στην ανάγκη να κάνετε πράγματα απαιτεί αποφασιστικότητα. Στο Βουδισμό σύμφωνα με την εκπαιδεύτρια στο διαλογισμό Susan Piver η υπεραπασχόληση θεωρείται μια μορφή τεμπελιάς – είναι μια αποτυχία να διατηρήσουμε την προσοχή μας απερίσπαστη από κάποιο ασήμαντο email, ιστοσελίδα ή κάποια υποχρέωση που διεκδικεί την προσοχή μας. Ο πειρασμός είναι μεγάλος: η σύγχρονη οικονομία και ειδικά το διαδίκτυο μάχονται για να τους δώσουμε την προσοχή μας. Τα καλά νέα είναι ότι το να μάθουμε «να κάνουμε τίποτα» θα μας βοηθήσει να ξαναπάρουμε στα χέρια μας τον έλεγχο της προσοχής μας σε κάθε περίσταση. Ένα είναι το κόλπο: προγραμματίστε κάποια στιγμή μέσα στη μέρα να «κάνετε τίποτα» με τον ίδιο τρόπο που προγραμματίζετε τις υπόλοιπες ασχολίες της μέρας. Απλά μην περιμένετε να σας κατανοήσουν οι υπόλοιποι αν ισχυριστείτε ότι δε μπορείτε να φανείτε συνεπείς σε κάποια κοινωνική υποχρέωση επειδή είστε απασχολημένοι με το να «κάνετε τίποτα».

Πηγή: The Guardian

The post Γιατί το να “κάνουμε τίποτα” μας κάνει καλό appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Αθηνά Πάσχου, Ψυχολόγο, MSc στην Αντιμετώπιση του Πόνου

Το θέμα «διακοπές» έχει μελετηθεί από πολλούς ερευνητές,  οι οποίοι στην πλειοψηφία τους διερευνούν τον τρόπο διαχείρισης κάποιων χρόνιων ιατρικών καταστάσεων μέσα στο διάστημα αυτό, ζητήματα σχετικά με την οικογένεια και τα εμπλεκόμενα συναισθήματα, τη διατήρηση μιας ισορροπημένης δίαιτας και θέματα που αφορούν ειδικά τις γιορτές των Χριστουγέννων (διατροφή, οικογένεια, νέα ξεκινήματα).

Για ποιο λόγο όμως χρειάζεται να κάνουμε διακοπές; 

Όπως διαβάζουμε σε άρθρο με τίτλο «Οι διακοπές μας κάνουν πιο ευτυχισμένους από τα υλικά αγαθά», οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι οι εμπειρίες ενός ταξιδιού προκαλούν στους ανθρώπους μεγαλύτερη χαρά από τα υλικά αγαθά. Ο βασικός λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι συνιστούν μια πιο προσωπική και εξατομικευμένη εμπειρία. Κατά συνέπεια, 1) δεν μπορούν να συγκριθούν εύκολα με τις εμπειρίες άλλων ανθρώπων, όπως συμβαίνει με ένα υλικό αγαθό (πχ με το κινητό τηλέφωνο) και 2) αναφέρεται η παρατήρηση του Γκίλοβιτς ο οποίος σε άρθρο του στο περιοδικό Journal of Personality and Social Psychology τονίζει ότι «οι εμπειρίες είναι εγγενώς λιγότερο συγκρίσιμες κι έτσι υποσκάπτονται πολύ λιγότερο από τις κοινωνικές συγκρίσεις» (http://www.enet.gr). Με λίγα λόγια, δεν υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια που να αξιολογούν ως «καλές» ή «κακές» τις διακοπές των ατόμων, οπότε μπορεί ο καθένας χωρίς περιορισμό και χωρίς επιρροή να τις θεωρεί ως τις καλύτερες ή τις χειρότερες κατά βούληση.

Η υγεία και η ευζωία (well–being) βελτιώνονται κατά την περίοδο των διακοπών (de Bloom και συν., 2011). Παρ’ όλα αυτά είναι ασαφές εάν αυτή η γενική βελτίωση αφορά όλους τους εργαζόμενους. Σε σχετική έρευνα των de Bloom και συν. (2011) που έγινε μέσα σε διάστημα 7 εβδομάδων, συμμετείχαν 96 εργαζόμενοι των οποίων η υγεία και η ευζωία αξιολογήθηκαν σε 5 χρονικές φάσεις: δύο εβδομάδες πριν, κατά τη διάρκεια, 1, 2 και 4 εβδομάδες μετά από τις διακοπές (συγκεκριμένα ήταν χειμερινές διακοπές που θα συμπεριελάμβαναν και χειμερινά σπορ). Οι παράγοντες που αξιολογήθηκαν ήταν το επίπεδο υγείας, η διάθεση, το αίσθημα κούρασης, η ένταση, το επίπεδο ενέργειας και η ικανοποίηση. Όπως διαπιστώθηκε, το 60% του δείγματος βίωσε σημαντική βελτίωση της υγείας και της ευζωίας μετά τις διακοπές. Όμως, μια μικρή ομάδα βίωσε καθόλου (23%) ή αρνητική (17%) επίδραση. Για της επίτευξη της ευεργετικής επίδρασης των διακοπών, οι ερευνητές προτείνουν ιδιαίτερα ευχάριστες δραστηριότητες, την αποφυγή αρνητικών συμβάντων (ίσως μέσω της -κατά το δυνατόν- αποφυγής των παραγόντων που μπορεί να τα προκαλέσουν) καθώς και τον περιορισμό των παθητικών δραστηριοτήτων.

Αναφορικά με την καταλληλότερη διάρκεια των διακοπών, φαίνεται πως οι διακοπές που διαρκούν περισσότερο και εμπεριέχουν τη συνεχόμενη  απουσία από τη δουλειά, βοηθούν τους εργαζόμενους να συνέλθουν περισσότερο από τις μικρότερες περιόδους παύσεων, όπως είναι τα απογεύματα ή τα Σαββατοκύριακα (Eden, 2001; Etzion, 2003).

Μπορούμε να κάνουμε διακοπές από το σπίτι μας;

Στο ερώτημα αυτό, που είναι ιδιαίτερα σύγχρονο λόγω των περιορισμών που οι περισσότεροι άνθρωποι καλούμαστε πλέον να κάνουμε, μπορούμε να απαντήσουμε εντοπίζοντας μερικά κύρια χαρακτηριστικά των διακοπών. Οι διακοπές σημαίνουν μια παύση της συνηθισμένης ροής της καθημερινότητάς μας. Είναι ένα διάλειμμα σε ό,τι έχουμε μάθει και κάνουμε κάθε μέρα κατ’ επανάληψη.

Ας ξεκινήσουμε από την αλλαγή της σχέσης μας με την ώρα για παράδειγμα. Σε αυτή την περίπτωση, διακοπές σημαίνει ότι δε φοράμε το ρολόι μας, ή έστω ότι δεν το κοιτάζουμε τόσο τακτικά και κυρίως ότι δε σχεδιάζουμε τη μέρα μας σύμφωνα με τις ενδείξεις του. Μπορούμε να σηκωνόμαστε από το κρεβάτι όποτε νιώθουμε έτοιμοι να το κάνουμε, να τρώμε όποια στιγμή πεινάσουμε και όχι επειδή «μεσημέριασε» ή επειδή «έχει πάει 4μμ!» και να κοιμόμαστε όσο αργά το βράδυ επιθυμούμε, χωρίς ενοχές ή πίεση μήπως την επόμενη μέρα δε θα έχουμε ενέργεια.

Δεύτερο παράδειγμα είναι οι δραστηριότητες που κάνουμε μέσα στη μέρα. Κατά τη συνηθισμένη ροή, όλοι έχουμε ορισμένα «πρέπει» στα οποία προσπαθούμε να ανταποκριθούμε καθημερινά. Αυτά μπορεί να είναι οι δουλειές του σπιτιού, οι συχνές εξωτερικές δουλειές και άλλα ανάλογα με την ηλικία και τον τρόπο ζωής του καθένα. Διακοπές σε αυτόν τον τομέα σημαίνει ότι κάνουμε μεν αυτές τις μικροϋποχρεώσεις εάν είναι απαραίτητες, αλλά όποτε και εάν μας έρθει η όρεξη, ή ότι τις κάνουμε με έναν πιο διασκεδαστικό τρόπο. Για παράδειγμα, μπορούμε να τις συνδυάσουμε με έναν καφέ πριν ή μετά με καλή παρέα, ή να τις κάνουμε μετά μουσικής. Μπορούμε να οργανώσουμε ένα μικρό πάρτι με φίλους το οποίο θα γίνει η αφορμή να βρούμε την ενέργεια να κάνουμε μια καλή φασίνα στο σπίτι μας.

Άλλο παράδειγμα είναι οι άνθρωποι που βλέπουμε κάθε μέρα και επίσης το τι κάνουμε μαζί τους. Συγχρονίζοντας τα ωράριά μας με τους γύρω μας, πολλές φορές μπαίνουμε σε μια ρουτίνα που σε βάθος χρόνου δεν προσφέρει ικανοποίηση αλλά αντίθετα αποστερεί από τις εμπειρίες που μοιραζόμαστε μαζί με τους άλλους την απόλαυση. Μπορούμε λοιπόν, να εμπεριέχουμε το στοιχείο της έκπληξης και του απρόβλεπτου, ακόμη και στα πιο μικρά καθημερινά πράγματα! Επίσης, σε περίοδο διακοπών όπου δεν πιεζόμαστε να έχουμε συγκεκριμένα ωράρια, είναι ευκαιρία να προσπαθήσουμε να ξαναβρεθούμε με φίλους που έχουμε απομακρυνθεί. Ίσως και να κάνουμε ένα σύντομο ταξίδι στην πόλη τους, εάν ζουν μακριά, ή να τους προσκαλέσουμε σε εμάς για λίγες μέρες.

Συνοπτικά θα λέγαμε ότι, όχι μόνο δεν είναι επιθυμητό, αλλά είναι και ανθυγιεινό να στερούμαστε εντελώς τις διακοπές μέσα στο έτος. Καθώς οι διακοπές σημαίνουν ουσιαστικά την παύση, το διάστημα που «κόβει» μια συνεχόμενη περίοδο και που μας βοηθάει να κάνουμε στη συνέχεια νέα ξεκινήματα και να θέσουμε νέους στόχους, έχουμε τη δυνατότητα να απολαύσουμε τα οφέλη τους με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Μπορεί να μην έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε ένα μεγάλο ταξίδι ή να ξεκουραστούμε για πολλές μέρες, αλλά ευκολότερα μπορούμε να περάσουμε κάποιον καιρό αλλιώτικα από το υπόλοιπο διάστημα του χρόνου. Χρειάζεται φαντασία, καλή παρέα και μια πολύ προσωπική, ατομική «συνταγή διακοπών».  

Βιβλιογραφία

de Bloom, J, Geurts SAE, Sonnentag S, et al: How does a vacation from work affect employee health and well-being? Psychology & Health 26 (12): 1606-1622, 2011.

Eden, D: Vacations and other respites: Studying stress on and off the job. In C. Cooper & I.T. Robertson (Eds.), Well-being in organizations (pp. 305–330). West Sussex, UK: John Wiley & Sons, 2001.

Etzion, D: Annual vacation – Duration of relief from job stressors and burnout. Anxiety, Stress and Coping 16: 213–226, 2003.

The post Διακοπές με «οδηγία ιατρού» appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MA, MSc, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός

Ο φόβος του φυσικού τοκετού αποτελεί ένα πολυσύνθετο ψυχολογικό φαινόμενο το οποίο αφορά σημαντικό ποσοστό εγκύων γυναικών ανεξαρτήτως πολιτισμικού ή κοινωνικού πλαισίου. Κατά τη διάρκεια της κύησης, ο τοκετός συχνά βιώνεται ως μια άγνωστη και δυνητικά απειλητική εμπειρία η οποία συνοδεύεται από ανησυχία, αβεβαιότητα και φόβο για τον πόνο, την απώλεια ελέγχου και την υγεία του βρέφους. Αν και ένα μέτριο επίπεδο φόβου θεωρείται φυσιολογικό, σε αρκετές περιπτώσεις ο φόβος είναι έντονος, επίμονος και επηρεάζει αρνητικά τόσο την ψυχική κατάσταση της γυναίκας όσο και το μαιευτικό αποτέλεσμα.

Στη διεθνή βιβλιογραφία ο φόβος του τοκετού προσδιορίζεται με τον όρο fear of childbirth ενώ στις σοβαρότερες μορφές περιγράφεται ως tokophobia. Διακρίνεται σε πρωτογενή τοκοφοβία που αφορά γυναίκες χωρίς προηγούμενη εμπειρία τοκετού και δευτερογενή τοκοφοβία η οποία αναπτύσσεται συνήθως μετά από τραυματικό ή αρνητικά βιωμένο τοκετό. Η τοκοφοβία δεν περιορίζεται στο άγχος της στιγμής του τοκετού αλλά διαμορφώνει τη συνολική εμπειρία της εγκυμοσύνης και συχνά οδηγεί σε αποφυγή του φυσικού τοκετού ή ακόμη και της κύησης. Ο φόβος του φυσικού τοκετού αναπτύσσεται μέσα από την αλληλεπίδραση ψυχολογικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων. Η έλλειψη ελέγχου, ο φόβος έντονου σωματικού πόνου και η ανησυχία για πιθανές ιατρικές επιπλοκές αποτελούν κεντρικές πηγές άγχους. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αφηγήσεις αρνητικών εμπειριών από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον καθώς και η απεικόνιση του τοκετού στα μέσα ενημέρωσης, ενισχύουν τις καταστροφικές προσδοκίες. Παράλληλα, προσωπικό ιστορικό άγχους, κατάθλιψης ή τραυματικών εμπειριών μπορεί να επιτείνει τον φόβο μετατρέποντάς τον σε έντονη ψυχολογική επιβάρυνση. Η ποιότητα της σχέσης με το σύστημα υγειονομικής φροντίδας και ο βαθμός εμπιστοσύνης προς τους επαγγελματίες υγείας διαδραματίζουν επίσης έναν σημαντικό ρόλο.

Ο πόνος του τοκετού συχνά βρίσκεται στο επίκεντρο του φόβου.

Ωστόσο, η βιβλιογραφία υπογραμμίζει ότι ο φόβος δεν σχετίζεται μόνο με τη σωματική εμπειρία του πόνου αλλά κυρίως με την προσδοκία του και με την αίσθηση απώλειας ελέγχου.

Επιπλέον, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μεταγεννητική ψυχική υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιλόχειας κατάθλιψης ή αρνητικής ανάκλησης της εμπειρίας του τοκετού. Η επίδραση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη γυναίκα αλλά δύναται να επηρεάσει και τη σχέση μητέρας–βρέφους.

Η επαρκής προγεννητική προετοιμασία και η καλλιέργεια μιας σχέσης εμπιστοσύνης με τους ειδικούς μειώνουν σημαντικά τον φόβο του τοκετού. Η ενημέρωση για τις φάσεις του τοκετού, τις επιλογές ανακούφισης του πόνου και γενικότερα για όλες τις διαδικασίες δίνει αίσθηση ελέγχου και βοηθάει αρκετά. Ιδιαίτερη σημασία έχει η υποστηρικτική παρουσία μιας μαίας ή συνοδού καθ’ όλη τη διάρκεια του τοκετού ενώ η αντιμετώπιση του έντονου φόβου απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση. Η ψυχοθεραπεία, ιδιαίτερα όταν εστιάζει στο άγχος ή σε τραυματικές εμπειρίες, συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωσή του. Σε πολλές περιπτώσεις, η στοχευμένη συμβουλευτική κατά την κύηση βοηθά τη γυναίκα να επανανοηματοδοτήσει τον τοκετό όχι ως απειλή αλλά ως διαδικασία στην οποία μπορεί να συμμετέχει ενεργά και με ασφάλεια.

Ο φόβος της γυναίκας για τον φυσικό τοκετό αποτελεί μια πραγματική και συχνά υποτιμημένη ψυχολογική εμπειρία, με σημαντικές επιπτώσεις στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Η κατανόηση των αιτιών του, η έγκαιρη αναγνώρισή του και η παροχή κατάλληλης υποστήριξης μπορούν να μεταβάλλουν ουσιαστικά την εμπειρία του τοκετού και να ενισχύσουν τη σωματική και ψυχική ευεξία της γυναίκας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.

Hofberg, K., & Brockington, I. (2000). Tokophobia: An unreasoning dread of childbirth. British Journal of Psychiatry, 176, 83–85.  DOI: 10.1192/bjp.176.1.83

Nilsson, C., Lundgren, I., Karlström, A., & Hildingsson, I. M. (2011). Self-reported fear of childbirth and its association with women’s birth experience and mode of delivery: A longitudinal population-based study. Women and Birth, 25(3), 114–121. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2011.06.001

Saisto, T., & Halmesmäki, E. (2003). Fear of childbirth: A neglected dilemma. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 82(3), 201–208.  https://doi.org/10.1034/j.1600-0412.2003.00114.xDigital Object Identifier (DOI)

Størksen, H. T., Garthus-Niegel, S., Vangen, S., & Eberhard-Gran, M. (2015). Fear of childbirth and elective caesarean section: A population-based study. BMC Pregnancy and Childbirth, 15, 221.  DOI: 10.1186/s12884-015-0655-4

World Health Organization. (2018). WHO recommendations: Intrapartum care for a positive childbirth experience. WHO Press.

The post Ο φόβος της γυναίκας για τον φυσικό τοκετό: Αιτίες, εμπειρίες και κλινικές προεκτάσεις appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Η νέα τάση, το «fitspiration», η οποία κατακλύζει τα social media και περιέχει αναρτήσεις που προωθούν την άσκηση, την υγιεινή διατροφή και τα εξιδανικευμένα, γυμνασμένα σώματα, μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των νεαρών ενηλίκων, σύμφωνα με διεθνή έρευνα.

Το fitspiration, συχνά συντομευμένο σε «fitspo», αποτελεί ένα παράδειγμα περιεχομένου που φαίνεται ωφέλιμο, αλλά μπορεί να ενέχει κινδύνους. Με σχεδόν 100 εκατομμύρια αναρτήσεις να χρησιμοποιούν hashtags, όπως #fitspiration και #fitspo, και δισεκατομμύρια προβολές σε πλατφόρμες, όπως το Instagram και το TikTok, πολλοί νεαροί ενήλικες εκτίθενται συχνά σε αυτό το περιεχόμενο, είτε σκόπιμα είτε όχι. Παρά τη δημοτικότητά του, ο αντίκτυπός του στην υγεία και την ευεξία παραμένει σχετικά ανεπαρκώς μελετημένος.

Έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Health Communication», ανέλυσε 26 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 6.111 άτομα ηλικίας 18-33 ετών σε επτά χώρες (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Καναδάς, Ιρλανδία, Ιταλία και Νέα Ζηλανδία). Οι συμμετέχοντες έβλεπαν από 10 έως 100 εικόνες ή βίντεο fitspiration και οι συμπεριφορικές και ψυχολογικές επιπτώσεις συγκρίνονταν με εκείνες ατόμων που δεν εκτέθηκαν σε αντίστοιχο περιεχόμενο.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι ακόμη και η βραχυπρόθεσμη έκθεση σε τέτοιες αναρτήσεις μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, προκαλώντας στους θεατές μειωμένη αυτοεκτίμηση, δυσαρέσκεια για την εμφάνισή τους και ενδεχομένως μη ρεαλιστικά κίνητρα για δίαιτα και άσκηση.

Αυτά τα μοτίβα εμφανίστηκαν στους συμμετέχοντες, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας και δείκτη μάζας σώματος.

Επικεφαλής της έρευνας ήταν η Βάλερι Γκρουέστ, κολυμβήτρια από τη Γουατεμάλα, που συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016 και πλέον εκπονεί τη διδακτορική της διατριβή στο πανεπιστήμιο Northwestern στο Ιλινόις.

Η ίδια σημειώνει ότι «το περιεχόμενο fitspiration με γοήτευε ήδη από την εποχή που ήμουν αθλήτρια και συχνά παρουσιαζόταν στα περιβάλλοντα υψηλού επιπέδου προπόνησης ως το ιδανικό». Τα ευρήματα της έρευνας, προσθέτει η κ. Γκρουέστ, καταδεικνύουν ότι «ακόμη και η σύντομη έκθεση μπορεί να πυροδοτήσει επιβλαβείς συγκρίσεις και να ενισχύσει μη ρεαλιστικά πρότυπα σώματος, τα οποία ενδέχεται να υπονομεύσουν την αυτοεκτίμηση και να ενθαρρύνουν πιο ακραίες ή μη βιώσιμες προσεγγίσεις στη διατροφή και την άσκηση».

Αν και βασικό πλεονέκτημα αυτής της ανάλυσης είναι ότι περιλαμβάνει μελέτες από πολλές χώρες, οι συγγραφείς επισημαίνουν ορισμένους περιορισμούς. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν κυρίως από ανεπτυγμένες χώρες και ήταν κατά κύριο λόγο γυναίκες, ενώ η αναφορά σε παράγοντες όπως η φυλή, η εθνικότητα και η σύσταση σώματος ήταν ασυνεπής, γεγονός που καθιστά δύσκολη την κατανόηση του πώς αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν σε ποικίλους πληθυσμούς.

Με πληροφορίες από: ΑΠΕ-ΜΠΕ

The post Οι αρνητικές επιπτώσεις των αναρτήσεων fitspiration appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Σε όλον τον κόσμο, η τέχνη αντανακλούσε ανέκαθεν και διαμόρφωνε τα ιδανικά της ομορφιάς. Με τις διατροφικές διαταραχές να αυξάνονται σήμερα με ανησυχητικό ρυθμό, η σύγχρονη τέχνη μπορεί να μεταμορφώσει τα ανθυγιεινά πρότυπα του σώματος μας. Μια παγκόσμια έρευνα που βασίστηκε σε συνεντεύξεις με 5.165 κορίτσια ηλικίας 10 έως 17 ετών διαπίστωσε ότι μόλις το 39% αυτών στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν υψηλή εκτίμηση για το σώμα τους. Αυτό το επίπεδο είναι ένα από τα χαμηλότερα στον κόσμο. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα περισσότερα από τα κορίτσια με χαμηλή εκτίμηση για το σώμα τους που συμμετείχαν στο 2017 Dove Global Girls Beauty and Confidence Report είπαν ότι είχαν παραλείψει γεύματα, απέφυγαν να δουν φίλους και συγγενείς ή απέφυγαν να επισκεφτούν γιατρό.

Η εκτίμηση για το σώμα μας, βασίζεται στην εικόνα αυτού, όπως βλέπουμε τον εαυτό μας όταν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη ή όταν οραματιζόμαστε τον εαυτό μας στο μυαλό μας. Η εικόνα του σώματος έχει πολύ περισσότερο να κάνει με την αυτοεκτίμησή μας παρά με την πραγματική μας εμφάνιση. Η εικόνα του σώματος μας δεν είναι έμφυτη αλλά μαθαίνεται από τους ανθρώπους και το περιβάλλον γύρω μας.

Σύμφωνα με την Εθνική Ένωση Διατροφικών Διαταραχών του Ηνωμένου Βασιλείου, τα άτομα με αρνητική εικόνα σώματος είναι πολύ πιο πιθανό να αναπτύξουν μια διατροφική διαταραχή και είναι πιο πιθανό να υποφέρουν από αισθήματα κατάθλιψης και απομόνωσης. Αν και αυτό είναι πιο πιθανό για τις γυναίκες, τα στοιχεία του NHS του 2017 αποκάλυψαν ότι ο αριθμός των ανδρών που εισάγονται στο νοσοκομείο με διατροφική διαταραχή έχει αυξηθεί κατά 70% τα τελευταία 6 χρόνια.

Στην τρέχουσα viral, οπτική κουλτούρα μας, βομβαρδιζόμαστε συνεχώς από εικόνες «τέλειων» σωμάτων. Είτε στην τηλεόραση, είτε σε περιοδικά, σε διαφημιστικές πινακίδες ή στο instagram, τα σώματα που βλέπουμε πιο συχνά τηρούν ένα πολύ συγκεκριμένο, ανησυχητικά άκαμπτο σύνολο σωματικής διάπλασης και προτύπων.

Για πολλούς ανθρώπους αυτά τα πρότυπα είναι αδύνατο να επιτευχθούν με φυσικό, υγιεινό τρόπο.

Η συγγραφέας της παγκόσμιας έκθεσης ομορφιάς, Phillippa Diedrichs, αναπληρώτρια καθηγήτρια από το Centre for Appearance Research, University of West of England, λέει: «Πρέπει να αλλάξουμε άμεσα το κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον, ώστε τα κορίτσια να μην κρίνονται για την εμφάνιση τους…».

Δεν χρειάζεται να πάμε τόσο πίσω στην ιστορία της τέχνης για να δούμε ότι τα ιδανικά του σώματός μας ήταν πολύ διαφορετικά. Πιθανώς ένας από τους πιο διάσημους πίνακες στον κόσμο, η Γέννηση της Αφροδίτης του Ιταλού καλλιτέχνη Sandro Botticelli, απεικονίζει τη θεά (υποτίθεται ότι είναι η ενσάρκωση της αγάπης και της ομορφιάς) όχι ως τα τονισμένα μοντέλα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε, αλλά ως μια πιο αναγνωρίσιμη, φυσικά γυναίκα με καμπύλες.

Πιο πρόσφατα, ορισμένοι σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν αρχίσει να αμφισβητούν τα σύγχρονα πρότυπα ομορφιά μας. Το 2014, ο βραβευμένος με Turner καλλιτέχνης Grayson Perry ξεκίνησε τη σειρά του “Who are you?” στο Channel 4. Στο πλαίσιο της έρευνάς του, παρακολούθησε έναν διαγωνισμό Miss Plus Size International. Εκεί συνάντησε τρεις μεγαλόσωμες γυναίκες και τους μίλησε για τον αγώνα τους για αποδοχή. Από αυτή την εμπειρία ο Grayson δημιούργησε ένα καμπυλωτό κεραμικό πορτρέτο μιας από τις γυναίκες. Το κεραμικό, παραπέμπει σε αρχαίες απεικονίσεις θεών και γιορτάζει με αυτόν τον τρόπο μια θετική εικόνα μιας γυναίκας με καμπύλες. Ζωγραφισμένες πάνω στην κεραμική φιγούρα είναι άλλες εικόνες γυναικών, από σούπερ μόντελ μέχρι τη Μαντόνα, για να απεικονίσουν τις διαρκώς μεταβαλλόμενες αντιλήψεις μας για τα ιδανικά ομορφιάς.

Επίσης, το 2014, η καλλιτέχνης Amalia Ulman, ξεγέλασε τον κόσμο όταν έγραψε προσεκτικά το σενάριο, και επιμελήθηκε μήνες αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που τεκμηριώνουν τη ζωή της ως κορίτσι που προσπαθεί να τα καταφέρει στο Los Angeles. Η διαδικτυακή ερμηνεία της Amalia κατέγραψε μια επιδεινούμενη συναισθηματική κατάσταση και κορυφώθηκε με μία πλαστική χειρουργική.

Η Αμαλία σχεδίασε την παράσταση της, με τίτλο Excellences & Perfections ενώ ανάρρωνε στο νοσοκομείο από σοβαρούς τραυματισμούς στα πόδια που προκλήθηκαν από τροχαίο ατύχημα. Η ερμηνεία της δημιούργησε ένα περίπλοκο πορτρέτο του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι γυναίκες στο διαδίκτυο, καθώς και τεκμηριώνει την ολοένα και πιο ανθυγιεινή σχέση μας με πλατφόρμες, όπως το Instagram. Το 2016, η δουλειά της Αμαλίας συμπεριλήφθηκε σε ομαδική έκθεση στην Tate Modern, καθιστώντας την ως την πρώτη καλλιτέχνιδα των μέσων δικτύωσης που εκθέτει εκεί.

Ο ρόλος της τέχνης στην αλλαγή της εικόνας του σώματος μας δεν είναι απλώς να μας δείξει τις καταστροφικές συνέπειες των τρεχουσών πιέσεων. Όπως πάντα, η τέχνη, μπορεί να ξεπεράσει τα όρια και, στην περίπτωση των ιδανικών σώματος, μπορεί να αλλάξει την αντίληψη μας για το είναι φυσιολογικό ή επιθυμητό, επιδεικνύοντας μια πολύ πιο περίπλοκη έννοια ομορφιάς σε διάφορα μεγέθη και σωματότυπους.

Πηγή: Eyes of Light – Φόρεας Τέχνης στην Υγεία

The post Η τέχνη μπορεί να επηρεάσει την εικόνα που έχουμε για το σώμα μας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Τζωρτζακάκη, Ψυχολόγο – Συγγραφέα

Ο καρκίνος συζητείται δημόσια συχνά μέσα από το πρίσμα της προσωπικής ιστορίας, ιδιαιτέρως αν αυτή αφορά σε διάσημα πρόσωπα. Είναι όμως ένα θέμα, που έχει και κοινωνικές συνιστώσες. Ποιες είναι οι αναπαράστασεις που έχουμε για τον καρκίνο; Έχουν όλοι οι άνθρωποι που νοσούν τις ίδιες ευκαιρίες για να τον αντιμετωπίσουν; Είναι απαραίτητες λοιπόν και οι συζητήσεις που συμβάλλουν στην πρόληψη, στη μείωση του στίγματος, στην ανάδειξη της ανάγκης για περισσότερα δημόσια αντικαρκινικά νοσοκομεία και για την ψυχολογική υποστήριξη ασθενών και φροντιστών.

Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε τα στερεότυπα που υπάρχουν για τον καρκίνο, τις πεποιθήσεις που ντύνουν τις λέξεις μας και στιγματίζουν πολύ συχνά τους ασθενείς. «Η επάρατη νόσος», για παράδειγμα. Για πολλούς ανθρώπους η λέξη «καρκίνος» ισούται  με θάνατο, με οριστικό τέλος, αν και η ασθένεια αυτή σήμερα είναι πολλές φορές διαχειρίσιμη, αντίστοιχη με μια χρόνια νόσο.

Είναι και ότι με τον καρκίνο πρέπει «να παλεύει κανείς», «να μάχεται». Αυτός ο θαυμασμός, όμως, και η εξιδανίκευση του ατόμου που νοσεί, μπορεί να προκαλεί ενοχή σε ασθενείς, οι οποίοι βρίσκονται σε πιο δύσκολη κατάσταση. Είναι βέβαιο ότι ο τρόπος που θα διαχειριστεί ένας άνθρωπος αυτό το δύσκολο γεγονός θα επιδράσει στην πορεία της νόσου. Δεν είναι όμως κάτι που είναι απόλυτα στο χέρι του. Η πορεία της νόσου δεν είναι το αποτέλεσμα μιας καλής ή κακής μάχης, που δίνει το άτομο.

Το πιο σημαντικό, οι άνθρωποι που νοσούν από καρκίνο δεν είναι τις περισσότερες φορές σαν πολεμιστές με τα σπαθιά στα χέρια. Είναι εξαντλημένοι σωματικά και ψυχολογικά και μπορεί να βιώνουν μια περίοδο βαθιάς θλίψης και απομόνωσης, πριν φτάσουν στην αποδοχή. Δικαιούνται να μπορούν να περάσουν τα στάδια του πένθους, χωρίς να νιώθουν ενοχές, επειδή δεν δείχνουν δυνατοί.

Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια όπως τόσες άλλες. Ίσως έχει στιγματιστεί τόσο, επειδή σε παλιότερες εποχές ανιχνευόταν στα τελευταία στάδια και πολύ συχνά ο ασθενής πέθαινε. Κι επίσης, όταν κάποιος αναγκάζεται να κάνει χημειοθεραπείες, υπάρχει στην εμφάνιση του κάτι που δηλώνει την ύπαρξη της ασθένειάς του. Ακόμη κι αν κάποιος άνθρωπος είναι χωρίς μαλλιά, πρέπει να κατανοούμε ότι αυτό είναι ένα στάδιο. Είναι μια δύσκολη περίοδος. Είναι μια διαφορετική εικόνα. Είναι σημαντικό να μπορούμε να σεβόμαστε έτσι κι αλλιώς την όποια διαφορετική εμφάνιση των άλλων.

Είναι σημαντικό να μπορούμε να ακούμε τη δυσκολία του άλλου, χωρίς δείχνουμε φρικτά σοκαρισμένοι. Όλα είναι για τους ανθρώπους.

Κι αυτό που σίγουρα χρειάζεται ο καθένας, όταν περνάει μια δύσκολη περίοδο, δεν είναι να ακούσει «μη στενοχωριέσαι» ή «υπάρχουν και χειρότερα» ή «είσαι δυνατή». Όλα αυτά τα λέμε, επειδή δεν έχουμε μάθει να δεχόμαστε πως κάποιος απέναντί μας μπορεί να πονάει κι αυτό πρέπει να του το επιτρέψουμε. Ο ρόλος μας δεν είναι να παίρνουμε τον πόνο των άλλων και ούτε φυσικά να τον υποτιμούμε. Μπορούμε, όμως, να πούμε «αν χρειαστείς κάτι, είμαι εδώ». Ή «πώς μπορώ να σε βοηθήσω;». Ή απλώς να ακούσουμε. Να του δώσουμε χώρο για να μιλήσει ή να κλάψει ή να φοβηθεί.

Ο καρκίνος έχει μια μοναδική ικανότητα να ενώνει τους ανθρώπους. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις μέρες που πέρασα σε ένα αντικαρκινικό νοσοκομείο ως συνοδός. Δεν θα ξεχάσω τους ανθρώπους, με τους οποίους μοιραστήκαμε για λίγο το δωμάτιο.  Ένας άντρας φρόντιζε την αδερφή του, που είχε νοητική αναπηρία και είχε κάνει διπλή μαστεκτομή. Τα δύο αδέλφια ήταν από την επαρχία και βρίσκονταν στο νοσοκομείο πολλά μερόνυχτα, χωρίς να παραπονεθούν ούτε μια στιγμή. Μια ηλικιωμένη γυναίκα είχε συνοδέψει την οικιακή της βοηθό, που ήταν από τη Γεωργία. Είχε στα μάτια της αγωνία, σαν να είχε αρρωστήσει το παιδί της. Δεν θα ξεχάσω την κυρία στο διπλανό δωμάτιο, που ρωτούσε πώς ήμασταν. Τους άγνωστους ανθρώπους, με τους οποίους κοιταζόμασταν στην αίθουσα αναμονής του χειρουργείου και ευχόμασταν περαστικά, χωρίς να ξέρουμε καν ο ένας το όνομα του άλλου.

Υπάρχουν άνθρωποι που τους έχει ενώσει ο καρκίνος, είτε  νόσησαν εκείνοι, είτε κάποιος δικός του. Βρίσκουν βοήθεια στην ομάδα, κάνουν το βίωμά τους δύναμη και στηρίζουν άλλους ανθρώπους. Υπάρχουν άλλοι που δεν θέλουν να μοιραστούν την εμπειρία τους, την αντιμετωπίζουν μόνοι ή με βοήθεια μόνο των συγγενών ή κάποιου ψυχοθεραπευτή και είναι κι αυτό φυσικά μια επιλογή.

Ας μιλάμε, όμως, για τον καρκίνο χωρίς στίγμα, χωρίς τρόμο, χωρίς οίκτο. Είναι μια ασθένεια. Και ναι, μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Κάποιοι νιώθουν πως μετά από αυτήν την εμπειρία αρχίζουν πραγματικά να ζουν. Για άλλους μπορεί να είναι ένα πολύ επώδυνο ταξίδι, το οποίο πρέπει να είναι σεβαστό.

Τέλος, ως κοινωνία, οφείλουμε να αναζητάμε και να προωθούμε την επιστημονική γνώση για τον καρκίνο και να διεκδικούμε υποστήριξη για τους  ανθρώπους που νοσούν και τους φροντιστές τους, υποστήριξη που αφορά και στο σώμα τους αλλά και στην ψυχή τους.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Ας μιλάμε για τον καρκίνο χωρίς στίγμα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Πηγή: therapies.gr

The post Συνδέεται η μακροζωία με την ψυχική υγεία; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Krissy Brady

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Δώδεκα συνήθειες που μας αφήνουν χωρίς ενέργεια appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τον Στέλιο Κυμπουρόπουλο

Πολύ συχνά οι πατέρες της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας στην Ελλάδα χρησιμοποιούν την έκφραση «Παιδί μου, κάνε μια προσευχή και ο Θεός θα σε ακούσει και θα σε βοηθήσει» ώστε να ενισχύσουν τους πιστούς τους και τους ανθρώπους που προσέρχονται στους ναούς, να αντιμετωπίσουν την αγωνία της καθημερινότητας καθώς και σοβαρά προβλήματα που τους επιφυλάσσει η ζωή. Έτσι, η προσευχή χρησιμοποιείται σαν ένα ανώτερο πνευματικό «εργαλείο» για να φέρει την ελπίδα και τη χαρά πως τα πράγματα θα αλλάξουν.

Αυτή η πρακτική όμως, δεν ασκείται μόνο από τους χριστιανούς ορθόδοξους Πατέρες. Κάθε θρησκεία και λατρευτική πίστη, από τις περισσότερο διαδεδομένες μέχρι και τις πιο πρωτόγονες, έχουν ως θεμέλιο άξονα την προσευχή. Μια προσευχή που μπορεί να γίνει είτε κάτω από μια τυπική διαδικασία και έχει αρχή κορύφωση και τέλος είτε μια πιο ελεύθερη προσέγγιση κάτι σαν διάλογος – επαφή μεταξύ του προσώπου που προσεύχεται με το θεό ή με το Θεό. Με το σκεπτικό αυτό η προσευχή χτίζει τις σχέσεις θεού – ανθρώπου, προσδιορίζει το θεό και αποτελεί ένα όπλο για να ξεπεραστούν οι πειρασμοί.

Μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των «πειρασμών» ανήκουν και τα θέματα της υγείας. Η διαταραχή της υγείας με μια αρρώστια αποτελεί σύμφωνα με τις διδαχές των θρησκειών μια πρόκληση, ένα μάθημα, μια τιμωρία για τον άνθρωπο που την παθαίνει, ενώ με τη βοήθεια της προσευχής επέρχεται ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Όπως φαίνεται, η προσευχή και η άσκηση της ιατρικής εμπλέκονται πολύ συχνά για την αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς. Με το άρθρο στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Journal of the American Medical Association (JAMA) «μπορούν οι ιατροί να συστήνουν στους ασθενείς τους να προσεύχονται με σκοπό μια καλύτερη υγεία;» (Marwick, 1995) ξεκίνησε μια αναζήτηση με άγνωστο προορισμό. Η προσευχή, ως διαδικασία πίστης και λατρείας μιας ανώτερης οντότητας, επιτελεί μια ανώτερη λειτουργία ή έχει μονάχα μια θετική επίδραση μέσω της αυθυποβολής που ασκεί ο ίδιος ο άνθρωπος στον εαυτό του; Από τότε και μέχρι σήμερα, η επιστήμη θέτει την προσευχή σα μια άλλη πιθανή θεραπευτική μέθοδο θεραπείας. Άραγε ισχύει αυτή η άποψη;

Πολλές έρευνες και κλινικές μελέτες έχουν διεξαχθεί για να αξιολογηθεί η αξία της προσευχής στη ζωή, και πιο συγκεκριμένα, στην υγεία του ανθρώπου. Τα αποτελέσματα… αντικρουόμενα. Από πολύ νωρίς έχει συσχετιστεί η ωφελιμότητα της αυτο-προσευχής (το ίδιο άτομο προσεύχεται για τον εαυτό του) με έμμεσους και βιολογικούς παράγοντες ή μηχανισμούς. Φαίνεται πως η ευεργετική της επίδραση οφείλεται (1) σε μια συμπεριφορά βασισμένη σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, (2) στην ενισχυμένη κοινωνική στήριξη, (3) στην ελάττωση του άγχους, (4) αλλά και στην ψυχοδυναμική της πίστης (Levin & Vanderpool, 1989; Strawbridge et al., 1997).

Από την άλλη, έχει γνωστοποιηθεί πως όταν το ίδιο το άτομο προσεύχεται ή γνωρίζει ότι κάποιος προσεύχεται για αυτόν αυτόματα διεγείρεται το ανοσοενδοκρινολογικό του σύστημα.

Τόσο η ψυχοφυσιολογία όσο και η ψυχοανοσολογία (δηλαδή η μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ψυχολογικών διεργασιών και του νευρικού και ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπινου σώματος) έχουν αποδείξει την επίδραση των συναισθημάτων και των συγκινήσεων επάνω στην λειτουργία του οργανισμού (Ader, Felten, & Cohen, 1991). Με το σκεπτικό αυτό, για να ξεπεράσουν οι επιστήμονες τα τεχνικά «προβλήματα» που προκύπτουν από την αυτο-προσευχή, με σκοπό να αυξήσουν την αντικειμενικότητα των αποτελεσμάτων τους, ξεκίνησαν να μελετούν, ιδιαίτερα μετά το 2000, την επιρροή που έχει η προσευχή στην υγεία με τη διαδικασία της μεσολαβητικής προσευχής, όταν δηλαδή οι προσευχές ενός προσώπου γίνονται για λογαριασμό ενός άλλου ατόμου, σε διπλές τυφλές μελέτες. Μια ομάδα ανθρώπων δέχονται την προσευχή από άλλους, ενώ σε μια δεύτερη ομάδα δε γίνεται η «υπηρεσία» της προσευχής. Ούτε οι ασθενείς ούτε και οι γιατροί ή οι διαχειριστές της μελέτης συνήθως γνωρίζουν ποιος είναι σε ποια ομάδα. Οι άνθρωποι που κάνουν την προσευχή, οι μεσολαβητές, προσλαμβάνονται σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο και προσεύχονται για τους ανθρώπους που είναι στη μελέτη από μερικές έως πολλές φορές.

Μια τέτοια μελέτη διενεργήθηκε από την Mayo Clinic σε 799 ασθενείς που βρίσκονταν σε  στεφανιαία μονάδα εντατικής θεραπείας (Aviles et al., 2001). Κατά την έξοδο τους οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διεξήχθη από πέντε άτομα ανά ασθενή, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για 26 εβδομάδες. Το αποτέλεσμα έδειξε πως δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων και άρα ότι η μεσολαβητική προσευχή δεν επηρεάζει τη συγκεκριμένη μελέτη. Σε αντίθετα αποτελέσματα κατέληξε μελέτη που δημοσιεύτηκε την ίδια χρονιά που πραγματοποιήθηκε σε 3393 ασθενείς που είχαν μικροβιαιμία (παρουσία μικροοργανισμών στο αίμα, η οποία ανιχνεύεται με την καλλιέργεια του αίματος) (Leibovici, 2001). Ο συγκεκριμένος ερευνητής διαπίστωσε ότι τα άτομα της ομάδας για τα οποία υπήρχε μεσολαβητική προσευχή είχαν την τάση να παραμείνουν στο νοσοκομείο για λιγότερο χρόνο καθώς και ότι ο πυρετός που είχαν εξαιτίας της μικροβιαιμίας είχε μικρότερη διάρκεια σε σχέση με την άλλη ομάδα. Ξεδιπλώνοντας τα θετικά ευρήματα της προσευχής, μια ενδιαφέρουσα μελέτη παρουσιάστηκε το 2006 με αντικείμενα μελέτης τους γαλάγους (μικρά, νυκτόβια πρωτεύοντα ζώα που ενδημούν στην Αφρική) (Lesniak, 2006). Συγκεκριμένα, 22 γαλάγοι (Otolemur garnettii) με τραύματα που προέκυψαν από συμπεριφορές χρόνιου αυτοτραυματισμού, τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διήρκησε 4 εβδομάδες. Και οι δύο ομάδες λάμβαναν επιπλέον L-τρυπτοφάνη (απαραίτητο αμινοξύ για την παραγωγή διάφορων πρωτεϊνών από το σώμα). Στα συμπεράσματα βρέθηκε ότι τα ζώα που ήταν στην ομάδα της προσευχής είχαν μεγαλύτερη μείωση του μεγέθους της πληγής και μια μεγαλύτερη βελτίωση σε αιματολογικές παραμέτρους από τα ζώα ελέγχου. Αυτή η μελέτη είναι σημαντική, διότι διεξήχθη σε μη ανθρώπινα είδη. Ως εκ τούτου, η πιθανότητα ενός φαινομένου placebo καταργείται. Τέλος, μια πρόσφατη μετα-ανάλυση (στατιστική επεξεργασία διεθνώς αναγνωρισμένη ως το υψηλότερο πρότυπο της τεκμηριωμένη ιατρικής – evidence-based medicine) 10 προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών σχετικά με την προσευχή περιελάμβανε πάνω από 7.000 ασθενείς (Roberts et al., 2010). Μερικές από αυτές τις μελέτες έδειξαν ότι η μεσολαβητική προσευχή έχει όφελος, ενώ άλλες πως δεν είχε κάποιο αποτέλεσμα. Το συμπέρασμα των συγγραφέων ήταν ότι δεν υπάρχει κάποια αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η προσευχή μειώνει τις χειρουργικές επιπλοκές ή ότι βελτιώνει τα ποσοστά θνησιμότητας.

Όλες οι μελέτες και κυρίως αυτές που αμφισβητούν την δύναμη της προσευχής μετά τη δημοσίευση τους δέχονται πολλαπλές κριτικές τόσο στο σχεδιασμό τους όσο και στα αποτελέσματα που παραθέτουν. Και είναι λογικό αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι η έννοια της προσευχής, και συνεπώς της πίστης, είναι μια απόλυτα προσωπική διαδικασία και δε μπορεί να μετρηθεί (βάση της γνώσης που έχουμε σήμερα) η ένταση της, ο προορισμός της και το περιεχόμενο που της δίνουμε κάθε φορά. Οι ερμηνείες που μπορούν να δοθούν είναι αμέτρητες και μέχρι τώρα η επιστήμη δε δύναται να δώσει μια και μοναδική απάντηση για τη δύναμη και το ρόλο που έχει η προσευχή στη ζωή του ανθρώπου. Γιατί πριν απαντηθεί οριστικά αυτό το ερώτημα πρέπει να δοθούν άλλες απαντήσεις για τη σχέση θεού – ανθρώπου. Έτσι λοιπόν, μέχρι να γίνει αυτό η επιστημονική βάση για την προσευχή δεν είναι σταθερή.

Αυτό που μπορούμε να έχουμε ως τώρα για μια πιθανή απόδειξη είναι μονάχα παραδείγματα ότι η προσευχή κάπως με κάποιο τρόπο βοηθά. Μια βοήθεια που δε σχετίζεται με θρησκείες (Helming, 2011), αλλά ούτε και με τη βαρύτητα της ασθένειας (Helming, 2011; Johnson et al., 2009; Shinoura et al., 2010). Βέβαια, η αναζήτηση της αλήθειας ποτέ δεν πρέπει να σταματά σε οποιοδήποτε ζήτημα. Μέχρι τότε όμως, η προσευχή φανερώνει –από οποιαδήποτε οπτική και αν το εξετάσει κάποιος– πως έχει θετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου. Και αν όχι θετική, τουλάχιστον δεν τον επηρεάζει αρνητικά.

Για αυτό, την επόμενη φορά που κάποιος νιώσει την ανάγκη να προσευχηθεί στο θεό του, ας το κάνει με απελευθερωμένη τη λογική του. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει πλούσια γνώση για τη συγκεκριμένη διαδικασία, αφού και η επιστήμη δε γνωρίζει!

Διαβάστε επίσης:
Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος…

Αναφορές:
Ader, R., Felten, D. L., & Cohen, N. (1991). Psychoneuroimmunology. San Diego: Academic Press.

Aviles, J. M., Whelan, S. E., Hernke, D. A., Williams, B. A., Kenny, K. E., O’Fallon, W. M., & Kopecky, S. L. (2001). Intercessory prayer and cardiovascular disease progression in a coronary care unit population: a randomized controlled trial. Mayo Clinic Proceedings. Mayo Clinic, 76(12), 1192–1198. doi:10.4065/76.12.1192

Helming, M. B. (2011). Healing through prayer: a qualitative study. Holistic Nursing Practice, 25(1), 33–44. doi:10.1097/HNP.0b013e3181fe2697

Johnson, M. E., Dose, A. M., Pipe, T. B., Petersen, W. O., Huschka, M., Gallenberg, M. M., Peethambaram, P., et al. (2009). Centering prayer for women receiving chemotherapy for recurrent ovarian cancer: a pilot study. Oncology Nursing Forum, 36(4), 421–428. doi:10.1188/09.ONF.421-428

Leibovici, L. (2001). Effects of remote, retroactive intercessory prayer on outcomes in patients with bloodstream infection: randomised controlled trial. BMJ (Clinical Research Ed.), 323(7327), 1450–1451.

Lesniak, K. T. (2006). The effect of intercessory prayer on wound healing in nonhuman primates. Alternative Therapies in Health and Medicine, 12(6), 42–48.

Levin, J. S., & Vanderpool, H. Y. (1989). Is religion therapeutically significant for hypertension? Social Science & Medicine (1982), 29(1), 69–78.

Marwick, C. (1995). Should physicians prescribe prayer for health? Spiritual aspects of well-being considered. JAMA: The Journal of the American Medical Association, 273(20), 1561–1562.

Roberts, L., Ahmed, I., Hall, S., & Davison, A. (2010). Intercessory prayer for the alleviation of ill health. The Cochrane Library. John Wiley & Sons, Ltd.
Retrieved from http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD000368.pub3/abstract

Shinoura, N., Onodera, T., Kurokawa, K., Tsukada, M., Yamada, R., Tabei, Y., Koizumi, T., et al. (2010). Damage of left temporal lobe resulting in conversion of speech to Sutra, a Buddhist prayer stored in the right hemisphere. Neurocase, 16(4), 317–320. doi:10.1080/13554790903559689

Strawbridge, W. J., Cohen, R. D., Shema, S. J., & Kaplan, G. A. (1997). Frequent attendance at religious services and mortality over 28 years. American Journal of Public Health, 87(6), 957–961.

The post Προσευχή: μια ανώτερη διαδικασία ή ένα αντικειμενικό εργαλείο για την ενίσχυση της υγείας μας; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο

Κατά την διάρκεια της ζωή μας, μαθαίνουμε πως είναι σημαντικό να φροντίζουμε. Φροντίζουμε τα παιδιά μας, τους γονείς μας, τα κατοικίδια μας, τον κήπο μας, το σπίτι μας, τα παλιά μας αντικείμενα, οτιδήποτε νιώθουμε πως χρειάζεται την βοήθεια και την υποστήριξη μας. Μέσα σε όλα αυτά, πολλές φορές ξεχνάμε τον ίδιο μας τον εαυτό.

Η αυτοφροντίδα ως έννοια πλέον όχι μόνο άγνωστη δεν μας είναι, αλλά συχνά αποτελεί και το επίκεντρο όλων των συζητήσεων. Φράσεις, όπως “Μη ξεχνάς να φροντίζεις τον εαυτό σου.”, “Η αυτοφροντίδα πρέπει να σου γίνει τρόπος ζωής.”, έχουν μπει στο λεξιλόγιο μας. Έχουν μπει, όμως, πραγματικά στη ζωή μας και αν ναι, πως το αντιλαμβανόμαστε;

Αρχικά, ας ξεκινήσουμε με το να κάνουμε πιο ξεκάθαρο τι ΔΕΝ είναι αυτοφροντίδα:

– Να φερόμαστε εγωκεντρικά, να επευφημούμε συνεχώς τον εαυτό μας μπροστά σε άλλους, να απομονονώμαστε, να λέμε συνέχεια όχι. Αυτοφροντίδα δεν σημαίνει μαθαίνω να φροντίζω τον εαυτό μου για να μείνω μόνος, αλλά μαθαίνω να φροντίζω τον εαυτό μου για να σχετίζομαι αποτελεσματικά με τους άλλους, για να δημιουργώ σημαντικές σχέσεις ζωής.

– Να κάνουμε ό,τι κάνουν οι άλλοι. Η αυτοφροντίδα είναι μία μοναδική, εξατομικευμένη εμπειρία. Αυτό που χρειάζεται ο άλλος δεν σημαίνει πάντα πως το έχουμε ανάγκη και εμείς. Είναι καλό σε αυτήν την περίπτωση να θέσεις στον εαυτό σου την εξής ερώτηση; “Πως θα με φρόντιζα σήμερα αν εγώ ήμουν γονέας του εαυτού μου; Τι είδους φροντίδα θα επέλεγα για τις δικές μου ανάγκες;”

– Αυτοφροντίδα δεν είναι να περιποιείσαι αποκλειστικά το “έξω” σου. Θα ακούσουμε πολύ συχνά φράσεις όπως “πήγα για μασάζ, πήγα κομμωτήριο, πήρα ένα καινούριο ρούχο, άρα με φρόντισα.” Αυτές τις ονομάζουμε ισχνές δόσεις αυτοφροντίδας που λειτουργούν συμπληρωματικά με την περιποίηση του μέσα μας, σε καμία περίπτωση όμως, μεμονωμένα.

– Αυτοφροντίδα δεν είναι να έχω συνεχώς στο μυαλό μου πως θα με φροντίσω, ο,τι πρέπει να με φροντίσω, ότι δεν με φρόντισα τόσο καιρό, σκέψεις που μας οδηγούν συχνά σε άγχος και καταθλιπτικά συναισθήματα. Η αυτοφροντίδα δεν προγραμματίζεται πάντα, είναι τρόπος ζωής που μαθαίνουμε να αυτοματοποιούμε.

Η αυτοφροντίδα αφορά πέντε σημαντικές διαστάσεις που αφορούν το σωματικό, το πνευματικό, το συναισθηματικό, το κοινωνικό και το υπαρξιακό μας κομμάτι.

Αυτά τα πεδία φροντίζουμε, αυτά τα πεδία προσπαθούμε να φέρουμε σε αρμονία.

Τα καθημερινά μας, λοιπόν ερωτήματα που θα αφορούν την αυτοφροντίδα διαμορφώνονται ως εξής:

1. Τι έκανα για το σώμα μου τον τελευταίο μήνα, τι μηνύματα μου στέλνει; Που ακριβώς πονάω και τι θέλει να μου πει με αυτό;

2. Πως προστάτεψα σήμερα τον συναισθηματικό μου κόσμο; Που εξέφρασα τα συναισθήματα μου; Ποιος τα αγκάλιασε πραγματικά; Πόσα όχι ή ναι χρειάστηκε να πω; Ποιος με άκουσε πραγματικά; Πως αισθάνομαι τώρα;

3. Τι άκουσα, τι διάβασα, τι σκέφτηκα που με εξέλιξε και σήμερα; Πως ένιωσα ηρεμία; Ποιους ανθρώπους συνάντησα την τελευταία εβδομάδα και τι είδους συζητήσεις κάναμε; Ποιες θεματικές άγγιξα που με συνεπήραν;

4. Πόσα άτομα συνάντησα αυτόν τον μήνα; Πως νιώθω ότι οι άλλοι σκέφτονται για εμένα; Ποια είναι τα υποστηρικτικά μου συστήματα;

5. Πώς σκέφτομαι για την ζωή και το μέλλον μου; Πώς θα όριζα την ευτυχία; Νιώθω πραγματικά ευτυχισμένος αυτή την περίοδο;

Τέλος, οφείλω να σου προτείνω κάποιούς τρόπους αυτοφροντίδας που ίσως να μην έχεις σκεφτεί μέχρι σήμερα. Μη ξεχνάς πως και εσύ έχεις το δικαίωμα να απορρίψεις αυτούς τους τρόπους αν δεν σου κάνουν ή αν δεν σου αρέσουν. Η αυτοφροντίδα θα είναι πάντα δική σου επιλογή, ευτυχώς! Θα ξεκινάει από εσένα για εσένα και θα καταλήγει πάντα σε ένα συναίσθημα, αυτό της εσωτερικής πληρότητας.

4 tips αυτοφροντίδας:

1. Πρόσθεσε την απλότητα στη ζωή σου. Πολύ νερό, αφαίρεση παλιών και αχρησιμοποίητων αντικειμένων στο σπίτι, έκφρασης αγάπης με ένα σημείωμα στον σύντροφό σου.

2. Μη γεμίζεις με πολλά αντικείμενα την ζωή σου. Πέταξε και τα βαριά συναισθήματα. Αναλογίσου πάνω στο συναίσθημα της ντροπής και της ενοχής. Τι σου τα προκαλεί και με ποιόν τρόπο τα συντηρείς; Αναλογίσου ποια ενοχικά άτομα γνωρίζεις ή έχεις στη ζωή σου που δεν σου κάνουν καλό.

3. Ξεκίνησε κάποιο είδος διαλογισμού. Παρατήρησε αν έχεις μάθει να αναπνέεις σωστά, κυρίως όμως αν αντέχεις τις σιωπές μέσα στην ημέρα σου.

4. Επισκέψου έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Για να εκφραστείς, να ακουστείς, να σε ακούσεις, να βρεις νέους δρόμους που θα διαχειρίζεσαι όλα εκείνα που σε δυσκολεύουν.

Μη ξεχνάς να γεμίζεις το ποτήρι της αυτοφροντίδας σου!

Πηγή: The Psy Trap

The post Αυτοφροντίδα – Σιγουρέψου αν την κάνεις σωστά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.