Από τον Στέλιο Κυμπουρόπουλο

Πολύ συχνά οι πατέρες της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας στην Ελλάδα χρησιμοποιούν την έκφραση «Παιδί μου, κάνε μια προσευχή και ο Θεός θα σε ακούσει και θα σε βοηθήσει» ώστε να ενισχύσουν τους πιστούς τους και τους ανθρώπους που προσέρχονται στους ναούς, να αντιμετωπίσουν την αγωνία της καθημερινότητας καθώς και σοβαρά προβλήματα που τους επιφυλάσσει η ζωή. Έτσι, η προσευχή χρησιμοποιείται σαν ένα ανώτερο πνευματικό «εργαλείο» για να φέρει την ελπίδα και τη χαρά πως τα πράγματα θα αλλάξουν.

Αυτή η πρακτική όμως, δεν ασκείται μόνο από τους χριστιανούς ορθόδοξους Πατέρες. Κάθε θρησκεία και λατρευτική πίστη, από τις περισσότερο διαδεδομένες μέχρι και τις πιο πρωτόγονες, έχουν ως θεμέλιο άξονα την προσευχή. Μια προσευχή που μπορεί να γίνει είτε κάτω από μια τυπική διαδικασία και έχει αρχή κορύφωση και τέλος είτε μια πιο ελεύθερη προσέγγιση κάτι σαν διάλογος – επαφή μεταξύ του προσώπου που προσεύχεται με το θεό ή με το Θεό. Με το σκεπτικό αυτό η προσευχή χτίζει τις σχέσεις θεού – ανθρώπου, προσδιορίζει το θεό και αποτελεί ένα όπλο για να ξεπεραστούν οι πειρασμοί.

Μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των «πειρασμών» ανήκουν και τα θέματα της υγείας. Η διαταραχή της υγείας με μια αρρώστια αποτελεί σύμφωνα με τις διδαχές των θρησκειών μια πρόκληση, ένα μάθημα, μια τιμωρία για τον άνθρωπο που την παθαίνει, ενώ με τη βοήθεια της προσευχής επέρχεται ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Όπως φαίνεται, η προσευχή και η άσκηση της ιατρικής εμπλέκονται πολύ συχνά για την αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς. Με το άρθρο στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Journal of the American Medical Association (JAMA) «μπορούν οι ιατροί να συστήνουν στους ασθενείς τους να προσεύχονται με σκοπό μια καλύτερη υγεία;» (Marwick, 1995) ξεκίνησε μια αναζήτηση με άγνωστο προορισμό. Η προσευχή, ως διαδικασία πίστης και λατρείας μιας ανώτερης οντότητας, επιτελεί μια ανώτερη λειτουργία ή έχει μονάχα μια θετική επίδραση μέσω της αυθυποβολής που ασκεί ο ίδιος ο άνθρωπος στον εαυτό του; Από τότε και μέχρι σήμερα, η επιστήμη θέτει την προσευχή σα μια άλλη πιθανή θεραπευτική μέθοδο θεραπείας. Άραγε ισχύει αυτή η άποψη;

Πολλές έρευνες και κλινικές μελέτες έχουν διεξαχθεί για να αξιολογηθεί η αξία της προσευχής στη ζωή, και πιο συγκεκριμένα, στην υγεία του ανθρώπου. Τα αποτελέσματα… αντικρουόμενα. Από πολύ νωρίς έχει συσχετιστεί η ωφελιμότητα της αυτο-προσευχής (το ίδιο άτομο προσεύχεται για τον εαυτό του) με έμμεσους και βιολογικούς παράγοντες ή μηχανισμούς. Φαίνεται πως η ευεργετική της επίδραση οφείλεται (1) σε μια συμπεριφορά βασισμένη σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, (2) στην ενισχυμένη κοινωνική στήριξη, (3) στην ελάττωση του άγχους, (4) αλλά και στην ψυχοδυναμική της πίστης (Levin & Vanderpool, 1989; Strawbridge et al., 1997).

Από την άλλη, έχει γνωστοποιηθεί πως όταν το ίδιο το άτομο προσεύχεται ή γνωρίζει ότι κάποιος προσεύχεται για αυτόν αυτόματα διεγείρεται το ανοσοενδοκρινολογικό του σύστημα.

Τόσο η ψυχοφυσιολογία όσο και η ψυχοανοσολογία (δηλαδή η μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ψυχολογικών διεργασιών και του νευρικού και ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπινου σώματος) έχουν αποδείξει την επίδραση των συναισθημάτων και των συγκινήσεων επάνω στην λειτουργία του οργανισμού (Ader, Felten, & Cohen, 1991). Με το σκεπτικό αυτό, για να ξεπεράσουν οι επιστήμονες τα τεχνικά «προβλήματα» που προκύπτουν από την αυτο-προσευχή, με σκοπό να αυξήσουν την αντικειμενικότητα των αποτελεσμάτων τους, ξεκίνησαν να μελετούν, ιδιαίτερα μετά το 2000, την επιρροή που έχει η προσευχή στην υγεία με τη διαδικασία της μεσολαβητικής προσευχής, όταν δηλαδή οι προσευχές ενός προσώπου γίνονται για λογαριασμό ενός άλλου ατόμου, σε διπλές τυφλές μελέτες. Μια ομάδα ανθρώπων δέχονται την προσευχή από άλλους, ενώ σε μια δεύτερη ομάδα δε γίνεται η «υπηρεσία» της προσευχής. Ούτε οι ασθενείς ούτε και οι γιατροί ή οι διαχειριστές της μελέτης συνήθως γνωρίζουν ποιος είναι σε ποια ομάδα. Οι άνθρωποι που κάνουν την προσευχή, οι μεσολαβητές, προσλαμβάνονται σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο και προσεύχονται για τους ανθρώπους που είναι στη μελέτη από μερικές έως πολλές φορές.

Μια τέτοια μελέτη διενεργήθηκε από την Mayo Clinic σε 799 ασθενείς που βρίσκονταν σε  στεφανιαία μονάδα εντατικής θεραπείας (Aviles et al., 2001). Κατά την έξοδο τους οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διεξήχθη από πέντε άτομα ανά ασθενή, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για 26 εβδομάδες. Το αποτέλεσμα έδειξε πως δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων και άρα ότι η μεσολαβητική προσευχή δεν επηρεάζει τη συγκεκριμένη μελέτη. Σε αντίθετα αποτελέσματα κατέληξε μελέτη που δημοσιεύτηκε την ίδια χρονιά που πραγματοποιήθηκε σε 3393 ασθενείς που είχαν μικροβιαιμία (παρουσία μικροοργανισμών στο αίμα, η οποία ανιχνεύεται με την καλλιέργεια του αίματος) (Leibovici, 2001). Ο συγκεκριμένος ερευνητής διαπίστωσε ότι τα άτομα της ομάδας για τα οποία υπήρχε μεσολαβητική προσευχή είχαν την τάση να παραμείνουν στο νοσοκομείο για λιγότερο χρόνο καθώς και ότι ο πυρετός που είχαν εξαιτίας της μικροβιαιμίας είχε μικρότερη διάρκεια σε σχέση με την άλλη ομάδα. Ξεδιπλώνοντας τα θετικά ευρήματα της προσευχής, μια ενδιαφέρουσα μελέτη παρουσιάστηκε το 2006 με αντικείμενα μελέτης τους γαλάγους (μικρά, νυκτόβια πρωτεύοντα ζώα που ενδημούν στην Αφρική) (Lesniak, 2006). Συγκεκριμένα, 22 γαλάγοι (Otolemur garnettii) με τραύματα που προέκυψαν από συμπεριφορές χρόνιου αυτοτραυματισμού, τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διήρκησε 4 εβδομάδες. Και οι δύο ομάδες λάμβαναν επιπλέον L-τρυπτοφάνη (απαραίτητο αμινοξύ για την παραγωγή διάφορων πρωτεϊνών από το σώμα). Στα συμπεράσματα βρέθηκε ότι τα ζώα που ήταν στην ομάδα της προσευχής είχαν μεγαλύτερη μείωση του μεγέθους της πληγής και μια μεγαλύτερη βελτίωση σε αιματολογικές παραμέτρους από τα ζώα ελέγχου. Αυτή η μελέτη είναι σημαντική, διότι διεξήχθη σε μη ανθρώπινα είδη. Ως εκ τούτου, η πιθανότητα ενός φαινομένου placebo καταργείται. Τέλος, μια πρόσφατη μετα-ανάλυση (στατιστική επεξεργασία διεθνώς αναγνωρισμένη ως το υψηλότερο πρότυπο της τεκμηριωμένη ιατρικής – evidence-based medicine) 10 προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών σχετικά με την προσευχή περιελάμβανε πάνω από 7.000 ασθενείς (Roberts et al., 2010). Μερικές από αυτές τις μελέτες έδειξαν ότι η μεσολαβητική προσευχή έχει όφελος, ενώ άλλες πως δεν είχε κάποιο αποτέλεσμα. Το συμπέρασμα των συγγραφέων ήταν ότι δεν υπάρχει κάποια αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η προσευχή μειώνει τις χειρουργικές επιπλοκές ή ότι βελτιώνει τα ποσοστά θνησιμότητας.

Όλες οι μελέτες και κυρίως αυτές που αμφισβητούν την δύναμη της προσευχής μετά τη δημοσίευση τους δέχονται πολλαπλές κριτικές τόσο στο σχεδιασμό τους όσο και στα αποτελέσματα που παραθέτουν. Και είναι λογικό αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι η έννοια της προσευχής, και συνεπώς της πίστης, είναι μια απόλυτα προσωπική διαδικασία και δε μπορεί να μετρηθεί (βάση της γνώσης που έχουμε σήμερα) η ένταση της, ο προορισμός της και το περιεχόμενο που της δίνουμε κάθε φορά. Οι ερμηνείες που μπορούν να δοθούν είναι αμέτρητες και μέχρι τώρα η επιστήμη δε δύναται να δώσει μια και μοναδική απάντηση για τη δύναμη και το ρόλο που έχει η προσευχή στη ζωή του ανθρώπου. Γιατί πριν απαντηθεί οριστικά αυτό το ερώτημα πρέπει να δοθούν άλλες απαντήσεις για τη σχέση θεού – ανθρώπου. Έτσι λοιπόν, μέχρι να γίνει αυτό η επιστημονική βάση για την προσευχή δεν είναι σταθερή.

Αυτό που μπορούμε να έχουμε ως τώρα για μια πιθανή απόδειξη είναι μονάχα παραδείγματα ότι η προσευχή κάπως με κάποιο τρόπο βοηθά. Μια βοήθεια που δε σχετίζεται με θρησκείες (Helming, 2011), αλλά ούτε και με τη βαρύτητα της ασθένειας (Helming, 2011; Johnson et al., 2009; Shinoura et al., 2010). Βέβαια, η αναζήτηση της αλήθειας ποτέ δεν πρέπει να σταματά σε οποιοδήποτε ζήτημα. Μέχρι τότε όμως, η προσευχή φανερώνει –από οποιαδήποτε οπτική και αν το εξετάσει κάποιος– πως έχει θετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου. Και αν όχι θετική, τουλάχιστον δεν τον επηρεάζει αρνητικά.

Για αυτό, την επόμενη φορά που κάποιος νιώσει την ανάγκη να προσευχηθεί στο θεό του, ας το κάνει με απελευθερωμένη τη λογική του. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει πλούσια γνώση για τη συγκεκριμένη διαδικασία, αφού και η επιστήμη δε γνωρίζει!

Διαβάστε επίσης:
Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος…

Αναφορές:
Ader, R., Felten, D. L., & Cohen, N. (1991). Psychoneuroimmunology. San Diego: Academic Press.

Aviles, J. M., Whelan, S. E., Hernke, D. A., Williams, B. A., Kenny, K. E., O’Fallon, W. M., & Kopecky, S. L. (2001). Intercessory prayer and cardiovascular disease progression in a coronary care unit population: a randomized controlled trial. Mayo Clinic Proceedings. Mayo Clinic, 76(12), 1192–1198. doi:10.4065/76.12.1192

Helming, M. B. (2011). Healing through prayer: a qualitative study. Holistic Nursing Practice, 25(1), 33–44. doi:10.1097/HNP.0b013e3181fe2697

Johnson, M. E., Dose, A. M., Pipe, T. B., Petersen, W. O., Huschka, M., Gallenberg, M. M., Peethambaram, P., et al. (2009). Centering prayer for women receiving chemotherapy for recurrent ovarian cancer: a pilot study. Oncology Nursing Forum, 36(4), 421–428. doi:10.1188/09.ONF.421-428

Leibovici, L. (2001). Effects of remote, retroactive intercessory prayer on outcomes in patients with bloodstream infection: randomised controlled trial. BMJ (Clinical Research Ed.), 323(7327), 1450–1451.

Lesniak, K. T. (2006). The effect of intercessory prayer on wound healing in nonhuman primates. Alternative Therapies in Health and Medicine, 12(6), 42–48.

Levin, J. S., & Vanderpool, H. Y. (1989). Is religion therapeutically significant for hypertension? Social Science & Medicine (1982), 29(1), 69–78.

Marwick, C. (1995). Should physicians prescribe prayer for health? Spiritual aspects of well-being considered. JAMA: The Journal of the American Medical Association, 273(20), 1561–1562.

Roberts, L., Ahmed, I., Hall, S., & Davison, A. (2010). Intercessory prayer for the alleviation of ill health. The Cochrane Library. John Wiley & Sons, Ltd.
Retrieved from http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD000368.pub3/abstract

Shinoura, N., Onodera, T., Kurokawa, K., Tsukada, M., Yamada, R., Tabei, Y., Koizumi, T., et al. (2010). Damage of left temporal lobe resulting in conversion of speech to Sutra, a Buddhist prayer stored in the right hemisphere. Neurocase, 16(4), 317–320. doi:10.1080/13554790903559689

Strawbridge, W. J., Cohen, R. D., Shema, S. J., & Kaplan, G. A. (1997). Frequent attendance at religious services and mortality over 28 years. American Journal of Public Health, 87(6), 957–961.

The post Προσευχή: μια ανώτερη διαδικασία ή ένα αντικειμενικό εργαλείο για την ενίσχυση της υγείας μας; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο

Κατά την διάρκεια της ζωή μας, μαθαίνουμε πως είναι σημαντικό να φροντίζουμε. Φροντίζουμε τα παιδιά μας, τους γονείς μας, τα κατοικίδια μας, τον κήπο μας, το σπίτι μας, τα παλιά μας αντικείμενα, οτιδήποτε νιώθουμε πως χρειάζεται την βοήθεια και την υποστήριξη μας. Μέσα σε όλα αυτά, πολλές φορές ξεχνάμε τον ίδιο μας τον εαυτό.

Η αυτοφροντίδα ως έννοια πλέον όχι μόνο άγνωστη δεν μας είναι, αλλά συχνά αποτελεί και το επίκεντρο όλων των συζητήσεων. Φράσεις, όπως “Μη ξεχνάς να φροντίζεις τον εαυτό σου.”, “Η αυτοφροντίδα πρέπει να σου γίνει τρόπος ζωής.”, έχουν μπει στο λεξιλόγιο μας. Έχουν μπει, όμως, πραγματικά στη ζωή μας και αν ναι, πως το αντιλαμβανόμαστε;

Αρχικά, ας ξεκινήσουμε με το να κάνουμε πιο ξεκάθαρο τι ΔΕΝ είναι αυτοφροντίδα:

– Να φερόμαστε εγωκεντρικά, να επευφημούμε συνεχώς τον εαυτό μας μπροστά σε άλλους, να απομονονώμαστε, να λέμε συνέχεια όχι. Αυτοφροντίδα δεν σημαίνει μαθαίνω να φροντίζω τον εαυτό μου για να μείνω μόνος, αλλά μαθαίνω να φροντίζω τον εαυτό μου για να σχετίζομαι αποτελεσματικά με τους άλλους, για να δημιουργώ σημαντικές σχέσεις ζωής.

– Να κάνουμε ό,τι κάνουν οι άλλοι. Η αυτοφροντίδα είναι μία μοναδική, εξατομικευμένη εμπειρία. Αυτό που χρειάζεται ο άλλος δεν σημαίνει πάντα πως το έχουμε ανάγκη και εμείς. Είναι καλό σε αυτήν την περίπτωση να θέσεις στον εαυτό σου την εξής ερώτηση; “Πως θα με φρόντιζα σήμερα αν εγώ ήμουν γονέας του εαυτού μου; Τι είδους φροντίδα θα επέλεγα για τις δικές μου ανάγκες;”

– Αυτοφροντίδα δεν είναι να περιποιείσαι αποκλειστικά το “έξω” σου. Θα ακούσουμε πολύ συχνά φράσεις όπως “πήγα για μασάζ, πήγα κομμωτήριο, πήρα ένα καινούριο ρούχο, άρα με φρόντισα.” Αυτές τις ονομάζουμε ισχνές δόσεις αυτοφροντίδας που λειτουργούν συμπληρωματικά με την περιποίηση του μέσα μας, σε καμία περίπτωση όμως, μεμονωμένα.

– Αυτοφροντίδα δεν είναι να έχω συνεχώς στο μυαλό μου πως θα με φροντίσω, ο,τι πρέπει να με φροντίσω, ότι δεν με φρόντισα τόσο καιρό, σκέψεις που μας οδηγούν συχνά σε άγχος και καταθλιπτικά συναισθήματα. Η αυτοφροντίδα δεν προγραμματίζεται πάντα, είναι τρόπος ζωής που μαθαίνουμε να αυτοματοποιούμε.

Η αυτοφροντίδα αφορά πέντε σημαντικές διαστάσεις που αφορούν το σωματικό, το πνευματικό, το συναισθηματικό, το κοινωνικό και το υπαρξιακό μας κομμάτι.

Αυτά τα πεδία φροντίζουμε, αυτά τα πεδία προσπαθούμε να φέρουμε σε αρμονία.

Τα καθημερινά μας, λοιπόν ερωτήματα που θα αφορούν την αυτοφροντίδα διαμορφώνονται ως εξής:

1. Τι έκανα για το σώμα μου τον τελευταίο μήνα, τι μηνύματα μου στέλνει; Που ακριβώς πονάω και τι θέλει να μου πει με αυτό;

2. Πως προστάτεψα σήμερα τον συναισθηματικό μου κόσμο; Που εξέφρασα τα συναισθήματα μου; Ποιος τα αγκάλιασε πραγματικά; Πόσα όχι ή ναι χρειάστηκε να πω; Ποιος με άκουσε πραγματικά; Πως αισθάνομαι τώρα;

3. Τι άκουσα, τι διάβασα, τι σκέφτηκα που με εξέλιξε και σήμερα; Πως ένιωσα ηρεμία; Ποιους ανθρώπους συνάντησα την τελευταία εβδομάδα και τι είδους συζητήσεις κάναμε; Ποιες θεματικές άγγιξα που με συνεπήραν;

4. Πόσα άτομα συνάντησα αυτόν τον μήνα; Πως νιώθω ότι οι άλλοι σκέφτονται για εμένα; Ποια είναι τα υποστηρικτικά μου συστήματα;

5. Πώς σκέφτομαι για την ζωή και το μέλλον μου; Πώς θα όριζα την ευτυχία; Νιώθω πραγματικά ευτυχισμένος αυτή την περίοδο;

Τέλος, οφείλω να σου προτείνω κάποιούς τρόπους αυτοφροντίδας που ίσως να μην έχεις σκεφτεί μέχρι σήμερα. Μη ξεχνάς πως και εσύ έχεις το δικαίωμα να απορρίψεις αυτούς τους τρόπους αν δεν σου κάνουν ή αν δεν σου αρέσουν. Η αυτοφροντίδα θα είναι πάντα δική σου επιλογή, ευτυχώς! Θα ξεκινάει από εσένα για εσένα και θα καταλήγει πάντα σε ένα συναίσθημα, αυτό της εσωτερικής πληρότητας.

4 tips αυτοφροντίδας:

1. Πρόσθεσε την απλότητα στη ζωή σου. Πολύ νερό, αφαίρεση παλιών και αχρησιμοποίητων αντικειμένων στο σπίτι, έκφρασης αγάπης με ένα σημείωμα στον σύντροφό σου.

2. Μη γεμίζεις με πολλά αντικείμενα την ζωή σου. Πέταξε και τα βαριά συναισθήματα. Αναλογίσου πάνω στο συναίσθημα της ντροπής και της ενοχής. Τι σου τα προκαλεί και με ποιόν τρόπο τα συντηρείς; Αναλογίσου ποια ενοχικά άτομα γνωρίζεις ή έχεις στη ζωή σου που δεν σου κάνουν καλό.

3. Ξεκίνησε κάποιο είδος διαλογισμού. Παρατήρησε αν έχεις μάθει να αναπνέεις σωστά, κυρίως όμως αν αντέχεις τις σιωπές μέσα στην ημέρα σου.

4. Επισκέψου έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Για να εκφραστείς, να ακουστείς, να σε ακούσεις, να βρεις νέους δρόμους που θα διαχειρίζεσαι όλα εκείνα που σε δυσκολεύουν.

Μη ξεχνάς να γεμίζεις το ποτήρι της αυτοφροντίδας σου!

Πηγή: The Psy Trap

The post Αυτοφροντίδα – Σιγουρέψου αν την κάνεις σωστά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Επιμέλεια – Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA, υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Σύμφωνα με έρευνα, μια μικρή βόλτα γύρω από το γραφείο σας, μπορεί να αυξήσει κατακόρυφα τη δημιουργικότητά σας ώστε να  βρείτε την απαραίτητη έμπνευση, να κάνετε την παρουσίαση των πωλήσεων του τριμήνου συναρπαστική και το άρθρο σας στην εφημερίδα καθηλωτικό.

Όλοι μας γνωρίζουμε ότι η άσκηση γενικότερα και το περπάτημα ειδικότερα,  διευκολύνουν τη διαδικασία της σκέψης άμεσα, αλλά και μακροπρόθεσμα. Πολλές έρευνες δείχνουν ότι τόσο τα ζώα όσο και οι άνθρωποι βελτιώνουν τις επιδόσεις τους σε έργα εκτέλεσης και μνήμης μετά από σωματική άσκηση διευκολύνοντας την ικανότητα λήψης αποφάσεων και οργάνωσης της σκέψης.  Παρ’ όλα αυτά έχετε υπόψη σας ότι η παρατεταμένη έντονη άσκηση ενδέχεται να προκαλεί πνευματική κόπωση, οπότε μην επιχειρήσετε να λύσετε ασκήσεις μαθηματικών αφού έχετε τρέξει μαραθώνιο.

Παρά το γεγονός ότι πολλοί δημιουργοί και επιστήμονες έχουν εξαίρει τη συνεισφορά των περιπάτων στη δημιουργικότητά τους, δεν υπήρξαν ως σήμερα επαρκείς μελέτες που να συνδέουν το περπάτημα με τη δημιουργικότητα.

Ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Stanford αποφάσισαν πρόσφατα να εξετάσουν την πιθανότητα αιτιακής σχέσης ανάμεσα στο περπάτημα και την αυξημένη δημιουργικότητα, βασιζόμενοι αρχικά σε δικές τους ενδείξεις. Η Marily Oppezzo ήταν τελειόφοιτη στο Stanford όταν μαζί με τον επόπτη της καθηγητή Daniel Schwartz αποφάσισαν να μελετήσουν αν το περπάτημα επηρεάζει τη δημιουργικότητα, ενώ περπατούσαν ψάχνοντας θέματα για τη διπλωματική της εργασία.

Η δόκτωρ σήμερα, Marily Oppezzo με την ενθουσιώδη υποστήριξη του καθηγητή Schwartz συγκέντρωσε προπτυχιακούς φοιτητές ως εθελοντές προκειμένου να διαπιστώσει αν  υπάρχουν διακυμάνσεις στη δημιουργικότητά τους που μπορούν να συσχετιστούν με το περπάτημα. Οι φοιτητές βρέθηκαν σε ένα απλό δωμάτιο επιπλωμένο μόνο με ένα γραφείο και ένα διάδρομο γυμναστικής. Η Δρ Oppezzo ζήτησε από τους φοιτητές να συμπληρώσουν κάποιες δοκιμασίες  δημιουργικότητας που περιλάμβαναν να σκεφτούν όσο το δυνατόν περισσότερες και πιο πρωτότυπες ιδέες για τη χρήση καθημερινών αντικειμένων όπως  για παράδειγμα τα κουμπιά. Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες περπάτησαν στο διάδρομο γυμναστικής σε ρυθμό που επέλεγαν  οι ίδιοι. Ο διάδρομος είχε θέα ένα «γυμνό» τοίχο. Καθώς καθένας από τους φοιτητές περπατούσε στο διάδρομο, επαναλάμβανε τις δοκιμασίες δημιουργικότητας που διαρκούσαν περίπου οκτώ  λεπτά.

Η δημιουργικότητα σχεδόν όλων των εθελοντών που συμμετείχαν στην έρευνα αυξήθηκε όταν περπατούσαν.

Οι περισσότεροι είχαν την ικανότητα να παραγάγουν 60% περισσότερες πρακτικές και καινοτόμες ιδέες για τη χρήση καθημερινών αντικειμένων. Το αποτέλεσμα αυτής της μελέτης θα μπορούσε να είναι ήσσονος σημασίας αν η δημιουργικότητα αυξανόταν μονάχα όσο περπατούσαν οι φοιτητές εθελοντές στην έρευνα γιατί προφανώς κανείς από εμάς δε μπορεί να έχει επαγγελματικές συναντήσεις στο γυμναστήριο. Έτσι, η  Δρ. Oppezzo εξέτασε κατά πόσο τα αποτελέσματα διαρκούσαν μετά το τέλος του περιπάτου βάζοντας μια ομάδα φοιτητών να απαντήσουν σε δυο τεστ με δοκιμασίες το ένα μετά το άλλο και στη συνέχεια τους ζήτησε να κάνουν έναν περίπατο διάρκειας οκτώ λεπτών και μετά να επαναλάβουν τα τεστ.

 Η Δρ. Oppezzo αμφισβήτησε την κυρίαρχη άποψη ότι ο περίπατος πρέπει να είναι στη φύση για να επηρεάσει θετικά τη δημιουργικότητα. Όταν οι φοιτητές εθελοντές της έρευνας έκαναν περιπάτους στο καταπράσινο αλσύλλιο του πανεπιστημίου του Stanford για οκτώ λεπτά, δεν αύξησαν τη δημιουργικότητά τους περισσότερο από ότι όταν έκαναν διάδρομο κοιτώντας ένα άδειο τοίχο στη σχεδόν άδεια αίθουσα όπου διεξαγόταν η έρευνα.

Φαίνεται λοιπόν, πως αυτό που πυροδοτεί τη δημιουργικότητα δεν είναι το φυσικό περιβάλλον ή η αλλαγή σκηνικού αλλά το ίδιο το περπάτημα, η φυσική άσκηση. Η δρ. Oppezzo συμπληρώνει: « Η αύξηση της δημιουργικότητας είναι μια άμεση συνέπεια του περιπάτου και δε σχετίζεται με τα μακροχρόνια οφέλη που η συστηματική άσκηση μπορεί να επιφέρει στον εγκέφαλο. Μπορεί να συσχετίζεται τελικά με το γεγονός ότι μια βόλτα συχνά βελτιώνει τη διάθεση ευνοώντας τη συνθήκη αύξησης της δημιουργικότητας. Ίσως ένας περίπατος να μπορεί να ανανεώσει τη δημιουργική σκέψη και να μειώσει την υπερανάλυση».

Πηγή: The New York Times, April 30, 2014

Σχετική δημοσίευση The Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition, 2014

The post Αυξήστε τη δημιουργικότητά σας, περπατώντας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Ζούζουλα, Κλινική Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, MSc Διασυνδετική Ψυχιατρική, Ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT), Εκπαίδευση στη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) και τη Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια (CFT)

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) συγκαταλέγεται στις πιο επίμονες και λειτουργικά επιβαρυντικές αγχώδεις διαταραχές, καθώς συνδέεται με υψηλά επίπεδα ψυχικής δυσφορίας και σημαντική έκπτωση στη λειτουργικότητα του ατόμου (Ruscio et al., 2017). Πυρήνας της διαταραχής είναι η υπερβολική, χρόνια και δύσκολα ελεγχόμενη ανησυχία, η οποία αφορά συχνά συνηθισμένα θέματα της καθημερινότητας, αλλά βιώνεται με δυσανάλογη ένταση σε σχέση με τις πραγματικές συνθήκες.

Αρχικά, η ΓΑΔ ερμηνεύτηκε μέσα από το πρίσμα των γνωσιακών θεωριών, οι οποίες εστίασαν στον ρόλο των γνωσιακών διαστρεβλώσεων και της δυσλειτουργικής επεξεργασίας πληροφοριών (Beck, 1976). Ωστόσο, μεταγενέστερα θεωρητικά μοντέλα ανέδειξαν τη λειτουργία της ανησυχίας όχι μόνο ως σύμπτωμα, αλλά και ως ενεργό μηχανισμό αποφυγής. Σύμφωνα με το Μοντέλο Αποφυγής της Ανησυχίας που πρότειναν ο Borkovec και οι συνεργάτες του (2004), η παθολογική ανησυχία αποτελεί μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής, μέσω της οποίας το άτομο προσπαθεί να μειώσει τη συναισθηματική ένταση που θα προέκυπτε από την επεξεργασία δυσφορικών συναισθημάτων.

Ο ρόλος της ανησυχίας ως γνωσιακής αποφυγής

Η θεωρία της αποφυγής (Borkovec et al., 2004· Newman et al., 2011) προτείνει ότι η παθολογική ανησυχία, αν και υποκειμενικά δυσάρεστη, λειτουργεί ως μια μορφή «γνωσιακής ασπίδας» που παρέχει στο άτομο βραχυπρόθεσμη προστασία από τη συναισθηματική δυσφορία. Μέσω της συνεχούς ενασχόλησης με πιθανά σενάρια απειλής, το άτομο αποφεύγει την άμεση επαφή με βαθύτερα, επώδυνα συναισθήματα, ενώ ταυτόχρονα καταστέλλει σωματικές αισθήσεις που σχετίζονται με το άγχος. Επιπλέον, η ανησυχία ενισχύει την ψευδαίσθηση ελέγχου και πρόληψης μελλοντικών απειλών, διατηρώντας το άτομο σε ένα πλαίσιο «προετοιμασίας».

Ερευνητικά δεδομένα στηρίζουν αυτή τη λειτουργία της ανησυχίας. Μελέτες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια επεισοδίων ανησυχίας παρατηρείται μείωση της φυσιολογικής διέγερσης, όπως χαμηλότερος καρδιακός ρυθμός και μειωμένη δερματική αγωγιμότητα, κάτι που υποδηλώνει καταστολή της συμπαθητικής δραστηριότητας (Thayer et al., 1996). Επιπλέον, ερευνητικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι τα άτομα με ΓΑΔ βιώνουν λιγότερα σωματικά συμπτώματα άγχους όταν παραμένουν σε γνωσιακή επεξεργασία μέσω της ανησυχίας, σε σύγκριση με όταν εκτίθενται σε απειλητικά νοερά σενάρια ή πραγματικά ερεθίσματα (Vrana et al., 1986). Με άλλα λόγια, η ανησυχία λειτουργεί ως μηχανισμός που περιορίζει τη σωματική διέγερση, καθώς το άτομο επεξεργάζεται την απειλή κυρίως σε γνωσιακό επίπεδο, χωρίς να ενεργοποιείται η τυπική αντίδραση «fight or flight».

Έτσι, η ανησυχία παρέχοντας στιγμιαία ανακούφιση, καθίσταται ιδιαίτερα ανθεκτική με την πάροδο του χρόνου, μακροπρόθεσμα όμως εμποδίζει την ουσιαστική επεξεργασία τραυματικών εμπειριών και διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο της ΓΑΔ (Borkovec et al., 1990 · Tucker et al., 1981).

Θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία

Σύμφωνα με κλινικές μελέτες, τα άτομα με ΓΑΔ τείνουν να υιοθετούν θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία, θεωρώντας την ως μέσο:

• παρακίνησης,
• πρόληψης ή αποφυγής δυσμενών γεγονότων,
• προετοιμασίας για το χειρότερο σενάριο,
• αποτελεσματικότερης επίλυσης προβλημάτων,
• μείωσης της πιθανότητας πραγματοποίησης απειλητικών καταστάσεων,
• καθώς και ως μέσο απόσπασης από πιο έντονα ή επώδυνα συναισθήματα (Borkovec et al., 1995 · Borkovec et al., 1999).

Αυτές οι πεποιθήσεις, ωστόσο, συμβάλλουν στη διατήρηση και τη χρονιότητα της διαταραχής.

Γνωσιακή αποφυγή και συναισθηματική εμπειρία

Πέρα από τις θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία, ο Borkovec και οι συνεργάτες του (2004) πρότειναν ότι το βασικό πρόβλημα στη ΓΑΔ δεν είναι μόνο ο φόβος συγκεκριμένων απειλών, αλλά ένας γενικευμένος φόβος απέναντι στη συναισθηματική εμπειρία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής, μέσω της οποίας το άτομο αποτρέπει την άμεση επαφή με οποιοδήποτε συναίσθημα θα μπορούσε να είναι επώδυνο ή δυσφορικό.

Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει τρεις βασικές περιοχές όπου είναι πιθανό να εκδηλώνεται η αποφυγή:

Ι. Τραύμα του παρελθόντος

Η θεωρία υπογραμμίζει ότι ακόμη και ένα μεμονωμένο τραυματικό γεγονός στην παιδική ηλικία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη της ΓΑΔ. Τραυματικά βιώματα, όπως η απώλεια ενός σημαντικού προσώπου, η σοβαρή ασθένεια, η σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και η έκθεση σε ενδοοικογενειακή ή κοινωνική βία, έχουν συνδεθεί με την εγκαθίδρυση γνωσιακών σχημάτων ευαλωτότητας και βασικών πεποιθήσεων ότι ο κόσμος είναι απρόβλεπτος, επικίνδυνος και μη ελέγξιμος (Beck, 1976· McLaughlin et al., 2010).

Τα σχήματα αυτά, που εσωτερικεύονται σε πρώιμα στάδια της ανάπτυξης, τείνουν να ενεργοποιούνται επανειλημμένα σε μεταγενέστερες εμπειρίες, οδηγώντας το άτομο σε έναν φαύλο κύκλο ανησυχίας και υπερεπαγρύπνησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία μπορεί να ερμηνευθεί ως ένας αμυντικός μηχανισμός, ο οποίος στοχεύει στην αποφυγή της επώδυνης επαφής με τα συναισθήματα που σχετίζονται με το τραύμα, όπως η θλίψη, ο φόβος ή το αίσθημα ανικανότητας (Newman et al., 2011). Αν και η στρατηγική αυτή προσφέρει μια παροδική ψευδαίσθηση ελέγχου και προβλεψιμότητας, το τραυματικό βίωμα παραμένει ανεπεξέργαστο.

Μακροπρόθεσμα, η ανησυχία, αντί να λειτουργεί προστατευτικά, συμβάλλει στη συντήρηση της δυσλειτουργίας, καθώς παρεμποδίζει την επεξεργασία και την ενσωμάτωση του τραύματος. Με τον τρόπο αυτό, διαιωνίζεται η βασική πεποίθηση ότι η αβεβαιότητα και οι πιθανοί κίνδυνοι δεν είναι ανεκτοί ούτε διαχειρίσιμοι. Έτσι, η ανησυχία μετατρέπεται από έναν φαινομενικά προσαρμοστικό μηχανισμό σε έναν κεντρικό παράγοντα διατήρησης και χρονιότητας της ΓΑΔ (Borkovec et al., 2004).

ΙΙ. Πρώιμες σχέσεις με γονείς

Η συμβολή των πρώιμων σχέσεων στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη συνδέεται άμεσα με τη θεωρία του δεσμού του Bowlby (1969/1982). Σύμφωνα με αυτή, ο δεσμός αναφέρεται στη βιολογικά καθορισμένη τάση του παιδιού να αναζητά φροντίδα, ασφάλεια και προστασία από τις βασικές φιγούρες φροντίδας, ιδιαίτερα όταν αντιλαμβάνεται κάποια απειλή από το περιβάλλον του. Όταν η γονεϊκή ανταπόκριση χαρακτηρίζεται από συνέπεια και ευαισθησία, αναπτύσσεται ασφαλής δεσμός, ο οποίος λειτουργεί προστατευτικά για την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη. Αντίθετα, η έλλειψη σταθερής φροντίδας και διαθεσιμότητας του γονέα οδηγεί στη διαμόρφωση ανασφαλών μορφών δεσμού (Ainsworth et al., 1978).

Το άτομο με ανασφαλή δεσμό εσωτερικεύει την εμπειρία ότι οι άλλοι δεν είναι αξιόπιστοι όταν χρειάζεται υποστήριξη, με αποτέλεσμα να υπερεκτιμά τον κίνδυνο και να αισθάνεται ανίκανο να αντιμετωπίσει τις απειλές. Η γνωσιακή αυτή εσωτερίκευση αποτελεί έδαφος για τη δημιουργία βασικών πεποιθήσεων που συνδέονται με την αδυναμία διαχείρισης της αβεβαιότητας. Στην ενήλικη ζωή, αυτές οι πεποιθήσεις εκδηλώνονται με τη μορφή έντονου, γενικευμένου και παρατεταμένου άγχους, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και διατήρηση της ΓΑΔ.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως μια μορφή γνωσιακής «στρατηγικής προετοιμασίας». Αν και στην πραγματικότητα δεν προσφέρει έλεγχο, δίνει στο άτομο την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να προβλέψει ή να αποτρέψει το απρόβλεπτο, μειώνοντας προσωρινά το αίσθημα αβεβαιότητας. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενισχύει την παθολογική ανησυχία, καθώς συντηρεί την ψευδαίσθηση ελέγχου και καθιστά δυσκολότερη την προσαρμογή σε καταστάσεις που δεν μπορούν να ελεγχθούν.

ΙΙΙ. Τωρινές διαπροσωπικές σχέσεις

Οι δυσλειτουργίες που εδραιώνονται μέσα από τις πρώιμες εμπειρίες δεν περιορίζονται στην παιδική ηλικία, αλλά συχνά μεταφέρονται και αναπαράγονται στις ενήλικες διαπροσωπικές σχέσεις. Άτομα με ανασφαλή δεσμό τείνουν να εσωτερικεύουν την πεποίθηση ότι η διατήρηση της αγάπης και της αποδοχής εξαρτάται από την ικανότητά τους να ικανοποιούν τις ανάγκες των άλλων. Έτσι, στις ενήλικες σχέσεις τους, συχνά προσπαθούν να προσαρμόζονται υπερβολικά, να προβλέπουν τις διαθέσεις και τις ανάγκες, και να αποφεύγουν συγκρούσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απόρριψη ή εγκατάλειψη (Cassidy & Shaver, 2016).

Η συνεχής αυτή υπερεπαγρύπνηση οδηγεί σε μοτίβα υπερεμπλοκής, υπερβολικής φροντιστικής συμπεριφοράς και αυξημένης ενσυναίσθησης, που όμως έχουν σημαντικό κόστος για το ίδιο το άτομο. Η προσωπική συναισθηματική ισορροπία και οι ανάγκες του ατόμου παραμελούνται, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η αίσθηση αδυναμίας να αντέξει την αβεβαιότητα που συνοδεύει κάθε σχέση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως στρατηγική προστασίας απέναντι στην πιθανότητα απόρριψης ή απώλειας, προσφέροντας μια προσωρινή ψευδαίσθηση ελέγχου σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο αναβίωσης του παιδικού τραύματος. Αν και μπορεί να ενισχύει προσωρινά την αίσθηση του ελέγχου λοιπόν, μακροπρόθεσμα διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο άγχους, καθώς το άτομο δεν μαθαίνει να αντέχει την αβεβαιότητα και τον κίνδυνο που εμπεριέχουν όλες οι ανθρώπινες σχέσεις.

Καταληκτικά, η ανησυχία στη ΓΑΔ δεν αποτελεί απλώς υπερβολικό φόβο για μελλοντικές απειλές, αλλά μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής που προσφέρει στιγμιαία ανακούφιση, εμποδίζοντας όμως τη συναισθηματική επεξεργασία και τη μακροπρόθεσμη προσαρμογή. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού είναι καθοριστική τόσο για τη θεωρητική ερμηνεία της διαταραχής όσο και για την ανάπτυξη θεραπευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ανεκτικότητας απέναντι στην αβεβαιότητα και τα δύσκολα συναισθήματα.

Βιβλιογραφία

Ainsworth, M. D. S.· Blehar, M. C.· Waters, E.· & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International Universities Press.

Borkovec, T. D.· Robinson, E.· Pruzinsky, T.· & DePree, J. A. (1983). Preliminary exploration of worry: Some characteristics and processes. Behaviour Research and Therapy, 21(1), 9–16. https://doi.org/10.1016/0005-7967(83)90121-3

Borkovec, T. D.· Shadick, R. N.· & Hopkins, M. (1991). The nature of normal and pathological worry. In R. M. Rapee & D. H. Barlow (Eds.), Chronic anxiety: Generalized anxiety disorder and mixed anxiety-depression (pp. 29–51). New York: Guilford Press.

Borkovec, T. D.· & Roemer, L. (1995). Perceived functions of worry among generalized anxiety disorder subjects: Distraction from more emotionally distressing topics? Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 26(1), 25–30. https://doi.org/10.1016/0005-7916(94)00064-S

Borkovec, T. D.· Ray, W. J.· & Stöber, J. (1998). Worry: A cognitive phenomenon intimately linked to affective, physiological, and interpersonal behavioral processes. Cognitive Therapy and Research, 22(6), 561–576. https://doi.org/10.1023/A:1018790003416

Borkovec, T. D., Hazlett-Stevens, H., & Diaz, M. L. (1999). The role of positive beliefs about worry in generalized anxiety disorder and its treatment. Clinical Psychology & Psychotherapy, 6, 126-138.

Borkovec, T. D.· Newman, M. G.· Pincus, A. L.· & Lytle, R. (2002). A component analysis of cognitive-behavioral therapy for generalized anxiety disorder and the role of interpersonal problems. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 70(2), 288–298. https://doi.org/10.1037/0022-006X.70.2.288

Borkovec, T. D.· Alcaine, O. M.· & Behar, E. (2004). Avoidance theory of worry and generalized anxiety disorder. In R. G. Heimberg· C. L. Turk· & D. S. Mennin (Eds.), Generalized anxiety disorder: Advances in research and practice (pp. 77–108). New York: Guilford Press.

Cassidy, J.· & Shaver, P. R. (Eds.). (2016). Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3rd ed.). New York: Guilford Press.

McLaughlin, K. A.· Conron, K. J.· Koenen, K. C.· & Gilman, S. E. (2010). Childhood adversity, adult stressful life events, and risk of past-year psychiatric disorder: A test of the stress sensitization hypothesis in a population-based sample of adults. Psychological Medicine, 40(10), 1647–1658. https://doi.org/10.1017/S0033291709992121

Newman, M. G.· & Llera, S. J. (2011). A novel theory of experiential avoidance in generalized anxiety disorder: A review and synthesis of research supporting a contrast avoidance model of worry. Clinical Psychology Review, 31(3), 371–382. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.01.008

Ruscio, A. M.· Hallion, L. S.· Lim, C. C. W.· Aguilar-Gaxiola, S.· Al-Hamzawi, A.· Alonso, J.· … Kessler, R. C. (2017). Cross-sectional comparison of the epidemiology of DSM-5 generalized anxiety disorder across the globe. JAMA Psychiatry, 74(5), 465–475. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2017.0056

Thayer, J. F.· Friedman, B. H.· & Borkovec, T. D. (1996). Autonomic characteristics of generalized anxiety disorder and worry. Biological Psychiatry, 39(4), 255–266. https://doi.org/10.1016/0006-3223(95)00136-0

Tucker, D. M.· Newman, R. D.· & Silverman, I. (1981). Worry and stress: Autonomic and affective concomitants. Personality and Individual Differences, 2(4), 425–432. https://doi.org/10.1016/0191-8869(81)90052-0

Vrana, S.R., Cuthbert, B.N., & Lang, P.J. (1986). Fear imagery and text processing. Psychophysiology, 23, 247-253.

The post Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή ως στρατηγική αποφυγής τραυματικών εμπειριών appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

The post Ποιες τροφές ενισχύουν την κατάθλιψη appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Δήμητρα Αθανασάκου

Όλοι οι άνθρωποι κάποια στιγμή στην ζωή τους έχουν έρθει σε επαφή με τα δύσκολα σωματικά συμπτώματα του άγχους. Ανεβασμένοι παλμοί, πιθανώς ταχυκαρδία, ένα απροσδιόριστο “σφίξιμο” στο στομάχι ή τον λαιμό, νευρικότητα, επαγρύπνηση. Φυσικά, κανείς δε θέλει να βιώνει άγχος και σχεδόν όλοι προσπαθούμε να το πολεμήσουμε κατά κάποιο τρόπο, δοκιμάζοντας διάφορους τρόπους.

Κάτι που ίσως δεν δοκιμάζουμε, είναι να προσπαθήσουμε, αντί να μαχόμαστε το άγχος, να το καλωσορίσουμε. Πώς θα ήταν άραγε αν, αντί να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να μην είμαστε αγχωμένοι, καταφέρναμε να ακούσουμε το σώμα μας και ίσως να προσπαθήσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτό;

Ζούμε σε έναν κόσμο που όλα γίνονται γρήγορα και δεν έχουμε πολλή αντοχή για ό,τι παίρνει λίγο παραπάνω καιρό. Έτσι, πολλοί άνθρωποι προτιμούν την “γρήγορη” αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μέσω μιας φαρμακευτικής αγωγής, αντί για την έναρξη μιας θεραπευτικής σχέσης. Κάποιες φορές όμως, το ταξίδι της θεραπείας μας δίνει την ευκαιρία να έρθουμε σε μια άλλου είδους επαφή με εμάς. Να μας “ακούσουμε”, να μας γνωρίσουμε και ίσως τελικά να μάθουμε να μας φροντίζουμε. Σχεδόν όλοι μας, έχουμε μάθει πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε σε κάθε κατάσταση κι έχουμε δεκάδες “πρέπει” με τα οποία ζούμε, αλλά πολλές φορές παραμελούμε το ύψιστο πρέπει: αυτό του μαθαίνω να με φροντίζω. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να φροντίσει κανείς τον εαυτό του. Συχνά σκεφτόμαστε μόνο τους υλικούς, αλλά ένας άλλος τρόπος είναι να μάθουμε να παρατηρούμε το σώμα μας και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε τα μηνύματα που μας στέλνει.

Σκεφτόμαστε κάπως διχοτομικά, σαν ο νους και το σώμα να μην συνδέονται. Σαν το σώμα να παθαίνει κάτι και όχι ο νους ή πολλές φορές ακόμα και το ανάποδο. Νους και σώμα συνδέονται, όμως. Έχουμε και είμαστε σώμα, ταυτοχρόνως (Smith-Pickard, 2006) και σε αυτό το σώμα αποτυπώνονται οι σκέψεις, τα συναισθήματά μας, ό,τι συμβαίνει σε κάθε περίοδο της ζωής μας (Storolow, 2016).

Αν πάθει κάτι το χέρι μας, το πόδι μας, το σώμα μας, θα πάμε στον γιατρό για να το δει και ποτέ δεν θα πούμε “είμαι αυτό το σπασμένο χέρι” (Maisel, 2015). Κι όμως, με οποιαδήποτε “ψυχική κατάσταση” φαίνεται να ταυτιζόμαστε πολύ περισσότερο και να γινόμαστε στην ουσία, το όποιο θέμα μας. Ο Eric Maisel (2005) γράφει χαρακτηριστικά: “ενώ αν είμαι γενικά καλά στην υγεία μου, αλλά έχω σπάσει το χέρι μου χέρι και κάποιος με ρωτήσει “τι κάνεις;” θα πω “όλα καλά εκτός από το σπασμένο χέρι”, δεν συμβαίνει το ίδιο σε περιπτώσεις άγχους”, για παράδειγμα. Συνήθως λέμε “είμαι αγχώδης” και αυτό είναι σαν να με καθορίζει κατά κάποιον τρόπο, σε αντίθεση με οτιδήποτε άλλο σωματικό, που δεν με καθορίζει, αλλά απλώς συνυπάρχει μαζί μου.

Το άγχος, εξυπηρετεί έναν πάρα πολύ βασικό σκοπό. Η “μητέρα φύση θέλει να αγχώνεστε”, όπως γράφει και η Meg Selig (2014). Γιατί η μητέρα φύση θέλει να αγχωνόμαστε; Για να μπορούμε να επιβιώνουμε. Το άγχος έχει βοηθήσει τον άνθρωπο να επιβιώσει στη φύση τόσα χρόνια.

Το άγχος είναι που μας προετοιμάζει να ανταποκριθούμε στις απειλές, μας προστατεύει.

Κι ενώ έχουμε εξελιχθεί τόσο πολύ μέσα στα χρόνια, δυστυχώς ο εγκέφαλός μας δεν έχει μάθει να διαχωρίζει ακόμα την πραγματική απειλή από την “φανταστική” απειλή. Έτσι, το σώμα μας, μας προετοιμάζει για την αντίδραση “φυγής ή επίθεσης” (fight or flight) μπροστά στην απειλή, ενώ στην ουσία δεν υπάρχει πραγματική απειλή μπροστά μας, δεν υπάρχει ας πούμε μια αρκούδα. Και όμως! Το ότι δεν βλέπουμε ή δεν αναγνωρίζουμε ή ακόμα το ότι δεν αποδεχόμαστε ότι βιώνουμε μια απειλή, ό,τι κι αν είναι αυτή, δεν σημαίνει ότι το βίωμά μας θα αλλάξει.

Έρευνες δείχνουν ότι αυτό που είναι πραγματικά καταστροφικό, δεν είναι τόσο το ίδιο το άγχος, όσο το πώς οι άνθρωποι το αντιλαμβάνονται. Αν για παράδειγμα, όπως έλεγε η Kelly McGonical (2013) στην καταπληκτική της ομιλία “How to make stress your friend”, κάποιος αντιλαμβάνεται το άγχος ως τη βοήθεια που λαμβάνει από τον οργανισμό του για να αντιμετωπίσει την πρόκληση που έχει μπροστά του, τότε αμέσως αλλάζει η σχέση του με το άγχος. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σταματήσει να έχει άγχος, αλλά το πώς το αντιλαμβάνεται θα είναι πια διαφορετικό.

Με αυτή την έννοια λοιπόν, ίσως έχει ένα νόημα να ακούσουμε “τι μας λέει” το σώμα μας. Τι σημαίνει αυτό το άγχος που βιώνουμε αυτή την στιγμή, με άλλα λόγια.

Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορεί να είναι όταν κάποιος ετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις ή να πάει σε μία συνέντευξη για μια νέα δουλειά. Εκείνη την στιγμή, είναι σημαντικό να καταφέρει να σκεφτεί ότι οι ανεβασμένοι του παλμοί δείχνουν ότι ο οργανισμός του κάνει το καλύτερο που μπορεί για να τον προετοιμάσει για να ανταποκριθεί όσο καλύτερα γίνεται στην πρόκληση την οποία έχει να αντιμετωπίσει! Έτσι, το άγχος γίνεται σύμμαχος στο να επιτύχει αυτό που θέλει!

Όταν υπάρχει μια κατάσταση στην οποία κανείς βιώνει άγχος, θα μπορούσε να προσπαθήσει να κατανοήσει τα εξής:

• Τι είναι πραγματικά αυτό που με αγχώνει;
• Τι νόημα έχει για εμένα, αυτό που συμβαίνει τώρα;
• Ποιοι είναι οι τρόποι που αντιμετωπίζω το άγχος μου;
• Τι θα έκανα αν “άκουγα” το άγχος μου;
• Πώς θα ήταν άραγε αν καλωσόριζα το άγχος μου;

Το να “ακούσει” κανείς το άγχος του, θα μπορούσε να σημαίνει ότι προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει κατά κάποιο τρόπο, το μήνυμα το οποίο στέλνει το σώμα του. Σαφώς, όταν κανείς πονάει, θέλει ο πόνος να σταματήσει. Την ίδια στιγμή, γνωρίζουμε πως βιώνουμε τον κόσμο μέσω του σώματός μας, στο οποίο “αποθηκεύονται” όλες οι εμπειρίες μας κι έτσι τα πάντα καταγράφονται στο σώμα μας. Αν λοιπόν απλώς βιαστούμε να εξαλείψουμε το σύμπτωμα που βιώνουμε (είτε αυτό είναι ταχυκαρδία, είτε κάτι άλλο), ίσως χαθεί η ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με την σοφία που κρύβει το σώμα μας.

Το ίδιο το άγχος αντιμετωπίζεται πολλές φορές ως κάτι που δεν θα έπρεπε να βιώνουμε, όμως αυτό δεν αληθεύει απαραιτήτως. Κι ενώ κάποιες φορές είναι πολύ δύσκολο να δείξουμε ανοχή στο άγχος, είναι σημαντικό, όποτε μπορούμε, να προσπαθήσουμε να “μείνουμε λίγο με αυτό”, να δούμε τι μας λέει για το που βρισκόμαστε τώρα και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε αυτά που πιθανώς έχει να μας  διδάξει. Φυσικά, αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.  Αλλά ίσως ακόμα κι αυτό να είναι εντάξει.

Βιβλιογραφία

Maisel, E. (2015, January 20). Day 18: Not Labeling Emotional Difficulty a Mental Disorder. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/rethinking-psychology/201501/day-18…

McGonigal, K. [TED]. (2013, September 4). How to make stress your friend. [Video file]. Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=RcGyVTAoXEU

Selig, M. (2014, March 11). What’s the First Step Toward Reducing Needless Anxiety?. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/changepower/201403/whats-the-first-…

Smith-Pickard, P. (2006). Transference as Existential Sexuality. Existential Analysis 17.2, 1-15.

Stolorow, R. D. (2016). Pain is not pathology. Journal of the Society for Existential Analysis. 27.1, 70-74.

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Τι μπορείτε να μάθετε από το άγχος σας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Αμαλία Τσιλίγκου *, τελειόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης

Είναι πλέον αξιοπρόσεκτη η αύξηση των ανθρώπων που υποβάλλονται σε αισθητικές χειρουργικές και μη επεμβάσεις. Τις τελευταίες δεκαετίες η αύξηση αυτή υπόκεινται σε ποσοστά, τα οποία σύμφωνα με έρευνες υποδηλώνουν σίγουρα κάτι σημαντικό σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο για κάθε άτομο που αποφασίζει να αλλάξει κάποιο φυσικό χαρακτηριστικό του με τεχνητές διαδικασίες. Στις ΗΠΑ το 2006 οι αισθητικές επεμβάσεις αυκήθηκαν κατά 34% συγκριτικά με το 2005, ποσοστό που φαίνεται ότι σταδιακά αυξάνεται ανά έτος καθώς πλησιάζουμε στο παρόν. Η Αμερικανική Εταιρία Πλαστικών Χειρουργών σημείωσε 48% αύξηση από το 2000 έως το 2010, ενώ παρόμοια ποσοστά συμβάινουν και στη Μεγάλη Βρετανία. Εν γένει, οι Manson και  Rodriguez  (2010), αναφέρουν σε σχετική τους έρευνα ότι από το 1997  έως και σήμερα το ποσοστό αύξησης των ατόμων που υποβάλλονται σε αισθητικές-καλλυντικές επεμβάσεις φτάνει το 500%.

Ποιές είναι, λοιπόν, οι αισθητικές αυτές επεμβάσεις, που κυριαρχούν στους ιατρικούς χώρους, ιδίως τα τελευταία χρόνια; Σε σχετική έρευνα των Sansone και Sansone (2007) αναφέρονται οι εξής καλλυντικές (χειρουργικές και μη παρεμβάσεις): botox, ενέσεις υαλουρονικού οξέως, βλεφαροπλαστική, ρινοπλαστική, ρυτιδεκτομή, αυξητική χειλιών και στήθους, μεταμόσχευση μαλλιών, ανυψώσεις στο μέτωπο, θεραπείες μικροδερματοαπόξεσης, κοιλιοπλαστική, καθώς και ενέσεις λιπώδους ιστού. Τι κρύβεται, ωστόσο, πίσω από την απόφαση κάποιου να υποβληθεί σε τέτοιου είδους διαδικασίες; Αυτό το ερώτημα θέτει και τη βάση για έρευνες και σχετικά άρθρα, τα οποία ασχολήθηκαν με την ψυχοσύνθεση και την ψυχολογική κατάσταση των ατόμων αυτών, που θέλουν και, εν τέλει, διεκδικούν τη βελτίωση κάποιων εμφανισιακών χαρακτηριστικών τους με τη βοήθεια της ιατρικής.

Η σύνδεση της επιστήμης της Ψυχολογίας με την επιστήμη της Αισθητικής πλαστικής χειρουργικής, γίνεται, αρχικά, υπό το πρίσμα της κατανόησης των παραγόντων απόφασης για μία αλλαγή όσον αφορά την φυσική εξωτερική εμφάνιση κάποιου ανθρώπου.

Μία πρώτη σημαντική συνιστώσα της αύξησης του ποσοστού των αισθητικών επεμβάσεων ανά έτος είναι, σύμφωνα με τους Sperry, Thompson, Sarwer και Cash (2009) η ανάπτυξη αυτή καθαυτή του συγκεκριμένου κλάδου της Ιατρικής επιστήμης.

Η εξέλιξη των καλλυντικών χειρουργικών και μη επεμβάσεων, που έχει σημειώθει, είναι ραγδαία, κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες, προσδίδοντας μία εύκολη εύρεση και διαθεσιμότητα αυτών.

Από την πρώτη επίσημη αισθητική χειρουργική επέμβαση,  η οποία σύμφωνα με τους Sarweq, Wadden και Whitaker (1998) πραγματοποιήθηκε το 1940, τα εργαλεία και οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται έχουν βελτιωθεί τόσο, που πλέον προσδίδουν μία σιγουριά και ασφάλεια, όσον αφορά τα αποτελέσματα. Ως συνέπεια, τα άτομα που είναι ανοιχτά ή σκέφτονται μία ενδεχόμενη επέμβαση, θα προβούν πιο εύκολα στην τελική απόφαση, εφόσον η διαδικασία είναι ασφαλέστερη και πιο ανώδυνη πλέον.

Ένας δεύτερος παράγοντας αύξησης του ποσοστού των αισθητικών επεμβάσεων είναι η προώθηση αυτών από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τα social media, τα οποία συμβάλλουν άμεσα στη διαμόρφωση προτύπων ομορφιάς και ελκυστικότητας (Brown, Furnham, Glanville, & Swami, 2007). Χρησιμοποιούνται κίνητρα, μέσω των διαφημίσεων αλλά και της προβολής συγκεκριμένων τύπων ομορφιάς, τα οποία σαφώς επηρεάζουν τους δέκτες στη διαμόρφωση της στάσης τους για το τι τελικά είναι ελκυστικό και όμορφο. Σε συνδυασμό με τα ΜΜΕ, οι κοινωνικές επιταγές θέλουν πολλές φορές τη φυσική ελκυστικότητα ταυτόσημη με άλλα ιδανικά χαρακτηριστικά, όπως κοινωνικότητα, δυναμικότητα, ευφυϊα και καλοσύνη. Έτσι, οι όποιες  αμφιβολίες και ανασφάλειες κάποιου ατόμου για την εμφάνισή του επισφραγίζονται πιο άμεσα.

Ο τρίτος και βασικότερος παράγοντας αύξησης των αισθητικών επεμβάσεων στη  σύγχρονη εποχή και εν γένει της απόφασης κάποιου να επέμβει κατά αυτόν τον τρόπο στην φυσική του εξωτερική εμφάνιση, είναι τα ατομικά χαρακτηριστικά του ατόμου, γεγονός που σηματοδοτεί τη σημασία της ψυχοσύνθεσής του. Σύμφωνα με σχετική έρευνα, το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων που επιζητούν και πραγματοποιούν τελικά κάποιας μορφής καλλυντική παρέμβαση είναι γυναίκες, οι οποίες παρουσιάζουν δυσαρέσκεια με την εικόνα του σώματος ή του προσώπου τους (Brown, et. al., 2007).

Η δυσαρέσκεια και η ανησυχία για την αυτοεικόνα, γενικώς, συνδέεται με μία αρνητική συνθήκη ψυχοσύνθεσης. Λύση σε αυτή τη μορφή δυσφορίας έρχεται θεωρητικά να δώσει η αισθητική επέμβαση, ώστε το ίδιο το άτομο να έχει πιο θετικά αισθήματα έπειτα αυτής. Το 83% των ασθενών μετά την όποια αισθητική επέμβαση δηλώνει βελτίωση της συναισθηματικής του κατάστασης και ανακούφιση από την προηγούμενη ψυχική δυσφορία που ένιωθε. Στον αντίποδα αυτού, σχετικές έρευνες υποστηρίζουν ότι η πλειοψηφία των ασθενών τελικά δεν ικανοποιείται πλήρως από τα αποτελέσματα της επέμβασης (Brown, et. al., 2007).

Επιπρόσθετα, η ψυχολογική κατάσταση των ανθρώπων που προβαίνουν σε μία καλλυντική χειρουργική και μη επέμβαση ενδεχομένως υποκρύπτει κάποια πιο σημαντικά χαρακτηριστικά, τα οποία τα τελευταία, κυρίως, χρόνια έχουν αποσπάσει το ενδιαφέρον Ψυχολόγων και Ψυχιάτρων. Τα πρώτα χρόνια που άρχισαν να διεκπεραιώνονται τέτοιου είδους επεμβάσεις, ο κλάδος της Ψυχιατρικής είχε διαπιστώσει ότι μεγάλο μέρος των ασθενών διέθετε έντονα νευρωτικά και ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, λόγω άλυτων εσωτερικών συγκρούσεων (Hueston, et. al., 2009). Τις τελευταίες δεκαετίες η έρευνα περί ψυχοσύνθεσης των ατόμων που υποβάλλονται σε κάποιας μορφής αισθητική παρέμβαση, επιμένει σε δύο ψυχικές διαταραχές, τη Σωματο- Δυσμορφική διαταραχή (BDD) και τη Ναρκισσιστική διαταραχή.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τους Sansone και  Sansone, (2007), με τη Σωματο- Δυσμορφική διαταραχή το άτομο έχει μία έντονη δυσφορία – ανησυχία με ένα φανταστικό ή ελάχιστο ελάττωμα της εμφάνισής του, το οποίο συνήθως είναι το δέρμα, τα μαλλιά ή η μύτη του. Το ποσοστό ανθρώπων που έχουν τη συγκεκριμένη διαταραχή ανέρχεται στο 1% του γενικού πληθυσμού, σε αντίθεση με τον πληθυσμό των ανθρώπων που έχουν υποβληθεί ή επιζητούν κάποια αισθητική επέμβαση, όπου το ποσοστό αγγίζει το 7 – 15%.

Η συγκεκριμένη διαταραχή συνδέεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση, τάση για τελειομανία και ενδεχομένως ο αυτοκτονικός ιδεασμός, αλλά και οι προσπάθειες αυτού, είναι πιο συνήθεις σε άτομα που φέρουν τη Σωματο-Δυσμορφική διαταραχή. Η αυτοεικόνα των ατόμων, η οποία παίζει καταλυτικό ρόλο, προκαλεί μελαγχολικά και γενικώς έντονα αρνητικά συναισθήματα, τα οποία επιζητούν να λύσουν μέσω της αισθητικής χειρουργικής. Τέλος, στη σχετική έρευνα των Sansone και  Sansone, (2007) υπάρχει ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος αυτοκτονίας σε γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε αυξητική μαστού, ενδεχομένως λόγω του επιπολασμού με αγχώδεις διαταραχές.

Η δεύτερη συχνά συνδεόμενη ψυχική διαταραχή με τη θέληση για κάποια αισθητική επέμβαση, είναι η Ναρκισσιστική Διαταραχή, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγαλομανεία, έντονη ανάγκη για θαυμασμό και έλλειψη ενσυναίσθησης. Σύμφωνα με τους Alick, Oward, και  Oo (2008), η συγκεκριμένη διαταραχή εντοπίζεται στο 1% του γενικού πληθυσμού, ποσοστό που αυξάνεται στο 25%, όταν πρόκειται για πληθυσμό που υπόκειται ή επιζητά κάποια καλλυντική επέμβαση. Συχνά, τα άτομα με Ναρκισσιστική διαταραχή θεωρούν ότι, όταν ήταν νεώτεροι σε ηλικία ήταν πιο ελκυστικοί, με αποτέλεσμα να τρέπονται στην αισθητική χειρουργική. Παρά το ενδεχόμενο να είναι δυσαρεστημένοι με τα αποτελέσματα, συνεχίζουν τις επιπρόσθετες επεμβάσεις.

Καταλήγοντας, φαίνεται από τη σχετική βιβλιογραφία ότι οι αισθητικές επεμβάσεις αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς στις ανεπτυγμένες χώρες, ιδίως στις ΗΠΑ, προκαλώντας την ανάγκη για έρευνα και μελέτη. Τα κοινωνικά τεκταινόμενα με τα πρότυπα ιδανικής ομορφιάς και η εξέλιξη της Πλαστικής- αισθητικής χειρουργικής, σίγουρα διαδραματίζουν καίριο ρόλο σε όλη αυτή την τάση. Η ψυχική υγεία, ωστόσο, των ατόμων που αποφασίζουν να προβούν σε αισθητική αλλαγή τέτοιου είδους, δίνει επιπλέον σημαντικά χαρακτηριστικά της αυξανόμενης αυτής τάσης. Η βιβλιογραφία και οι έρευνες διχάζονται για το αν τελικά η αισθητική επέμβαση λύνει το πρόβλημα της αρνητικής αυτοεικόνας, καθώς τα αποτελέσματα είναι αμφίσημα.

Αυτό, ωστόσο, που είναι επείγον να συμβαίνει, είναι μία ψυχολογική αξιολόγηση του ατόμου από ειδικούς της Ψυχικής υγείας σε συνεργασία με τον ειδικό Ιατρό, πρίν την επέμβαση. Έτσι, θα δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη ψυχοσύνθεση του ανθρώπου που επιθυμεί να κάνει κάποια αισθητική επέμβαση, κατανοώντας τις βαθύτερες ανάγκες και επιθυμίες του, όπως επισημάινουν οι Alick, et. al. (2008) στη σχετική τους έρευνα.

Βιβλιογραφία

Manson, P. N., & Rodriguez, E. D. (2010). Psychology of Plastic and Reconstructive Surgery: A Systematic Clinical Review. Special Topic, 2243–2251. https://doi.org/10.1097/PRS.0b013e3181f445ae

Sansone, R. A., & Sansone, L. A. (2007). Cosmetic surgery and psychological issues. Psychiatry, 4(12), 65–68.

Sperry, S., Thompson, J. K., Sarwer, D. B., & Cash, T. F. (2009). Cosmetic Surgery Reality TV Viewership, 62(1), 7–11. https://doi.org/10.1097/SAP.0b013e31817e2cb8

Sarweq, D. B., Wadden, T. A., & Whitaker, A. (1998). THE PSYCHOLOGY OF COSMETIC SURGERY : A REVIEW AND RECONCEPTUALIZATION, 7358(97).

Brown, A., Furnham, A., Glanville, L., & Swami, V. (2007). Factors That Affect the Likelihood of Undergoing Cosmetic Surgery, (October), 501–508

Hueston, J., Dennerstein, L., Gotts, G., Hueston, J., Dennerstein, L., & Gotts, G. (2009).  Psychological Aspects of Cosmetic Surgery, 8942(1985).  https://doi.org/10.3109/01674828509016736

Alick, F. A. M., Oward, J. O. H., & Oo, J. O. H. N. K. (2008). Understanding the psychology of the cosmetic patients. DERMATOLOGIC THERAPY, 21, 47–53.

* Η  Αμαλία Τσιλίγκου είναι τελοιόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, με εξάμηνη εμπειρία φοίτησης στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου μέσω του προγράμματος Erasmus. Η πρακτική της άσκηση διεξήχθη στην Εστία Προσφύγων Καλλιθέας, η οποία υπάγεται στην κοινωνική μη κυβερνητική οργάνωση ΑΡΣΙΣ. Υπήρξε εθελοντικά βασική συντονίστρια ομάδας Αυτοβοήθειας στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας του Ρεθύμνου για 3,5 έτη.

The post Ψυχολογία και αισθητικές επεμβάσεις appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Τριανταφυλλιά Χαρίλα, Ψυχολόγο, MSc Εργασιακή υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

Η διαταραχή πανικού είναι από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία ο ασθενής παρουσιάζει αιφνίδια και απρόσμενα επεισόδια έντονου φόβου και άγχους. Τα επεισόδια αυτά ονομάζονται κρίσεις πανικού και η διάρκεια τους μπορεί να είναι από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες. Εκδηλώνονται χωρίς καμία προειδοποίηση και η αιτία έναρξης τους μπορεί να μην είναι συνειδητά γνωστή.

Υπολογίζεται ότι μέχρι 4% του πληθυσμού υποφέρει από σοβαρές και συχνές κρίσεις πανικού. Στις γυναίκες η πάθηση είναι 2 έως 3 φορές συχνότερη σε σύγκριση με τους άνδρες.

Γιατί και  πότε εμφανίζεται
Ο πανικός είναι ένας εκρηκτικός συνδυασμός σε δύο αντίθετα πράγματα. Από τη μια μεριά υπάρχει στο άτομο μια έντονη επιθυμία και λαχτάρα για προχώρημα, ανάπτυξη και ζωή. Από την άλλη μεριά υπάρχει ο φόβος και η αμφιβολία. Και τα δυο αυτά αντίθετα συναισθήματα πρέπει να υπάρχουν στον άνθρωπο. Όταν όμως υπάρξει μέσα του μια έντονη σύγκρουση αυτών των δύο, εκεί εκδηλώνεται η κρίση. Υπάρχει ο φόβος ότι «θα χάσω τον έλεγχο». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εμφάνιση κρίσης πανικού σε γυναίκες που πρόκειται να παντρευτούν. Ενώ έχουν μια έντονη λαχτάρα για προχώρημα, για αλλαγή, για ανάπτυξη, για δημιουργία,  ταυτόχρονα έχουν και μια έντονη αμφιβολία «θα τα καταφέρω;» και φόβο να αφήσουν το πατρικό σπίτι.

• Συμπτώματα
  Άνθρωποι που υποφέρουν από διαταραχές πανικού:
  Αισθάνονται έντονο άγχος που μπορεί να φτάσει σε ανυπόφορο βαθμό
• Αισθάνονται ότι κάτι κακό θα συμβεί, συνήθως ότι θα «τρελαθεί», θα πεθάνει» και μερικές φορές το κάτι «κακό» δεν καθορίζεται.
• Ο κόσμος τριγύρω του, το περιβάλλον του, πιθανόν να του φαίνονται περίεργα ή «μη πραγματικά»

Πολλές φορές τα συμπτώματα πανικού δεν φαίνονται να έχουν κάποια έκδηλη αιτιολογία που να τα έχει προκαλέσει, καθώς εμφανίζονται απροειδοποίητα χωρίς το άτομο να μπορεί να προβλέψει την έλευσή τους και συνεπώς είναι ακόμη πιο οδυνηρά. Αυτή η έλλειψη πρόβλεψης, η αιφνίδια έναρξη των συμπτωμάτων, μερικές φορές, δημιουργεί φόβο προς τους εξωτερικούς χώρους γενικότερα, καθώς το άτομο με διαταραχή πανικού φοβάται να πάει σε εξωτερικά μέρη, μη τυχόν πάθει πανικό μπροστά σε άλλους και χωρίς να είναι κάπου όπου υπάρχει βοήθεια. Φοβούνται ότι θα πεθάνουν ή ότι θα χάσουν τα λογικά τους. Υπάρχει μια συντριπτική αίσθηση του μοιραίου. Αυτός ο φόβος οδηγεί το άτομο στο να περιορίζει τις μετακινήσεις του ή στο να συνοδεύεται πάντα από κάποιον άλλο. Προστατεύεται από το να βγει στον κόσμο και να σχετισθεί με κάποιον άλλο. Όλο αυτό μπορεί να μετατραπεί σε φαύλο κύκλο.

Οι κρίσεις πανικού, εκτός από τα ψυχικά συμπτώματα που αισθάνεται ο ασθενής, συνοδεύονται και από έντονα σωματικά συμπτώματα που περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: τρέμουλο, ιδρώτας, πόνο στο στήθος, ταχυπαλμία, δύσπνοια, αίσθημα ασφυξίας, αίσθημα πνιγμού, αναγούλες, ναυτία, κράμπες, ζαλάδα, μουδιάσματα ή μυρμηγκιάσματα στα χέρια, ρίγος ή εξάψεις, αίσθημα αδυναμίας και τάση λιποθυμίας. Δεν παρουσιάζονται όλα τα πιο πάνω συμπτώματα σε ένα ασθενή με κρίση πανικού.

Απάντηση
Η κρίση πανικού έχει κάτι να δηλώσει. Με το να την αντιμετωπίσει κάποιος λαμβάνοντας φαρμακευτική αγωγή, απλά χάνει την ευκαιρία να ακούσει τον εαυτό του.

Ο φόβος ότι θα επέλθει μια κρίση πανικού, είναι ικανός από μόνος του να προκαλέσει τα συμπτώματα της κρίσης. Η απάντηση, λοιπόν, είναι η λαχτάρα και η επιθυμία. Όσο πιο πολύ χώρο παίρνει ο φόβος στη ζωή ενός ανθρώπου, τόσο περισσότερο θα πρέπει να ασχολείται μαζί του. Και αντί να ζει τη ζωή, θα ζει το φόβο.

The post Πότε εμφανίζεται μια κρίση πανικού; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Μίνα Χιώνη, Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, Επιστημονική συνεργάτη του Κέντρου Εφαρμοσμένης Ψυχοθεραπείας & Συμβουλευτικής

Φαντάζομαι ότι πολλοί έχετε αναρωτηθεί  … Γιατί ξεκινάμε δίαιτες που πάντα σταματούν την επόμενη μέρα; Γιατί καταφεύγουμε στο φαγητό μετά από μια κακή μέρα; Γιατί μας πιάνουν κρίσεις κ τρώμε αλμυρά –  γλυκά ταυτόχρονα; Τι μας συμβαίνει;

Σε πρώτη φάση, αναζητούμε την ανακούφιση η οποία όμως είναι μόνο προσωρινή. Με το σταμάτημα του φαγητού, η προσοχή επανέρχεται στις σκοτούρες.

Ενώ σε δεύτερη φάση, προστίθενται στο σώμα περιττά κιλά. Σύντομα επέρχεται η αύξηση του βάρους και μαζί νέα άσχημα ψυχολογικά αισθήματα λόγω κακής σωματικής εικόνας και ενοχής που αφορούν στη συμπεριφορά υπερφαγίας. Άρα, το πρόβλημα που δημιουργείται είναι διπλό. Είναι ένας τρόπος διαφυγής ή περισπασμού από το πρόβλημα που μας απασχολεί, είναι το γέμισμα του κενού που αισθανόμαστε.

Τι είναι όμως η Συναισθηματική Υπερφαγία; Χαρακτηρίζεται από μια ακατάσχετη επιθυμία για φαγητό που προκύπτει, όταν υπάρχουν δύσκολες ψυχολογικές καταστάσεις όπως το στρες, ο θυμός, το άγχος, η μοναξιά, η λύπη και η πλήξη. Τα επεισόδια υπερφαγίας συνίστανται σε κατανάλωση τροφών με μεγάλη θερμιδική αξία, που μπορεί να φτάσει σε σημείο να τρώει κρυφά, και να σταματάει μόνο όταν υπάρχει πόνος, ή θα πέσει για ύπνο, δεν υπάρχει έλεγχος στην ποσότητα.

Πολλά άτομα ξεκινούν δίαιτες που, όμως, όλες αποτυγχάνουν. Ο βασικός λόγος που αποτυγχάνουν είναι επειδή μπαίνουμε σε αυτή τη διαδικασία μόνοι μας χωρίς καμιά ψυχολογική υποστήριξη και γι’ αυτό οι απαιτούμενες αλλαγές είναι παροδικές. Ο Ψυχολόγος θα μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τις εσωτερικές μας ανάγκες, τα καταπιεσμένα συναισθήματα, και να αναπτύξουμε μια ισορροπημένη σχέση με το φαγητό.

Χωρίς κατάλληλη βοήθεια και θεραπεία, η συναισθηματική υπερφαγία,  πιθανόν να επιμείνει σε όλη την διάρκεια της ζωής του ατόμου. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή ώστε να κατανοήσει ποιες εσωτερικές ανάγκες του καλύπτει μέσα από το φαγητό, να αυξήσει την αυτοπεποίθηση του, να καλυτερεύσει την εικόνα του εαυτού του, να αγαπήσει τον εαυτό του, να διευκολύνει τις απαιτούμενες αλλαγές να μην είναι παροδικά αλλά μόνιμα.
Το άτομο συνήθως διαθέτει χαμηλή αυτοεκτίμηση, νιώθει ενοχικά. Χαμηλή αυτοπεποίθηση με πολλές ενοχές και το συναίσθημα του αδιεξόδου, συμβάλλουν σε έναν αρνητικό φαύλο κύκλο, όπου η πολυφαγία χρησιμοποιείται ως διέξοδος στο πρόβλημα, το οποίο αρχικά προκαλεί.

Συνήθως δεν ζητάμε βοήθεια λόγω:
• Άγνοιας της σοβαρότητας του προβλήματος – οι γύρω μας ή κ εμείς λέμε: «δεν έχεις τίποτα, απλά σταμάτα να τρως»
• Ενοχών και ντροπής για το πρόβλημα
• Αρνητισμού για την ψυχοθεραπευτική παρέμβαση «είμαι τρελός;»
• Οικονομικών δυσκολιών
• Λάθος επιρροών από το περιβάλλον, π.χ. όλα στο μυαλό σου είναι τι θα σου κάνει ο ψυχολόγος;

Σκεφτείτε όμως  τα παρακάτω:

• Παρατηρούμε αν  πραγματικά πεινάμε. Αν, για παράδειγμα, έχουμε γευματίσει ή τσιμπολογήσει λίγη ώρα πριν, καλύτερα να μην το επαναλάβουμε. Εδώ χρειαζόμαστε την βοήθεια ειδικού.
• Φροντίζουμε να «γεμίζουμε» την ημέρα μας (συναντάμε φίλους, οργανώνουμε δραστηριότητες).
• Ανακαλύπτουμε καινούργια ενδιαφέροντα και εναλλακτικές δραστηριότητες (διαβάζουμε ένα βιβλίο, πηγαίνουμε στον κινηματογράφο, ακούμε μουσική).
• Γυμναζόμαστε. Η καθημερινή άσκηση αποφορτίζει από το άγχος, δημιουργεί ευχάριστα συναισθήματα, ενώ ταυτόχρονα συνεισφέρει στην καλή φυσική κατάσταση.
• Κοιμόμαστε καλά, μια και ο επαρκής ύπνος χαρίζει ευεξία και μειώνει την καταθλιπτική διάθεση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πέντε συνοπτικές πραγματείες σχετικά με τις διαταραχές πρόσληψης της τροφής

The post Όταν το φαγητό μας αποσπά από το συναίσθημα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Επιμέλεια – Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγος, MA , υπ. διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου

Του Oliver Burkeman

Η  ιδέα πως το να «κάνεις τίποτα» είναι μια δεξιότητα που χρειάζεται να  μάθει κάποιος μπορεί να προκαλεί σύγχυση, τουλάχιστον αρχικά.

Σίγουρα είναι απλά το ζήτημα του να σταματήσει κάποιος να κάνει το παραμικρό. Αυτό δεν είναι; Κι όμως αυτό είναι τελικά εύκολο να το πεις και δύσκολο να το κάνεις. Είναι μια γενική παραδοχή –αναγνωρισμένη από το Βούδα έως τον Τζον Κητς (Άγγλος ρομαντικός ποιητής) – ότι το «πράττειν» μπορεί να γίνει ένα είδος καταναγκασμού, μια εξάρτηση που δεν έχει την αναγνώριση που της αξίζει επειδή η κοινωνία μας επαινεί γι ’αυτήν. Πράγματι,  το να μάθεις να «κάνεις τίποτα» μπορεί να είναι  ζωτικής σημασίας για να πετύχουμε ό,τι επιθυμούμε στους φρενήρεις ρυθμούς που ζούμε. Δείτε γιατί:

1. Το να «κάνεις τίποτα» δε σημαίνει ότι δεν κάνεις κάτι

Αν  υποθέσουμε ότι δεν είσαι νεκρός, είσαι σε μια κατάσταση όπου μονίμως κάνεις κάτι – ακόμα και αν απλώς απολαμβάνεις την αδράνεια. (Για τους ψυχολόγους  το αίσθημα της απόλαυσης είναι κι αυτή μια δεξιότητα που μπορεί να ασκεί κάποιον στο να μαθαίνει να συγκεντρώνεται σε κάθε αίσθηση ξεχωριστά). Αλλά αυτό που συνηθέστερα εννοούμε όταν λέμε «κάνω τίποτα», σημαίνει δεν κάνω κάτι χρήσιμο. Το θέμα είναι ότι το «χρήσιμο» ορίζεται με τρόπους που δεν  μας εξυπηρετούν πάντοτε. Το να εργάζεται κανείς όλο και πιο σκληρά για να αγοράζει όλο και περισσότερα πράγματα είναι χρήσιμο για τους εμπόρους αλλά όχι απαραίτητα για εμάς. Η χρησιμότητα σχετίζεται περισσότερο με το μέλλον: σας αποσπά από το παρόν, κάνοντας όλο και πιο δύσκολο να απολαύσετε τη στιγμή, ίσως λοιπόν το να «κάνεις τίποτα» να είναι συνώνυμο της απόλαυσης της ζωής.

2. Η ανεμελιά, η ξεκούραση ακόμα και η ανία μπορούν να πυροδοτήσουν τη δημιουργικότητα

Υπάρχει λόγος που τόσο πολλοί συγγραφείς και καλλιτέχνες γενικότερα βάζουν  στην καθημερινότητά τους μακρινές βόλτες. Μια εξήγηση είναι «το φαινόμενο της επώασης»:  όταν σταματάει κάποιος να εστιάζει σε αυτό που πρέπει να κάνει φαίνεται πως δίνει άδεια στο ασυνείδητο να ξεκινήσει να εργάζεται. Σε μια έρευνα οι άνθρωποι που γνώριζαν ότι θα επέστρεφαν σε μια δημιουργική δραστηριότητα μετά το διάλειμμα τα πήγαν πολύ καλύτερα σε αυτή τη δραστηριότητα όταν επέστρεψαν σε αυτή σε σχέση με εκείνους που δεν περίμεναν  ότι θα επιστρέψουν στη δραστηριότητα αυτή. Υποθέτουμε ότι είναι η ασυνείδητη επεξεργασία όχι απλά η ανάπαυλα, που κάνει τη διαφορά.

Άλλες έρευνες σχετικές με την ανία, (σε μια από αυτές οι συμμετέχοντες έπρεπε να αντιγράψουν αριθμούς από τον τηλεφωνικό κατάλογο), δείχνουν ότι η ανία κινητοποιεί τους ανθρώπους να επινοήσουν ενδιαφέροντες τρόπους ώστε να την καταπολεμήσουν κι έτσι πυροδοτείται η δημιουργικότητά τους. Επιπλέον, η ελεύθερη σκέψη καταπολεμά την τάση να έχουμε παρωπίδες όπως όταν συγκεντρωνόμαστε αποκλειστικά και μόνο στους στόχους μας.

3. Η υπερδραστηριότητα είναι αντιπαραγωγική

 Εδώ και πολλά χρόνια συγχέουμε την υπερπροσπάθεια με την αποτελεσματικότητα. Μια μέρα που ξοδεύουμε σε δευτερεύουσες εργασίες είναι εξουθενωτική, αλλά εμείς θεωρούμε –συχνά λανθασμένα- ότι κάναμε κάτι απαραίτητο και χρήσιμο. Ο Δανός ειδικός στην εργασία Manfred Kets de Vries, γράφει ότι η υπερδραστηριότητα μπορεί να είναι «ένας πολύ αποτελεσματικός αμυντικός μηχανισμός για να απωθούνται ενοχλητικές σκέψεις και  συναισθήματα». Όταν «κάνουμε τίποτα» πραγματικά ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτά που έχουν σημασία.

4. Η ξεκούραση είναι απαραίτητη για τον εγκέφαλο

Από τη Βιομηχανική Επανάσταση ως σήμερα, αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους σαν να είναι μηχανές, υποθέτοντας ότι αν πιεστούμε πολύ και πιέσουμε και τους άλλους θα επιτύχουμε περισσότερα. Όμως οι νευροεπιστήμονες συνεχώς επιβεβαιώνουν ότι οι εγκέφαλοί μας χρειάζονται ξεκούραση – όχι μόνο για να επαναφορτίσουμε τις μπαταρίες μας αλλά για να μπορέσουμε να επεξεργαστούμε τα δεδομένα που παίρνουμε, να ταξινομήσουμε τη μνήμη μας, να ενισχύσουμε τις διαδικασίες μάθησης και να ενδυναμώσουμε τους νευρώνες που μας επιτρέπουν να κάνουμε όλα τα παραπάνω. Σε μια έρευνα του 2009 η απεικόνιση του εγκεφάλου ανθρώπων στους οποίους ζητήθηκε να χρησιμοποιήσουν ένα τηλεχειριστήριο που δεν λειτουργούσε όπως τα συνηθισμένα, έδειξε ότι η γνωστική διεργασία των ανθρώπων που μάθαιναν κάτι νέο, γινόταν κατά τη διάρκεια των περιόδων χαλάρωσης του εγκεφάλου.

5. Θα μπορείτε να ελέγχετε την προσοχή σας

Μην περιμένετε πως το να «κάνετε τίποτα» θα σας φαίνεται εύκολο στην αρχή: η αντίσταση στην ανάγκη να κάνετε πράγματα απαιτεί αποφασιστικότητα. Στο Βουδισμό σύμφωνα με την εκπαιδεύτρια στο διαλογισμό Susan Piver η υπεραπασχόληση θεωρείται μια μορφή τεμπελιάς – είναι μια αποτυχία να διατηρήσουμε την προσοχή μας απερίσπαστη από κάποιο ασήμαντο email, ιστοσελίδα ή κάποια υποχρέωση που διεκδικεί την προσοχή μας. Ο πειρασμός είναι μεγάλος: η σύγχρονη οικονομία και ειδικά το διαδίκτυο μάχονται για να τους δώσουμε την προσοχή μας. Τα καλά νέα είναι ότι το να μάθουμε «να κάνουμε τίποτα» θα μας βοηθήσει να ξαναπάρουμε στα χέρια μας τον έλεγχο της προσοχής μας σε κάθε περίσταση. Ένα είναι το κόλπο: προγραμματίστε κάποια στιγμή μέσα στη μέρα να «κάνετε τίποτα» με τον ίδιο τρόπο που προγραμματίζετε τις υπόλοιπες ασχολίες της μέρας. Απλά μην περιμένετε να σας κατανοήσουν οι υπόλοιποι αν ισχυριστείτε ότι δε μπορείτε να φανείτε συνεπείς σε κάποια κοινωνική υποχρέωση επειδή είστε απασχολημένοι με το να «κάνετε τίποτα».

Πηγή: The Guardian

The post Γιατί το να “κάνουμε τίποτα” μας κάνει καλό appeared first on Ψυχο-γραφήματα.