Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Δημοσιογράφο – Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.

Γνωρίζατε ότι η ενασχόληση των αρχαίων Ελλήνων με τη χροιά της μουσικής ίσως ήταν η πρώτη μελέτη της συναισθησίας; Μπορεί το φαινόμενο της νευρολογικής ανάμειξης των αισθήσεων, γνωστό ως συναισθησία (βλ. Εισαγωγή στη Συναισθησία, Μέρος Ι), να έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον των ερευνητών σχετικά πρόσφατα, όμως οι πρώτες ρίζες του μας πηγαίνουν πολύ πίσω στον χρόνο.

Αρχαιότητα

Το ενδιαφέρον σχετικά με την ακουστική συναισθησία, δηλαδή η αντιστοίχηση ήχων με χρώματα, ανάγεται στην ελληνική αρχαιότητα, όταν οι φιλόσοφοι εξερευνούσαν το χρώμα της μουσικής, τη λεγόμενη σήμερα «χροιά», την οποία θεωρούσαν ως μια φυσική ποιότητα η οποία μπορούσε να προσδιοριστεί ποσοτικά. (Gage J.)

Πυθαγόρας
Ο Πυθαγόρας (6ος αιώνας π.Χ.) είχε αναφερθεί σε μία πιθανή ενιαία ύπαρξη των αισθήσεων. (Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδης Ι., Μπαλογιάννης Σ.Ι.)

Σύμφωνα με τη θεώρηση του ίδιου το 530 π.Χ. η συναισθησία φαίνεται να έχει τη μορφή μιας ιδανικής αντίληψης. Ο Πυθαγόρας και οι οπαδοί του δημιούργησαν μαθηματικούς νόμους για τους μουσικούς τόνους. Οι εξισώσεις που τυποποίησαν για να εξηγήσουν την σχέση που έχουν οι νότες και οι κλίμακες τους οδήγησαν να πιστέψουν πως οτιδήποτε στη φύση (που μπορεί να γίνει αντιληπτό απ’ τι αισθήσεις) ήταν φτιαγμένο από δονήσεις και πως η μαθηματική φόρμουλα που μπορούσε να ανακαλυφθεί θα εξηγούσε την σχέση μεταξύ όλων των υπαρχόντων πραγμάτων. (Steinfe S.)

Οι Πυθαγόρειοι ανακάλυψαν μια μέθοδο «θεραπείας» μέσα από τις δονήσεις της μουσικής, η οποία πίστευαν ότι μπορούσε να φέρει την ανθρωπότητα σε αρμονία με τις δονήσεις των ουράνιων σφαιρών. Η συναισθητική κατάσταση την οποία περιγράφει ο Δρ. Cytowic θα μπορούσε να είναι ισοδύναμη με μια πυθαγόρεια κατάσταση Ζεν. (Steinfe S.)

Ο William Moritz στο δοκίμιό του «Abstract Film and Color Music» εξηγεί: «Το να συγχωνεύει κανείς στις αισθήσεις του φαινομενικά ξεχωριστά αισθητηριακά δεδομένα συνιστά το φαινόμενο της συναισθησίας, κάτι που οι Πυθαγόρειοι εκλάμβαναν ως το μεγαλύτερο φιλοσοφικό δώρο και πνευματικό επίτευγμα, επειδή τελικά συμφιλιώνει τον καθημερινό φανταστικό κόσμο με τον αυθεντικό κόσμο των συμπαντικών, αέναων, αφηρημένων ιδεών.» (Moritz W.)

Αριστοτέλης
Ο Αριστοτέλης επίσης (4^ος αιώνας π.Χ) παρατηρούσε «ένα είδος παραλληλισμού ανάμεσα σε οξείς και βαρείς ήχους με κάτι οξύ και αμβλύ  στην αίσθηση της αφής και εξηγούσε ότι το «οξύς» και «βαρύς» σ’ αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να εκλαμβάνεται ως «μεταφορές που μεταβιβάστηκαν από την σωστή τους θέση, την αφή». (Αριστοτέλης, αναφ. στο Smith A.)

17^ος αιώνας

Ο John Locke (1632-1704) στο έργο του «Essay concerning human understanding» αναφέρει την ιστορία ενός τυφλού ο οποίος μια μέρα αισθάνθηκε «προδομένος» όταν έμαθε τι σήμαινε το «άλικο», ότι ήταν χρώμα κι όχι κάτι σαν τον ήχο της τρομπέτας. (Locke J.)

Ο φυσικός Isaac Newton είχε προσπαθήσει να λύσει το πρόβλημα θεωρώντας ότι οι μουσικοί και οι χρωματικοί τόνοι έχουν κοινές συχνότητες. (Peacock Κ.)

18^ος αιώνας

Το 1789, ο Erasmus Darwin, Άγγλος γιατρός, φιλόσοφος και φυσιοδίφης, ο παππούς του Charles Darwin ανέφερε τα ακόλουθα στο δεύτερο μέρος του «Βοτανικού Κήπου»: “Καθώς η ευχαρίστηση που αντλούμε από τις αισθήσεις από τις μελωδικές νότες (…) πρέπει να προέρχεται από το άκουσμα κάποιων ήχων τους οποίους ακούμε πιο εύκολα απ’ ό,τι άλλους, πιο καθαρά ή πιο ευχάριστα. Και καθώς υπάρχει μια συμφωνία ανάμεσα στις αναλογίες των βασικών χρωμάτων και των βασικών ήχων, αν μπορούμε να το αποκαλέσουμε έτσι (…) οι ίδιοι κανόνες πρέπει να ελέγχουν και τις δύο αισθήσεις.”

Υπάρχουν περιστάσεις κατά τις οποίες συνυπάρχουν η μουσική και η ζωγραφική: ισχυρίζονται το δικαίωμα να δανείζονται μεταφορές η μία από την άλλη, όταν οι μουσικοί μιλούν για λαμπρότητα των ήχων και για το φως και το σχήμα ενός κονσέρτου, ενώ οι ζωγράφοι για την αρμονία των χρωμάτων και τον τόνο μιας εικόνας. Έτσι δεν ήταν και τόσο παράλογο, όπως θα φανταζόμασταν, όταν ένας τυφλός ρώτησε, αν το άλικο χρώμα ήταν όπως ο ήχος μια τρομπέτας. (Darwin, αναφ. στο Jewanski 1999:510.)

Ως απάντηση στον Locke, ο Leibniz στο «New Essays on Human Understanding», το οποίο γράφτηκε το 1704, αλλά δεν εκδόθηκε μέχρι το 1764, ανέφερε ότι είναι πολύ πιθανό ο Locke να εννοούσε τον μαθηματικό και επιστήμονα Nicholas Saunderson, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του οποίου το κύρος έκανε τις δηλώσεις του αξιοπρόσεκτες.

O Newton ανέφερε τη συναισθησία το 1704, παρατηρώντας μια παράλληλη σχέση μεταξύ των χρωμάτων στο φάσμα του φωτός και τις νότες μιας μουσικής κλίμακας. Η έκδοση του βιβλίου του «Opticks» το 1704 κέντρισε τη φαντασία των μουσικών κι εφευρετών.

Το 1710 ο Άγγλος οφθαλμολόγος Thomas Woodhouse ανέφερε την περίπτωση ενός τυφλού ανθρώπου, ο οποίος προσελάμβανε χρώματα ως απόκριση στους ήχους. (Marks L.E.)

Ο Γάλλος ιερωμένος Louis Bertrand Castel, ο οποίος είχε επισημάνει την σχέση των χρωμάτων με τη μουσική, το 1735 έφτιαξε το πρώτο όργανο χρωμάτων (color organ) στον κόσμο. Αυτό ήταν ένα αρπίχορδο μουσικό όργανο που είχε κολλημένες χρωματιστές ταινίες σε κάθε πλήκτρο. Όπως πατούσε κανείς τα διάφορα πλήκτρα μια δέσμη φωτός ακτινοβολούσε από την ανάλογη ταινία και προβαλλόταν το χρώμα σε μια οθόνη. (Wierzbicki J.)

Το 1789 ο Erasmus Darwin έφτιαξε μια παρόμοια συσκευή που χρησιμοποιούσε λάμπες λαδιού και χρωματιστό γυαλί, αντί για κεριά και ταινίες. Το 1844 έγινε ακόμη ένα από τον D.D. Jameson. Το 1877 υπήρξε ακόμη ένα όργανο που εξέπεμπε φως, κατασκευασμένο από τον Αμερικανό συνθέτη Bainbridge Bishop. (Wierzbicki J.)

19^ος  αιώνας

Μια ακόμη αναφορά σχετικά με το ζήτημα της συναισθησίας ήρθε από τον Tobias Ludwig Sachs, το 1812, ο οποίος ανέφερε τα χρωματιστά του φωνήεντα ως μέρος της διδακτορικής του διατριβής στο θέμα του αλβινισμού. (Marks L.E.)

Σύμφωνα με τους Jörg Jewanski,  Sean A. Day και Jamie Ward η πρώτη περίπτωση καταγεγραμμένης συναισθησίας είναι του Tobias Ludwig Sachs, του οποίου η διδακτορική διατριβή τοποθέτησε το ζήτημα σ’ ένα ιστορικό πλαίσιο. Στη διατριβή του για τον αλβινισμό, η οποία περιλάμβανε και κάποιες σελίδες για τη συναισθησία, εκδόθηκε στα Λατινικά το 1812 και σε γερμανική μετάφραση το 1824. (Jewanski J., Day A.S., Ward J.)

Το 1883 ο Frances Galton – ο οποίος ήταν ξάδερφος του Δαρβίνου- παρατήρησε ότι η συναισθησία ήταν συχνή στα παιδιά. Επίσης, ήταν ο πρώτος που διαπίστωσε ότι είναι ένα φαινόμενο που συνήθως υπάρχει μέσα σε οικογένειες, κάτι το οποίο αργότερα αποδείχτηκε ότι ήταν σωστό. (Galton F.)

Η επιστημονική κοινότητα κατά καιρούς χρησιμοποίησε διάφορους χαρακτηρισμούς για τη συναισθησία – από «παραίσθηση» ως «διασταύρωση των συνδέσεων στον εγκέφαλο» μέχρι κάποιες φορές ως μέρος της σχιζοφρένειας.

Αν και οι νευρολόγοι δεν έχουν πολύ καιρό που έχουν αρχίσει ν’ ασχολούνται με το θέμα της συναισθησίας, η συναισθησία προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον στην επιστημονική και καλλιτεχνική κοινότητα για αρκετό καιρό, κατά τη διάρκεια του 19^ου αιώνα. Εκείνη την εποχή ήταν που «το γεγονός ότι η Συναισθησία είναι ένα προϊόν του εγκεφάλου (όπως όλες οι αισθήσεις), παρά προϊόν φαντασίας, “ριζώθηκε” με την αλλαγή του αιώνα». (Cytowic R.)

Ο Henry David Thoreau επεσήμανε σ’ ένα γράμμα του προς τον Ralph Waldo Emerson ότι το 1848 ένα παιδί που ήξερε του είπε «αν δεν χρησιμοποιούσα “χρωματιστές λέξεις”. Είπε ότι μπορούσε να πει το χρώμα που είχαν πάρα πολλές λέξεις και διασκέδαζε μ’ αυτό τ’ άλλα παιδιά στο σχολείο». (Sanborn F.B.)

Το 1871 ο πατέρας της ψυχοφυσικής, Gustav Fechner ανέφερε μια πρώτη εμπειρική μελέτη χρωματιστών γραμμάτων σε 73 συναισθητικούς.  (Fechner Th., Campen C. van)

Αυτή η έρευνα, μαζί με του Galton αποτελούσαν τα πρώτα δειλά βήματα της εξερεύνησης του θέματος στην επιστημονική κοινότητα. Από εκεί κι έπειτα η έρευνα για την συναισθησία άρχισε να αναπτύσσεται με γοργό ρυθμό σε Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, παράλληλα με την αναγνώριση της ψυχολογίας ως επιστημονικό πεδίο.

20^ος και 21^ος αιώνας

Τη δεκαετία του 1920 ζητήθηκε από τον Alexander R. Luria να εξετάσει τον ρεπόρτερ μιας εφημερίδας της Μόσχας, τον Solomon -Veniaminovich Shereshevsky. Αυτήν ήταν και η πρώτη ολοκληρωμένη περιγραφή ενός συναισθητικού ατόμου η οποία έμεινε γνωστή ως η περίπτωση του S. Ο τελευταίος είχε αξιοσημείωτη μνήμη, η οποία προερχόταν από το γεγονός ότι κάθε εξωτερικό ερέθισμα του προκαλούσε ζωηρότατες εικόνες. (Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδης Ι., Μπαλογιάννης Σ.Ι.)

Τον ίδιο αιώνα όμως, καθώς έγινε η έκρηξη στη λογοτεχνία, ενισχύθηκε και το ενδιαφέρον για την κατανόηση του φαινομένου της συναισθησίας. Ενδιαφέρον είναι για παράδειγμα ότι ο Scriabin συνέθεσε το 1911 τον περίφημο «Προμηθέα», μια δουλειά που είχε ενσωματώσει τόσο τη μουσική όσο και το φως, επιτυγχάνοντας μ’ αυτό τον τρόπο ένα συναισθητικό φαινόμενο.

Μέχρι το 1926, ο Mahling παρέθεσε 533 δημοσιευμένες εργασίες που σχετίζονταν με την συναισθησία χρωμάτων – ακοής. (Marks L.E.)

Γύρω στα 1930 η έρευνα γύρω απ’ τη συναισθησία εξασθένησε εξαιτίας των δυσκολιών στη μέτρηση των υποκειμενικών και εσωτερικών εμπειριών και επίσης εξαιτίας της ανόδου του μπιχεβιορισμού στην ψυχολογία. Ο Mark αναφέρει 44 εργασίες για την συναισθησία ακοής – χρώματος από το 1900 ως το 1940, ενώ τα επόμενα χρόνια από το 1940 ως το 1975, δημοσιεύτηκαν μόνο 12 εργασίες.  (Marks L.E.)

Η πιο παλιά έρευνα που αναφέρεται στη συναισθησία, εκτός από τη δουλειά του Galton, έγινε το 1942 και υπήρξε πολύ μικρή μέχρι που πέρασαν δύο δεκαετίες, οπότε και εντατικοποιήθηκε η έρευνα για τον εγκέφαλο. (Jensen A.)

Η πρώτη αναφορά είχε ως επίκεντρο την τέταρτη πιο κοινή μορφή συναισθησίας, η οποία περιλαμβάνει χρώματα που προκύπτουν από ήχους.  Περιλάμβανε μια σειρά από τεστ που οι ερευνητές υπέβαλαν στα υποκείμενά τους και τα αποτελέσματα ήταν περισσότερο στο πλαίσιο των παραδοσιακών ψυχολογικών αρχών παρά των νευρολογικών. (Karwoski T. F., Odbert, H. S.& Osgood, C. E.)

Ακόμη ένα ενδιαφέρον γεγονός συνέβη το 1944, όταν έγινε μια προσπάθεια να διδαχτεί η χρωματική ακοή σε κάποια άτομα που δεν είχαν από φυσικού τους αυτή την ικανότητα.

Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη συναισθησία έχει αρχίσει να εξαπλώνεται. Ο Cretien van Campen έκανε τη γραφική παράσταση των δημοσιεύσεων την περίοδο 1780 – 2000 και παρατήρησε μια αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη συναισθησία από το 1980. (Dann K.T.)

Κατά τη δεκαετία του ’80, όταν έγινε η γνωστική επανάσταση ξεκίνησε η συζήτηση για τις εσωτερικές καταστάσεις και με την άνθιση της έρευνας της συνείδησης, οι επιστήμονες ξεκίνησαν ακόμη μία φορά ν’ ασχολούνται ζωηρά με το συναρπαστικό φαινόμενο της συναισθησίας. Με πρωτοστάτες τους Lawerence E. Marks και Richard Cytowic στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Simon Baron – Cohen και Jeffrey Gray στην Αγγλία, η έρευνα πάνω στη συναισθησία άρχισε να εξερευνά την πραγματικότητα, τη συνέπεια και τη συχνότητα των συναισθητικών εμπειριών.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 υπήρξε μια «συναισθησιακή αναγέννηση», η οποία άρχισε με το βιβλίο του Richard Cytowic «The Man Who Tasted Shapes» και τότε είναι που έγιναν κάποιες καινοτόμες έρευνες από μερικούς σημαντικούς επιστήμονες. (Jensen A.)

Προς το τέλος της δεκαετίας του ’90 οι ερευνητές άρχισαν να στρέφουν την προσοχή τους προς τη μορφή της συναισθησίας grapheme – color, μιας από τις πιο κοινές μορφές και εύκολης ως προς τη μελέτη.

Το 2006, η διεθνής επιστημονική εφημερίδα «Cortex» δημοσίευσε ένα ειδικό τεύχος αφιερωμένο στη συναισθησία, αποτελούμενο από 26 άρθρα ξεχωριστών περιπτώσεων στις οποίες είχε μελετηθεί η νευρολογική βάση της συναισθησίας.

Η συναισθησία έχει γίνει θέμα αρκετών επιστημονικών βιβλίων και νουβελών κι ένα πρόσφατο φιλμ έχει περιλάβει χαρακτήρες οι οποίοι βιώνουν το φαινόμενο της συναισθησίας.

Οι συναισθητικοί και η ερευνητές της συναισθησίας έχουν συναντηθεί για να ιδρύσουν διάφορες κοινότητες αφιερωμένες στην έρευνα και την εκπαίδευση σχετικά με τη συναισθησία, τις συνέπειες και χρήσεις της. Το 1995 ιδρύθηκε ο Αμερικάνικος Σύλλογος Συναισθησίας (American Synesthesia Association) και έχει καθιερώσει ετήσιες συναντήσεις από το 2001. Στην Αγγλία, ο σύνδεσμος συναισθησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Synaesthesia Association) προέκυψε από παρόμοια επιθυμία να φέρει σε επαφή τους συναισθητικούς με ανθρώπους που τους μελετούν κι επίσης διοργανώνει συνέδρια. Ομοίως, από το 1993 ο Sean A. Day διαχειρίζεται τη «λίστα της συναισθησίας», μια λίστα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για συναισθητικούς κι ερευνητές σ’ όλο τον κόσμο. Με την αυξανόμενη επιστημονική γνώση και τη δημοσιοποίησή της, έχει αυξηθεί παγκοσμίως και η ενημέρωση γι’ αυτό το θέμα. (Day S.A., Rich A.N., Bradshaw J.L. & Mattingley J.B)

Διαβάστε επίσης:
Το χρώμα του αύριο

Βιβλιογραφία:
Κουτσουράκη, Ε., Αναστασιάδης, Ι., Μπαλογιάννης, Σ.Ι. (2008), Το φαινόμενο της συναισθησίας. Μια ανασκόπηση, Εγκέφαλος. (τόμος 45) Νο 1.

Campen, C. van (2007). The Hidden Sense. Synesthesia in Art and Science. Cambridge: MIT Press.

Cytowic, R.E. (1993). The Man Who Tasted Shapes: A Bizarre Medical Mystery Offers Revolutionary Insights into Reasoning, Emotion, and Consciousness. New York: Putnam.

Dann, K. T. (1998). Bright Colors Falsely Seen: Synaesthesia and the Search for Transcendent Knowledge. Yale University Press.

Day, S.A. (2005). Some Demographic and Socio-cultural Aspects of Synesthesia. in L. Robertson & N. Sagiv (Eds.) Synesthesia: Perspectives from Cognitive Neuroscience. Oxford:Oxford University Press. 11-33.

Fechner, Th. (1871) Vorschule der Aesthetik. Leipzig: Breitkopf und Hartel.

Gage, J. (1993), Colour and Culture. Practice and Meaning from Antiquity to Abstraction. London:Thames & Hudson.

Galton, F. (1883). Inquiries into Human Faculty and its Development. London:Dent & Sons.

Jensen, Α. (2007). Synesthesia. Lethbridge Undergraduate Research Journal. Volume 2 Number 1.

Jewanski, J. (1999).  Ist C = Rot?: Eine Kultur- und Wissenschaftsgeschichte zum Problem der wechselseitigen Bezeihung zwischen Ton und Farbe. Von Aristoteles bis Goethe. Berliner Musik Studien, Band 17.  Sinzig: Studio.

Jewanski, J.,  Day, A.S., Ward, J.,  (2009). The First Case on Synesthesia in History, Reported by Georg Tobias Ludwig Sachs in 1812, Journal of the History of the neurosciences. Volume 18, Issue 3, July, 293 – 303.

Karwoski, T. F., Odbert, H. S., & Osgood, C. E. (1942). Studies in synaesthetic thinking: II. The role of form in visual responses to music. Journal of General Psychology. vol. 26, 199-222.

Locke, J. (1689). An Essay Concerning Human Understanding. Book III, Chapter IV, section 11

Luria., A. (2001). The mind of a mneumonist. 10th printing, Harvard University press.

Marks, L.E. (1975). On colored-hearing synesthesia: Cross-modal translations of sensory dimensions, Psychological Bulletin. 82 (3): 303-331.

Mellers, W. (1962) (1969), Man and His Music. Vol 4, Νew York: Schocken.

Moritz, W. (1986). “Abstract Film and Color Music”, The Spiritual In Art: Abstract Painting 1890-1985. New York: Abbeville, 296-311.

Peacock, K. (1988). “Instruments to Perform Color-Music: Two Centuries of Technological Experimentation,” Leonardo 21. No. 4, 397-406.

Rich, A.N., Bradshaw, J.L. & Mattingley, J.B. (2005). A systematic, large scale study of synaesthesia: Implications for the role of early experience in lexical-colour associations. Cognition. 98(1):53-84.

Samuel, C., Messiaen, Ol. (1994). Music and Color.Conversations with Claude Samuel, trans. by E. Thomas Glasow. Portland, OR: Amadeus Press, p. 41

Sanborn, F.B. The Writings of Henry David Thoreau. Vol. VI: Familiar Letters, part II, 150.

Smith, J.A. (1908) (1952). Aristotle De Anima, II, 420 a and b, quotes from The Works of Aristotle Translated into English, ed. W.D. Ross. 12 vols, Oxford, vol. 3

Web
Steinfe, S., The synesthetic cinema, http://s.steinfe.net/content/portfolio/writing_and_interviews/The_Synesthetic_Cinema.pdf

The post Η συναισθησία ανά τους αιώνες appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Τι σε κάνει να είσαι εσύ; Στους ψυχολόγους αρέσει να μιλάνε για τα γνωρίσματά μας, ή για τα ορισμένα χαρακτηριστικά μας που μας κάνουν αυτό που είμαστε. Αλλά ο Μπράιαν Λιτλ ενδιαφέρεται περισσότερο για εκείνες τις στιγμές που ξεπερνάμε αυτά τα γνωρίσματα – μερικές φορές επειδή το απαιτεί η κουλτούρα μας, άλλες επειδή εμείς το απαιτούμε από τους εαυτούς μας. Ακολουθήστε τον Λιτλ καθώς αναλύει τις αναπάντεχες διαφορές ανάμεσα στους εσωστρεφείς και τους εξωστρεφείς και εξηγεί γιατί η προσωπικότητά σας μπορεί να είναι πιο ελαστική απ’ όσο νομίζετε.

Διάρκεια: 15′:16”

The post Ποιος είσαι πραγματικά; Το παζλ της προσωπικότητας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε πληροφορίες για το πως λειτουργεί .  

Το πρόγραμμα μπορείτε να το παρακολουθήσετε στα Ελληνικά ή στα Αγγλικά. Οι εργασίες που θα διαβάσετε (3 στον αριθμό) είναι στα Αγγλικά διότι δεν υπάρχουν αντίστοιχες στα Ελληνικά. Εσείς όμως γράφετε τα πάντα στα Ελληνικά. Σε περίπτωση που δυσκολεύεστε με αυτήν την διαδικασία θα σας στείλω κάποιες στα Ελληνικά, με λιγότερες πληροφορίες,  για να τις διαβάσετε και να κάνετε τις περιλήψεις που χρειάζεται. Το πρόγραμμα απαιτεί περίπου 4-5 ώρες την εβδομάδα (προσοχή δεν απαιτείται να είστε στο ίντερνετ για να μιλάμε τόσες ώρες, αυτός ο χρόνος αφορά το διάβασμα και τις εργασίες που θα κάνετε κάθε εβδομάδα) και κατά την τρίτη & τέταρτη εβδομάδα θα κάνετε την πρακτική σας (περίπου 2 ώρες θα χρειαστείτε για τα τεστ). Εάν δεν μπορείτε να έχετε πρόσβαση σε ασθενείς με σοβαρή κατάθλιψη ή ψύχωση θα δουλέψουμε με αληθινά case studies ασθενών. Συνολικά έχουμε υπολογίσει ότι χρειάζονται περίπου 40-50 ώρες συνολικά για το πρόγραμμα (δηλαδή διάβασμα, εργασίες, πρακτική, τελική εξέταση-μικρό τεστ πολλαπλής επιλογής). Η εκπαίδευση δεν περιέχει μαγνητοσκόπηση. Η εξέταση αφορά ένα μικρό τεστ πολλαπλής επιλογής με αυτά που μάθατε κατά την διάρκεια της εκπαίδευσής σας. Έχετε την επιλογή να το δώσετε αμέσως (συγκεκριμένα μόλις ολοκληρωθούν οι 5 εβδομάδες σας στέλνουμε το τεστ και έχετε 1 ημέρα για να στείλετε με e-mail τις απαντήσεις σας) ή να διαβάσετε για 1 εβδομάδα και να το δώσετε στο τέλος της εβδομάδας πάλι μέσα σε μια ημέρα και να στείλετε με e-mail τις απαντήσεις σας. Οι ενότητες είναι 5 περιλαμβάνοντας και την πρακτική.

Συμμετοχή: To σεμινάριο ξεκινάει στις  05/03/2020. Το κόστος εγγραφής στην εκπαίδευση είναι 100 ευρώ (διάρκεια 5 εβδομάδες).

Πληροφορίες-Εγγραφές:

Brain Matters Institute

Τσιμισκή 10

54624

Θεσσαλονίκη

Τηλ: 2310 227 115 & 6971693870

 brainmattersinstitute@windowslive.com

The post Online σεμινάριο Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (5 εβδομάδες) . Το Πρόγραμμα είναι πιστοποιημένο από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων. appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Το σεμινάριο θα ενημερώσει τους ειδικούς της ψυχικής υγείας και θα προσφέρει εξειδικευμένη γνώση στην αξιολόγηση και αποκατάσταση των μαθησιακών δυσκολιών μέσα από το πρίσμα της νευροψυχολογίας και της λογοθεραπείας. Ο γρήγορος εντοπισμός μαθησιακών δυσκολιών, η σωστή αξιολόγηση των γνωστικών λειτουργιών στα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, η διαφοροδιάγνωση διαταραχών όπως το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής που συνϋπάρχει με τις μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την παρέμβαση και αποκατάσταση των μαθησιακών δυσκολιών. Ο στόχος του σεμιναρίου είναι να εκπαιδεύσει τους συμμετέχοντες στην γνωστική δυσλειτουργία και αξιολόγηση των μαθησιακών δυσκολιών καθώς και στις μεθόδους αποκατάστασής τους από το πρίσμα της νευροψυχολογίας και της λογοθεραπείας. Το σεμινάριο μπορούν να το παρακολουθήσουν και εκπαιδευτικοί οι οποίοι θα λάβουν σημαντική γνώση που θα τους βοηθήσει στην καθημερινή τους διδασκαλία και πρακτική στο σχολείο.

Θεματικές ενότητες

• Τελευταίες εξελίξεις στις μαθησιακές δυσκολίες (π.χ. συνοσηρότητα, ερευνητικά δεδομένα από μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου).
• Η γνωστική αξιολόγηση των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες
• Ποιές γνωστικές λειτουργίες ανταποκρίνονται στην αποκατάσταση (π.χ. γλώσσα, προσοχή/συγκέντρωση, ακουστική και λεκτική επεξεργασία)
• Εξατομικευμένη εννοιολογική κατανόηση του ασθενή και θεραπευτικός σχεδιασμός(νευροψυχολογική & λογοθεραπευτική παρέμβαση)
• Η σημασία της πρώϊμης αξιολόγησης & παρέμβασης ( ο ρόλος των εκπαιδευτικών, γονιών, φροντιστών)

Μπορείτε να ξεκινήσετε το πρόγραμμα online στις 05/03/2020. Η εκπαίδευση δεν περιλαμβάνει βιντεοσκόπηση. Θα υπάρξει ευελιξία με την ολοκλήρωση του προγράμματος σε περίπτωση που εργάζεστε κτλ.

Δίδακτρα: 100€ (εκπαιδευτικό υλικό & 8 ώρες εποπτείας). Με την επιτυχής ολοκλήρωση του προγράμματος θα λάβετε το πιστοποιητικό παρακολούθησης.

Πληροφορίες-Εγγραφές:

Brain Matters Institute
Τσιμισκή 10

54624
Θεσσαλονίκη
Τηλ: 2310 227 115 & 6971693870

 brainmattersinstitute@windowslive.com

The post Online εκπαιδευτικό σεμινάριο με θέμα “Η νευροψυχολογία των Μαθησιακών Διαταραχών: Θεωρία & Πρακτική”. appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Αναστασία Νικολίτσα, Χοροθεραπεύτρια, Σωματοκεντρική Ψυχοθεραπεύτρια, Τραυματοθεραπεύτρια, Συγγραφέας

Η Ψυχιατρική, από την εποχή του Freud μέχρι τις αρχές του 1990 βασιζόταν κυρίως στην λεκτική θεραπεία και στις θεωρίες των Freud, Jung, Lacan, Reich, Klein, καθώς και στις διάφορες μεθόδους που κατά καιρούς ανακάλυπταν εκείνη την εποχή [1]. Μία από αυτές, η ηλεκτροσπασμοθεραπεία ή αλλιώς ECT, εφαρμόζεται ακόμη μέχρι σήμερα [2]. Στις αρχές του 1990 με την ραγδαία εξέλιξη και επιτυχία των νέων ψυχιατρικών φαρμάκων στις Η.Π.Α. [3], η πεποίθηση ότι η ψυχική ασθένεια είναι αποτέλεσμα χημικής ανισορροπίας του εγκεφάλου, η οποία μπορεί να διορθωθεί με τα κατάλληλα φάρμακα, έγινε ευρέως αποδεχτή από τα ΜΜΕ, το κοινό και τον ιατρικό κόσμο (Jackson, 2005, σελ.2). Μαζί με αυτό ήρθε και η εξέλιξη της απεικονιστικής τεχνολογίας και για πρώτη φορά η ενεργοποίηση των διαφόρων κέντρων του εγκεφάλου καταγράφεται με τον Μαγνητικό Τομογράφο. Οι απεικονίσεις έδειξαν ποιά η βλάβη που προκαλείται στον εγκέφαλο από το ψυχικό τραύμα [4] (Van der Kolk, 2015, σελ. 21 και 39). Μέχρι τότε υπήρχε σαν έννοια αλλά δεν είχε συνδεθεί με την ψυχική ασθένεια και, φυσικά, δεν υπήρχε αντίστοιχη βιβλιογραφία και έρευνα. Ώσπου, το 1980, οι ψυχαναλυτές Chaim Shatan και Robert J. Lifton έπεισαν την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία να δημιουργήσει μία νέα διάγνωση, τη Μετατραυματική Αγχώδη Διαταραχή (γνωστή ως PTSD) (van der Kolk, 2015, σελ. 19) [5]. Αυτό αποτέλεσε και το ορόσημο για μια νέα εκκίνηση ενδιαφέροντος να μελετηθεί το ψυχικό τραύμα σε όλα τα επίπεδα από διάφορους επαγγελματίες του τομέα της υγείας.

H εξέλιξη της προσέγγισης του ψυχικού τραύματος ακολούθησε μία πορεία άνω των 25 ετών (Fisher, 2014) μέχρι σήμερα. Ιστορικά, τα στάδια της εργασίας με το τραύμα, όπως τα αναφέρει η Fisher (2014), περιλαμβάνουν την ανάκτηση των ελλειπόντων κομματιών της αφήγησης της κακοποίησης, όσο αμυδρά κι αν είναι, και ενθάρρυνση των θυμάτων να αντιμετωπίσουν τους δράστες με “την αλήθεια τους” ή την εστίαση στην πρόσβαση του θυμού του θύματος προς τον δράστη ή όσους δεν βοήθησαν και κρατώντας τους υπόλογους μέσω της αντιπαράθεσης. Οι δύο αυτές αρχικές προσεγγίσεις είχαν συνήθως σαν αποτέλεσμα τον συνεχή επανατραυματισμό των ασθενών και τη μη ουσιαστική επούλωση (σελ. 2). Στη συνέχεια, η θεραπεία του τραύματος βασιζόταν στην καθυστέρηση της ανάκλησης των επίπονων τραυματικών αναμνήσεων μέχρι το άτομο να αισθανθεί ασφαλές και να ανακτήσει αρκετά την ικανότητά του για αυτορύθμιση, με βασική την ψυχο-εκπαίδευση του τραυματισμένου ατόμου για το τι ακριβώς του συμβαίνει και που οφείλεται η οδύνη του. Αυτή η σταθεροποίηση ήταν από μόνη της αποτελεσματική και ενδυνάμωνε το άτομο να ζήσει πιο ολοκληρωμένα τη ζωή του (σελ. 3-4). Αυτή η προσέγγιση ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με την επανάσταση της Νευροεπιστήμης, η οποία απέρριψε την ιδέα ότι η τραυματική ανάμνηση είναι το κεντρικό θέμα στη θεραπεία του τραύματος (σελ. 5).

Το σπουδαιότερο εύρημα μέσω της χρήσης της τομογραφίας PET [6], που άλλαξε εντελώς την αντίληψη για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο, είναι ότι η δράση του έσω μετωπιαίου φλοιού, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη αφομοίωση, επεξεργασία και ενσωμάτωση της πληροφορίας, μειώνεται ιδιαιτέρως κατά την ανάκληση μιας τραυματικής ανάμνησης (van der Kolk, 2015). Για αυτό το λόγο, το τραυματισμένο άτομο είναι σχεδόν αδύνατον να περιγράψει με συνοχή και λόγια αυτό που νιώθει ή του έχει συμβεί (σελ. 43), χάνει την αίσθηση του χρόνου (σελ. 69-70) και μπορεί να αντιδράει υπερβολικά σε ένα φαινομενικά ασήμαντο γεγονός ή ερέθισμα (σελ. 63).

Η ψυχοθεραπεία από την εποχή του Freud βασίστηκε στην παραδοχή ότι βάζοντας λόγια στα συναισθήματα κάποιου και στις επώδυνες εμπειρίες του παρελθόντος μπορούμε να απελευθερωθούμε από αυτές. Το ψυχικό τραύμα όμως δεν είναι ένα γεγονός που συνέβη στο παρελθόν. Είναι, ουσιαστικά, το ίχνος που έμεινε στο νου, τον εγκέφαλο και το σώμα. Επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο που σκεφτόμαστε αλλά και την ίδια την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε (van der Kolk, 2015, σελ. 21), οπότε δουλεύοντας με το τραύμα είναι ανούσιο να βασιζόμαστε στις μειωμένες λειτουργίες του μετωπιαίου φλοιού, του επεξεργαστή του εγκεφάλου.

Ο Laurence Heller, ο οποίος ανέπτυξε μια συγκεκριμένη μέθοδο θεραπείας για το αναπτυξιακό τραύμα [7] υποστηρίζει ότι δεν επηρεάζει μόνο το σώμα και το νευρικό σύστημα αλλά και την αίσθηση του εαυτού και την ταυτότητά μας (2017). Ο Bessel van der Kolk (σελ. 91) αναφέρει ότι ο προμετωπιαίος φλοιός, ολόκληρη η έλικα του προσαγωγίου και το μεσολόβιο αφορούν στην αυτό-συνείδησή μας και ότι σε περιπτώσεις ψυχικού τραύματος, αυτές οι εγκεφαλικές περιοχές επίσης μειώνουν τη δραστηριότητά τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο λοιπόν ότι οι άνθρωποι που έχουν υποστεί είτε σοκ-τραύμα, είτε χρόνια κακοποίηση (ψυχολογική/σωματική/σεξουαλική) στην παιδική ηλικία, είτε αναπτυξιακό τραύμα έχουν αισθητά μειωμένη αίσθηση του σωματικού εαυτού τους και της αυτο-συνείδησής τους, παρουσιάζουν δυσκολία να εκφραστούν λεκτικά και να περιγράψουν τα συναισθήματά τους και είναι, κατά την δική μου εμπειρία πολύ συχνά διαγνωσμένοι με άλλου είδους διαταραχές (π.χ. αγχώδη ή ψυχαναγκαστική διαταραχή, κατάθλιψη κλπ) και όχι PTSD (Μετατραυματική Αγχώδη Διαταραχή). Το θέμα της διάγνωσης, στην προκειμένη, είναι σημαντικό καθώς η διάκριση και επικέντρωση στην ανάγκη του ατόμου για τραυματοθεραπεία [8] -και όχι για συμβατική λεκτική ψυχανάλυση ή ψυχοθεραπεία ή αποκλειστικά φαρμακοθεραπεία φέρει πιο ουσιαστικά αποτελέσματα ασφαλή επεξεργασία του τραύματος και μειώνει τον κίνδυνο επανατραυματισμού του ατόμου από τους ίδιους τους γιατρούς ή θεραπευτές κατά την αφήγηση των τραυματικών γεγονότων, όταν παίρνουν το ιστορικό του ατόμου.

Στον δυτικό πολιτισμό βασιζόμαστε κυρίως στη δύναμη του αναλυτικού νου και έχουμε παραμελήσει κατά πολύ το σώμα και τη σοφία που αυτό εμπεριέχει για την σύνδεση ή την αποσύνδεση, την προστασία, την επίγνωση, την αντίληψη και την ρύθμιση μας. Ακόμη και σε σωματικά προσανατολισμένες προσεγγίσεις Ψυχοθεραπείας είναι πολύ συχνή η τάση για εκλογίκευση και υπερανάλυση που αγνοεί επί της ουσίας τις διεργασίες του σώματος, καθώς και οι ίδιοι οι θεραπευτές –όπως και οι θεραπευόμενοι μας- είμαστε ανθρώπινα, τραυματισμένα θηλαστικά όντα, με σίγουρο -αν μη τι άλλο- αναπτυξιακό τραύμα το οποίο μεταφέρεται διαγενεακά και είναι φυσικό να έχει βαλθεί η εν γένει ικανότητά μας για σύνδεση και αυτορύθμιση. Αυτό που ο Wilhelm Reich (1950) ονόμαζε «συγκινησιακή πανούκλα» είναι τόσο μα τόσο εμφανές στον τρόπο που αναπαράγουμε το ψυχικό τραύμα στο μεγάλωμα των νέων γενεών και είναι φυσικό να έχει αντίκτυπο σε όλους μας. Υποστήριζε ότι από μωρά έχουμε την έμφυτη ικανότητα να αυτορυθμιζόμαστε και μέσα σε αυτή την διαδικασία εκδηλώνεται και η ικανότητα να αισθανόμαστε τα όριά μας, να επανορθώνουμε όταν υπερβούμε τα όρια των άλλων, να αισθανόμαστε όλη την γκάμα των συναισθημάτων, χωρίς καθηλώσεις και θωρακίσεις στη φυσιολογία μας. Αυτή η φυσική ικανότητά μας κατακερματίζεται από το τραύμα και βρισκόμαστε να λειτουργούμε σε επαναλαμβανόμενους βρόχους μαθημένης εμπειρίας με συνέπεια τη χρόνια παραμέληση του σώματος και της σοφίας του, ακόμη και ως ενήμεροι επαγγελματίες θεραπευτές, εάν δεν μπορέσουμε να επεξεργαστούμε το δικό μας ψυχικό τραύμα πρωτίστως.

Πώς θα μπορέσει ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας να εργαστεί με ανθρώπους που είναι αποσχισμένοι από το σώμα τους όταν ο ίδιος είναι επίσης αποσχισμένος από το δικό του σώμα, δεν ξέρει να αναπνέει, δεν μπορεί να ρυθμίσει το δικό του νευρικό σύστημα και δεν ξέρει πώς και πού να το μάθει αυτό; Από πού μπορεί να αντλήσει κανείς ψυχική δύναμη -για να αντέξει την εργασία με το τραύμα των άλλων- όταν δεν έχει την ενσώματη επίγνωση των δικών του ορίων και πόρων δύναμης; Όταν, σαν φοιτήτρια Χοροθεραπείας, στην Αγγλία πριν 20 χρόνια, ρωτούσα τους επόπτες μου τι μπορώ να κάνω για τα τόσο έντονα σωματικά συμπτώματα της Αντιμεταβίβασης, η απάντηση, προς μεγάλη μου απογοήτευση φυσικά, ήταν, «εποπτεία». Η λεκτική ανάλυση στην εποπτεία όμως δεν μπορεί να ρυθμίσει μια νευρολογικά πυροδοτημένη αντίδραση μάχης-φυγής-παγώματος της θεραπεύτριας ή του θεραπευόμενου, ούτε να αποτρέψει τον πιθανό επανατραυματισμό και των δύο μέσα στη θεραπευτική σχέση. Το μόνο που μας έσωζε, σε ένα βαθμό, ήταν η συνεχής ενασχόληση με το δικό μας σώμα και η επαφή με αυτό μέσω της ιδιοδεκτικότητας και εσωδεκτικότητας. Από τότε με απασχολεί το ίδιο θέμα μιας και συνεχίζω να διερωτώμαι κατά πόσο τα εκπαιδευτικά προγράμματα Ψυχοθεραπείας μεριμνούν έτσι ώστε οι μελλοντικοί θεραπευτές/τριες να μην κινδυνεύουν από επανατραυματισμό αλλά και έμμεσο/δευτερογενή τραυματισμό, δικό τους αλλά και των θεραπευόμενων τους αργότερα. Επίσης διερωτώμαι για το εάν η λεκτική ψυχοθεραπεία που παρέχεται εδώ και δεκαετίες, και στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, είναι ικανή να προωθήσει την πλήρη επεξεργασία και επούλωση του ψυχικού τραύματος. Το μόνο που καταφέρνει μια λεκτικά-προσανατολισμένη θεραπεία είναι να τακτοποιήσει τα πράγματα με τη βοήθεια του αναλυτικού νου, να αυξήσει τα επίπεδα αυτογνωσίας και να αναπτύξει έναν εσωτερικό παρατηρητή (στις καλύτερες περιπτώσεις) αλλά χωρίς να μπορεί να αλλάξει τίποτα εις βάθος στην νευροφυσιολογία του ατόμου και να οδηγήσει το άτομο σε μια ολιστική αλλαγή. Για αυτό ακούμε για περιπτώσεις αναλυόμενων για πάνω από δεκαετία χωρίς κανένα εμφανές αποτέλεσμα ή αλλαγή στη ζωή τους.

Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο, σε αυτή την υπόθεση της πανανθρώπινης ανακύκλωσης της οδύνης, είναι ότι, μέσα από μία θέση εξουσίας υποστηρίζουμε πως επειδή έχουμε λάβει μία εκπαίδευση (ελλιπή κατά τη γνώμη μου) είμαστε και αυτονόητα συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας. Το να προσπαθούμε να καθοδηγήσουμε άλλους να συνδεθούν με τον εαυτό τους και το σώμα τους και να ξανα-μάθουν να ρυθμίζουν το νευρικό τους σύστημα, ενώ δεν ξέρουμε να το κάνουμε εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας, είναι, αν όχι επικίνδυνο, τουλάχιστον οξύμωρο. Η δεοντολογία του επαγγέλματός μας, μας υποχρεώνει να είμαστε σε μια συνεχή εγρήγορση, επανεκπαίδευση και εποπτεία, παρόλα αυτά ακόμη και αυτά είναι ανεπαρκή καθώς έχουν την ίδια λεκτική, «ασώματη» βάση. Ο Bessel van der Kolk υποστηρίζει ότι η συμβατική λεκτική ψυχοθεραπεία είναι «ουσιαστικά άχρηστη» (σελ. 72) για τις περιπτώσεις που το άτομο πάσχει από αλλοτριοπροσωπία, γνωστό ως πάγωμα (freeze response). O Schore (2003b) υποστηρίζει ότι η ψυχανάλυση συγκεκριμένα, χρειάζεται να λάβει υπόψιν πιο σωματοκεντρικά μοντέλα και θεραπείες, καθώς οι γνωστικές διεργασίες του αριστερού ημισφαιρίου έχουν αποδειχθεί σχετικά αναποτελεσματικές.

Oι πιο σημαντικοί μελετητές και πρωτοπόροι στον τομέα της Τραυματοθεραπείας σήμερα -οι Bessel van der Kolk, Peter Levine, Babette Rothchild, Pat Ogden, Ronald Siegel, Laurence Heller, Francine Shapiro, David Grand, Lisa Schwarz, Ron Kurtz, Stephen J. Terrell και οι συνεργάτες τους συγκλίνουν στο ότι το ψυχικό τραύμα δεν είναι μια υπόθεση του αναλυτικού μέρους του εγκεφάλου (προμετωπιαίος φλοιός) αλλά των δυο αρχαιότερων (του λιμπικού και του στελέχους) που αφορούν στα συναισθήματα και στο ένστικτο επιβίωσης και επομένως το σώμα και τις φυσικές του διεργασίες και αποκρίσεις. Δεν είναι όλα τα μοντέλα ψυχοθεραπείας για όλους και σίγουρα η αυτογνωσία που προσφέρει μια μη σωματικά-προσανατολισμένη Ψυχοθεραπεία είναι δυνατόν να ωφελήσει κάποιους/ες σε κάποια φάση της ζωής τους. Όσον αφορά στο ψυχικό τραύμα όμως, ειδικά στις περιπτώσεις Μετατραυματικής Αγχώδους Διαταραχής, σύνθετου ψυχικού τραύματος, και ψυχοσωματικών και αυτοάνοσων παθήσεων, η σωστή διάγνωση οδηγεί στην σωστή επιλογή ή/και παραπομπή θεραπείας και σύμφωνα με τα δεδομένα και τη γνώση που έχουμε διαθέσιμα σήμερα απαιτείται η συμπερίληψη του σώματος σε νευροφυτικό, ενδοκρινικό και ανοσολογικό επίπεδο. Θεραπεία του ψυχικού τραύματος επέρχεται όταν ο αντίκτυπός του στο σώμα και το νευρικό σύστημα παύει να καθορίζει την καθημερινότητα του ατόμου, τον τρόπο που συμπεριφέρεται και σχετίζεται με τους άλλους. Όταν αγγίζεται πλήρως η σωματική μνήμη μέσω της βιωμένης αίσθησης χωρίς το άτομο να πυροδοτείται, χωρίς να προκαλείται κατακλυσμιαία δυσφορία.

Είναι πια απόλυτα κατανοητό, ότι ένα θεραπευτικό μοντέλο που περιλαμβάνει μόνο συζήτηση, χωρίς το σώμα και τις αυτόματες φυσικές αποκρίσεις του ως οργανισμός, είναι άτοπο και ελλιπές, καθώς ο μετωπιαίος φλοιός που διαθέτει τη λειτουργία της επεξεργασίας και κατανόησης των πληροφοριών «δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά» μόνος του. Αν ήταν έτσι, θα ήταν πολύ απλό να εξηγούσαμε λογικά σε κάποιον -αλλά και στον ίδιο μας το εαυτό- τι του συνέβη στο παρελθόν και εκείνος να μην ένιωθε φόβο, απελπισία ή πανικό ποτέ ξανά. Αν ήταν τόσο απλά τα πράγματα δεν θα υπήρξε στην ανθρωπότητα η περαιτέρω ανάγκη για σωματοκεντρικές μεθόδους Ψυχοθεραπείας και η πρακτική της κλασσικής Ψυχανάλυσης θα μας κάλυπτε ακόμη μέχρι σήμερα. Οι κρίσεις πανικού όμως, και τα έντονα σωματικά συμπτώματα που φέρει το ψυχικό τραύμα, όπως αϋπνίες, κρίσεις άγχους, ανησυχία, δυσκολία συγκέντρωσης, flashbacks κ.α., είναι υπαρκτές αποδείξεις ότι η επεξεργασία του και επούλωση είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο και σωματικό από ότι μέχρι τώρα πιστεύαμε.

Συνήθεις εκφράσεις όπως «όλα στο μυαλό σου είναι», «κι εμείς που φάγαμε ξύλο δεν πάθαμε τίποτα», «μην το σκέφτεσαι και θα περάσει» και άλλα τέτοια χαριτωμένα, οι οποίες είναι βαθιά χαραγμένες στην κοινωνική μας συμμόρφωση και επικοινωνία, βασίζονται και συγχρόνως ενδυναμώνουν την πεποίθηση ότι ο συνειδητός νους είναι ικανός να έχει τον αποκλειστικό έλεγχο όλων των λειτουργιών και συναισθημάτων μας, παραβλέποντας έτσι την χρόνια επίδραση του ψυχικού τραύματος στην βιοχημεία και τη φυσιολογία του εγκεφάλου, η οποία σήμερα είναι πια ορατή με την βοήθεια της απεικονιστικής τεχνολογίας.

Όπως αναφέρει στον πρόλογό του ο Dahlitz (2017, σελ. viii) «οι γνωστικές τεχνικές είναι πιθανό να αποδειχθούν αναποτελεσματικές έως ότου αντιμετωπιστούν οι υποκείμενοι μηχανισμοί. Ο νευροβιολογικώς ενημερωμένος θεραπευτής θα ήξερε ότι μια προσέγγιση “από κάτω προς τα πάνω” (bottom-up), η οποία περιλαμβάνει τεχνικές που μπορεί να είναι περισσότερο φυσιολογικές (physiological) παρά ψυχολογικές, είναι επιτακτική για να ρυθμίσει προς τα κάτω μια απόκριση του στρες που διαφεύγει, πριν οι γνωσιακές προσεγγίσεις μπορούν να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα».

Η γνώση ότι η πληροφορία διέρχεται μέσω δύο, αντίθετων δρόμων, από τον εγκέφαλο στα σπλάχνα αλλά και από τα σπλάχνα στον εγκέφαλο, προσφέρει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στο ψυχικό τραύμα και τις σωματικές του εκδηλώσεις.

Η πρώτη «από πάνω προς τα κάτω ξεκινάει από μια σκέψη, οδηγείται σε συναίσθημα και κατόπιν σε αίσθηση και η δεύτερη «από κάτω προς τα πάνω» ξεκινάει από αίσθηση, οδηγείται στο συναίσθημα και κατόπιν σε γνωστική επεξεργασία (Nικολίτσα, 2018, σελ. 68). Οι Taylor et al. (2010) υποστηρίζουν ότι «είναι όλο και πιο εμφανές ότι οι αμφίδρομες αλληλεπιδράσεις μεταξύ του εγκεφάλου και των περιφερικών ιστών, συμπεριλαμβανομένου του καρδιαγγειακού και του ανοσοποιητικού συστήματος, συμβάλλουν τόσο στην ψυχική όσο και στη σωματική υγεία» (σελ. 1). O Bessel van der Kolk (2015) υποστηρίζει ότι το να γνωρίζουμε τη διαφορά ανάμεσα στις δύο οδούς ρύθμισης που διαθέτει ο εγκέφαλος είναι πολύ σημαντικό στην κατανόηση και θεραπεία του τραυματικού άγχους (σελ. 63). Την διαδρομή «από πάνω προς τα κάτω» την περιγράφει ως την ενδυνάμωση της ικανότητάς μας για ήρεμη και συνειδητή αυτοπαρατήρηση πάνω από τα συναισθήματα και τις αυτόματες αντιδράσεις μας. Αυτό ονομάζει ο ίδιος ενσυνειδητότητα (mindfulness) (σελ. 62). Η αντίστροφη ρύθμιση του νευρικού συστήματος, «από κάτω προς τα πάνω» γίνεται μέσα από την εξισορρόπηση μέσα από την αναπνοή, την κίνηση και το άγγιγμα (σελ. 64).

Bρίσκω ενδιαφέρουσα την ιστορική πορεία προς μια ολοκληρωμένη θεραπεία του τραύματος στην σύγχρονη εποχή, καθώς οι περισσότερες μέθοδοι Τραυματοθεραπείας είναι ακόμη πολύ νέες. Μερικές έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο πρωτόκολλο, άλλες θέτουν κυρίως κάποιες θεμελιώδεις αρχές με τις οποίες μπορούμε να εργαστούμε και μερικές ακόμη είναι εν τη γενέσει. Μελετώντας την ιστορία των πραγμάτων κατανοούμε καλύτερα πώς φτάσαμε ως εδώ και εν μέρει αμβλύνεται η τυχόν απογοήτευση για την ανεπάρκεια του επαγγέλματος της Ψυχο-θεραπείας αλλά και την αέναη διαιώνιση της ανθρώπινης οδύνης. Η ενσωμάτωση της νευροεπιστήμης με την ψυχολογία, την ψυχοθεραπεία και την ιατρική συμβαίνει ήδη και είναι αναπόφευκτη. Είναι απλά θέμα χρόνου. «Σήμερα, η μεγαλύτερη κατανόηση τόσο της υποκειμενικής εμπειρίας του νου όσο και των αντικειμενικών δραστηριοτήτων του εγκεφάλου, οι δύο κλάδοι της ψυχανάλυσης και της νευροεπιστήμης μπορούν όχι μόνο να αλληλοενημερώνονται αλλά να ενσωματώνονται ώστε να παρέχουν μια πιο ώριμη και ολιστική κατανόηση της ψυχικής ευημερίας. Η Διεθνής Εταιρεία Νευροψυχοανάλυσης και το επιστημονικό περιοδικό Νευροψυχοθεραπευτής είναι μόνο δύο παραδείγματα αυτής της προσπάθειας να ενσωματωθούν τα καλύτερα των υποκειμενικών και αντικειμενικών στοιχείων στην ψυχική υγεία» (Dahlitz, 2017, σελ. viii). Εύχομαι η νέα γνώση πάνω στην θεραπεία του ψυχικού τραύματος να εξαπλωθεί και ακαδημαϊκά σε όλα τα ανθρωπιστικά επαγγέλματα, σε όλο και περισσότερες γλώσσες και πολιτισμούς, καθώς η ανθρωπότητα υποφέρει από ψυχικό τραύμα που, άλυτο και ανεπεξέργαστο περνάει στις επόμενες γενιές.

Οι τελευταίες ανακαλύψεις της νευροεπιστήμης για τους καθρεπτικούς νευρώνες (Gallese et al., 1996), η στροφή ακόμη και της Ψυχανάλυσης σε μια νευροβιολογικά συντονισμένη πρακτική (Schore, 1994 και 2003b), και η εννοιολογικοποίηση (conceptualization) του κινδύνου για δευτερογενή, έμμεσο τραυματισμό του θεραπευτή («vicarious traumatization”, Pearlman & Saakvitne, 1995) υποδεικνύουν την επιτακτική πια ανάγκη για μια ενσώματη εκπαίδευση όλων των ψυχοθεραπευτών, ψυχολόγων και ψυχιάτρων [9]. Με τη νέα γνώση αναδύονται πολύ σημαντικά ερωτήματα που κλονίζουν το υπάρχον μοντέλο Ψυχοθεραπείας και οδηγούν σε ένα νέο επιστημονικό παράδειγμα (paradigm) [10]. Οι Ψυχοθεραπευτές χρειάζεται να είμαστε πια νευροβιολογικώς ενημερωμένοι και να δρούμε σύμφωνα με τη νευροβιολογία του ατόμου, την επίγνωση των αποκρίσεων του δικού μας σώματος και την ενσώματη εμπειρία της θεραπευτικής σχέσης και όχι σύμφωνα με πρωτόκολλα και παρωχημένους κανόνες ή υπέρ-χρηση του αναλυτικού νου.

Μέχρι τώρα μιλούσαμε για την ψυχοθεραπεία με φιλοσοφικούς όρους, προσπαθώντας να εξηγήσουμε την ασυνείδητη σχέση ανάμεσα σε θεραπευτή-θεραπευόμενο (μεταβίβαση και αντιμεταβίβαση) ως ένα αδιευκρίνιστο, μη συνειδητό, άρρητο φαινόμενο (Schore, 2008, σελ. 21), ενώ σήμερα μπορούμε να το κατανοήσουμε πλήρως ως ένα νευροβιολογικό γεγονός ανάμεσα σε δύο αλληλοεπιδρώντες δεξιούς εγκεφάλους. O ψυχαναλυτής Alan Schore γράφει, «η πληροφορία για τη σχέση μεταδίδεται με ψυχοβιολογικές ανταλλαγές που είναι αποτυπωμένες στον συν-δημιουργούμενο δεσμό πρόσδεσης … μέσα από αυτόν τον δεσμό μπορεί ένας ψυχοβιολογικά συντονισμένος θεραπευτής να ρυθμίσει τη διέγερση του θεραπευόμενου», σε ένα άρρητο επίπεδο (σελ. 79). Η Candace Pert (1997), η «μητέρα» της ψυχο-νευροενδοκρινο-ανοσολογίας (γνωστή στα Αγγλικά ως PNEI), υποστηρίζει ότι ενώ αποθηκεύουμε κάποια μνήμη στον εγκέφαλο, τα παλαιότερα και βαθύτερα μηνύματα αποθηκεύονται στο σώμα και για αυτό η πρόσβαση σε αυτά πρέπει να γίνεται από το σώμα.

Τα πιο συχνά συμπτώματα «σωματικής αντιμεταβίβασης» (Lewis Bernstein, 1984, σελ. 322) και αποσύνδεσης (μη συνήχησης) του/της θεραπευτή/τριας κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας είναι η σύγχυση, μούδιασμα ή υπνηλία, σωματική δυσφορία, διαστρέβλωση της αντίληψης, διάσπαση προσοχής, αγωνία, άγχος, κατακλυσμιαία συναισθήματα όπως θυμός, φόβος, ντροπή και ενοχή, αίσθημα ανεπάρκειας (Phillips, 2004). Ο Schore μιλάει για ένα νέο επιστημονικό παράδειγμα (paradigm) στην ψυχολογία των σχέσεων, από την έννοια του «ενδοψυχικά ασυνείδητου νου» στην έννοια ενός «σωματικά-βασισμένου σχεσιακού ασυνειδήτου» (2008, σελ. 23) για «ρητό και άρρητο πεδίο» και τη μετάβαση από μια «συνειδητή λεκτική σε μία ασυνείδητη μη-λεκτική θυμική επικοινωνία» (σελ. 24). Υπάρχει μια νέα τάση στις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που αγκαλιάζει την ιδέα της μη-λεκτικής, άρρητης και σιωπηλής «λύσης» των μεταβιβαστικών προβολών του θεραπευόμενου μέσα από την ενσώματη σχέση με το θεραπευτή και όχι μόνο μέσα από λεκτικές ερμηνείες και αναλύσεις, όπως γινόταν μέχρι πρόσφατα (Νικολίτσα, 2018, σελ.58).

Η προσέγγιση, η αποτελεσματικότητα και η προσωπική ικανότητα του κάθε επαγγελματία ψυχικής υγείας, έχει να κάνει με την κουλτούρα, τη σχολή, τον δάσκαλο με τον οποίο είχε την τύχη να εκπαιδευτεί ο καθένας αλλά και την προσωπικότητά του και την βαθιά επιθυμία για εξέλιξη, προσωπική θεραπεία και συνεχή ενημέρωση για τις νέες ανακαλύψεις. Στον τομέα της εκπαίδευσης πάνω στην ψυχική υγεία ισχύει κατά πολύ το ρητό «Με όποιον δάσκαλο καθίσεις…τέτοια γράμματα θα μάθεις». Ο ίδιος ο Bessel van der Kolk μνημονεύει τα λόγια του επόπτη-καθηγητή του κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του στην Ψυχιατρική ειδικότητα τα οποία, καθόλου τυχαία, χάραξαν στην οπτική και πρακτική του ένα ανθρωπιστικό ίχνος που καθόρισε ολόκληρη την μετέπειτα ζωή του ως ιατρό και την τάση του να ασχοληθεί πιο ουσιαστικά με το ψυχικό τραύμα.

Πιστεύω ότι η ικανότητά μας για αυτοκριτική και πρόκληση των κατεστημένων θεωριών στο σήμερα όσον αφορά στην αποτελεσματικότητά τους, είναι κλειδί για την εξέλιξη του κλάδου της ψυχικής υγείας. Ο Ian Parker ασκεί σκληρή κριτική στο κατεστημένο της επιστήμης της Ψυχολογίας μέχρι σήμερα και καλεί για τον μετασχηματισμό της σε κάτι άλλο, το οποίο να εξυπηρετεί πραγματικά τον άνθρωπο, που να αντιδρά στην κοινωνική αδικία και να προωθεί τη χειραφέτηση του ατόμου και όχι την εξάρτησή του από αυτή ως μια ισχυρή ιδεολογική αδιαμφισβήτητη εξουσία (2018). Εάν θέλουμε να εξελιχθούμε ως κλάδος χρειάζεται να αναλάβουμε την ευθύνη μιας επιτακτικής στροφής στην αντίληψή μας ότι το σώμα είναι ο φορέας του ψυχικού τραύματος αλλά συγχρόνως και το κλειδί για την επούλωσή του, αρχικά για εμάς τους ίδιους και μετά για τους ανθρώπους που μας εμπιστεύονται να τους καθοδηγήσουμε στη θεραπεία τους.

________________________________________________________________________

Σημειώσεις κειμένου:

[1]  Φωτογραφίες και πληροφορίες από το βιβλίο του Dr. Stanley B. Burns, «Ασθενείς & Υπόσχεση: Μια φωτογραφική ιστορία των Ψυχικών διαταραχών και των διαταραχών της διάθεσης» εδώ 

[2] Ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ECT)

[3] όπως το Prozac το 1988 (Βellis, 2017)

[4] Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition, DSM-IV-TR; American Psychiatric Association [APA], 2000) όρισε ότι «ένα τραυματικό γεγονός έχει συμβεί όταν το άτομο έχει βιώσει, γίνει μάρτυρας ή έχει απειληθεί με θάνατο ή σοβαρό τραυματισμό ή έχει απειληθεί η σωματική ακεραιότητα του ίδιου ή κάποιου άλλου (και) η αντίδραση του ατόμου περιλάμβανε έντονο φόβο, αίσθημα αβοήθητου ή τρόμο». Τραύμα δημιουργείται όταν οι ψυχικές δυνάμεις του ατόμου δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση ενός στρεσογόνου γεγονότος. 

[5] Ψάχνοντας το διαδίκτυο, γράφοντας αυτό το άρθρο, βρήκα το κείμενο του Σάββα Σαλπιστή εδώ όπου αναφέρει αρκετά για την χρόνια αποσιώπηση και απομάκρυνση του Freudαλλά και του ψυχιατρικού κόσμου από την μελέτη του τραύματος και αρκετά ακόμη περί του πώς έφτασε η Ψυχιατρική στη διάγνωση της Μετατραυματικής Αγχώδους Διαταραχής.

[6] τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (Positron Emission Tomography)

[7] Το ΝευροΘυμικό Σχεσιακό Μοντέλο ™ (ΝARM)

[8] Στις Η.Π.Α. χρησιμοποιείται κυρίως η μέθοδος Τραυματοθεραπείας EMDR (Eye Movement Desensitisation & Reprocessing), https://emdria.site-ym.com/page/treatmentcenters, Somatic Experiencing https://traumahealing.org και στην Ελλάδα το Ινστιτούτο Τραυματοθεραπείας εκπαιδεύει στις μεθόδους EMDR και CRM (Comprehensive Resource Method) http://travmatotherapeia.com/v1/

[9] Περισσότερα για το ψυχικό κόστος και το πώς φτάνουμε σε burnout εδώ

[10] Η αποδοχή ενός κοινού Παραδείγματος αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της επιστημονικής κοινότητας. O όρος 1) σημαίνει το σύνολο των πεποιθήσεων, των μεθόδων και των τεχνικών, που ασπάζεται μια επιστημονική κοινότητα (η «σφαιρική» έννοια του όρου, σημαίνει μια κοσμοθεωρία, μια οντολογική παραδοχή, μια κοινή «γλώσσα», που σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν νέο κόσμο, και 2) αντιστοιχεί στις παραδειγματικές λύσεις συγκεκριμένων προβλημάτων, τα οποία και χρησιμοποιεί ως πρότυπα από μια δεδομένη ομάδα επιστημόνων. Kuhn T.S., (1962). Η Δομή των Επιστημονικών Επαναστάσεων, Θεσσαλονίκη: Σύγχρονα θέματα, 1981.

________________________________________________________________________

Βιβλιογραφία

Bellis, Mary. 2017. The History of the Antidepressant Prozac – The Making of a Miracle Cure? (διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο εδώ

Dahlitz, M. & Hall, G. (ed.). 2017. The Psychotherapist’s Essential Guide to the Brain. Dahlitz Media

Gallese V., Fadiga L., Fogassi L. and Rizzolatti G., 1996.  “Action recognition in the premotor cortex”, Brain: 119; 593–609. (διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο εδώ

Heller, Laurence & Lapierre, Aline. 2017. Θεραπεύοντας το αναπτυξιακό τραύμα: Πως το Πρώιμο Παιδικό Ψυχικό Τραύμα Επηρεάζει την Αυτορρύθμιση του Οργανισμού, την Αυτο-Εικόνα και την Ικανότητα για Δημιουργία Υγιών Σχέσεων.ΕκδόσειςΑσημάκης.

Jackson, G. E. 2005. Rethinking Psychiatric Drugs: A Guide for Informed Consent. AuthorHouse.

Lewis Bernstein, P., 1984. “The Somatic Countertransference: The Inner Pas deDeux”. In Lewis Bernstein, P. (Ed.), Theoretical Approaches in Dance Movement Therapy, Vol. II, Kendall/HuntPublications

Νικολίτσα, Αναστασία 2018. Χοροθεραπεία: ιστορία, θεωρία, μεθοδολογία, εργαλεία. Εκδόσεις Αγγελάκη

Parker, Ian 2018. Επανάσταση στην Ψυχολογία: από την αλλοτρίωση στη χειραφέτηση. ΕκδόσειςOposito.

Pearlman, Laurie A., & Saakvitne, Karen W. 1995. Trauma and the Therapist: Countertransference and Vicarious Traumatization in Psychotherapy with Incest Survivors. New York: W.W. Norton

Pert, C. B., 1997. Molecules of Emotions: The Science Behind Mind-Body Medicine. Touchstone: New York.

Phillips, Suzanne B. 2004. Group Interventions for Treatment of Psychological Trauma Module 7: Countertransference: Effects on the Group Therapist Working with Trauma. ©2004 American Group Psychotherapy Association. (Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο εδώ).

Reich, Wilhelm 1950. Τα παιδιά του μέλλοντος. Εκδόσεις Αποσπερίτης

Schore, Alan N. 1994. Affect Regulation and the Origin of the Self: The Neurobiology of Emotional Development.Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates Inc.

Schore, Alan N. 2003b. Affect regulation and the repair of the self.New York: Norton

Schore, Alan N. 2008. Paradigm shift: the right brain and the relational unconscious. Psychologist-Psychoanalyst 2008. Spring Meeting Summaries.

Taylor, AG. Goehler, LE. Galper, DI. Innes, KE. Bourguignon, C. 2010. Top-Down and Bottom-Up Mechanisms in Mind-Body Medicine: Development of an Integrative Framework for Psychophysiological Research. In Explore (NY) January, Vol. 6, Issue 1, pp. 29-41. doi:10.1016/j.explore.2009.10.004.

van der Kolk, Bessel, 2015. The body keeps the score. Penguin Books.

________________________________________________________________________

Αναστασία Νικολίτσα, Χοροθεραπεύτρια – Σωματοκεντρική Ψυχοθεραπεύτρια – Συγγραφέας, sofosoma@outlook.com.gr

The post Το σώμα στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος: Μια παραμελημένη σχέση appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Αναστασία Νικολίτσα, Χοροθεραπεύτρια – Σωματοκεντρική Ψυχοθεραπεύτρια, CRM Tραυματοθεραπεύτρια, Συγγραφέα, sofosoma@outlook.com.gr

Eν έτη 2019, 21^ο αιώνα, οι συνθήκες και τα δεδομένα του υλιστικού πολιτισμού μας θέτουν την επιτακτική ανάγκη για μια νέα οδηγία. Με ματιά ευρύνοιας, τα σημάδια αυτής της νέας οδηγίας έχουν ήδη διαφανεί. Πρόκειται για τη σύνθεση της θρησκείας (με την έννοια της εσωτερικής διδασκαλίας και όχι της κληρικής Θρησκείας) και της Επιστήμης ως μια ζωντανή δύναμη, αυτό που ο Schure (2006) είδε ως την μοναδική μας ευκαιρία να εξελιχθούμε ως πολιτισμός και να καταφέρουμε, πάλι, να δημιουργήσουμε και να μορφώσουμε ψυχές, για το καλό και τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Έχοντας χάσει την πνευματική διάσταση της Ζωής και τις μυητικές τελετουργίες των διαφόρων φάσεων, από τη γέννηση ως το θάνατο, έχοντας ιατρικοποιήσει τη γέννα, τα γηρατειά και το θάνατο, και έχοντας παραβλέψει την αδιαμφισβήτητη σύνδεσή μας με τα υπόλοιπα όντα, είμαστε σε ένα κομβικό σημείο. Καλούμαστε να ξαναδούμε την Ύπαρξη με όλα όσα ενέχει, από την αρχή. Ο Schure γράφει «η Επιστήμη και η Θρησκεία, οι φύλακες αυτοί του πολιτισμού, έχασαν και οι δύο το υπέρτατο δώρο τους, τη μαγεία τους, να παράσχουν δηλαδή τη μεγάλη και ισχυρή αγωγή» (σελ. 24).

Ο Sigmund Freud με την Ψυχανάλυση προσπάθησε να εξηγήσει, και με αυτό τον τρόπο να ανακουφίσει, το αιώνιο βάσανο της ανθρώπινης ψυχής, παραμελώντας όμως την πνευματική της πτυχή και εστιάζοντας στις διανοητικές της εκφάνσεις και διαστρεβλώσεις. Ο Carl G. Jung τόλμησε, να στραφεί προς την αρχαία εσωτερική διδασκαλία (Θρησκεία) αναζητώντας εκεί τα κομμάτια που λείπανε από την Επιστήμη της σύγχρονης Ιατρικής και πρότεινε ως θεραπεία της ψυχής την, χωρίς προσδοκίες, βουτιά στο υλικό της για να αλιεύσει την επίγνωση και την επίλυση όσων την βασανίζουν. Ο Wilhelm Reich υποστήριξε ότι η ψυχική διαταραχή προέρχεται από την γενικευμένη και κοινωνικά αποκτημένη «συγκινησιακή πανούκλα», αυτό το μίασμα του πολιτισμού μας επιβεβλημένο από την κληρική θρησκεία και το κράτος, το οποίο καταπιέζει, διαστρεβλώνει και καθηλώνει την φυσική ικανότητά μας για αυτορύθμιση, ισορροπία και υγεία. Στις αρχές του 20ού αιώνα η επιστήμη της Ψυχολογίας μιλούσε για νεύρωση, για νοητική (mental) διαταραχή. Σήμερα γίνεται λόγος για ψυχικό τραύμα και γνωρίζουμε ότι ως είδος πάσχουμε κυρίως από αναπτυξιακό τραύμα, δηλαδή τραύμα πρόσδεσης με τους ενήλικες που μας φροντίσανε όταν γεννηθήκαμε, και ότι αυτή είναι η βάση της ψυχικής διαταραχής. Επίσης γνωρίζουμε ότι είμαστε αναμφίβολα δέκτες διαγενεακού τραύματος που περνάει στο DNA μας ερήμην μας και πολλές φορές είναι η ρίζα της οδύνης μας, αλλά και των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζουμε στη διάρκεια της ζωής μας.

Έχοντας για πολλούς αιώνες αφομοιώσει αμάσητο το διαχωρισμό σώματος και ψυχής του Descartes, παλεύουμε να κατανοήσουμε, να διαχειριστούμε και να επουλώσουμε το ψυχικό τραύμα σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, χωρίς όμως να τα καταφέρνουμε. Τα ψυχιατρεία είναι ακόμη γεμάτα, η χρήση ψυχοφαρμάκων είναι πιο ευρεία και υπερβολική από ποτέ, και οι άνθρωποι είναι χωρισμένοι σε διαταραγμένους και υγιείς. Αυτό που ονομάζουμε ψυχοπαθολογία είναι ένας τρόπος να διαχωρίζουμε αυτό που μας φοβίζει σε εμάς τους ίδιους από αυτό που θα θέλαμε ιδανικά να είμαστε, ενώ ουσιαστικά είναι όλα εκφάνσεις της Ύπαρξης και των δεινών που την διακατέχουν ανά τους αιώνες. Ένα είναι σίγουρο! Είμαστε όλοι ψυχικά τραυματισμένοι. Η ύπαρξη μας και μόνο σε αυτό τον πλανήτη, η ευαλωτότητά μας ως είδος τα πρώτα χρόνια της ζωής μας (είμαστε το μόνο θηλαστικό που περπατάει μετά από έναν ολόκληρο χρόνο), ο εγκέφαλός μας με την θηλαστική ανάγκη του για πρόσδεση και ασφάλεια, ο πραγματικός κίνδυνος από το απρόβλεπτο της Φύσης, και η αδυναμία του νεότερου μέρους του εγκεφάλου (του νεοφλοιού) να ελέγξει τα συναισθήματά μας και να μας κάνει πραγματικά κυρίαρχους της ύπαρξής μας, μας αφήνει στο μηδέν. Είμαστε ακόμη αδύναμοι και ανυπεράσπιστοι όπως ήμασταν από την αρχή της ιστορίας μας ως είδος, παλεύουμε ακόμη με το Κακό, φοβόμαστε το σκοτάδι και την οργή της Φύσης, κοιτάμε τον ουρανό αναζητώντας λύτρωση για την ανθρώπινη απελπισία μας.

Τι έχει αλλάξει; Έχουμε πετύχει να κυριαρχήσουμε φαινομενικά, με τις κατασκευές του νου και των χεριών μας, στο φυσικό περιβάλλον ενώ ταυτόχρονα έχουμε απομακρυνθεί από τη δική μας φύση. Η Θρησκεία και η Επιστήμη διεκδικούν την Αλήθεια, αντίθετα και εχθρικά η μία από την άλλη, και η εσωτερική διδασκαλία όλων των θρησκειών που αναπτύχθηκαν από την απαρχή του ανθρώπινου πολιτισμού μας, και που εμπεριέχει αυτές τις δύο ως Επιστήμη των επιστημών (Schure, 2006) αποτελεί αντικείμενο μελέτης για τους λίγους. Έχει επικρατήσει ότι το σώμα είναι μόνο ύλη, η ψυχή είναι κάτι μεταφυσικό άρα αδύνατον να εξηγηθεί με τους μέχρι-τώρα-αποδεκτούς νόμους της Φυσικής, το πνεύμα είναι αντικείμενο μόνο της Θρησκείας και όχι της Επιστήμης, η ύπαρξη των συναισθημάτων και η αυθόρμητη έκφρασή τους είναι προβληματικά και γι’ αυτό πρέπει να καταπιέζονται, να καταστέλλονται και να υποτιμούνται συγκριτικά με τον λογικό και αναλυτικό νου, το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μας είναι πιο χρήσιμο από το δεξί για να επιβιώσουμε και να δημιουργήσουμε. Αυτές είναι μερικές από τις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις και πεποιθήσεις που έχουν μολύνει το συλλογικό μας ασυνείδητο και την προσωπική μας ιστορία. Η διαίσθηση, δε, θεωρείται ένα ανεξήγητο μυστήριο, στην καλύτερη περίπτωση ή ένα ανακριβές, καλοπροαίρετα συναισθηματικό, κατασκεύασμα στη χειρότερη (Lieberman, 2000, σελ. 109). Σε τέτοιο αδιέξοδο σημείο αποσύνδεσης από τη μήτρα της αρχικής Γνώσης και Αλήθειας, η ανθρωπότητα τείνει να κινείται προς την επανασύνδεση.

Ο φιλόσοφος Mark Johnson υποστηρίζει ότι ο διαχωρισμός, στην αντίληψή μας, του νου από το σώμα δημιουργεί ένα μη βιώσιμο σχίσμα ανάμεσα στη μεταφυσική και την επιστημολογία (1987). Σήμερα επιστήμονες όπως η Candace Pert (Pert, 1997), η «μητέρα» της ψυχο-νευροενδοκρινο-ανοσολογίας και ο Jaak Panksepp (1998, 2012) ο κύριος επινοητής του όρου «affective neuroscience» (δηλαδή «νευροεπιστήμη των συγκινήσεων» ή «θυμική νευροεπιστήμη»), έχουν καταφέρει με επιστημονική γλώσσα και μεθόδους να προσεγγίσουν και να αποδείξουν ότι τα συναισθήματα, οι σκέψεις και το φυσικό σώμα είναι ένα και ότι όλα τα ζώα μοιραζόμαστε τα ίδια 7 συστήματα συναισθημάτων, τα οποία τα χρειαζόμαστε για να μπορούμε να αντιδρούμε ανάλογα στο περιβάλλον και να επιβιώνουμε. Τονίζουν δηλαδή πόσο σημαντικά είναι τα συναισθήματά μας για την επιβίωσή μας και ότι υπάρχει βαθιά σοφία στα αρχαία τμήματα του εγκεφάλου μας. Ο Panksepp υποστήριξε ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται από τον συναισθηματικό εγκέφαλο και όχι από τις λειτουργίες του νεοφλοιού, της αναπαράστασης και της αντίληψης όπως έχει υποστηρίξει η γνωστική νευροεπιστήμη τα τελευταία 30 χρόνια (Panksepp et al. 2012). Επίσης, η πρόσφατη ανακάλυψη του Stephen Porges για τη λειτουργία του Πνευμονογαστρικού Νεύρου (γνωστό ως Vagal Nerve [1]), και τη χρησιμότητά του στην ρύθμιση του νευρικού συστήματος κατά τη διάρκεια του τραύματος, μας ξαναφέρνουν στη θέση να αναθεωρήσουμε την “νευρωτική” μας στάση προς το φυσικό σώμα, και να το δούμε όχι μόνο ως το πεδίο εκδήλωσης της παθολογίας μας, αλλά ως το μέσον για την επούλωση του τραύματος.

To σώμα δηλαδή εμπεριέχει και το τραύμα, αλλά και τη λύση του.

Η πολύ πρόσφατη μέθοδος TRE (Τrauma Release Exercises [2], Berceli, 2008), στα πατήματα της Νευροφυτοθεραπείας (Vegetotherapy [3]) που ανέπτυξαν ο Wilhelm Reich [4] με τον Ola Raknes [5] επαναφέρει την φυσική τάση και ικανότητα του ανθρώπινου οργανισμού για ανακλαστικό τρέμουλο ως τη σοφή λύση του νευρικού συστήματος για να αποβάλλει το σοκ-τραύμα από το σώμα -κάτι που μόνο τις τελευταίες δεκαετίες με την συνεισφορά του Peter Levine [6] μπορέσαμε να πάψουμε να το θεωρούμε ως πρόβλημα και ως εκδήλωση φόβου. Όπως εξηγεί ο ίδιος, ο λόγος που το τραύμα «παγιδεύεται» στο νευρικό μας σύστημα και κατ’ επέκταση επιδρά στο νευροφυτικό, ενδοκρινικό και ανοσολογικό μας σύστημα είναι επειδή έχουμε πολιτισμικά περιορίσει αυτό το φυσικό τρέμουλο μετά από ένα τραυματικό γεγονός (Levine & Ann 2000). Αυτή μας την κατάπτωση ονόμασε «συγκινησιακή πανούκλα» ο Wilhelm Riech (1949, βλ. Ράιχ κ.α. 2010), όπως ανέφερα παραπάνω, εννοώντας αυτή την έλλειψη ανοχής στην αυθόρμητη εκδήλωση του οργανισμού, τα συναισθήματα και την ευχαρίστηση.

Ο Dan Siegel «πατέρας» της Διαπροσωπικής Νευροβιολογίας (Interpersonal Neurobiology [7]) επίσης υποστηρίζει ότι έχουμε την ικανότητα να υπερβούμε τις συνήθεις σκέψεις και τις συνήθεις ενέργειές μας κινητοποιώντας τον βαθύτερο εαυτό μας και τη σοφία του, υπερβαίνοντας τους περιορισμούς της ιστορικής μας εμπειρίας. Δεν είναι τυχαία η σταδιακή μας πορεία προς τις σωματοκεντρικές μορφές ψυχοθεραπείας, την τόσο ευρεία υιοθέτηση της yoga και άλλων μεθόδων ολιστικής επανασύνδεσης και ανάκτησης της αρχαίας πανανθρώπινης εσωτερικής γνώσης. H στροφή επιστημόνων όπως ο Bruce Lipton και ο Gregg Braden προς μια νευροβιολογικά ενημερωμένη πνευματικότητα, το νέο ερευνητικό Παράδειγμα (paradigm) που προτείνει ο Ervin Laszlo [8] και η δημιουργία ψυχοθεραπευτικών μεθόδων που εμπεριέχουν το στοιχείο της πνευματικότητας στη διαδικασία της θεραπείας όπως η Διαπροσωπική Ψυχολογία (Transpersonal Psychology [9]) από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 και πρόσφατα το CRM (Comprehensive Resource Model [10]). Όταν έχουμε υπάρξει καιρό αποσυνδεδεμένοι ευτυχώς τείνουμε να επανασυνδεθούμε, και αυτό διαφαίνεται να συμβαίνει ήδη για την ανθρωπότητα. Παρόλα αυτά, δεν πιστεύω ότι εισάγοντας κάτι που παλιότερα χρησιμοποιούσε η ανθρωπότητα μπορεί αυτούσιο να εφαρμοστεί στην σύγχρονη κοινωνία του δυτικού κόσμου. Είναι απαραίτητη μια νέα τοποθέτηση της παλιάς γνώσης πάνω στη σύγχρονη πραγματικότητα και τη σύγχρονη συνειδητότητα και η δημιουργία μίας νέας κοινής διεπιστημονικής «γλώσσας» που να αποδέχεται την ενσώματη βιωμένη γνώση, τις διαισθητικές λειτουργίες και την άρρητη γνώση και μνήμη του σώματος ως έγκυρες και ικανές να μας οδηγήσουν στην επούλωση του τραύματος, αλλά και την αγωγή μας.

Η νευροεπιστήμη τα τελευταία χρόνια έχει μετακινήσει τόσο πολύ το Παράδειγμα [11] της Ψυχοθεραπείας που πλέον δε μιλάμε με φιλοσοφικούς και αναλυτικούς όρους, αλλά με νευρο-βιολογικούς. Η νέα, παγκόσμια μετακίνηση, στον κλάδο της Ψυχοθεραπείας, που συμβαίνει στις μέρες μας, συμπεριλαμβάνει το σώμα, αλλά και την πνευματική μας διάσταση ως όντα. Η ανθρώπινη συνειδητότητα προχωράει πολύ γρήγορα και η ζωή μας είναι πολύ μικρή σε διάρκεια για να ζήσουμε τις τεράστιες αλλαγές που συμβαίνουν ήδη. Υπάρχει πια η συλλογική κατανόηση ότι το ψυχικό τραύμα ξεκινάει από τη στιγμή της σύλληψής μας, αλλά και ότι διαγενεακά μεταφέρεται στις επόμενες γενιές όταν δεν έχει επουλωθεί. Γνωρίζουμε ότι το όργανο της καρδιάς δεν είναι απλά μια αντλία αίματος αλλά ένα ολόκληρο ηλεκτρομαγνητικό κέντρο, ίσως πιο ισχυρό από τον εγκέφαλο, το οποίο παράγει μηνύματα προς τα πάνω καθορίζοντας τις λειτουργίες του εγκεφάλου [12] και ότι η ευθυγράμμιση αυτών των δύο είναι ο καθοριστικός παράγοντας της υλοποίησης όσων επιθυμούμε και σκεφτόμαστε (Braden 2008, 2009).

Γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε μόνο τη δυνατότητα να πηγαίνουμε από τον νου στο σώμα, αλλά και από το σώμα στον νου με τις διαδικασίες «top-down” και “bottom-up” (Taylor et al. 2010)

Καμία μέχρι στιγμής μέθοδος δεν έχει την απόλυτη λύση για το βάσανο της ανθρώπινης οδύνης, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι είναι επιτακτικό η Ψυχοθεραπεία από δω και πέρα να λειτουργεί με κέντρο την καρδιά και την εκδήλωση της Ψυχής μέσα από τις σωματικές αισθήσεις, και το άτομο να καθοδηγείται να ξαναθυμηθεί ποιό είναι πραγματικά ως ύπαρξη. Όταν το άτομο μπορέσει να ενσωματώσει τον πραγματικό πυρηνικό εαυτό του στην καθημερινή του ζωή τότε θα είναι ικανό να δρα υπεύθυνα και ως πολίτης αυτού του κόσμου. Αν μόνο συνειδητοποιούσαμε ποιοι είμαστε και πως συνυπάρχουμε και αλληλεπιδρούμε με κάθε έμβιο, οργανικό και ανόργανο στοιχείο στον πλανήτη, αυτό θα μας έκανε ανώτερα όντα. Μέχρι στιγμής δεν είμαστε. Πιστεύω ότι συνειδητοποιώντας ποιοι είμαστε θα μπορέσουμε να δούμε το θάνατο που σπέρνουμε στην ανθρωπότητα ως είδος, τη βία που αναπαράγουμε στον ίδιο μας τον εαυτό, αλλά στα άλλα είδη που εκμεταλλευόμαστε, αιχμαλωτίζουμε, βασανίζουμε και τελικά σφαγιάζουμε καθημερινά. Είμαστε τυφλοί σε όσα διαπράττουμε ακριβώς επειδή είμαστε αποσυνδεδεμένοι από τη βαθύτερη ζωώδη και την ανώτερη πνευματική μας υπόσταση. Έχουμε γίνει μόνο κεφάλι και χρειάζεται να ξαναβρούμε την καρδιά και το υπόλοιπο σώμα μας.

Σημειώσεις κειμένου

[1] Πνευμονογαστρικό Νεύρο (Vagus nerve): «Το 1994 πρότεινε τη Θεωρία Polyvagal που συνδέει την εξέλιξη του αυτόνομου νευρικού συστήματος των θηλαστικών με την κοινωνική συμπεριφορά και τονίζει τη σημασία της φυσιολογικής κατάστασης στην έκφραση προβλημάτων συμπεριφοράς και ψυχιατρικών διαταραχών. Το πνευμονογαστρικό νεύρο βρίσκεται στο εγκεφαλικό στέλεχος, κατεβαίνει από τον εγκέφαλο προς την καρδιά και συνεχίζει προς την κοιλιακή χώρα. Οι ίνες του αποτελούν μέρος του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. H έρευνά του αποκάλυψε ότι ένα υγιές πνευμονογαστρικό νεύρο είναι ζωτικής σημασίας για να ζούμε με ενσυναίσθηση, κατανόηση, να προάγουμε τις κοινωνικές μας σχέσεις-δεσμούς και πολύ σημαντικό για την ικανότητά μας να παρατηρούμε, να αντιλαμβανόμαστε και να παίρνουμε σύνθετες αποφάσεις» (Nικολίτσα, 2018, σελ. 26).

[2] https://www.youtube.com/watch?v=WReAjA7Nx4M

[3] https://en.wikipedia.org/wiki/Vegetotherapy

[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Reich

[5] https://en.wikipedia.org/wiki/Ola_Raknes

[6] Βλ. Somatic Experiencing

[7] https://www.drdansiegel.com/about/interpersonal_neurobiology/

[8] http://www.laszloinstitute.com/

[9] https://en.wikipedia.org/wiki/Transpersonal_psychology

[10] https://comprehensiveresourcemodel.com/

[11] Η αποδοχή ενός κοινού Παραδείγματος αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της επιστημονικής κοινότητας. Oόρος 1) σημαίνει το σύνολο των πεποιθήσεων, των μεθόδων και των τεχνικών, που ασπάζεται μια επιστημονική κοινότητα. (η «σφαιρική» έννοια του όρου, σημαίνει μια κοσμοθεωρία, μια οντολογική παραδοχή, μια κοινή «γλώσσα», που σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν νέο κόσμο, και 2) αντιστοιχεί στις παραδειγματικές λύσεις συγκεκριμένων προβλημάτων, τα οποία και χρησιμοποιεί ως πρότυπα από μια δεδομένη ομάδα επιστημόνων. Kuhn, T.S., (1962). Η Δομή των Επιστημονικών Επαναστάσεων, Θεσσαλονίκη: Σύγχρονα θέματα, 1981.

[12] https://www.heartmath.org/research/research-library/

Bιβλιογραφία

Berceli, D. 2008. The Revolutionary Trauma Release Process: Transcend Your Toughest Times. Namaste Publishing.

Braden, G., 2008. The Divine Matrix: Bridging Time, Space, Miracles, and Belief. Hay House Publications.

Braden, G. 2009. The Spontaneous Healing of Belief: Shattering the Paradigm of False Limits. Ηay House Publications.

Braden, G. 2017. Human by Design: From Evolution by Chance to Transformation by Choice. Hay House Publications.

Johnson, M., 1987. The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason. University of Chicago Press.

Johnson, M., 2007. The Meaning of the Body: Aesthetics of Human Understanding. University of Chicago Press.

Laszlo, E. 2008. H νέα επιστήμη και το Ακασικό Πεδίο: μια ολιστική θεωρία για τα πάντα. Εκδόσεις Αρχέτυπο.

Laszlo, E. 2009. Η μεγάλη κβαντική αλλαγή: Πώς η νέα επιστημονική πραγματικότητα μπορεί να αλλάξει εμάς και τον κόσμο μας. Eκδόσεις Αρχέτυπο.

Laszlo, E. 2012. Κοσμική αλλαγή: Προωθώντας τη συνεργία μεταξύ πράσινης ανάπτυξης, νέων πολιτικών & ανώτερης συνείδησης. Eκδόσεις Έσοπτρον.

Levine, A.P. & Ann, F. 2000. To ξύπνημα της τίγρης: θεραπεύοντας τις τραυματικές εμπειρίες. Ελληνικά Γράμματα.

Lieberman, M.D., 2000. Intuition: A Social Cognitive Neuroscience Approach.Psychological Bulletin of the American Psychological Association Inc., Vol. 126, Issue 1, pp. 109-137.

Lipton, B.H., 2005. The Biology of Belief: Unleashing the Power of Consciousness, Matter & Miracles. Mountain of Love Productions.

Lipton, B.H. & Bhaerman, S., 2010. Spontaneous Evolution: Our Positive Future and a Way to Get There From Here. Hay House.

Νικολίτσα, Α., 2018. Χοροθεραπεία: ιστορία, θεωρία, μεθοδολογία, εργαλεία. Εκδόσεις Αγγελάκη.

Panksepp, J., 1998. Affective Neuroscience: The Foundations of Human and Animal Emotions. New York: Oxford University Press.

Panksepp, J. Asma, S. , Curran, G. Gabriel, R. & Greif, Τ., 2012. The Philosophical Implications of Affective Neuroscience. Journal of Consciousness Studies, Vol. 19, Issue 3–4, pp. 6–48.

Pert, C. B., 1997. Molecules of Emotions: The Science Behind Mind-Body Medicine. Touchstone: New York.

Porges, S., 1993. The infant’s sixth sense: Awareness and regulation of bodily processes. Zero to Three. Vol.14,pp. 12-16. (διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο εδώ (τελευταία πρόσβαση στις 5/2/2018)

Porges S.W., 2011. The Polyvagal Theory: Neurophysiological Foundations of Emotions, Attachment, Communication, and Self-regulation. New York: WW Norton.

Ράιχ, Β., Γουλφ, Θ. Χόπε, Β., Λάιστικοφ, Γ., Ράφαελ, Τ. 2010. Συγκινησιακή πανούκλα: μελέτες κοινωνικής παθολογίας. Εκδόσεις Ρέω.

Schure, E. (ανανεωμένη έκδοση 2006), Οι μεγάλοι Μύστες. Νίκας, Εκδόσεις Ελληνική Παιδεία.

Schwarz L., Corrigan, F., Hull, A.,Raju, R. 2017. Comprehensive Resource Model: effective therapeutic techniques for the healing of complex trauma. Routledge.

Siegel, D.J., 2007. The Mindful Brain: Reflection and Attunement in the Cultivation of Well-Being. New York, London: Norton.

Taylor, A.G. Goehler, L.E. Galper, D.I. Innes, K.E. Bourguignon, C., 2010. Top-Down and Bottom-Up Mechanisms in Mind-Body Medicine: Development of an Integrative Framework for Psychophysiological Research. In Explore (NY). January, Vol. 6, Issue 1, pp. 29-41. doi:10.1016/j.explore.2009.10.004. (τελευταία πρόσβαση στις 5/2/2018)

Σχετικά βίντεο

Parasympathetic Arousal: a poly-vagal informed model of neurogenic tremors (αγγλικά)

Biology of Belief – by Bruce Lipton (full documentary) (αγγλικά)

Αλλάζοντας το υποσυνείδητο – Bruce H. Lipton

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΕΪΚΗΣ ΜΗΤΡΑΣ (Γκρεγκ Μπράντεν) 

Gregg Braden – Τρόποι Προσευχής, Θαύματα και Επιστήμη

Gregg Braden, αιθέρας, γονίδια, Wilcock και μετενσάρκωση

Peter Levine’s Secret to Releasing Trauma from the Body (αγγλικά)

The post H ανάδυση μιας νέας ψυχοθεραπείας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγο – Ψυχίατρο, Πρόεδρο της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών, Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου – Ιατρείου Μνήμης Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ, Πρόεδρο του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer

Στις ανεπτυγμένες χώρες, η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης έφερε στο προσκήνιο την άνοια (α στερητικό + νους) με ποιο συχνή μορφή τη νόσο Alzheimer σαν ένα μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομοτεχνικό πρόβλημα. Στην Ευρώπη τα άτομα με άνοια είναι σήμερα 10 εκατομμύρια, στην Ελλάδα 200.000 και παγκοσμίως 44 εκατομμύρια και αναμένεται να φτάσουν τα 135 εκατομμύρια μέχρι το 2050. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η νόσος Alzheimer απορροφά αυτή τη στιγμή το 25% του συνόλου των δαπανών για την υγεία. Το ετήσιο κόστος της άνοιας στην Ελλάδα υπολογίζεται σε 3 έως 6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η νόσος Alzheimer χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στον εγκέφαλο δύο παθολογικών πρωτεϊνών, του β-αμυλοειδούς και της πρωτεΐνης «τ» που προκαλούν εκφύλιση των νευρώνων του. Τα συμπτώματα της είναι: διαταραχές μνήμης, διαταραχές λόγου, απώλεια προσανατολισμού στο χώρο και χρόνο και έκπτωση καθημερινής λειτουργικότητας. Επίσης υπάρχουν και ψυχιατρικά συμπτώματα όπως απάθεια, κατάθλιψη, επιθετικότητα, ευερεθιστότητα, αρνητισμός, παραλήρημα και ψευδαισθήσεις. Από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τα τελικά στάδια της νόσου μεσολαβούν κατά μέσο όρο 10 χρόνια.

Οι αιτίες της νόσου Alzheimer δεν είναι συνολικά γνωστές. Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου που έχουν διαπιστωθεί είναι η γενετική προδιάθεση και η αύξηση της ηλικίας, παράγοντες μη τροποποιήσιμοι. Η αυστηρά κληρονομική μορφή της νόσου είναι σπάνια, αφορά σε λιγότερο από 1% του συνόλου των πασχόντων και εμφανίζεται σε ηλικίες κάτω των 65 ετών. Αλλά και η σποραδική μορφή της νόσου Alzheimer που εμφανίζεται μετά τα 65 έτη έχει μικρή κληρονομική επιβάρυνση. Συνολικά, ο κίνδυνος νόσησης των πρώτου βαθμού συγγενών των ατόμων με νόσο Alzheimer είναι 3-4 φορές μεγαλύτερος από τα άτομα χωρίς οικογενειακό ιστορικό. Γι’ αυτό όλοι καλούμαστε να τροποποιήσουμε τον τρόπο ζωής μας για να μειώσουμε τις πιθανότητες εκδήλωσης της νόσου.

Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για νόσο Alzheimer είναι οι αγγειακοί παράγοντες (διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία), το κάπνισμα, οι κακώσεις της κεφαλής, η κατάθλιψη και διατροφικοί παράγοντες (η μεσογειακή δίαιτα βοηθά στην πρόληψη). Πρόσφατες μελέτες μας δείχνουν ότι ο διαβήτης, η υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία, και η παχυσαρκία στη μέση ηλικία πιθανώς να αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης νόσου Alzheimer μερικές δεκαετίες αργότερα. Αντιθέτως, άνθρωποι με πολλά χρόνια εκπαίδευσης, απαιτητικά επαγγέλματα και περισσότερες δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου (συμπεριλαμβανομένων πνευματικών, κοινωνικών, αλλά και φυσικών-σωματικών δραστηριοτήτων) έχουν μικρότερες πιθανότητες ανάπτυξης νόσου Alzheimer.

Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές πρόοδοι στη διάγνωση και στη θεραπεία της νόσου Alzheimer και των άλλων μορφών άνοιας. Η διάγνωση σε πρώιμα στάδια είναι εφικτή με προηγμένες απεικονιστικές και άλλες μεθόδους (τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων, ογκομετρική μαγνητική, δείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, γενετικός έλεγχος, νευροψυχολογικές δοκιμασίες), ώστε να εφαρμόζονται παρεμβάσεις φαρμακευτικές ή μη. Επίσης χρησιμοποιούμε φάρμακα που αποτελούν συμπτωματικές θεραπείες, διατηρούν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής ασθενών και φροντιστών. Οι οργανώσεις Alzheimer παίζουν σημαντικό ρόλο στη συνολική διαχείριση της νόσου, παγκοσμίως και στη χώρα μας.

Το «αόρατο» κόστος της νόσου Alzheimer αφορά στην ψυχολογική επιβάρυνση των φροντιστών που συχνά μεταφράζεται σε σωματικά συμπτώματα και αυξημένη χρήση υπηρεσιών υγείας, αυξημένη χρήση φαρμάκων και απώλεια της παραγωγικότητας.

Η αναγνώριση και η ανακούφιση του φορτίου των φροντιστών αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της αποτελεσματικής αντιμετώπισης της νόσου.

Στην Ελλάδα, είναι τραγικές οι ελλείψεις σε υπηρεσίες και δομές τόσο για τα άτομα με άνοια, όσο και για τις οικογένειές τους. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την άνοια και τη νόσο Alzheimer. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την άνοια έχει ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Το σημερινό Υπουργείο Υγείας έχει τη βούληση να προχωρήσει στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει την αναγνώριση της άνοιας ως αναπηρία και τη θεσμοθέτηση οικονομικών βοηθημάτων για τα άτομα με άνοια και τους φροντιστές τους.

*Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός με σκοπό την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού, την υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους, την κινητοποίηση των κοινωνικών φορέων για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και την προαγωγή της ποιότητας ζωής των ασθενών και των φροντιστών τους. Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών λειτουργεί 4 Κέντρα Ημερήσιας φροντίδας και μια υπηρεσία Φροντίδας στο Σπίτι για τα άτομα με άνοια και τους φροντιστές τους.

The post Νόσος Alzheimer: Μία σύγχρονη επιδημία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Η Ελληνική Νευροψυχολογική Εταιρεία (ΕΝΨΕ) διοργανώνει το 1ο Συνέδριο για τη Νευροψυχολογία στην Ελλάδα, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 27, 28 & 29 Απριλίου 2018.

H προ έτους επιτυχής Διημερίδα για τον εορτασμό της Ίδρυσης της πρώτης επιστημονικής εταιρείας για τη Νευροψυχολογία στην Ελλάδα, μας επιτρέπει να ελπίζουμε ότι το 1^ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νευροψυχολογίας θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες σας για εμπεριστατωμένη ενημέρωση σε θέματα που αφορούν στην εκπαίδευση, την έρευνα και την κλινική πράξη. Για τον σκοπό αυτό έχουμε δημιουργήσει μια ευρεία θεματολογία που καλύπτει όλο το ηλικιακό φάσμα και έχουμε προσκαλέσει καταξιωμένους και επιφανείς Έλληνες και ξένους ομιλητές.

Το Συνέδριο θα προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης κεντρικών ομιλιών, στρογγυλών τραπεζών, προφορικών ανακοινώσεων και την εκπαίδευση μέσω συμμετοχής σε σεμινάρια και σε εργαστήρια. Επιπλέον, το Συνέδριο θα δώσει τη δυνατότητα στους νέους συναδέλφους να παρουσιάσουν τις εργασίες τους και θα ενθαρρύνει εν γένει την έκφραση, την ανταλλαγή απόψεων και ιδεών, τη συνεργασία και τη δικτύωση ατόμων και φορέων. Στο Συνέδριο θα καλωσορίσουμε αξιότιμους επιστήμονες που διακρίθηκαν μέσω του έργου τους σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο και θα ανακηρύξουμε τα πρώτα επίτιμα μέλη της ΕΝΨΕ.

Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Μαγγίνειο Αμφιθέατρο του Αρεταιείου Νοσοκομείου που είναι από τα αρχαιότερα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία της Ελλάδας. Το Αρεταίειο Νοσοκομείο βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας. Η πρόσβαση είναι εύκολη στο χώρο διεξαγωγής του Συνεδρίου και απρόσκοπτη για τους συνέδρους με κινητικά προβλήματα.

Αγαπητοί συνάδελφοι σας προσκαλούμε να συμμετέχετε ενεργά στην επιτυχία του 1^ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Νευροψυχολογίας και ελπίζουμε να σας δούμε από κοντά στην Αθήνα την ερχόμενη άνοιξη!

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,

Ιωάννης Ζαλώνης,

Πρόεδρος Συνεδρίου

Επίσημη γλώσσα συνεδρίου

Η επίσημη γλώσσα του συνεδρίου είναι η ελληνική.

Υποβολή εργασιών

Η Οργανωτική και η Επιστημονική Επιτροπή του 1^ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νευροψυχολογίας καλεί όσους ενδιαφέρονται να συμμετέχουν στο επιστημονικό πρόγραμμα του συνεδρίου να υποβάλλουν την περίληψη της εργασίας τους σύμφωνα με τις οδηγίες που ακολουθούν, το αργότερο έως τις 19 Φεβρουαρίου 2018.

Οι περιλήψεις που θα υποβληθούν θα αξιολογηθούν και θα ομαδοποιηθούν βάσει θεματολογίας. Οι εργασίες που θα επιλεγούν θα παρουσιασθούν ως ελεύθερες ή ηλεκτρονικά αναρτημένες ανακοινώσεις (e-posters). Όλες οι περιλήψεις των εργασιών που θα γίνουν αποδεκτές για παρουσίαση θα δημοσιευτούν στα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Σημαντικές ημερομηνίες

Η ιστοσελίδα του συνεδρίου εδώ

The post 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νευροψυχολογίας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

H Sonora καλωσορίζει το 12^ο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Μουσικοθεραπείας GIM(Guided Imagery & Music),  το οποίο για πρώτη φορά πραγματοποιείται στην Ελλάδα σε συνεργασία με το European Association for Music & Imagery.

Eden Beach Resort Hotel, Ανάβυσσος, Αττική

15-18 Σεπτεμβρίου 2016
(τελετή έναρξης Τετάρτη 14 Σεπτεμβρίου, απόγευμα)

“European Perspectives on Guided Music and Imagery: Visions, Challenges and Crossroads”

Keynote speakers
 
Keynote 1

Orestis Giotakos, MD, PhD, Psychiatrist
Sonora-Organization for Music Therapy & Research, founder of Obrela.gr (Greece)
 
Title: The neuropsychology of creativity and emotional memories’ retrievalin GIM therapy

Keynote 2
 
Denise Grocke, PhD, RMT, RGIMT, FAMI
Emeritus Professor, Melbourne Conservatorium of Music,
University of Melbourne, Victoria, AUSTRALIA
President: Music and Imagery Association of Australia (Australia)
 
Title: Growing the GIM seed in the Antipodes

Keynote 3
 
Dag Körlin, MD, PhD, FAMI
Psychiatrist-Certified Psychotherapist, GIM Primary Trainer
Scientific Director: IMAGEing-European GIM Trainings (Sweden)
 
Title: What Core Elements of the Bonny Method seem to be lacking in Music and Imagery (MAI) Adaptations?
Implications for travelling, guiding, processing and training

Keynote 4
 
Efthymios Papatzikis, PhD, QTS, FHEA, Cert.Neuro
Assistant Professor in Educational Neuroscience of Music and Sound
Canadian University of Dubai (Greece/Dubai)
 
Title: Understanding the Neuroscience of Music and Sound Perception in Clinical Settings

Δείτε όλους τους ομιλητές και θεματολογία του συνεδρίου εδώhttp://gim2016.eu/presentations/

Προσκαλούμε τους Έλληνες επαγγελματίες από το χώρο της ψυχικής και σωματικής υγείας,  για να μοιραστούμε  με συναδέλφους από όλη την Ευρώπη και τον κόσμο  νέα θεωρητικά και πρακτικά πεδία, να συζητήσουμε για πολιτισμικές και κοινωνικές διαφορές, και να εδραιώσουμε νέους δρόμους επικοινωνίας.

Με εκτίμηση

H πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής

Ευαγγελία Παπανικολάου, Υπ. Δρ. Μουσικοθεραπείας, MA, FAMI
Επιστημονική Υπεύθυνη Sonora/Aalborg University, The Faculty for Humanities, Dept. of Communication & Psychology
Μουσικοθεραπεύτρια-θεραπεύτρια και διαπιστευμένη εκπαιδεύτρια μουσικοθεραπείας GIM (GIM Fellow)

Ο πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής

Lars Ole Bonde, PhD, Professor, Aalborg University, The Faculty for Humanities, Dept. of Communication & Psychology/Professor II at the Center for Music and Health, The Norwegian Academy of Music 
Music therapist, The Music Therapy Clinic, Aalborg Psychiatric Hospital, GIM Fellow and Primary Trainer (Denmark)

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Η επίσημη γλώσσα του Συνεδρίου είναι η Αγγλική. 

Παρακαλούμε σημειώστε οτι το προ-συνέδριο είναι ανοιχτό μόνο για GIM θεραπευτές που είναι επαγγελματικά μέλη του Association for Music and Imagery και ου European Association for Music and Imagery.
 
Ειδική εισφορά συμμετοχής για Έλληνες συνέδρους: 250 ευρώ (εγγραφή στο συνέδριο 14-18 Σεπτεμβρίου). Παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας σε περίπτωση που επιθυμείτε ημερήσια εγγραφή στο συνέδριο.

Τιμή ξενοδοχείου (πακέτο 4 ημερών)  ημερήσιου επισκέπτη (Χωρίς διαμονή):200 ευρώ (περιλαμβάνει  καφέ, ένα γεύμα από Πέμπτη ως Σάββατο και 2 επίσημα δείπνα στις 14 & 17 Σεπτέμβρη)

Τιμή ξενοδοχείου ημερήσιου επισκέπτη (Περιλαμβάνει καφέ, ένα γεύμα από Πέμπτη έως Σάββατο,  χωρίς τα 2 επίσημα δείπνα): 110 ευρώ

Σε περίπτωση που επιθυμείτε να διανυκτερεύσετε στο ξενοδοχείο κατά τις μέρες του συνεδρίου, παρακαλούμε συμβουλευτείτε τα πακέτα διαμονής στην επίσημη σελίδα του συνεδρίου gim2016.eu

Για να παραλάβετε αιτήσεις συμμετοχής και λεπτομέρειες πληρωμής,  παρακαλούμε να στείλετε email : info@gim2016.eu

Για περαιτέρω πληροφορίες: 210 802 5536, 697 2234171

The post 12ο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Μουσικοθεραπείας GIM (Guided Imagery & Music) appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Η Νευροψυχολογία ασχολείται με τη μελέτη των επιπτώσεων που επιφέρουν βλάβες και αλλοιώσεις του εγκεφάλου στις ψυχο-νοητικές λειτουργίες (αντίληψη, γλώσσα, μνήμη, σκέψη, συναίσθημα) αλλά και στους διάφορους τομείς της καθημερινής λειτουργικότητας του ατόμου (οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις, σχολική επίτευξη, εργασία). Σκοπός του σεμιναρίου είναι να εξοικειώσει τους σπουδαστές με τις βασικές αρχές και τις κλινικές εφαρμογές της νευροψυχολογίας.

Ημερομηνίες διεξαγωγής: 24/10, 21/11, 19/12/2015, 23/01, 20/02, 26/03, 23/04, 21/05, 25/06/2016

Ώρες διεξαγωγής: Σάββατο 14:00-17:00

Διάρκεια: 27 ώρες

Κόστος Συμμετοχής: 350 Ευρώ

Εισηγήτρια:  Χρηστίδη Φωτεινή, PhDc, Msc Ψυχολόγος – Κλινικός Νευροψυχολόγος, Υποψήφια Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Κέντρο Τέχνης & Ψυχοθεραπείας

Καλομενοπούλου 9 Νέο Ψυχικό

Τηλ:210 6710346 Fax 210 6747810

www.art-therapy.gr

The post Κλινική Νευροψυχολογία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.