Συνέντευξη στη Δήμητρα Διδαγγέλου,  Ψυχολόγο – Επιστημονικό Δημοσιογράφο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.

Το τελευταίο βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου, Ο Ιωσήφ ήρθε μετά (εκδόσεις Καστανιώτη), ανοίγει ένα απαιτητικό θέμα: τη διαγενεακή μεταβίβαση του τραύματος, τη σιωπή που το συντηρεί και τη γραφή ως έναν τρόπο να αντέξουμε αυτό που δεν αντέχεται. Η ιστορία που παρακολουθούμε στις σελίδες του βιβλίου αποτελεί μια αφήγηση του ανείπωτου, χωρίς όμως να προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, αφήνει χώρο σε αυτό που μένει ανοιχτό, όπως κάνει η καλή λογοτεχνία.

Μέσα από τη συνέντευξη που παραχώρησε στα Ψυχο-γραφήματα η γνωστή συγγραφέας και ομότιμη καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αφηγείται τη διαδρομή μιας ιστορίας που γράφτηκε μέσα από μια μακρά, επίμονη συνάντηση με την αφήγηση της ηρωίδας της. Επεκταθήκαμε στα θέματα της μνήμης, τον πειρασμό της ερμηνείας, τη λεπτή γραμμή ανάμεσα σε ό,τι ειπώνεται και ό,τι αποσιωπάται, αλλά και τη δυσκολία να σταθεί κανείς απέναντι στο κακό χωρίς να το «κλείσει» σε εύκολες εξηγήσεις.

Στο νέο σας βιβλίο Ο Ιωσήφ ήρθε μετά καταπιάνεστε με μια τραυματική οικογενειακή ιστορία που εκτείνεται πολλές γενιές πίσω. Πότε και πώς γεννήθηκε η ανάγκη να ειπωθεί αυτή η ιστορία;

Η «Θάλεια» η αδελφή του Ιωσήφ έτυχε να είναι για χρόνια σε θεραπεία με έναν γνωστό μου  σπουδαίο ψυχίατρο-ψυχαναλυτή που δεν ζει πια. Σε ανύποπτο χρόνο, χωρίς φυσικά να αναφέρει το όνομα της, μου είπε ότι θα άξιζε να μάθαινα την ιστορία ζωής μιας θεραπευόμενης του που «ξεπερνά κάθε φαντασία». Χρόνια μετά τον θάνατό του έτυχε να γνωρίσω τη Θάλεια από κοινούς φίλους. Πολλές φορές έχω συλλογιστεί ότι δεν υπάρχει αθωότητα στο τυχαίο. Ή ψευδώνυμη  Θάλεια θέλησε να μου μιλήσει. Μου επέτρεψε  να  περιβάλλω  την αγριευτική ιστορία της με τη στοργή αλλά  και   την αδιακρισία,  ακόμα και  το θράσος της λογοτεχνικής γραφής. «Άλλαξε, συμπλήρωσε, αποσιώπησε…κάνε ότι θες», μου είπε. Ένα παράδοξο ταξίδι ξεκινούσε ανάμεσα μας. Κράτησε κοντά πέντε χρόνια.

Πρόκειται για ένα βιβλίο αιχμηρό το οποίο αφηγείται μια δύσκολη και βίαιη ιστορία. Υπήρχαν σημεία που δυσκολευτήκατε να γράψετε; Και αντίστοιχα, στιγμές που η πρώτη αφήγηση αυτών των γεγονότων ήταν δύσκολο ακόμη και να ακουστεί;

Κάποιες στιγμές είχα  την αίσθηση ότι  ο λόγος της  Θάλειας έτρεχε σαν αφηνιασμένο άλογο. Η ψύχραιμη αποφασιστικότητά της με τάραζε. Ήταν φορές που ήθελα να κλείσω το μαγνητόφωνο, να βγω έξω στον καθαρό αέρα και  το μηχάνημα να συνεχίσει  από μόνο του να καταγράφει  τη φωνή της Θάλειας. Όμως εκείνη ήταν αποφασισμένη να μιλήσει. Σαν να περίμενε 60 χρονιά αυτή τη στιγμή. Ίσως γιατί δεν ήμουνα γιατρός της, δεν ήμουν ο ψυχαναλυτής της, δεν ήμουν η κολλητή της φίλη. Ήμουν η Φωτεινή που ένοιωσε ότι ήθελα να την ακούσω. Σαν ψυχολόγος; Σαν μυθιστοριογράφος; Να χρησιμοποιήσω τη  μυθοπλασία σαν ένα σκέπασμα, μια μεταμφίεση, μια απαλοσύνη; Δεν ξέρω. Πάντως  δεν ένοιωσα σε καμμία στιγμή να επιθυμεί  να  συγκαλύψει την ακρότητα της ιστορίας.

Υπήρχαν σκηνές που πραγματικά δεν άντεχα να ακούω.Το προαπαιτούμενο μιας καλοπροαίρετης αποστασιοποιημένης  ουδετερότητας ήταν έτοιμο σε κάθε στιγμή να τιναχτεί στον αέρα. Θα φτάναμε μέχρι το τέλος;  Θα μπορούσα να αποδώσω την ακρότητα της ιστορίας αυτής χωρίς να την προδώσω μέσα από ερμηνευτικά απλουστευτικά θεωρητικά σχήματα;

Μια μητέρα που πάλευε να σώσει τα λουλούδια στο μπαλκόνι της στην Κυψέλη από τη μανία του Ιωσήφ, που βασάνιζε, κατέστρεφε ποδοπατούσε  οτιδήποτε έπεφτε στα χέρια του. Και μετά εκλιπαρούσε την αγάπη της μητέρας του και βασάνιζε ανελέητα  την αδελφή,  τον πατέρα του. Ένα πλάσμα που εξωθεί  σε αυτοκτονία τη μητέρα, τον πατέρα του.     Φονεύει  το σύζυγο της ερωμένης του. Επιχειρεί να πνίξει την αδελφή του….! Ο  Ιωσήφ ένας δαίμονας.

Είναι γνωστό πως η μνήμη είναι επιλεκτική, κυρίως στις περιπτώσεις ψυχικών τραυμάτων και αυτό διαφαίνεται μέσα από τις αφηγήσεις της κεντρικής ηρωίδας του βιβλίου. Καθώς γράφατε, μπήκατε στον πειρασμό για ερμηνείες; Πώς διαχωρίσατε τον ρόλο της ψυχολόγου από της συγγραφέως;

Ο πειρασμός της ερμηνείας είναι παρών. Αν δεν τον τιθασεύσεις ούτε ως ψυχοθεραπευτής, ούτε ως συγγραφέας κάνεις καλά τη δουλειά σου. Είναι ένα άτιμο πράγμα. Στην ψυχανάλυση ο πειρασμός της ερμηνείας  είναι τόσο  παλιός όσο και η ίδια η μέθοδος. Η ερμηνεία είναι ένα  ισχυρό εργαλείο, ανοίγει δρόμους νοήματος, αλλά μπορεί και να κλείσει πρόωρα τον ψυχικό χώρο. Η  ερμηνεία βλάπτει  όταν προηγείται της εμπειρίας. Όταν ο αναλυτής παρασύρεται από μια βιασύνη να ερμηνεύσει πριν ο αναλυόμενος είναι έτοιμος  να αισθανθεί ή  να αντέξει αυτό που αναδύεται. Μια ερμηνεία που παρουσιάζεται πρώιμα ως «αλήθεια» (και όχι ως υπόθεση) παγώνει τον ψυχικό στοχασμό. Το ασυνείδητο δεν χρειάζεται τελεσίδικες απαντήσεις, χρειάζεται χώρο αιώρησης.

Η βιασύνη να σπεύσεις να ερμηνεύσεις υπηρετεί την αγωνία  του αναλυτή. Από εργαλείο θεραπείας η ερμηνεία γίνεται άμυνα του ίδιου του αναλυτή, Έχει να κάνει με το δικό του φόβο του κενού, με τη δική του  ανάγκη να “ξέρει”. Ακόμα και στη λογοτεχνία όμως το ζητούμενο είναι να αντέχεις να στέκεσαι διπλά στους μη ερμηνεύσιμους ήρωες σου. Ως συγγραφέας  δεν επιχείρησα να ερμηνεύσω τον κακό κι αδίστακτο Ιωσήφ. Άφησα τον αναγνώστη μόνο του ελπίζοντας να μην βιαστεί να βγάλει ετυμηγορία.

Η ερμηνεία είναι χρήσιμη όταν έρχεται την κατάλληλη στιγμή, κι αφήνει χώρο στο «ίσως» κι αντέχει ακόμα και να αποσυρθεί. Αντέχει να στέκεται για όσο χρειαστεί στο μη-ακόμη-ερμηνεύσιμο. Το ίδιο συμβαίνει και με την απόλαυση του λογοτεχνικού κειμένου…..

Κάποιοι αναγνώστες ίσως νοιώσουν μια άρρητη αδιευκρίνιστη σύνδεση με τον Ιωσήφ, με  το πλάσμα που ενσαρκώνει το απόλυτο κακό. Και ίσως λέω, ίσως, η  εποχή αυτή όπου η οικούμενη όλη ζει με το ενδεχόμενο μιας απόλυτης καταστροφής, να ευνοεί το στοχασμό και αναστοχασμό πάνω στην έννοια του Κακού.

Πως διαχωρίσατε το ρόλο της συγγραφέως από της ψυχολόγου;

Η λογοτεχνία γνωρίζει καλά τον πειρασμό της ερμηνείας και συχνά τον αποφεύγει συνειδητά. Τα μεγάλα έργα δεν εξηγούν τους ήρωες τους  αφήνουν να παραμένουν αμφίσημοι, σκοτεινοί, ανήσυχοι. Εκεί βρίσκεται η δύναμή τους. Όταν ο αναγνώστης (ή ο κριτικός) σπεύδει να «κλείσει» το νόημα, να αποδώσει ένα τραύμα, μια πράξη βίας ή μια σιωπή σε μία αιτία, τότε η λογοτεχνία χάνει το τραγικό της βάθος. Σκεφτείτε τον Άμλετ, τον Μερσώ, τον Ρασκόλνικοφ, τον Μπάρτλμπυ. Κάθε απόπειρα πλήρους ερμηνείας συρρικνώνει της σημασία τους. Δεν είναι ψυχολογικά περιστατικά, είναι μορφές που αντέχουν την αβεβαιότητα. Η λογοτεχνία λειτουργεί ως χώρος όπου το «δεν ξέρω» όχι μόνο επιτρέπει αλλά ίσως και εγκαλεί  να παραμείνει ενεργό.
Ο καλύτερος φίλος του  συγγραφέα είναι ο υποψιασμένος αναγνωστης. Η ερμηνεία του συγγραφέα αφαιρεί από τον υποψιασμένο αναγνωστη την επιθυμία του να αναζητήσει μονος του τα κενά, τη δική του εξήγηση, τον δικο του τρόπο θεώρησης. Δεν είναι κατήχηση η συγγραφή.

Στο βιβλίο διαβάζουμε ότι «μια ιστορία φωλιάζει μέσα μας και ταξιδεύει από γενιά σε γενιά μέσα στα κύτταρά μας» και πράγματι, όλο το βιβλίο το διαπερνά  το διαγενεακό τραύμα. Πόσο «δέσμιοι» είμαστε αυτής της ιστορίας; Τι περνά αλλά και τι μπορεί να αλλάξει από γενιά σε γενιά;

Μέσα στα κύτταρά μας ταξιδευουν τα ίχνη που άφησαν στη ζωή οι προηγούμενες γενιές.  Όνειρα, λαχτάρες, φόβοι, προσδοκίες. Με όποιον τρόπο όλα αυτά επικοινωνήθηκαν ή  αποσιωπήθηκαν, με ποιο τρόπο  τρύπωσαν  μέσα σε κρύπτες και δεν έγιναν ποτέ ειπωμένα.

Το τραύμα που δεν ειπώθηκε, δεν καταγράφηκε, δεν μοιράστηκε, είναι ένα τραύμα που δεν εξαφανίζεται αλλά μεταβιβάζεται σαν σιωπηλή κληρονομιά. Η σιωπή του πατέρα στο βιβλίο είναι κιόλας ένας τρόπος μετάδοσης του τραύματος. Ο πατέρας, του οποίου η οικογένεια στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, είχε ήδη σημαδευτεί από αυτοχειρίες, απώλειες και βία, γίνεται για τον Ιωσήφ  ο σιωπηλός φορέας ενός άρρητου βάρους. Η σιωπή είναι ομιλούσα. Κρυφά μηνύματα που μεταφέρονται με βλέμματα, με αποσύρσεις, με παρατεταμένες σιωπές, με όσα δεν αρθρώνονται.

Ο Ίρβιν Γιάλομ υποστηρίζει πως για να προχωρήσουμε χρειάζεται να εγκαταλείψουμε την ελπίδα για ένα καλύτερο παρελθόν. Πώς συνομιλεί αυτή η θέση με το βιβλίο σας;

Ναι! Θα πρεπει να εγκαταλέιψουμε την ελπίδα για ένα καλύτερο παρελθόν, αυτό είναι αλήθεια…..δίχως όμως να χάσουμε την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Αλλοίμονο αν το δυστυχισμένο παρελθόν  προδίκαζε σώνει και καλά  ένα δυστυχισμένο μέλλον. Ο ίδιος ο πολιτισμός θα επαυε να υπάρχει. Οι έννοιες της υπέρβασης, της ανθεκτικότητας, της υπερ-αναπλήρωσης, της ανάκαμψης, θα κατέρρεαν, μηχανισμοί άμυνας που είναι από τη μεριά της ζωής επιστρατεύονται  δίχως να παραδιδονται αμαχητί στις ενορμήσεις του θανάτου.

Στις ευχαριστίες γράφετε: «Η γραφή ραντίζει τα άνθη της μαμάς. Διατηρεί την υγρασία, αποτρέπει τον μαρασμό». Τι ρόλο αποδίδετε στη γραφή όταν το τραύμα ζητά χώρο; Μπορεί να λειτουργήσει ανακουφιστικά;

Νομίζω γι’ αυτό γράφω…..Η γραφή ακόμα κι αν μιλάει για το χάος, την ίδια στιγμή που η λέξη χάος καταγραφεται,  το χάος μπαίνει σε μια αναπάντεχη διαδικασία  εξημέρωσης.

Μια Σισύφεια κίνηση το γράψιμο.  Tο αίτημα μιας αγάπης που δεν κατευνάζεται ποτέ. Κι ετσι μόνο γίνεται αντιληπτός ο Μπαρτ όταν ισχυρίζεται  ότι συγγραφέας είναι αυτός που παίζει με το σώμα της μάνας του, δηλαδή συγγραφέας, είναι αυτός που παλεύει με αυτό που δεν θα αποκτήσει ποτέ. Παλεύεις για μια συνάντηση που θα κάνει δυνατό το αδύνατο! Για ένα άνοιγμα σε μια ενδεχομενικότητα που είναι εκεί και σε αναμένει. Ναι, είναι εκεί! Δηλαδή Εδώ.

Τι θα θέλατε θα έχουν πάρει μαζί τους οι αναγνώστες/-ριες κλείνοντας το βιβλίο;

Θα ήθελα να κρατήσει τις δύο τελευταίες σελίδες στην καρδιά του. Στο τέλος ένα δυνατό παιχνίδι  παίζεται μισό αιώνα μετά ανάμεσα στα δυο αδέλφια. Για μένα άξιζε ολο αυτό το εγχείρημα μόνο και μόνο επειδή οδηγήθηκα να συλλογιστώ και κυρίως να επιθυμήσω την ύπαρξη αυτών των δυο σελίδων, που μέσα μου, με κάποιο τρόπο,  δικαιώνει  το ανελέητο δράμα αυτής της οικογένειας αλλά και την ίδια την ύπαρξη μιας ζωής.

Ο Ιωσήφ δεν έχει τίποτα όμορφο, τίποτα που να θυμίζει ευτυχία πάνω του. Είναι στην άλλη όχθη, Εκανα κάτι ιερόσυλο. Προσπάθησα να αναζητήσω μια ομορφιά εκεί που υπάρχει μόνο σκοτάδι, πόνος και καταστροφή. «Η ομορφιά, είναι μια υπόσχεση ευτυχίας» λέει ο Στεντάλ. Θα προσθέσω «Μια υπόσχεση ευτυχίας μέσα στο πηκτό σκοτάδι»!

The post «Μια υπόσχεση ευτυχίας μέσα στο σκοτάδι» – Η Φωτεινή Τσαλίκογλου για το νέο της βιβλίο «Ο Ιωσήφ ήρθε μετά» appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Απαντά ο Άγγελος Λεβέντης, Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής – Ψυχοδραματιστής
Κοινωνικός Λειτουργός, Επιστημονικά Yπεύθυνος Zen Therapy Center – Κέντρο Ψυχοθεραπείας

#Zen, η βιωματική σοφία.

#Therapy, η διαδικασία.

#Center, το κέντρο που αναζητά ο καθένας μέσα του.

Η βιωματική θεραπεία μας οδηγεί να ζούμε την Ζεν Ζωή που επιθυμούμε.

Ποιές υπηρεσίες παρέχονται στο Zen Therapy Center;

Όλο το φάσμα της προσωπικής ανάπτυξης, αυτοβελτίωσης, αυτογνωσίας, συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας:

• ατομικές συνεδρίες
• ομαδική ψυχοθεραπεία / ψυχόδραμα
• συμβουλευτική (προσωπικά ή επαγγελματικά θέματα)
• βιωματικά σεμινάρια
• θεματικά εργαστήρια – workshops
• yoga (asanas, πραναγιάμα, διαλογισμός, οραματισμός)
• διαδικτυακές συνεδρίες μέσω Skype, Facebook video, Viber.

Μιλήστε μας λίγο για εσάς και τη δουλειά σας.

Ως Κοινωνικός Λειτουργός εργάζομαι στον Ο.ΚΑ.ΝΑ (Οργανισμός κατά των Ναρκωτικών) και συγκεκριμένα στην προσέγγιση χρηστών στο δρόμο (streetwork) στο πλαίσιο αρωγής τους και μείωσης της βλάβης. Είναι μια πολύ ουσιαστική δουλειά με τα άτομα που βιώνουν την κοινωνική απομόνωση περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο τη σήμερον ημέρα. Η κάθε μέρα σε αυτή την εργασία με γεμίζει με ιστορίες ανθρώπων που παλεύουν να έρθουν σε επαφή και να συνδεθούν χρησιμοποιώντας ως μέσο τον πλούσιο συναισθηματικό τους κόσμο.

Ως Ψυχοθεραπευτής δραστηριοποιούμαι με ομάδες, βιωματικά σεμινάρια και ατομικές συνεδρίες τα τελευταία χρόνια και φέτος πήρα την απόφαση να ανοίξω ένα δικό μου χώρο για να τα στεγάσω. Ένα κέντρο που να αποτελέσει σημείο αυτογνωσίας, θεραπείας αλλά και συνάντησης διαφορετικών ανθρώπων που έχουν την ίδια ανάγκη, να εξελιχθούν και να ζουν μια καλύτερη Ζεν Ζωή.

Ποια είναι η ψυχοθεραπευτική σας προσέγγιση και ποιες οι σπουδές σας;

Ολοκλήρωσα τις σπουδές μου ειδικού ψυχική υγείας ως Κοινωνικός Λειτουργός στο ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας με βαθμό Άριστα. Κάτοχος Άδειας Ασκήσεως Επαγγέλματος (Αρ. Αδείας 91296/1784) και μέλος του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Αρ. Μητρώου 1069) από το 2018.

Παράλληλα πήρα το δίπλωμα ως Ψυχοθεραπευτής-Ψυχοδραματιστής από το Κέντρο Ψυχοδραματικών Συναντήσεων Αθηνών μέσα από την εκπαίδευση στο Ψυχόδραμα, την Ψυχοθεραπεία και την Κοινωνιομετρία, με πρακτική και εποπτεία. Η εκπαίδευση στο Ψυχόδραμα ξεκινάει το 2008 έχοντας και ως εκπαιδεύτριες απευθείας μαθήτριες του Μορένο (Jacob Levy Moreno), του ιδρυτή του Ψυχοδράματος όπως τη Marcia Karp και τη Grete Leutz.

Έχω παρακολουθήσει κι συνεχίζω να παρακολουθώ ημερίδες, συνέδρια, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα σχετικά με την Αυτοβελτίωση, Ψυχολογία, Ψυχικής Υγεία, Κοινωνικής Εργασία, Ομαδική Ψυχοθεραπεία, Ψυχόδραμα, Δεξιότητες Δημόσιας Ομιλίας και Ηγεσίας σε Ελλάδα, σε χώρες της Ευρώπης και εξ αποστάσεως – διαδικτυακά.

Η αγάπη μου για τις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες παιδιών που φοιτούν σε σχολεία με οδήγησαν στο Μεταπτυχιακό (MEd) “Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση” στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, αγγίζοντας τόσο θέματα ειδικής αγωγής, διαταραχών μάθησης & αναπηρίας όσο και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, καθώς οδηγεί στην απόκτηση παιδαγωγικής επάρκειας.

Στο πλαίσιο μιας ολιστικής σφαιρικής εκπαίδευσης και εμπειρίας έχω κάνει εκπαίδευση στη μουσική (πιάνο, ανώτερα θεωρητικά, σύνθεση), στο χορό και στο θέατρο, όπως επίσης έχω ολοκληρώσει την εκπαίδευση δασκάλου γιόγκα 200 ωρών Yoga Alliance (Agni Vinyasa Yoga στο Niko Geo Hot Yoga Studio).

Πείτε μας με λίγα λόγια πώς προσεγγίζετε τους ανθρώπους που σας επισκέπτονται.

Αναγνώριση – Αποδοχή – Αγάπη, είναι για εμένα το τρίπτυχο για μια ευτυχισμένη ζωή, είναι και το τρίπτυχο που χαρακτηρίζει και τη θεραπευτική μου προσέγγιση.

Αποδοχή άνευ όρων, ώστε να μπορέσει ο κάθε άνθρωπος που έρχεται να εκφραστεί όπως ακριβώς νιώθει.

Συχνά τα άτομα έρχονται με ένα συγκεκριμένο αίτημα που θέλουν να διαχειριστούν, όταν προκύπτει κάτι που τους δυσκολεύει ή σταματάει τη φυσική ροή των πραγμάτων. Η ψυχοθεραπεία είναι αυτή η εσωτερική διεργασία για την προσωπική εξέλιξη και μπορεί να την ξεκινήσει οποιοσδήποτε νιώθει ότι θέλει να ζει μια πιο λειτουργική καθημερινότητα.

Η πρώτη συνεδρία είναι συχνά αναγνωριστική και το άτομο έχει την ανάγκη να τα πει όλα. Αυτό είναι ευπρόσδεκτο και δίνει μια εικόνα για τα θέματα που τους απασχολούν. Μέσα από στοχευμένες ερωτήσεις επιτυγχάνεται μια ιεράρχηση των αναγκών και των θεμάτων που έχουν προτεραιότητα να επεξεργαστούν σε βάθος.

Δεν είσαι ο μόνος-η, δεν είσαι μόνος-η.

Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη δουλειά σας;

Οι θεραπευόμενοι έρχονται με προβλήματα και αναζητούν λύσεις και η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν λύσεις με τον τρόπο που το περιμένουν. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να τους βοηθήσω να αντιληφθούν ότι η ζωή δεν είναι πρόβλημα που λύνεται, δεν είναι καν πρόβλημα. Η θεραπευτική διαδικασία επιτρέπει στον κάθε άνθρωπο να μάθει να χειρίζεται με πιο λειτουργικό τρόπο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει.

Σε μια εποχή fast-food το μαγειρευτό φαγητό που παίρνει παραπάνω ώρα έρχεται σε δεύτερη μοίρα, παρότι είναι πολύ πιο νόστιμο και θρεπτικό. Η ψυχοθεραπεία είναι μια διαδικασία που χρειάζεται να αφιερώσεις χρόνο για να ζεις μια πιο λειτουργική και απολαυστική ζωή.

Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να σας επισκεφθεί για πρώτη φορά;

Είμαι εδώ για εσένα, για ό,τι χρειαστείς να εκφράσεις.
Εδώ, μπορείς να είσαι ο εαυτός σου.

Σε  μία κοινωνία γεμάτη ταμπού, δυστυχώς υπάρχουν ακόμη οι κοινωνικές δυσκολίες του πώς επισκεπτόμαστε έναν ψυχοθεραπευτή. Η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολο, αλλά αν ξεπεράσεις τον εαυτό σου και κάνεις την πρώτη επίσκεψη, μετά η ασφάλεια δίνει τη θέση της στην ανασφάλεια και η δύναμη στην αδυναμία…

Ο Α. Κάλβος μας είπε σχεδόν 100 χρόνια πριν:
«Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία».

Πείτε μας μια ωραία ανάμνηση από τη δουλειά σας.

Μου έχει μείνει έντονα στη μνήμη ένα περιστατικό από ένα workshop που είχα κάνει για το θυμό. Εκεί βρέθηκε ένας πατέρας 4 παιδιών που είχε πολύ έντονο καταπιεσμένο θυμό από το δικό του πατέρα που δεν είχε την ευκαιρία να το εκφράσει ποτέ άλλοτε. Με τη βοήθεια του ψυχοδράματος μπορέσαμε να το δουλέψουμε και στο παρόν και στο μέλλον και οδηγήθηκε σε αυτό που λέμε Κάθαρση. Το πολύ εντυπωσιακό ήταν αυτό που μοιράστηκε στην επόμενη συνάντηση με την ομάδα πως η καθημερινότητά του είχε αλλάξει, πως δεν τον εκνεύριζαν πράγματα και καταστάσεις όπως παλιά, πως δε θύμωνε τόσο εύκολα και πως βελτιώθηκε η επαφή που είχε με τα παιδιά του.

Ως Ψυχοθεραπευτής γνωρίζω ότι κάποια πράγματα χρειάζονται αρκετό χρόνο. Ειδικά όταν πρόκειται για παιδικά βιώματα χρειάζεται να επεξεργαστούν με προσοχή για να μην επανατραυματιστεί ο θεραπευόμενος, όμως το Ψυχόδραμα είναι ένα αποτελεσματικό θεραπευτικό εργαλείο που δημιουργεί αυτές τις συνθήκες ασφάλειας ώστε να μπορέσει το άτομο τόσο να εκφράσει αυτό που κουβαλάει όσο και να λυτρωθεί με ένα άμεσο τρόπο, ακόμα και σε μια μόνο ατομική συνεδρία ή συνάντηση της ομάδας.

Πώς μπορεί να ξεκινήσει κάποιος;

Πολλοί άνθρωποι έρχονται στα θεματικά εργαστήρια για να γνωρίσουν το Ψυχόδραμα και την ομαδική διεργασία, άλλοι ξεκινούν με μια ατομική συνεδρία. Προαπαιτείται τηλεφωνική ή ηλεκτρονική επικοινωνία για τη συμμετοχή σε σεμινάριο/εργαστήριο ή για την πρώτη συνεδρία.

Πώς μπορεί να σας βρει κάποιος ή να κλείσει μαζί σας ραντεβού;

Μπορεί να καλέσει στα τηλέφωνα 693 2033 752, 210 7782 381 (τηλεφωνητής), να στείλει ένα email στο angelosleventis@gmail.com ή να αναζητήσει πρώτα περισσότερες πληροφορίες στο www.angelosleventis.gr.

Αν θέλει κάποιος-α άμεσα να κλείσει ραντεβού μπορεί μέσω Doctor Anytime:

https://www.doctoranytime.gr/d/Psychologos/leventis-aggelos

ή μέσω Facebook: https://www.facebook.com/zentherapycentergr/

όπου θα βρει εύκολα όλες τις διαθέσιμες μέρες και ώρες.

Το Zen Therapy Center – Κέντρο Ψυχοθεραπείας στεγάζεται σε έναν ειδικά διαμορφωμένο φωτεινό και δημιουργικό χώρο στην οδό Μικράς Ασίας 31, 11527 (Google Maps) στο κέντρο της Αθήνας (Γουδή) πλησίον μετρό Μέγαρο Μουσικής & Ιπποκράτειο / Λαϊκό.

The post Γνωρίστε τον Άγγελο Λεβέντη & το Zen Therapy Center – Κέντρο Ψυχοθεραπείας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συνέντευξη στη Δήμητρα Διδαγγέλου,  Ψυχολόγο – Επιστημονικό Δημοσιογράφο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.

Η απώλεια είναι καθολική εμπειρία, όμως πολλές φορές εξακολουθεί να παραμένει ένα μεγάλο ταμπού και να μην συζητιέται ανοιχτά. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου Ψυχικές Διαδρομές του Πένθους (Εκδόσεις Πεδίο), η ψυχολόγος Κία Θανοπούλου παραχώρησε συνέντευξη στα Ψυχο-γραφήματα, φωτίζοντας τη νοηματοδότηση της ζωής ως αντίδοτο στη συνειδητοποίηση του θανάτου, τη μεταμορφωτική δύναμη του πένθους, το διαγενεακό τραύμα, αλλά και τη θνητότητα όπως αναδύεται στη μετά-Covid εποχή.

Μιλήστε μας λίγο για το βιβλίο σας Ψυχικές Διαδρομές του Πένθους; Πώς προέκυψε η ιδέα και τι θα θέλατε να έχουν πάρει οι αναγνώστες διαβάζοντάς το;

Πιστεύω ότι σε ό,τι κάνουμε υπάρχει πάντα κάτι που μας κινεί σε ένα βαθύτερο επίπεδο, για πολλαπλούς λόγους – μερικούς τους γνωρίζουμε από την αρχή, ενώ άλλους τους ανακαλύπτουμε  στην πορεία. Το βιβλίο αυτό γεννήθηκε μέσα από μια δική μου εσωτερική ανάγκη, αλλά και από την κλινική μου εμπειρία, συνοδεύοντας ανθρώπους που είχαν βιώσει απώλειες. Έχω συναντήσει, τόσο στην ιδιωτική μου ζωή, όσο και επαγγελματικά, τη δυσκολία να αποδοθούν με λέξεις επώδυνες εμπειρίες. Πάντα με απασχολούσε το ερώτημα πώς μπορεί να δοθεί χώρος και φωνή στο ανείπωτο. Όπως γράφω και στο βιβλίο, μία από τις δυνατότητες της θεραπευτικής διαδικασίας είναι η δημιουργία ενός ενδιάμεσου, μεταβατικού χώρου, όπου οι άνθρωποι να μπορέσουν να κατονομάσουν και να αρθρώσουν ανομολόγητες και βουβές πλευρές της εμπειρίας τους, με στόχο να τις επεξεργαστούν, να τις σκεφτούν και να τις εντάξουν στη συνέχεια της ιστορίας τους. Αυτό που θα ήθελα από τους αναγνώστες θα ήταν να συναντήσουν κάτι από τον εαυτό τους, κάτι που θα τους αγγίξει προσωπικά και θα ανοίξει χώρο για σκέψη και αναζήτηση.

Στην εισαγωγή γράφετε ότι το βιβλίο τελικά αφορά περισσότερο τη ζωή παρά τον θάνατο. Θα θέλατε να το εξηγήσετε;

Ο θάνατος είναι αναπόσπαστο, αναπόφευκτο και αναμενόμενο  κομμάτι  της ζωής μας. Ο Οδυσσέας Ελύτης έχει γράψει πως ο  θάνατος είναι η πρώτη αλήθεια. Μας αφορά όλους και μας υπενθυμίζει την περατότητά μας, ότι η ύπαρξή μας δεν είναι αιώνια. Η συνειδητοποίηση αυτή, όσο οδυνηρή και αν είναι, μας καλεί να στρέψουμε το βλέμμα στη ζωή μας, να αναστοχαστούμε πως την ζούμε, ποιες αξίες υπηρετούμε, σε τι δίνουμε προτεραιότητα  και ποιο είναι το νόημα μέσα σε όσα πράττουμε. Σημασία λοιπόν έχει το πώς θα ζήσουμε τη ζωή μας. Ένας Ιταλός καλλιτέχνης σε μια έκθεση του παρουσίασε ανθρώπινες φιγούρες σμιλεμένες σε κομμάτια πάγου οι οποίες βέβαια σταδιακά έλιωναν υπενθυμίζοντας το εφήμερο της ύπαρξης μας. Ο τίτλος που έδωσε στην έκθεση του ήταν «Η ζωή είναι μικρή απολαύστε την πριν λιώσει». Η συγκεκριμένη έκθεση ήθελε να προκαλέσει προβληματισμό όχι μόνο για την παροδικότητα της ζωής, αλλά και για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, δείχνοντας πώς κάτι φαινομενικά στέρεο και σταθερό μπορεί να εξαφανιστεί με την πάροδο του χρόνου.

Γιατί πιστεύετε ότι, ως κοινωνία, δυσκολευόμαστε να μιλήσουμε για τον θάνατο;

Ζούμε σε μια κοινωνία που αποθεώνει την παραγωγικότητα, την ανάπτυξη, την πρόοδο, την επίδοση και την επιτυχία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο θάνατος μοιάζει παράταιρος∙ εξορίζεται, καθώς θεωρείται αποτυχία. Πηγαίνει κόντρα στο κυρίαρχο αφήγημα της αέναης προόδου και δεν ταιριάζει με την εικόνα της ευημερίας που προβάλλει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Στις δυτικές νεωτερικές και μετανεωτερικές κοινωνίες ο θάνατος σταδιακά απομακρύνθηκε από τη δημόσια σφαίρα. Έπαψε να αποτελεί μέρος της συλλογικής εμπειρίας, όπως συνέβαινε στις παραδοσιακές κοινότητες, όπου οι τελετουργίες άνοιγαν χώρο για την κοινή επεξεργασία του πένθους και για μεγαλύτερη εξοικείωση με την απώλεια. Αντίθετα, η επικράτηση του βιοϊατρικού μοντέλου υγείας οδήγησε σε μια ιατρικοποίηση και ταυτόχρονα σε μια απώθηση του θανάτου. Κι όμως, ο θάνατος μας φέρνει αναπόφευκτα αντιμέτωπους με την ευαλωτότητά μας, με την αδυναμία ελέγχου, με την επίγνωση ότι δεν είμαστε παντοδύναμοι. Η σιωπή γύρω του λειτουργεί ως αμυντικός μηχανισμός: μας προστατεύει από το άγχος, αλλά ταυτόχρονα μας στερεί τη δυνατότητα ουσιαστικής επεξεργασίας του.

Στο βιβλίο αναφέρεστε στο διαγενεακό τραύμα. Πώς οι σιωπές και οι απώλειες προηγούμενων γενεών συνεχίζουν να επηρεάζουν τις επόμενες;

Το διαγενεακό τραύμα αναφέρεται στη μετάδοση ανεπεξέργαστων ψυχικών τραυμάτων από τη μια γενιά στην άλλη. Η κλινική παρατήρηση και έρευνα γύρω από το τραύμα δείχνουν ότι η τραυματική εμπειρία δεν οργανώνεται γλωσσικά. Παραμένει συνεπώς απρόσιτη και μη αναπαραστάσιμη, έξω από τη νοηματοδότηση που προσφέρει ο λόγος. Τα ανείπωτα και ανεπεξέργαστα τραύματα διαμορφώνουν με πολύπλοκο και ενίοτε κρυπτικό τρόπο τα δυναμικά της ψυχικής ζωής και επηρεάζουν τη συγκρότηση της ταυτότητας του ατόμου. Η μετάδοση του τραύματος δεν είναι ρητή. Είναι σαν τον αέρα που αναπνέει κανείς. Υπάρχει μια αόριστη αίσθηση για κάτι, το οποίο εντούτοις δεν έχει μορφή, δεν μπορεί να απαρτιωθεί σε ιστορία. Το τραύμα παραμένει στον ψυχισμό αυτού που το έζησε, και ασυνείδητα μεταβιβάζεται στις επόμενες γενιές, είτε με τη μορφή συμπτωμάτων είτε μέσω επαναλαμβανόμενων θεματικών μοτίβων ή μοτίβων συμπεριφοράς. Τα ανείπωτα βιώματα μπορούν να εκφραστούν με μη λεκτικούς τρόπους — μέσω χειρονομιών, εκφράσεων του προσώπου, ξαφνικών δακρύων ή συγκίνησης — χωρίς αυτά να συνδέονται με το περιεχόμενο της συζήτησης ή τα τρέχοντα γεγονότα της οικογένειας. Το ανείπωτο δεν είναι μόνο τραυματικό για εκείνον που το υπομένει· γίνεται συχνά πιο τραυματικό για τις επόμενες γενιές, καθώς διαθέτουν ακόμη λιγότερο τα απαραίτητα μέσα για να το κατανοήσουν. Με άλλα λόγια, εμποδίζεται η διεργασία της σκέψης και η δημιουργία νοήματος, και έτσι το τραύμα συνεχίζει να επιδρά ασυνείδητα, αλλά ισχυρά, στη ζωή των απογόνων.

Ο Νικ Κέιβ, έχοντας χάσει τους δύο γιους του, στο βιβλίο Πίστη, Ελπίδα και Πόνος, παρουσιάζει την απώλεια όχι ως καταστροφική, αλλά ως καταλύτη μεταμόρφωσης που μπορεί να αλλάξει το άτομο και να το οδηγήσει σε μια νέα στάση για τη ζωή. Συμφωνείτε με αυτή την οπτική; Τι μπορεί να μάθει κανείς από τη διεργασία του πένθους; Πόσο εφικτή είναι η μεταμόρφωση;

Φυσικά μπορεί να συμβεί αυτό. Το πένθος είναι μια επίπονη και βαθιά επώδυνη ψυχική διεργασία. Κρύβει όμως μέσα του τη δυνατότητα δημιουργικής μεταμόρφωσης. Μέσα από αυτή τη διαδρομή του, μαθαίνουμε σταδιακά να προσαρμοζόμαστε σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει οριστικά από την απώλεια. Η διεργασία του πένθους δεν οδηγεί στη λήθη. Οδηγεί αντίθετα σε ένα νέο τρόπο ύπαρξης, όπου διατηρούμε ζωντανή την αγάπη μας για τον άνθρωπο που χάσαμε ενώ ταυτόχρονα ξαναβρίσκουμε την αγάπη μας για τη ζωή. Ο ψυχικός πόνος που δημιουργεί η απώλεια είναι η «κίνηση της ψυχής», το βασικό συστατικό του πένθους μέσα στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιείται το μεταμορφωτικό αποτέλεσμα της απώλειας. Nα θυμίσουμε πως η ίδια η ψυχανάλυση μπορεί να θεωρηθεί ως εργασία του πένθους του Freud για τον πατέρα του. Η ερμηνεία των ονείρων του, που είχαν την αφετηρία τους στο πένθος για τον πατέρα του, οδήγησε στην ανακάλυψη της πρακτικής και της θεωρίας της ψυχανάλυσης. Δεν έχουν ωστόσο όλοι οι άνθρωποι τα ίδια εσωτερικά αποθέματα ή πηγές για να επεξεργαστούν την απώλεια. Για παράδειγμα, η δημιουργικότητα, η φαντασία, η ελεύθερη σκέψη, αλλά και η ικανότητα αναγνώρισης και σύνδεσης με τα συναισθήματα μας, αποτελούν βασικά συστατικά που μπορούν να βοηθήσουν σε αυτή τη διαδικασία. Ο ψυχικός πόνος – που στην ουσία είναι το μέτρο του βάθους των συναισθημάτων μας για εκείνον που χάσαμε – μπορεί να ανοίξει το δρόμο σε νέες συνειδητοποιήσεις και ανασυντάξεις της ζωή μας. Έτσι μέσα από τον πόνο του πένθους μπορεί να αναβλύσουν δυνάμεις ζωής. Σίγουρα βέβαια, δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται.

Ποιος είναι ο ρόλος της πνευματικότητας στη διαδικασία του πένθους;

Η πνευματικότητα μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος νοηματοδότησης και εξήγησης της απώλειας, απαντώντας σε υπαρξιακά ερωτήματα που αναδύονται μέσα από το πένθος (π.χ. «γιατί συνέβη;», «ποιο είναι το νόημα;»). Για πολλούς ανθρώπους, η πίστη ότι ο νεκρός συνεχίζει να υπάρχει με κάποιον τρόπο – σε έναν άλλο τόπο όπου ενδέχεται να ξανασυναντηθούν – αποτελεί πηγή ανακούφισης και παρηγοριάς, καθώς προσφέρει μια αίσθηση συνέχειας της σχέσης. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, η εμπειρία της απώλειας μπορεί να οδηγήσει σε αμφισβήτηση ή ακόμη και σε κρίση της πίστης. Συνολικά, ο ρόλος της πνευματικότητας στη διαδικασία του πένθους εξαρτάται από τις προσωπικές κοσμοαντιλήψεις, το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο και τις ιδιαίτερες εμπειρίες του ατόμου που πενθεί.

Κατά τη γνώμη σας, η πανδημία του COVID-19 μάς έφερε πιο κοντά στη συνειδητοποίηση και αποδοχή της θνητότητάς μας ή μας έκανε να τη φοβηθούμε ακόμη περισσότερο;

Η ασφαλής λέξη σε αυτό το ερώτημα είναι το «εξαρτάται». Το πως βιώνει κανείς οποιαδήποτε κρίση είναι αποτέλεσμα ενός σύνθετου συνδυασμού προσωπικών, πολιτισμικών και κοινωνικών παραγόντων. Άνθρωποι που  βρέθηκαν εκτεθειμένοι σε έντονες στρεσσογόνες συνθήκες – όπως εκείνοι που εργάζονταν σε νοσοκομεία ή που νόσησαν οι ίδιοι ή αγαπημένα τους πρόσωπα – ήταν  αναμενόμενο να βιώσουν αυξημένο άγχος ή και φόβο. Ωστόσο, καθοριστικός παράγοντας ήταν ο τρόπος που επεξεργάστηκαν και νοηματοδότησαν αυτές τις εμπειρίες. Η πανδημία μάς υπενθύμισε την ευθραυστότητα, την αβεβαιότητα και τη ρευστότητα της ανθρώπινης φύσης μας. Η αίσθηση της κυριαρχίας του ανθρώπου πάνω στη ζωή και στη φύση αποδείχτηκε ότι ήταν μια ψευδαίσθηση, που κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Κληθήκαμε να αναθεωρήσουμε και να ανακατασκευάσουμε θεμελιώδεις πεποιθήσεις μας, όπως, για παράδειγμα, ότι ο κόσμος μας είναι ασφαλής, προβλέψιμος και ελέγξιμος, και ότι μπορούμε να προστατεύουμε τους οικείους μας από οποιοδήποτε κίνδυνο. Η πανδημία μας θύμισε τη θνητότητα μας, αλλά ο καθένας την έζησε διαφορετικά: σε κάποιους προκάλεσε μεγαλύτερο φόβο και άρνηση, σε άλλους συνειδητοποίηση της αξίας της ζωής. Δεν είναι τα γεγονότα που μας καθορίζουν· είναι ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε απέναντί τους, πώς τα επεξεργαζόμαστε και τα νοηματοδοτούμε.

Ποιο είναι το μήνυμά σας προς τους ανθρώπους που ψάχνουν ένα νόημα σε μια τόσο επώδυνη διεργασία, όπως το πένθος;

Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να πενθήσουμε. Δεν υπάρχουν προκαθορισμένες οδηγίες. Κάθε άνθρωπος χρειάζεται να βρει και να σεβαστεί τον δικό του τρόπο·να εμπιστευτεί  και να συνδεθεί με τα συναισθήματα του χωρίς φόβο. Είναι βέβαια σημαντικό να έχει ανθρώπους δίπλα του, όχι ως διασώστες αλλά ως συνοδοιπόρους που να μπορούν να σταθούν στον πόνο της απώλειας. Το ζητούμενο δεν είναι η αποφυγή του πόνου, γιατί ο πόνος είναι αναπόσπαστο κομμάτι της  ζωής μας. Το ζητούμενο είναι να αποδεχτούμε το ρίσκο που συνεπάγεται το να ζεις και να αγαπάς. Τον πόνο που προκαλεί η απώλεια δεν τον γιατρεύει ούτε η λήθη ούτε ο χρόνος, αλλά οι μνήμες, οι αναμνήσεις, οι ιστορίες που διασώζονται, οι ιστορίες που θα αφήσουμε οι ίδιοι ως παρακαταθήκη στην επόμενη γενιά. Οι ιστορίες είναι το πέρασμα. Μέσα από αυτές διατηρούμε ζωντανά όσα αγαπήσαμε. Όπως χαρακτηριστικά έχει γράψει ο Galeano: «Οι ιστορίες δεν μας λένε ποτέ αντίο, μας λένε θα τα ξαναπούμε».Ταυτόχρονα,όπως μας υπενθυμίζει ο Krishnamurti:

«Πρέπει να κατανοήσεις το όλον της ζωής, όχι μόνο ένα μικρό κομμάτι της. Γι’ αυτό πρέπει να διαβάζεις, γι’ αυτό πρέπει να κοιτάς τον ουρανό, να τραγουδάς, να χορεύεις, να γράφεις ποιήματα, να υποφέρεις και να κατανοείς — γιατί όλα αυτά είναι η ζωή.»

Λίγα λόγια για την Κία Θανοπούλου

Η Κία Θανοπούλου είναι ψυχολόγος και συστημική ψυχοθεραπεύτρια.
Εργάζεται στη Μονάδα Οικογενειακής Θεραπείας της Πολυδύναμης Μονάδας Ψυχικής Υγείας Αττικής (πρώην ΨΝΑ), όπου έχει ρόλο θεραπεύτριας, εκπαιδεύτριας και επόπτριας. Είναι επιστημονικά υπεύθυνη του προγράμματος μετεκπαίδευσης επαγγελματιών ψυχικής υγείας στη συστημική ψυχοθεραπεία.

Από το 2015 συνεργάζεται ως κλινική επόπτρια με το Ινστιτούτο Εκπαίδευσης και Έρευνας στη Συστημική Ψυχοθεραπεία Λόγω Ψυχής και από το 2021 με το Κέντρο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Υποστήριξης Συνηχήσεις. Από το 2019 εποπτεύει ομάδα ψυχολόγων που δουλεύουν στο Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΚΑΤ. Από τον Απρίλιο 2022 έχει αναλάβει την κλινική εποπτεία της ομάδας ψυχοθεραπείας της τηλεφωνικής γραμμής 10306. Από το 2024 συντονίζει την εποπτεία στα Κέντρα Ημέρας Υποστήριξης Εργαζομένων Πειραιά και Αιγάλεω.

Τα κλινικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στην επεξεργασία του πένθους και του τραύματος, στη σύνδεσή τους με τη θεωρία της συναισθηματικής πρόσδεσης και την αφήγηση, σε ζητήματα που αφορούν τη σχέση θεραπευτή- θεραπευόμενου καθώς και σε θέματα διαγενεακής μεταβίβασης.

Είναι μέλος επιστημονικών συλλόγων(ΣΕΨ, ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ, ΕΕΣΣΚΕΨΟ, EFTA) και κάτοχος του Ευρωπαϊκού Πιστοποιητικού Ψυχοθεραπείας (ECP) και του EuroPsy. Επίσης είναι μέλος της συντακτικής επιτροπής του ηλεκτρονικού περιοδικού Συστημική Σκέψη και Ψυχοθεραπεία, της ΕΕΣΣΚΕΨΟ.

Έχει συμμετάσχει με παρουσιάσεις σε επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και έχει δημοσιεύσει άρθρα και εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά και βιβλία. Έχει συνεπιμεληθεί το βιβλίο Αναμνήσεις και Αναστοχασμοί. Ιστορίες Συστημικής Ψυχοθεραπείας (εκδόσεις Κοροντζής , 2018) και είναι συγγραφέας του βιβλίου Ψυχικές
Διαδρομές του Πένθους. Ιστορίες Απώλειας (εκδόσεις , Πεδίο 2025).

The post Ψυχικές Διαδρομές του Πένθους – Συνέντευξη με την ψυχολόγο Κία Θανοπούλου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Απαντά η Φωστηρία Αμανατίδου, Ψυχολόγος, Ειδικός στη Γνωστική-Συμπεριφορική Θεραπεία, NLP Master Coach

Μιλήστε μας λίγο για εσάς και τη δουλειά σας.

Ονομάζομαι Αμανατίδου Φωστηρία και εργάζομαι ως Ψυχολόγος από το 2004. Σπούδασα στο Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και στη συνέχεια εξειδικεύτηκα στη Γνωστική-Συμπεριφορική Θεραπεία Παιδιών και Ενηλίκων από την Ελληνική Εταιρία Έρευνας της Συμπεριφοράς, παράρτημα Μακεδονίας. Είμαι πιστοποιημένη θεραπεύτρια στη Γνωστική-Συμπεριφορική θεραπεία με αριθμό μητρώου CBT13-050. Εν συνεχεία εκπαιδεύτηκα στο Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό ως NLP Master Coach.

Καθόλη τη διάρκεια των σπουδών μου πρόσφερα εθελοντική εργασία σε διάφορους οργανισμούς. Η επαγγελματική πορεία μου ξεκινά το 2004 στο Γραφείο Παροχής Κοινωνικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών του Δήμου Μίκρας και συνεχίστηκε ιδιωτικά διατηρώντας γραφείο στην περιοχή της Καλαμαριάς.

Ταυτόχρονα ήμουν εκπαιδεύτρια σε σχολές γονέων και σε Κέντρο Δια Βίου Μάθησης. Αργότερα ήμουν συντονίστρια σε ομάδες ψυχολογίας στη Χ.Ε.Ν. Πανοράματος. Από το 2018-2024 εργάστηκα στο Συμβουλευτικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας υποστηρίζοντας  γυναίκες επιζώσες βίας. Παράλληλα έχω δημοσιεύσει άρθρα σε θέματα ψυχικής υγείας στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο και έχω συμμετάσχει ως ομιλήτρια σε τηλεοπτικές, ραδιοφωνικές εκπομπές που αφορούσαν την ανάπτυξη θεμάτων ψυχικής υγείας.

Ποια είναι η ψυχοθεραπευτική σας προσέγγιση;

Ακολουθώ τη Γνωστική Συμπεριφορική ως ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Η φιλοσοφία της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας βασίζεται στο γεγονός ότι οι καταστάσεις δεν μπορούν να προκαλέσουν κάποια συγκεκριμένη αντίδραση, όμως οι σκέψεις μας για αυτές τις καταστάσεις μπορούν. Υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στο πώς σκεφτόμαστε και στο πώς αισθανόμαστε. Η αντίδρασή μας ακολουθεί τις σκέψεις μας. Αλλάζοντας τις σκέψεις μας, μπορούμε να αλλάξουμε την αντίδρασή μας.

Ο λόγος που επέλεξα τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία βασίζεται στο ότι δίνει έμφαση στη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή του θεραπευόμενου. Αρχικά δίνει έμφαση στο παρόν και επιδιώκει να διδάξει στο θεραπευόμενο πώς να γίνει ο θεραπευτής του εαυτού του, τον διδάσκει να αναγνωρίζει, να αξιολογεί και να απαντά στις δυσλειτουργικές σκέψεις και πεποιθήσεις του χρησιμοποιώντας μια ποικιλία τεχνικών.

Τα σημαντικά σημεία της είναι πως το συγκεκριμένο είδος ψυχοθεραπείας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ψυχικών καταστάσεων (άγχος, κατάθλιψη, πανικό, φοβία, καταναγκασμό, πένθος, βουλιμία, ανορεξία, θεραπεία ζεύγους, διαταραχές προσωπικότητας) όπου οι συνεδρίες είναι δομημένες και η χρονική διάρκεια της θεραπείας χρονικά περιορισμένη.

Πείτε μας με λίγα λόγια πώς προσεγγίζετε τους ανθρώπους που σας επισκέπτονται.

Θα εστιάσω στην πρώτη συνεδρία η οποία είναι καθοριστική καθώς χρειάζεται ο/η θεραπευόμενος/η να εισπράξει ενσυναίσθηση, κατανόηση, αποδοχή από τον θεραπευτή. Για αυτό λοιπόν ως θεραπεύτρια φροντίζω να δημιουργώ το κατάλληλο κλίμα που θα εμπνεύσει τον/ην θεραπευόμενο/η να ανοιχτεί και να μοιραστεί μαζί μου τις σκέψεις και τα συναισθήματά του/ης.

Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη δουλειά σας;

Η μεγαλύτερη πρόκληση στη δουλειά μου ως θεραπεύτρια είναι η μετάβαση του/ης θεραπευόμενου/ης από το σκοτάδι στο φως κατά την ψυχοθεραπευτική πορεία.

Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να σας επισκεφθεί για πρώτη φορά;

Θα έλεγα ότι χρειάζεται να το τολμήσει καθώς η ψυχοθεραπεία είναι το καλύτερο δώρο που μπορεί να κάνει στον εαυτό του καθώς η φροντίδα της ψυχής είναι ό,τι πιο σημαντικό στη ζωή μας. Όπως φροντίζουμε τη σωματική μας υγεία χρειάζεται το ίδιο να κάνουμε και για την πολύτιμη ψυχική ισορροπία μας. Η ψυχοθεραπεία βοηθά στο να ανακαλύψει κανείς ξανά τη ζωή του και να αποκτήσει καλύτερη επαφή με τον αληθινό εαυτό του.

Πείτε μας μια ωραία ανάμνηση από τη δουλειά σας.

Ως ωραία ανάμνηση θα αναφέρω τη μεταμόρφωση της ζωής των ανθρώπων οι οποίοι οδηγούνται προς την αυτοπραγμάτωση μέσα από την ψυχοθεραπεία. Αυτό αποτελεί και τη μεγαλύτερη ανταμοιβή μου ως θεραπεύτρια.

Πώς μπορεί να σας βρει κάποιος ή να κλείσει μαζί σας ραντεβού;

Εάν κανείς σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής του νιώσει την ανάγκη να φροντίσει τον εαυτό του στα θέματα που τον απασχολούν τότε μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου για να συνεργαστούμε είτε τηλεφωνικά στα τηλ. 2313 023273, Κιν. 6945172714 ή μέσω mail: fostiria@amanatidou.com.
Επίσης να προσθέσω ότι πραγματοποιούνται διαδικτυακές συνεδρίες μέσω Microsoft Teams για όσους διαμένουν εκτός Θεσσαλονίκης αλλά και για όσους δυσκολεύονται να μετακινηθούν.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε και στην ιστοσελίδα μου, www.amanatidou.com

The post Γνωρίστε την ψυχολόγο Φωστηρία Αμανατίδου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συνέντευξη στη Δήμητρα Διδαγγέλου,  Ψυχολόγο – Επιστημονικό Δημοσιογράφο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.

“Είσαι ό,τι τρως”, “ο έρωτας περνάει από το στομάχι” είναι κάποιες από τις σοφές λαϊκές ρήσεις σχετικά με τη διατροφή και τα συναισθήματα που επιβεβαιώνονται μέσα από το βιβλίο “Διατροφή και συναισθήματα” του Γιάννη Διαμαντόγλου, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός. Ο διατροφολόγος και συγγραφέας του βιβλίου παραχώρησε συνέντευξη στα Ψυχο-γραφήματα εξηγώντας το πώς αυτό που νιώθουμε επηρεάζει τη διατροφή μας  και το αντίστροφο.

Μιλήστε μας λίγο για το βιβλίο σας Διατροφή και Συναισθήματα. Ποια ήταν η αφορμή για να το γράψετε και τι θα θέλατε να έχει αποκομίσει ο αναγνώστης κλείνοντάς το;

Νομίζω πρώτη αφορμή στάθηκε η γνωριμία με τη διατροφική ψυχιατρική, δηλαδή την προσπάθεια μελέτης διατροφικών προτύπων ως μια επιπλέον θεραπευτική λύση σε ψυχικές νόσους. Μου φάνηκαν απολύτως λογικά τα αποτελέσματα μελετών, που έδειχναν ότι η διατροφή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε ασθένειες όπως η σχιζοφρένεια και η κατάθλιψη. Από εκεί και πέρα, παρατηρούσα ότι η πλειοψηφία  των βιβλίων που προσπαθούσαν να ασχοληθούν με το θέμα, συνήθως περιοριζόντουσαν σε κλινικές περιπτώσεις τυπικών διατροφικών διαταραχών όπως η υπερφαγία. Η πάγια τακτική είναι να  μεροληπτούμε διερευνώντας είτε το ψυχολογικό κομμάτι ή το διατροφικό εις βάρος του άλλου. Αναζητούσα  συνεπώς μια  επί ίσοις όροις καταγραφή των συναισθημάτων σε συνάρτηση με τη διατροφή. Η σχέση αυτή μεταξύ τροφής και συναισθημάτων είναι πανάρχαια∙ αποτελώντας ως επί το πλείστον εξελικτικές στρατηγικές επιβίωσης και αναπαραγωγής του ανθρώπου.

Στόχος μου είναι το βιβλίο να μπορεί να διαβαστεί από όλο το φάσμα των αναγνωστών. Για τον λόγο αυτό οι ενότητες είναι μικρές σε έκταση, ενώ μπορούν να διαβαστούν είτε αυτόνομα είτε διαδοχικά, σύμφωνα με τη βούληση του εκάστοτε αναγνώστη.  Αυτό που θα  ήθελα να αποκομίσει ο οποιοσδήποτε άνθρωπος, είναι αρχικά πολλές χρήσιμες πληροφορίες για τη διασύνδεση διατροφής και συναισθημάτων. Έπειτα για όσους θέλουν να εμβαθύνουν, δίνεται η δυνατότητα απόκτησης αποκαλυπτικών γνώσεων, για αυτό και εμμένω σε κάποια σημεία να είμαι αρκετά αναλυτικός. Ενώ τέλος, ο κοινός παρονομαστής ανεξαρτήτως του επιπέδου εμβάθυνσης που θα φτάσει ο καθένας, είναι η απόκτηση  μιας σημαντικότατης δεξιότητας. Ιδανικά ο αναγνώστης θα πρέπει να ευαισθητοποιηθεί στην ικανότητα παρατήρησης και σύνδεσης των τροφών με τα συναισθηματικά αποτυπώματα. Δεν είναι δύσκολο να παρατηρήσει κάποιος ότι η συχνή χρήση ζάχαρης μπορεί να του δημιουργεί μελαγχολία, ή ότι οι πολλές ώρες νηστείας ενδέχεται να προκαλούν εκνευρισμό.  Μιλάμε δηλαδή ίσως για μια μορφή ενσυνειδητότητας (mindfulness).

Πώς τα συναισθήματα επηρεάζουν τη διατροφή μας και πώς η διατροφή επηρεάζει αυτό που νιώθουμε;

Τα συναισθήματα όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, προέρχονται από την ανάγκη των ανθρώπων για αναπαραγωγή και διαιώνιση του είδους. Φοβόμαστε γιατί πρέπει με κάποιο μηχανισμό να επιβιώσουμε όταν υπάρχει ανάγκη μάχης η φυγής (fight or flight). Όταν ενεργοποιείται ένας τέτοιου τύπου συναισθηματικός μηχανισμός, το τελευταίο πράγμα που μας ενδιαφέρει είναι το να φάμε, με αποτέλεσμα λοιπόν ο φόβος να καταστέλλει συνήθως την όρεξη για φαγητό. Με αυτό τον τρόπο, ένα συναίσθημα καθορίζει μια συγκεκριμένου τύπου διατροφική συμπεριφορά. Αντιστρόφως, ένας άνθρωπος με ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων ζάχαρης, σε βάθος χρόνου οδηγείται στην κατάθλιψη, μέσω ενός πολύπλοκου βιοχημικού μηχανισμού. Υπάρχουν πολλά ακόμα παραδείγματα μέσα στο βιβλίο που αποδεικνύουν αυτές τις συσχετίσεις. Ας αναλογιστούμε καθαρά βιωματικά την ηδονή που αποκομίζουμε μυρίζοντας ψητό κρέας στα κάρβουνα, δηλαδή πριν  καν ακόμα καταναλώσουμε τροφή και θα κατανοήσουμε πολλά περισσότερα.

Τι είναι το συναισθηματικό φαγητό;

Το συναισθηματικό φαγητό είναι ή τάση που επιδεικνύουμε προς αυξημένη κατανάλωση φαγητού σε απάντηση αρνητικών ή και θετικών συμβάντων/συναισθημάτων. Για παράδειγμα, το παρατεταμένο συναίσθημα θλίψης, είναι πολύ πιθανό να μας στρέφει για παρηγοριά σε κατανάλωση  παραπάνω τροφής αναλογικά με την ηλικία, φύλο και ύψος που έχουμε. Τα φαγητά που επιζητούμε  είναι εύκολα στην παρασκευή τους, με πολλές θερμίδες και υδατάνθρακες, ενώ ονομάζονται comfort food, δηλαδή παρηγορητικά ή ανακουφιστικά φαγητά. Πρόκειται για το παιδικό μας καταφύγιο που ανακαλούμε μέσα στην καθημερινότητα, όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες και απαιτητικές. Ο εγκέφαλος μας, παρέχει ένα ατελείωτο μίγμα παρελθοντικών γεύσεων, οσμών και φαγητών που μέσω αυτών αναζητούμε την συναισθηματική ανακούφιση.

Το άγχος με ποιον τρόπο επηρεάζει τη διατροφική συμπεριφορά;

Αρχικά να διευκρινίσουμε ότι αναφερόμαστε στο χρόνιο άγχος και όχι στο στιγμιαίο άγχος πχ μιας σημαντικής παρουσίασης ή ενός ραντεβού. Το χρόνιο άγχος, φέρει αυτή την άβολη αίσθηση της σιγοκαίουσας θράκας που συνεχώς μας φθείρει και αποδιοργανώνει. Ο τρόπος με τον οποίο μας επηρεάζει διατροφικά, έχει να κάνει ακριβώς με την δημιουργία του κατάλληλου εδάφους για ενεργοποίηση του συναισθηματικού φαγητού, κάτι που έχει φανεί σε πολλές μελέτες. Συνεπώς ένας αγχώδης άνθρωπος, είναι πολύ πιθανό να στραφεί αρκετά πιο εύκολα στο γρήγορο και ανθυγιεινό φαγητό, με συνέπεια την παχυσαρκία και τα συνωδά νοσήματα. Υπάρχουν επιπλέον και άλλοι έμμεσοι τρόποι προώθησης της παχυσαρκίας και του διαβήτη σε αγχώδης προσωπικότητες, που άπτονται εξειδικευμένων βιοχημικών παραγόντων.

Με ποιες συναισθηματικές καταστάσεις συνδέονται οι διατροφικές διαταραχές;

Οι διατροφικές διαταραχές αναγνωρίζονται επισήμως πλέον ως ψυχιατρικές διαταραχές και αφορούν την υπερφαγία τη νευρική ανορεξία και τη βουλιμία. Πολύ συχνά σε ανθρώπους με διατροφικές διαταραχές συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα όπως η κατάθλιψη, οπότε θα πρέπει να υπάρχει μια πολύ εξειδικευμένη προσέγγιση. Προφανώς η συστηματικά διαταραγμένη σχέση με το φαγητό, ενδέχεται να ωθήσει σε διατροφικές διαταραχές. Για παράδειγμα, μια έφηβη με λάθος διατροφικά πρότυπα και στρεβλή εικόνα σώματος, δεν είναι πολύ δύσκολο να στραφεί στη βουλιμία ως μια πρόχειρη «λύση» του προβλήματος της. Θα πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή κυρίως στην παιδική ηλικία και στο τι πρότυπα επιδεικνύουμε. Η τηλεόραση, τα μέσα δικτύωσης, το σχολείο αλλά κυρίως η οικογένεια έχουν κυρίαρχο ρόλο στην δημιουργία υγιών προτύπων για την μετέπειτα ζωή του ατόμου.

Γιατί μας αρέσει η ζάχαρη;

Η ζάχαρη μας αρέσει, γιατί είμαστε γενετικά προγραμματισμένοι να μας αρέσει. Ας το δούμε ως μια βιολογική επιταγή που ψάχνει μονίμως γλυκιά εξαργύρωση. Σκεφτείτε τον έρμο homo sapiens ο οποίος για δεκάδες χιλιάδες χρόνια δίχως τροφές από καλλιέργειες, αναζητούσε διαρκώς ενέργεια στη φύση. Από την άποψη της φυσιολογίας μας η ζάχαρη είναι ισοδύναμη με ενέργεια. Χωρίς ενέργεια δεν μπορεί να υπάρξει άνθρωπος, οπότε το σώμα μας  έστησε ένα  έξυπνο κάτεργο, με κορωνίδα το ηδονικό συναίσθημα που αποκομίζει από την κατανάλωση ζάχαρης. Η απόλαυση της ζάχαρης, αποτελεί μια πονηριά της φύσης για να διασφαλίσει την επιβίωση μας. Απλά πριν 100.000 χρόνια την αναζητούσαμε σε γλυκούς καρπούς και κυρίως επικίνδυνες κυψέλες με μέλι. Στις μέρες μας, δεν υπάρχει  η πρόβλεψη της φύσης για το διαθέσιμο βιομηχανοποιημένο  φαγητό, συνεπώς ούτε ο εγκέφαλος μας, αλλά ούτε και το σώμα μας μπορεί να ανταποκριθεί στην αφθονία. Η μάλλον ανταποκρίνονται μέσω της παχυσαρκίας και των διαταραχών.

Περνά ο έρωτας από το στομάχι;

Σαφώς και περνάει και για να είμαστε απόλυτα ακριβής, περνάει αρχικά ο έρωτας και κατόπιν η αγάπη και συντροφικότητα. Ωστόσο το ζητούμενο του έρωτα από άποψη φυσιολογίας είναι η αναπαραγωγή, οπότε συνήθως δεν υπάρχει χώρος και χρόνος για πολύ φαγητό. Έτσι παρατηρούμε ότι οι ερωτευμένοι κατά τα πρώτα στάδια του έρωτα , τηρούν μια παράδοση να τρώνε ποιοτικά αλλά λίγο, με αποτέλεσμα την απώλεια βάρους. Στον αντίποδα, όταν σταθεροποιηθεί η σχέση, ο στόχος  του ζευγαριού είναι η σταθερότητα και η μη διεκδίκηση διαφορετικών συντρόφων. Σε αυτό το στάδιο παρατηρούμε μεγάλες ποσότητες «κακού» φαγητού ως ένδειξη προσφοράς, ικανοποίησης και βέβαια ένα μικρό υποσυνείδητο δόλο, ώστε μέσω της παχυσαρκίας να μην είναι οι σχετιζόμενοι ελκυστικοί προς τρίτους.

Η περίοδος της πανδημίας που διανύουμε, έχει αλλάξει τις διατροφικές συνήθειες;

Δυστυχώς τα πρώτα δεδομένα δεν είναι ενθαρρυντικά. Παρόλο που ο κόσμος είχε την δυνατότητα να παρασκευάσει σπιτικό φαγητό, να κάτσει να φάει ως οικογένεια και να δημιουργήσει μια ισορροπημένη διατροφική ρουτίνα, εντούτοις το άγχος και η αβεβαιότητα έστρεψαν τους περισσότερους προς το εύκολο φαγητό και την υπερφαγία. Αυτό αποτελεί το αρνητικό πρόσημο της παρατεταμένης καραντίνας και αφορά κυρίως τα παιδιά, στα όποια φάνηκε μια σημαντική αύξηση της παχυσαρκίας της  τάξης του 25%. Προβλήματα όπως ανεργία, ενδοοικογενειακή βία, απώλεια εισοδήματος έφεραν στην επιφάνεια αυτό που επικαλούμαι διεξοδικά στο βιβλίο μου, ότι τα συναισθήματα και η διατροφή είναι εναγκαλισμένες λειτουργίες από τον κατασκευαστή μας, ή αλλιώς   δύο όψεις του ίδιου εγκεφαλικού νομίσματος.

Λίγα λόγια για τον Γιάννη Διαμαντόγλου

Ο Γιάννης Διαμαντόγλου γεννήθηκε στον Πειραιά και είναι πτυχιούχος του Τμήματος Χημείας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών ενώ τα αμέσως επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών με τίτλο Εφαρμοσμένη Διαιτολογία και Διατροφή με εξειδίκευση στις αλληλεπιδράσεις της διατροφής σε μοριακό επίπεδο. Κατέχει επίσης μεταπτυχιακό τίτλο από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο στη Διαχείριση Αποβλήτων. Έχει δημιουργήσει το blog θεμάτων διατροφής με τον τίτλο diatrofoskopio, ενώ ανά διαστήματα αρθρογραφεί ως συνεργάτης για διατροφολογικά θέματα σε διάφορα περιοδικά.

The post Διατροφή και συναισθήματα – Συνέντευξη με τον Γιάννη Διαμαντόγλου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συνέντευξη στη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε., Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή

Ο ψυχοθεραπευτής Δρ.Μιχάλης Χαντάς παραχώρησε στα Ψυχο-γραφήματα μια  διαφωτιστική συνέντευξη δίνοντας πρακτικές απαντήσεις στα ερωτήματα που απασχολούν τους γονείς σε μια εποχή που έρχονται αντιμέτωποι διαρκώς με νέα διλήμματα για την ανατροφή των παιδιών τους -από την επιβολή ορίων μέχρι την χρήση της τεχνολογίας. Η συνέντευξη έγινε με αφορμή το βιβλίο του Δρ.Χαντά «Μαμά, μπαμπά πόσο εγώ μου έχτισες;»που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Μιλήστε μας για το ΕγώΕνισχυτικό Μοντέλο Ανατροφής (ΕΓ.ΕΝΙ.Μ.Α.) που έχετε αναπτύξει. Τι είναι και σε τι στοχεύει;

Ουσιαστικά το ΕΓ.ΕΝΙ.ΜΑ είναι ένας οδηγός όχι μόνο για το τι να κάνει, αλλά και για το να μην κάνει ο γονιός, προκειμένου να θωρακίσει το παιδί του από ψυχικές ταλαιπωρίες και ανασφάλειες, επικίνδυνους πειρασμούς (χρήση ουσιών), bullying κ.ά. Το ΕΓ.ΕΝΙ.ΜΑ έχει εφαρμοστεί στην πράξη πάρα πολλές φορές και έχει καταπληκτικά αποτελέσματα. Είναι προϊόν 35 χρόνων κλινικής παρατήρησης και θεραπείας εκατοντάδων ανθρώπων, που αντιμετώπιζαν όλη την γκάμα της ψυχοπαθολογίας, από την πιο ήπια διαταραχή έως την πιο σοβαρή αποδιοργάνωση της προσωπικότητας. Κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων άρχισα να αντιλαμβάνομαι την ύπαρξη συγκεκριμένων μοτίβων ανατροφής και διαπαιδαγώγησης, τα οποία καθορίζουν, πέρα από την κληρονομικότητα, σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα των παιδιών. Παιδιά που οι γονείς τους τα σέβονται και το δείχνουν, που τα βοηθούν να αποκτήσουν ένα ισχυρό ΕΓΩ, γίνονται άτομα γεμάτα αυτοπεποίθηση, αυτοεκτίμηση, ανεξαρτησία και προσωπική επάρκεια. Μια υγιής ανάπτυξη του ΕΓΩ, βασίζεται στην απόκτηση δεξιοτήτων και στην απενοχοποίηση  των διάφορων συναισθημάτων και πράξεων που όλα τα παιδιά βιώνουν. Έτσι μεγαλώνει η αυτοπεποίθηση που είναι το βασικό συστατικό ενός ισχυρού ΕΓΩ.

Με ποιους τρόπους ισχυροποιείται το «εγώ» ενός παιδιού;

Αποδοχή σημαίνει να πιστοποιώ και να επικυρώνω τα συναισθήματα του παιδιού ανεξαρτήτως αν κάνω πράξη την επιθυμία του, ή όχι.  Αποδοχή σημαίνει να κατανοώ ότι το κάθε τι που για εμένα φαίνεται ανούσιο ή/και ελάχιστο, μπορεί για το παιδί να αποτελεί ένα τεράστιο θέμα. Για παράδειγμα, το να πέσει μία κουταλιά παγωτού κάτω μπορεί αντικειμενικά να μην είναι τίποτα σπουδαίο. Άλλωστε μπορεί να υπάρχουν ακόμα άλλες 5 – 6 κουταλιές στο μπολ. Όμως για ένα παιδάκι, αυτό αποτελεί μία τεράστια απώλεια, που το οδηγεί στο να κλάψει. Το να κλαίει ένα παιδάκι είναι μία υγιής και επουλωτική διεργασία, κάτι που το βοηθά να εκτονώσει τον φόβο, τη λύπη κλπ. Φυσικά κανείς γονιός δεν “αντέχει” να βλέπει το παιδί του να κλαίει. Άλλοι γιατί τους “χαλάει την ησυχία”, άλλοι γιατί πονάνε να το βλέπουν να “υποφέρει”.  Και στις δύο περιπτώσεις τείνουν να προσπαθούν με διάφορους τρόπους να σταματήσουν το φαινόμενο, άλλοτε με βίαιο (πχ σταμάτα πια, δεν έγινε και τίποτα, τόσο παγωτό έχεις φάει κλπ.), άλλοτε με δουλικό (πχ έλα μωρό μου, μη κλαις, να, φάε και το δικό μου κλπ.), και άλλοτε με απαξιωτικό τρόπο (πχ σα μωρό κάνεις, τι κλαις τώρα;) Μία έκφραση αποδοχής των συναισθημάτων του παιδιού είναι: “Καταλαβαίνω πόσο λυπάσαι που σου έπεσε μία κουταλιά από αυτό το ωραίο παγωτό. Και εμένα μου έχει τύχει αυτό όταν ήμουν μικρή. Όταν στεναχωριόμαστε, πολλές φορές κλαίμε. Φαντάζομαι ότι μόλις τελειώσεις θα φας και το υπόλοιπο που σε περιμένει στο μπολ”. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το παιδί θα σταματήσει το κλάμα ή/και ότι ξαφνικά θα νοιώσει “άλλος άνθρωπος”. Μπορεί να συνεχίσει να κλαίει, ακόμα και να αυξήσει την ένταση του οδυρμού του. Όμως η επικύρωση και η αποδοχή του συναισθήματος του καθώς και η πληροφορία ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει και στους άλλους (στο γονιό) δυναμώνει το ΕΓΩ και γλυκαίνει τον πόνο. Κάθε φορά που επικυρώνουμε το συναίσθημα του παιδιού, προσθέτουμε άλλο ένα σημαντικό υλικό στο κτίσιμο ενός ώριμου, υγιούς  ΕΓΩ. Αντίστροφα: Ο καλύτερος τρόπος να διαλύσουμε τον ψυχισμό του παιδιού είναι η επίκριση όπως την εκφράζουν  φράσεις σαν   «Ποτέ  δεν προσέχεις.  Καλά να πάθεις,  να μάθεις να προσέχεις. Τι κλαις; άλλο παγωτό δεν έχει.  Είσαι αχάριστος, τόσο έφαγες κοκ.»  Η λίστα είναι ατελείωτη.

Ανάμεσα στα δύο άκρα της υπερπροστασίας και της ανυπαρξίας ορίων στη διαπαιδαγώγηση ποια είναι η χρυσή τομή κατά την γνώμη σας;

Το δίπολο: ελευθερία ή έλεγχος

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

      |

     |

     |

     |

     |

ΕΛΕΓΧΟΣ

Σ’ αυτό το δίπολο κυριαρχεί η σύγκρουση μεταξύ του να δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να νοιώθει και να πράττει με σχετική ελευθερία ή ο γονιός να ελέγχει κάθε πιθανή ή δυνατή δραστηριότητα, σκέψη ή και συναίσθημα του παιδιού. Δύο είναι οι κύριες εκφάνσεις της ανάγκης του γονιού για έλεγχο. Η υπερπροστασία και η υπεραπασχόληση με το παιδί. Το πρώτο είναι συνήθως το προϊόν του φόβου του γονιού, είτε γιατί έτσι έχει μεγαλώσει ο ίδιος, είτε γιατί ειδικές συνθήκες (πχ μοναχοπαίδι, πρώτο παιδί) εκτοξεύουν τον φόβο του γονιού στα ύψη. Το δεύτερο είναι – τις πιο πολλές φορές – το αποτέλεσμα της κακής σχέσης του ζευγαριού ή/και της νεύρωσης της μάνας που ανέκαθεν επεδίωκε να αποκτήσει κάτι “απόλυτα δικό της ”, που κανείς δεν θα μπορούσε να της το πάρει. Το τελευταίο αυτό αφορά μητέρες που έχουν διαχειριστεί απόλυτα νευρωτικά τον ερχομό ενός μικρότερου αδελφού/ης  (και την συνεπακόλουθη “εκθρόνισή” τους) στην δική τους οικογένεια και την καθήλωσή τους σ’ αυτό το σημείο της ψυχολογικής τους εξέλιξης. Όσον δε αφορά το πρώτο, δηλαδή την κακή σχέση μεταξύ των γονιών, να επισημάνω ότι με τον όρο κακή δεν νοούμε κατ’ ανάγκη μία σχέση που χαρακτηρίζεται από τσακωμούς ή διαφωνίες με εντάσεις κλπ. Είναι καλύτερα να προσδιορίσουμε τον όρο με αυτά  που  λείπουν από μία κακή σχέση όπως συντροφικότητα, καλή ερωτική ζωή, αλληλοσεβασμός και αλληλοσυμπλήρωση, υποστήριξη, τρυφερότητα και οικειότητα. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, είναι συνήθως η μητέρα αυτή που διαλέγει να ικανοποιήσει τις διάφορες ανάγκες της (πχ για τρυφερότητα, αγάπη, εγγύτητα κλπ.) μέσω του μωρού της.

Θα έλεγε κανείς ότι η ελευθερία είναι ένας όρος που είναι αυτονόητος και χωρίς πολλές δυσκολίες στην εφαρμογή του. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι αρκετοί γονείς συγχέουν την ελευθερία με την άκρατη επιτρεπτικότητα, την ασυδοσία και την παντελή απουσία θέσπισης ορίων στα παιδιά τους.  Μία τέτοια εφαρμογή της έννοιας της ελευθερίας όχι μόνο δεν προάγει την ανεξαρτησία του παιδιού αλλά αντίθετα το κάνει απόλυτα εξαρτημένο από τις παρορμήσεις του και συνήθως του δημιουργεί το αίσθημα της γονικής αδιαφορίας για εκείνο.

Τα παιδιά χρειάζονται όρια. Όμως τα όρια καλό θα ήταν να μην είναι το προϊόν της νεύρωσης του γονιού (πχ υπερβολικός έλεγχος, φόβος κλπ.) , αλλά βασισμένα στην πραγματικότητα. Είναι πολύ διαφορετικό, για παράδειγμα, το να μην αφήνω το μικρό παιδί να μπει στη θάλασσα χωρίς μπρατσάκια, από το να μην το αφήνω να τρέχει στη παιδική χαρά επειδή εγώ φοβάμαι μη κτυπήσει, κ.ο.κ. Τα παιδιά χρειάζονται καθοδήγηση, ενθάρρυνση και συμπαράσταση, αρκεί αυτό να μη γίνεται δογματικά και εκβιαστικά από το γονιό.

Αν οι γονείς δεν ενίσχυσαν την αυτοεκτίμηση του παιδιού, μπορεί εκείνο ως ενήλικας να την ενδυναμώσει; Αν ναι, με ποιους τρόπους; 

Ακόμα και ως ενήλικας, ο κάθε άνθρωπος μπορεί να ισχυροποιήσει Την αίσθηση της αυτοεκτίμησής του (ΕΓΩ).

Μερικοί τρόποι είναι:

• Άρχισε να λες όχι και να παίρνεις αποφάσεις με γνώμονα το σημερινό σου υγιές «συμφέρον».
• Σταμάτα να δίνεις σημασία στο πώς σε βλέπουν οι άλλοι.
• Αναγνώρισε και αποδέξου τα συναισθήματα που βίωσες σαν μικρό παιδί.
• Κατανόησε την φυσιολογικότητά τους και ‘’ ξεχρέωσε΄΄ τον εαυτό σου.
• Σταμάτα να στηρίζεσαι σε άλλους για διάφορα πράγματα: κάνε μια λίστα με πράγματα που φοβάσαι ή ‘’δεν μπορείς να κάνεις’’. Ξεκίνα από τα πιο εύκολα. Άρχισε να προσπαθείς να τα κάνεις σιγά- σιγά.
• Απόλαυσε το σεξ ως απλή σαρκική επαφή.
• Άρχισε να ακουμπάς τους άλλους και να έχεις σωματική επαφή (να αγκαλιάζεις αυτούς που αγαπάς).
• Μίλα για το πώς αισθάνεσαι χωρίς ντροπή ή ενοχή.
• Σταμάτα να είσαι ικανοποιημένος με ‘’ψίχουλα’’ και διεκδίκησε (από τον εαυτό σου), την έννοια του ΑΞΙΖΩ.

Αυτήν την περίοδο που διανύουμε, οι γονείς περισσότερο από ποτέ έρχονται αντιμέτωποι με το δίλλημα της χρήσης της τεχνολογίας από τα παιδιά ή τους εφήβους θέτοντας ερωτήματα όπως το αν θα πρέπει να χρησιμοποιούν το ίντερνετ, πόσες ώρες, τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν κλπ. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Όπως και να το δούμε, ένα παιδί σήμερα που δεν είναι πλήρως εξοικειωμένο με την χρήση της τεχνολογίας, είναι το αντίστοιχο του αναλφάβητου ανθρώπου του παρελθόντος. Είναι σημαντικό, λοιπόν, ο γονιός να βοηθά το παιδί του να νοιώθει άνετα με την τεχνολογία από πολύ μικρή ηλικία. Το πρόβλημα είναι το μήνυμα που στέλνει ο γονιός στο παιδί του, πάνω σε αυτό το θέμα: Πολλοί γονείς χρησιμοποιούν την ενασχόληση του παιδιού με την τεχνολογία (κινητό τηλέφωνο, υπολογιστής) όσο και την τηλεόραση ως μια πρακτική ‘’baby sitter’’.  Δηλαδή αφήνουν το παιδί να ασχολείται με αυτά, όσο εκείνοι έχουν δουλειές να κάνουν ή/και χρειάζονται κάποιο χρόνο για τον εαυτό τους. Έτσι όταν τελειώσει η χρησιμότητα της «νταντάς», απότομα και εξουσιαστικά απαιτούν από το παιδί να σταματήσει. Καλύτερα θα ήταν να προσδιορίσουν την διάρκεια του χρόνου που το παιδί τους θα χρησιμοποιήσει  το (πχ.) κινητό, και να περνούν μαζί τον κάποιον από αυτό τον χρόνο, δημιουργώντας μια κοινή εμπειρία. Ταυτόχρονα θα ήταν καλό να δημιουργούν και άλλες μορφές κοινών εμπειριών όπως το παιχνίδι, το διάβασμα και την συζήτηση ενός βιβλίου κλπ. Όταν αφήνουμε το παιδί μόνο του με το κινητό ή με τον υπολογιστή ή με την τηλεόραση, του λέμε ακριβώς πόση ώρα θα έχει με αυτήν την ασχολία. Φυσικό όταν έρθει η ώρα να σταματήσει, το παιδί να αρνηθεί. Τότε του εξηγούμε ότι αν θέλει να ξανά έχει πρόσβαση στο αντικείμενο θα πρέπει να τηρεί την συμφωνία. Επιπροσθέτως του λέμε ότι όση περισσότερη ώρα ασχοληθεί με το (πχ.) κινητό σήμερα (κατά παράβαση της συμφωνίας), τόσο λιγότερο χρόνο θα έχει αύριο. Πχ. Αν το παιδί πει: 5 λεπτά ακόμα, τότε την επόμενη φορά θα έχει 5 λιγότερα λεπτά ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΤΗΡΟΥΜΕ ΠΑΝΤΟΤΕ, χωρίς εξαίρεση. Και αυτό το θέμα θα λυθεί επιτυχώς αν είναι πλαισιωμένο σε μια υγιή σχέση μεταξύ γονιού και παιδιού, αυτή τη σχέση, δηλαδή, που χτίζει το ΕΓ.ΕΝΙ.ΜΑ.

Η πανδημία του κορωνοϊού έφερε πολλές ανατροπές σε όλα τα επίπεδα στη ζωή μας και προκαλούνται διάφορες ψυχικές διακυμάνσεις. Πιστεύετε ότι όλη αυτή η κατάσταση μπορεί να γίνει ευκαιρία για να έρθει και κάτι θετικό; Τι  μπορεί να είναι αυτό;

Πιστεύω ότι η πανδημία μάς έδειξε πόσο σημαντικές είναι οι ανθρώπινες σχέσεις. Ο περιορισμός στην συνάντηση και στην σωματική επαφή με αυτούς που αγαπάμε (γονείς, παιδιά, φίλοι κλπ.) αποτελεί για πολλούς ανθρώπους την πιο επώδυνη συνέπεια της πανδημίας. Καλό θα ήταν να κρατήσουμε αυτή την διαπίστωση και να θυμόμαστε ότι οι σχέσεις μας με αυτούς που αγαπάμε είναι ό,τι πολυτιμότερο μπορούμε να έχουμε στη ζωή μας.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο σύγχρονος άνθρωπος;

Τόσο τα μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης όσο και τα διάφορα social media μας δίνουν μια καθαρή εικόνα του τρόπου ζωής, των αξιών και των ‘’ανησυχιών’’ της παγκόσμιας κοινότητας. Δυστυχώς, η εικόνα αυτή δεν είναι πολύ ελπιδοφόρα. Η ανθρωπότητα έχει παλινδρομήσει σε επίπεδα νηπιακής ηλικίας και του συναφούς άκρατου ναρκισσισμού και εγωκεντρισμού. Το ΕΜΕΙΣ έχει αντικατασταθεί από το ‘’Εγώ’’. Το νοιάζομαι για τον συνάνθρωπο ή/και τις πληγές της ανθρωπότητας (πχ. κλίμα, πόλεμοι και πρόσφυγες, άνιση κατανομή του πλούτου κλπ.), έχει δώσει τη θέση του στην σχεδόν εμμονική ενασχόληση με το ‘’ποστάρισμα’’ του πότε και τι κάνει ο κάθε ένας ή/και με τα αδιάφορα και κενά ουσιαστικά περιεχομένου σχόλια των κάθε είδους ‘’influencers’’. Η τραγική αυτή μετατόπιση των ανθρώπινων αξιών ζωής δυστυχώς δεν περιορίζεται στην νεολαία. Απόδειξη είναι πχ. ότι κάποια κυρία Καρντάσιαν – που μοναδικό της προσόν είναι ο όγκος σιλικόνης που έχει προσθέσει στο στήθος της-  έχει 203 εκατομμύρια ακόλουθους!

Λίγα λόγια για τον Δρ. Μιχάλη Χαντά

Ο Δρ. Μιχάλης Χαντάς γεννήθηκε στην Αθήνα. Έκανε τις σπουδές του εξ ολοκλήρου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής λαμβάνοντας το πτυχίο ψυχολογίας από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, στη Φιλαδέλφια (U.Of. PA). Στη συνέχεια έλαβε το διδακτορικό του στην κλινική ψυχολογία από το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης εξειδικευμένος στο μετατραυματικό στρες και στη χρήση ουσιών στο Veterans Hospital της Νέας Υόρκης. Έχει διδάξει σε Αμερικανικά κολέγια και έχει δημοσιεύσεις σε έγκριτα Αμερικανικά επιστημονικά περιοδικά. Στην Ελλάδα μεταξύ άλλων έχει διατελέσει διευθυντής της πρώτης SOS γραμμής ενώ ήταν από τους πρωτεργάτες της δημιουργίας του πρώτου συμβουλευτικού κέντρου για φοιτητές. Από το 1984 μέχρι και σήμερα εργάζεται ιδιωτικά κάνοντας ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία καθώς και σεμινάρια αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης.

The post Μαμά, μπαμπά πόσο εγώ μου έχτισες; Συνέντευξη με τον ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Δρ.Μιχάλη Χαντά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Απαντά ο Γιώργος Κλεφτάρας, Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος, Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας – Ψυχοπαθολογίας, Διευθυντής Μεταπτυχιακού Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Διευθυντής Εργαστηρίου Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Μιλήστε μας λίγο για τη Συνθετική Προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία. Ποια είναι η φιλοσοφία της;

Η Συνθετική Προσέγγιση είναι η τελευταία εξέλιξη, αυτή τη στιγμή, στο χώρο της ψυχοθεραπείας, συνδυάζει περισσότερες της μίας προσεγγίσεις και αναδύθηκε από ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν το συγκριτικό της πλεονέκτημα σε σχέση με τις μεμονωμένες προσεγγίσεις. Η Συνθετική Ψυχοθεραπεία είναι πολυδιάστατη και ενσωματώνει γνώσεις και δεξιότητες από διαφορετικές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο, επιτρέποντας στην ψυχοθεραπεία να ανταποκρίνεται σε διαφορετικές ανάγκες πελατών, τύπο προσωπικότητας, ενδιαφέροντα και θεραπευτικές προτιμήσεις.

Ως «Συνθετική» ορίζεται κάθε μεθοδολογία και συνθετικός προσανατολισμός στην ψυχοθεραπεία που αναπτύσσεται προς έναν εννοιολογικά συνεκτικό, επί τη βάσει αρχών, θεωρητικό συνδυασμό δύο ή περισσότερων συγκεκριμένων προσεγγίσεων ή που από μόνος του αποτελεί ένα συνθετικό μοντέλο. Κεντρική θέση της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας είναι ότι καμία μεμονωμένη μορφή θεραπείας δεν είναι καλύτερη ή ακόμη και επαρκής σε όλες τις καταστάσεις. Συνεπώς, προωθεί την ευελιξία στην προσέγγισή των ψυχολογικών προβλημάτων.

Η Συνθετική Ψυχοθεραπεία, ενώ επιβεβαιώνει τη σημασία συγκεκριμένων προσεγγίσεων ή συνδυασμών προσεγγίσεων σε σχέση με συγκεκριμένα προβλήματα, δίνει ωστόσο, πολύ μεγάλη σημασία σε εκείνους τους παράγοντες που είναι κοινοί σε όλες τις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, με έμφαση στη θεραπευτική σχέση σε όλες της τις εκδοχές. Ειδικά, όσον αφορά τη θεραπευτική σχέση, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη διατήρηση μιας στάσης σεβασμού, καλοσύνης, εντιμότητας και ισότητας ως προς την ίδια την υπαρξιακή οντότητα και την προσωπικότητα του πελάτη. Η Συνθετική Ψυχοθεραπεία εστιάζει στη σημαντικότητα της παροχής ενός ασφαλούς περιβάλλοντος, στο οποίο η ανάπτυξη και η θεραπεία μπορούν να πραγματοποιηθούν σε έναν διυποκειμενικό χώρο, που έχει από κοινού διαμορφωθεί τόσο από τον πελάτη όσο και από τον θεραπευτή.

Πώς μπορεί κανείς να εκπαιδευτεί στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία;

Το παρόν Τετραετές Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Συνθετική Ψυχοθεραπεία αρθρώνεται σε τέσσερεις αυτόνομους ετήσιους κύκλους (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV). Η διάρκεια του κάθε κύκλου είναι 12 μήνες (ένα ακαδημαϊκό έτος). Οι εκπαιδευόμενοι, τελειώνοντας τον κάθε κύκλο, έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να  προχωρήσουν στον επόμενο κύκλο, με στόχο να ειδικευτούν στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία, ολοκληρώνοντας και τους τέσσερεις κύκλους. Η επιτυχής ολοκλήρωση του κάθε κύκλου οδηγεί στη λήψη Πιστοποιητικού Εξειδικευμένης Επιμόρφωσης από το Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. – Π.Θ.).

Στο Πρόγραμμα μας, παράλληλα με την ολοκληρωμένη εκπαίδευση στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία, δίνεται έμφαση στη σε βάθος κατανόηση τριών σημαντικών Ψυχοθεραπευτικών Προσεγγίσεων:

α) της Συστημικής, β) της Υπαρξιακής και γ) της Πολιτισμικής-Πολυπολιτισμικής,

καθώς και στη σύνθεσή τους στην κλινική πράξη. Δευτερευόντως, δίνεται έμφαση στις Ψυχοδυναμικές και Γνωστικο-συμπεριφορικές Προσεγγίσεις, με στόχο την καλλιέργεια της ψυχολογικής σκέψης και της όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένης και σφαιρικής κατανόησης του ανθρώπινου ψυχισμού, ώστε να οδηγηθεί σταδιακά ο εκπαιδευόμενος σε μια ουσιαστικά Συνθετική Προσέγγιση στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών προβλημάτων. Ουσιαστικά οι εκπαιδευόμενοι ενθαρρύνονται να κάνουν τη δική τους σύνθεση και να αναπτύξουν ο καθένας και η καθεμία το δικό του/της προσωπικό εξελισσόμενο μοντέλο Συνθετικής Ψυχοθεραπείας.

H εκπαίδευση γίνεται σε πέντε επίπεδα:

Θεωρητικό: 15 Θεωρητικά μαθήματα «Ψυχοθεραπείας»,

Εργαστηριακό: 8 Εργαστηριακά μαθήματα «Ψυχοθεραπευτικών Τεχνικών» και σειρά εντατικών «Σεμιναρίων Ψυχοθεραπείας»,

Βιωματικό: 250 ώρες «Ατομικής & Ομαδικής Ψυχοθεραπείας»,

Πρακτικό: 700 ώρες «Κλινικής Άσκησης» με 200 ώρες «Ατομικής & Ομαδικής Εποπτείας».

Ερευνητικό: «Διπλωματική Εργασία» και «Σεμινάρια Μεθοδολογίας Έρευνας».

Με την ολοκλήρωση των τεσσάρων κύκλων (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και ΙV) του προγράμματος, οι εκπαιδευόμενοι συμπληρώνουν συνολικά περί τις 2000 ώρες εκπαίδευσης: α) 800-1000 ώρες Θεωρητικών και Εργαστηριακών Μαθημάτων, β) 700 ώρες Κλινικής Άσκησης, γ) 200 ώρες Εποπτείας Κλινικής Άσκησης και δ) 250 ώρες Προσωπικής Ανάπτυξης.

Συγκεκριμένα, τα μαθήματα/διδακτικές ενότητες της τετραετούς εκπαίδευσης είναι τα ακόλουθα:

• Ψυχοθεραπευτικές Προσεγγίσεις & Θεωρίες Προσωπικότητας
• Συνθετική Ψυχοθεραπεία Ι, ΙΙ, ΙΙΙ
• Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία Ι, ΙΙ, ΙΙΙ
• Συστημική Ψυχοθεραπεία Ι, ΙΙ, ΙΙΙ
• Πολιτισμική/ Πολυπολιτισμική Ψυχοθεραπείας Ι, ΙΙ, ΙΙΙ
• Ομαδική Ψυχοθεραπεία
• Συνθετική Προσέγγιση της Θεραπείας Σχημάτων
• Εργαστήριο I, ΙΙΙ: Στάση & Φιλοσοφία Ζωής του Ψυχοθεραπευτή Συνθετικής Προσέγγισης
• Εργαστήριο ΙΙ, ΙV, V: Ψυχοθεραπευτικές Τεχνικές Συνθετικής Προσέγγισης
• Εργαστήριο VI: Συνθετική Προσέγγιση των Ψυχικών Διαταραχών
• Εργαστήριο VII: Τεχνικές Συστημικής Ψυχοθεραπείας
• Εργαστήριο VIIΙ: Συνθετική Προσέγγιση στην Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία
• Κλινική Άσκηση Ι, ΙΙ, ΙΙΙ: Προπαρασκευαστική
• Κλινική Άσκηση IV, V: Στο Πεδίο
• Εποπτεία Κλινικής Άσκησης Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV, V
• Προσωπική Ανάπτυξη Ι – Ατομική Ψυχοθεραπεία
• Προσωπική Ανάπτυξη ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV – Ομαδική Ψυχοθεραπεία
• Σεμινάρια Ι, II, III, IV
• Διπλωματική Εργασία

Σε ποιους απευθύνεται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα;

Στο Πρόγραμμά μας γίνονται δεκτοί πτυχιούχοι ή τελειόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΚΟΛΛΕΓΙΑ), με σπουδές που έχουν συνάφεια με το αντικείμενο του προγράμματος. Το Πρόγραμμα απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε ψυχολόγους, ψυχίατρους, κοινωνικούς λειτουργούς και επαγγελματίες στο χώρο της υγείας και ειδικότερα της ψυχικής υγείας και υπό προϋποθέσεις και σε αποφοίτους άλλων Ανθρωπιστικών Επιστημών (π.χ. εκπαιδευτικούς, κοινωνιολόγους) που εργάζονται με άτομα ή ομάδες και ο επαγγελματικός τους ρόλος ενέχει μια συμβουλευτική ή/και ψυχοθεραπευτική διάσταση.

Ποιες μέθοδοι εκπαίδευσης ακολουθούνται; Που και πότε γίνονται τα μαθήματα;

Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στο Πρόγραμμα μας είναι τελευταίας τεχνολογίας, ενώ υιοθετούνται σύγχρονες και καινοτόμες μέθοδοι εκπαίδευσης που στηρίζονται στις αρχές και τις διαδικασίες της μεικτής μεθόδου, καθώς περιλαμβάνει:

Δια ζώσης εκπαίδευση κυρίως, όπου τα μαθήματα, προς διευκόλυνση των εκπαιδευόμενων που εργάζονται, γίνονται Παρασκευή απόγευμα, Σάββατο πρωί και απόγευμα και ορισμένες φορές Κυριακή πρωί.

Εξ’ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση, κατά την οποία οι επιμορφούμενοι παρακολουθούν με ευέλικτο τρόπο, προσαρμοσμένο στις προσωπικές τους ανάγκες και προτεραιότητες, το υλικό του Προγράμματος, που περιλαμβάνει μαθήματα μέσω βίντεο, καθώς και σειρά πολυάριθμων βιντεοσκοπημένων συνεδριών ψυχοθεραπείας.

Οι δια ζώσης διδασκαλίες εστιάζουν κατά κύριο λόγο στον εκπαιδευόμενο, δηλαδή είναι περισσότερο «μαθητοκεντρικές» και λιγότερο «δασκαλοκεντρικές», στηρίζονται στη μεθοδολογία των διαλέξεων, της διαλεκτικής των ερωτήσεων-απαντήσεων, της εργασίας σε μικρές ομάδες, των βιωματικών ασκήσεων, ενώ γίνεται εκτεταμένη χρήση του «παιχνιδιού-ρόλων».

Ο τόπος διεξαγωγής των δια ζώσης μαθημάτων είναι η Αθήνα, όπου χρησιμοποιούνται οι εξαιρετικοί και κατάλληλα εξοπλισμένοι χώροι του «Μουσείου Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών» στην περιοχή της «Πλάκας» στο κέντρο της Αθήνας.

Έχουν οι εκπαιδευόμενοι πρόσβαση σε πηγές εκπαιδευτικού υλικού;

Οι εκπαιδευόμενοι έχουν πρόσβαση στην έντυπη και ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε μια μεγάλη και συνεχώς αναπτυσσόμενη συλλογή ποικίλων πληροφοριακών υλικών (μονογραφίες, περιοδικές εκδόσεις, αρχειακό και μουσειακό υλικό). Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ηλεκτρονική “online” πρόσβαση σε μεγάλο αριθμό ηλεκτρονικών επιστημονικών περιοδικών και βιβλίων σε θέματα ψυχολογίας, ψυχιατρικής, ψυχοθεραπείας και συμβουλευτικής.

Το εκπαιδευτικό υλικό των διδακτικών ενοτήτων έχει σχεδιαστεί και αναπτυχθεί για τις ανάγκες του συγκεκριμένου Προγράμματος, από επιστημονική ομάδα ειδικών επιστημόνων στο χώρο της ψυχολογίας, της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής, υπό την εποπτεία του επιστημονικού υπευθύνου του Προγράμματος. Το διδακτικό υλικό περιλαμβάνει εξειδικευμένα βιβλία σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, εκπαιδευτικές σημειώσεις, παρουσιάσεις (power-point), εκπαιδευτικά βίντεο, επιστημονική αρθρογραφία, βιντεοσκοπημένες διαλέξεις, βιντεοπαρουσιάσεις, ιστοσελίδες σχετικές με τα προς διαπραγμάτευση επιστημονικά θέματα, καθώς και βιντεοσκοπημένες ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες με έμφαση στη Συνθετική, την Υπαρξιακή, τη Συστημική και την Πολιτισμική-Πολυπολιτισμική Προσέγγιση.

Επίσης, δίνεται στους εκπαιδευόμενους η δυνατότητα πρόσβασης σε μια μεγάλη συλλογή από ψυχομετρικά εργαλεία, ερωτηματολόγια, δοκιμασίες και προβολικά τεστ, που επιτρέπουν την αξιολόγηση των δυσκολιών, των προβλημάτων ή και των διαταραχών που παρουσιάζει ένα άτομο.

Ποιες είναι οι επαγγελματικές προοπτικές για τους αποφοίτους;

Η εκπαίδευση που προσφέρει το Πρόγραμμα μας εναρμονίζεται και υπερκαλύπτει τα κριτήρια/στάνταρντ των Ελληνικών και Διεθνών Εταιρειών Ψυχοθεραπείας και με την ολοκλήρωση των τριών πρώτων κύκλων (Ι, ΙΙ και ΙΙΙ), οι απόφοιτοι αποκτούν επάρκεια για άσκηση Συνθετικής Συμβουλευτικής στο χώρο της ψυχικής υγείας, ενώ με την ολοκλήρωση και του ΙV κύκλου αποκτούν επάρκεια για άσκηση Συνθετικής Ψυχοθεραπείας. Με την ολοκλήρωση της τετραετούς ή της τριετούς εκπαίδευσής τους οι απόφοιτοι μπορούν να εγγραφούν σε Ελληνικές, Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Εταιρείες Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής.

Προς αυτήν την κατεύθυνση, το Πρόγραμμα μας, μετά από εξέταση του προγράμματος σπουδών, έχει: α) συμπεριληφθεί μεταξύ των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία της «Society for the Exploration of Psychotherapy Intergration» (SEPI) και β) αναγνωριστεί/πιστοποιηθεί από τη «Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής».

Οι απόφοιτοι/ες του Προγράμματος μπορούν να εργαστούν ως Ψυχοθεραπευτές και Σύμβουλοι Ψυχικής Υγείας Συνθετικής Προσέγγισης. Συγκεκριμένα, πέρα από τα επαγγελματικά δικαιώματα που έχουν από το βασικό τους πτυχίο, οι απόφοιτοι μπορούν, μέσω του Εμπορικού Επιμελητηρίου, να κάνουν έναρξη επιτηδεύματος στην εφορία.

Τι  μπορεί να περιμένει κανείς από την εκπαίδευση; Ποια η χρησιμότητα για έναν επαγγελματία;

Το Πρόγραμμα μας στοχεύει μέσα από ένα οργανωμένο περιβάλλον μάθησης και εκπαίδευσης να οδηγήσει τους εκπαιδευόμενους στην βαθμιαία απόκτηση νέων γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων, ώστε να αναπτύξουν σταδιακά τη ψυχολογική τους σκέψη και την ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται ολοκληρωμένα τον ανθρώπινο ψυχισμό και να κατανοούν τη φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπευτικής Προσέγγισης στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών δυσκολιών και προβλημάτων. Συγκεκριμένα αποσκοπεί:

• Στην κατανόηση της σημασίας της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας και στην εμβάθυνση και εξοικείωση με τη φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας,
• Πρωτίστως, στην απόκτηση γνώσεων σχετικά με τη θεωρία και τις τεχνικές της Συνθετικής Προσέγγισης στην Ψυχοθεραπεία, δίνοντας έμφαση σε τρεις σημαντικές Ψυχοθεραπευτικές Προσεγγίσεις, την Υπαρξιακή, τη Συστημική και την Πολιτισμική/Πολυπολιτισμική, καθώς και στη σύνθεσή τους στην κλινική πράξη,
• Δευτερευόντως, στην κατανόηση της θεωρίας και του τρόπου σκέψης των Ψυχοδυναμικών και Γνωστικο-συμπεριφορικών Προσεγγίσεων με στόχο την καλλιέργεια της ψυχολογικής σκέψης και της όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένης και σφαιρικής κατανόησης του ανθρώπινου ψυχισμού,
• Στην κατανόηση των απαραίτητων δεξιοτήτων για την εφαρμογή των ψυχοθεραπευτικών μεθόδων και τεχνικών της Συνθετικής Προσέγγισης,
• Στην ανάπτυξη της αυτογνωσίας και των επικοινωνιακών δεξιοτήτων των εκπαιδευόμενων,
• Στην ευαισθητοποίηση σε θέματα δεοντολογίας σε σχέση με την ψυχοθεραπευτική πράξη,
• Στην ανάπτυξη της ικανότητας, των δεξιοτήτων και των τεχνικών που απαιτούνται για παροχή ψυχοθεραπευτικής βοήθειας σε άτομα που παρουσιάζουν ψυχολογικές δυσκολίες και προβλήματα.

Οι παραπάνω επιμέρους σκοποί προσεγγίζονται σε ένα πρώτο επίπεδο στον «κύκλο Ι». Σταδιακά επιτυγχάνονται πλήρως με την ολοκλήρωση και των τριών επόμενων ετήσιων κύκλων ΙΙ, ΙΙΙ και ΙV.

Το Κέντρο Επιμόρφωσης & Δια Βίου Μάθησης του Π.Θ. είναι πιστοποιημένο; Πως διασφαλίζεται η ποιότητα του συγκεκριμένου προγράμματος;

Το Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. – Π.Θ. διαθέτει πιστοποίηση ISO 9001:2015 και αξιολογείται από την «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας» (ΜΟ.ΔΙ.Π.) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 12 του άρθρου 48 του ν. 4485/2017, όπως αυτός ισχύει και για τα Προπτυχιακά και Μεταπτυχιακά Προγράμματα.

Η εξωτερική αξιολόγηση και η πιστοποίηση της ποιότητας του προγράμματος μας, αλλά και όλων των εκπαιδευτικών/ επιμορφωτικών προγραμμάτων του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. – Π.Θ., καθώς και των Προπτυχιακών και Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων, πραγματοποιείται από την «Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης» (ΕΘ.Α.Α.Ε.), σύμφωνα με τις διατάξεις της υποπερίπτωσης ββ, της περίπτωσης β, της περίπτωσης δ, της παραγράφου 1 του άρθρου 2 του ν. 4653/2020.

Πώς μπορεί να βρει κανείς περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την προσέγγιση και το πρόγραμμα;

Ιστοσελίδα Προγράμματος: alypias-tehni.ll-learning.uth.gr

E-mail: alypias-tehni@uth.gr & learning@uth.gr

Τηλέφωνα:  24210–06366 (9:00–15:00), 6945330772 (12:00–17:00).

The post Αλυπίας Τέχνη – Εκπαίδευση στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία (Συστημική, Υπαρξιακή, Πολιτισμική) appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

της Μάχης Μαργαρίτη

Ο Serge Tisseron είναι γάλλος ψυχαναλυτής-ψυχίατρος, από τους πιο γνωστούς στη χώρα του. Δίνει κατευθύνσεις έρευνας στο πανεπιστήμιο University Paris 7 Denis Diderot. Μελετά τις σχέσεις των νέων με τις νέες τεχνολογίες, τις παρανοήσεις ανάμεσα στους ενήλικες και την επόμενη γενιά, και τις επιπτώσεις της τεχνολογίας της πληροφορίας στους νέους ανθρώπους. Ανέπτυξε τον κανόνα «3-6-9-12», που σημαίνει, «όχι τηλεόραση πριν από τα τρία χρόνια, όχι παιχνίδια σε κονσόλα πριν από τα έξι, καθόλου internet πριν από τα εννέα χρόνια, και καθόλου κοινωνικά μέσα πριν από τα 12», πρόταση που η Γαλλική Ένωση Παιδιάτρων αποδέχτηκε. 

Ο ίδιος λέει ότι ανέπτυξε τον κανόνα με σκοπό να ανοίξει τη δημόσια συζήτηση για τις οθόνες. Επικοινωνήσαμε με τον Serge Tisseron για να μας εξηγήσει την άποψή του για μια σχέση που γεμίζει ερωτήματα τους γονείς: τη σχέση παιδιού-οθόνης.

-Ο κανόνας σας του «3-6-9-12», λέει,  «καθόλου τηλεόραση πριν την ηλικία των τριών». Γιατί αυτό;

Όλες οι έρευνες που έχουν γίνει για τα μικρά παιδιά  και την τηλεόραση έχουν δείξει ότι η τηλεόραση δεν ωφελεί τα παιδιά πριν από την ηλικία των τριών. Φυσικά, ένας γονιός μπορεί να παρακολουθεί ένα πρόγραμμα για δέκα λεπτά μαζί με ένα μικρό παιδί, αν αυτή είναι μια ευκαιρία να περάσουν κάποιο ποιοτικό χρόνο μαζί. Όμως, πριν από από την ηλικία των τριών, είναι η σχέση που έχει σημασία, όχι η οθόνη. Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως η τηλεόραση μένει ανοιχτή μόνιμα, και τα μικρά παιδιά ζουν με αυτή. Αλλά η έρευνα έχει δείξει ότι αυτό βλάπτει την ανάπτυξή τους. Τα μωρά έχουν πράγματι την ανάγκη να διαμορφώσουν τις ικανότητες προσοχής και συγκέντρωσης, και δε μπορούν να το κάνουν σε ένα περιβάλλον θορυβώδες όπως αυτό που δημιουργεί η τηλεόραση. Το ραδιόφωνο είναι λιγότερο ενοχλητικό για αυτά, επειδή εναλλάσσει συζητήσεις και αρμονικές μουσικές. Η τηλεόραση, όμως, είναι γεμάτη από βίαιους θορύβους τους οποίους τα μωρά δε μπορούν να καταλάβουν, και οι οποίοι τα εμποδίζουν να μάθουν να συγκεντρώνονται. Οι γονείς έχουν την τάση να υποτιμούν το πόσο σοβαρές είναι οι συνέπειες  των ψηφιακών εργαλείων στο μικρό παιδί, και να υπερεκτιμούν τη βαρύτητα των προβλημάτων που προκαλούνται από τη χρήση των ίδιων ψηφιακών εργαλείων στην εφηβεία, ενώ πρόκειται γενικά  για την περίοδο κατά την οποία αποκτώνται αυτόματα αντανακλαστικά που είναι απαραίτητα για τη χρήση τους.

-Στις μέρες μας, με τους γονείς να δουλεύουν σκληρά -και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες χωρίς υποστηρικτικές κοινωνικές δομές – πόσο εύκολο είναι για αυτούς να βρουν εναλλακτικές που θα κρατήσουν τα παιδιά μακριά από το να παίζουν βιντεοπαιχνίδια πριν από τα έξι τους, όπως προτείνετε;

Ο κανόνας «3-6-9-12»
Όχι τηλεόραση πριν από τα 3 χρόνια.
Όχι παιχνίδια σε κονσόλα πριν από τα 6.
Όχι internet πριν από τα 9.
Όχι social media πριν από τα 12.

Ο κανόνας 3-6-9-12 που έχω προτείνει για να ορίσω τις ηλικίες των τριών, έξι, εννιά και δώδεκα, προτείνει στους γονείς να μη δίνουν στο παιδί ένα προσωπικό tablet ή μία προσωπική κονσόλα παιχνιδιού πριν από τα έξι χρόνια του. Μπορεί να παίζει με αυτές τις συσκευές, αλλά είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται ως οικογενειακές συσκευές. Η πραγματικότητα επιβεβαιώνει ότι μόλις το παιδί γίνει ιδιοκτήτης των συσκευών αυτών, η χρήση τους γίνεται ανεξέλεγκτη. Επιπλέον, είναι καλύτερα να αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε αυτές τις συσκευές για να ηρεμήσουμε το παιδί, ή το βράδυ πριν κοιμηθεί, επειδή οι φωτεινές πηγές οι οποίες χρησιμοποιούνται διαταράσσουν τους ρυθμούς του ύπνου.

-Λέτε, επίσης, «όχι internet χωρίς επίβλεψη πριν από τα εννιά χρόνια». Αυτό σημαίνει ούτε παιχνίδια στο διαδίκτυο;

Από την ηλικία των εννιά και μετά, η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι ένα δικαίωμα. Αλλά είναι προτιμότερο τα παιδιά να παίρνουν συμβουλές και υποστήριξη. Κανείς δεν ξέρει ποτέ τι μπορεί να βρουν πληκτρολογώντας μια λέξη κλειδί. Ούτε τα κινούμενα σχέδια που βρίσκουμε στο internet είναι πάντα ασφαλή. Κάποια έχουν δεχτεί  hacking. Ξεκινούν σαν ένα κινούμενο σχέδιο, αλλά συνεχίζουν προωθώντας ναρκωτικά, ή δείχνουν πορνογραφικές εικόνες, και τελειώνουν σαν κινούμενο σχέδιο. Και οι πλατφόρμες των δωρεάν παιχνιδιών στο διαδίκτυο είναι πιθανό να περιέχουν πολλές διαφημίσεις για τα παιχνίδια τα οποία ξεκινούν δωρεάν, αλλά στη συνέχεια πρέπει γρήγορα να πληρώσεις αν θέλεις να γίνει το παιχνίδι ενδιαφέρον.

-Όταν λέτε «internet με επίβλεψη», τι ακριβώς εννοείτε; Ο γονιός πρέπει να μένει με το παιδί όλη την ώρα, ή απλώς να τσεκάρει τι γίνεται ανά διαστήματα;

«Internet με συνοδεία» δε σημαίνει να στεκόμαστε πίσω από το παιδί κάθε φορά που μπαίνει στο ίντερνετ, ούτε να παρακολουθούμε καθετί που κάνει, κοιτάζοντας το ιστορικό. Διαδίκτυο με επίβλεψη, σημαίνει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι να προετοιμάσουμε το παιδί. Μεταξύ 6 και 9 χρόνων, πρέπει να του εξηγήσουμε τους τρεις βασικούς κανόνες του internet.

• Ό, τι τοποθετείς εκεί μπορεί να γίνει «δημόσιο
• Ό, τι τοποθετείς εκεί θα μείνει για πάντα
• Δεν πρέπει να πιστεύεις όλα όσα βρίσκεις

Είναι σημαντικό μετά τα εννιά χρόνια να του μιλάμε για τη λογοκλοπή, για τη διαδικτυακή πορνογραφία και την διαδικτυακή παρενόχληση. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Είναι εξίσου σημαντικό να οργανώνουμε την οικογενειακή ζωή με τέτοιο τρόπο ώστε να έχουμε χρόνο για ανταλλαγές. Και το πιο απλό για να το κάνουμε αυτό, είναι να απαγορεύσουμε την τηλεόραση, τα smartphones, τα tablets και τις εφημερίδες στο δείπνο, ώστε να δημιουργήσουμε ένα ανοιχτό περιβάλλον επικοινωνίας. Δε χρειάζεται να μιλάμε εκεί για αυτά που είδαμε στο διαδίκτυο, αλλά αν αυτός ο ανοιχτός χώρος υπάρχει, τα παιδιά θα βρουν την ευκαιρία να τον χρησιμοποιήσουν και να μιλήσουν αν έχουν συναντήσει κάποια προβληματικά πράγματα στο internet.

-Πόσες ώρες την ημέρα συμβουλεύετε τους γονείς να αφήνουν παιδιά προσχολικής ηλικίας να βλέπουν τηλεόραση; Πόσες ώρες την ημέρα λέτε σε γονείς μεγαλύτερων παιδιών να τα αφήνουν να «σερφάρουν» στο ίντερνετ, ή να παίζουν βιντεοπαιχνίδια; Πώς μπορεί ένας γονιός να «ελέγξει» την οθόνη;

Ένας «περιορισμός του χρόνου της οθόνης» είναι σημαντικός, αλλά είναι εξίσου σημαντικό να ενδιαφερόμαστε για το τι κάνουν τα παιδιά με τις οθόνες. Οι γονείς που είναι επικριτικοί απέναντι στις οθόνες, αγνοούν τις δημιουργικές χρήσεις και τις δυνατότητες κοινωνικοποίησης που προσφέρουν οι ψηφιακές συσκευές. Δυστυχώς, οι γονείς που δε βάζουν καθόλου όρια, έχουν ανάλογη άγνοια. Είναι προτιμότερο να σχεδιάζουμε σε εβδομαδιαία βάση παρά σε καθημερινή. Για παιδιά από 3 μέχρι 6 χρόνων, οι γονείς μπορούν να περάσουν προοδευτικά από τη μια ώρα στις δύο ώρες την εβδομάδα, με στόχο να φτάσουν στη συνέχεια προοδευτικά στις έξι ώρες την εβδομάδα μέχρι την ηλικία των 12 χρόνων. Ο στόχος είναι ο χρόνος ψυχαγωγίας μέσω της οθόνης να μην ξεπερνάει ποτέ τις δύο ώρες την ημέρα, όποια κι αν είναι η ηλικία. Λέω «ψυχαγωγική οθόνη», επειδή σε αυτή δε συμπεριλαμβάνω τον χρόνο που αφιερώνεται στις σχολικές δραστηριότητες. Αλλά και εκεί ακόμη, είναι διαφορετικό πράγμα να χρησιμοποιείς μια οθόνη μη διαδραστική και μη συνδεδεμένη όπως η τηλεόραση, είναι άλλο να χρησιμοποιείς μια συσκευή διαδραστική αλλά μη συνδεδεμένη όπως βιντεοπαιχνίδια off-line, και είναι διαφορετικό να χρησιμοποιείς ένα εργαλείο διαδραστικό και συνδεδεμένο, όπως τα παιχνίδια στο διαδίκτυο. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν αυτές τις δραστηριότητες που συνδέονται με την οθόνη, οι οποίες είναι δημιουργικές και κοινωνικοποιούν. Και υπάρχει μια δραστηριότητα που συνδέεται με την οθόνη και πρέπει να ενθαρρύνεται σε κάθε ηλικία, χωρίς κανέναν περιορισμό: η ψηφιακή φωτογραφία και η επεξεργασία εικόνας.

-Γιατί στα παιδιά αρέσουν τόσο πολύ τα βιντεοπαιχνίδια;

Τα βιντεοπαιχνίδια είναι πραγματικά «ψηφιακά γλυκά» για τον εγκέφαλο. Ξέρετε ότι μας αρέσουν τα γλυκά επειδή είναι λιπαρά και ζαχαρώδη. Λοιπόν, αγαπάμε τα βιντεοπαιχνίδια επειδή κινητοποιούν τις απλές διανοητικές ικανότητες , επειδή προοδεύουμε μέσα από τη δοκιμή και το λάθος, επειδή τονώνουν την προσοχή μας κάθε στιγμή, επειδή ανταμειβόμαστε γενναιόδωρα όταν πετυχαίνουμε και ποτέ δεν τιμωρούμαστε όταν αποτυγχάνουμε. Όπως ακριβώς τα γλυκά δεν είναι αληθινό φαγητό, αλλά ευχαρίστηση, πολλά βιντεοπαιχνίδια δε συμβάλλουν στη νοητική ανάπτυξη, αλλά στην καθαρή ευχαρίστηση.

-Συμφωνείτε με την πρακτική πολλών γονιών να «χρησιμοποιούν» τον χρόνο σε βιντεοπαιχνίδια ή στην τηλεόραση ως «εργαλείο» για να τιμωρούν ή να επιβραβεύουν τα παιδιά; Το να λένε, για παράδειγμα, «αφού οι βαθμοί σου ήταν κακοί», ή «αφού συμπεριφέρθηκες άσχημα, θα δεις λιγότερη τηλεόραση αυτή την εβδομάδα και θα παίξεις λιγότερο στην κονσόλα σου»;

Ναι, όλοι οι γονείς χρησιμοποιούν αυτό το είδος τιμωρίας. Και πάλι, όμως, κάνουν λάθος, επειδή δε δίνουν σημασία στο τι παρακολουθούν τα παιδιά ή στο τι είδους παιχνίδια παίζουν. Οι γονείς θα έπρεπε να λένε: «Είσαι τιμωρημένος, δε θα δεις τη συγκεκριμένη εκπομπή στην τηλεόραση, αλλά θα κρατήσεις τον χρόνο που έχεις για βιντεοπαιχνίδια», ή το αντίθετο. Ο χρόνος της οθόνης πρέπει πάντα να έχει να κάνει με το τι βλέπει το παιδί σε αυτή, τι κάνει σε αυτή, και ποιον συναντά εκεί.

-Αν δεχτούμε αυτό που έχετε πει, ότι οι έφηβοι «αναζητούν εναλλακτικές ταυτότητες, κρύβοντας την εμφάνισή τους από αυτούς που συναντούν», πώς μπορούν να προστατευτούν; Και τι συμβαίνει με τον διαδικτυακό εκφοβισμό; Πιστεύετε ότι εξαπλώνεται τόσο πολύ όσο λένε τα μέσα ενημέρωσης, ή το φαινόμενο διογκώνεται;

Τα παιδιά πρέπει να είναι ενήμερα για το τι σημαίνει εκφοβισμός από τη νηπιακή ηλικία. Και πρέπει να τους μιλήσουμε για τον διαδικτυακό εκφοβισμό στα 7 τους χρόνια. Τίποτα, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η παρενόχληση είναι σήμερα σε χειρότερα επίπεδα σε σχέση με παλαιότερα. Το πρόβλημα είναι ότι, με το διαδίκτυο, μπορεί να «βρει» το εκφοβισμένο παιδί παντού, οποιαδήποτε ώρα, μέρα και νύχτα. Αλλά πρέπει, επίσης, να εξηγήσουμε στα παιδιά ότι το να προωθήσουν μια προσβολή μία φορά, σημαίνει συμμετοχή στην παρενόχληση.

-Δημοσιεύτηκε πρόσφατα μια παγκόσμια μελέτη για τα αποτελέσματα της χρήσης υπολογιστών στα σχολεία, σύμφωνα με την οποία, οι μαθητές που χρησιμοποιούν tablets και υπολογιστές πολύ συχνά, έχουν χειρότερες επιδόσεις από αυτούς που κάνουν μια πιο ήπια χρήση τους. Πιστεύετε ότι η τάση στην εκπαίδευση να επικεντρώνεται σε «ψηφιακές και επαγγελματικές δεξιότητες», είναι σε λάθος κατεύθυνση;

Προσωπικά, λέω πάντα ότι το επείγον είναι να προσαρμόσουμε τις μεθόδους διδασκαλίας στους καινούριους τρόπους με τους οποίους τα παιδιά υπάρχουν στον κόσμο, σε σύνδεση με την ψηφιακή κουλτούρα στην οποία ζουν, και αυτό ξεκινά από το να δημιουργούμε νέες δυνατότητες μάθησης, με ή χωρίς ψηφιακά εργαλεία. Αυτοί που πιστεύουν ότι το να προσαρμόσουμε τον τρόπο διδασκαλίας στην ψηφιακή εποχή, σημαίνει να εισάγουμε ψηφιακά εργαλεία στο σχολείο, κάνουν λάθος. Όσον αφορά τα αποτελέσματα στα οποία αναφέρεστε,  πρέπει να λάβουμε υπόψη και την εποπτεία. Τα ψηφιακά εργαλεία επιτρέπουν να λάβουμε υπόψη την ιδιαιτερότητα του κάθε μαθητή μέσα σε υπερφορτωμένες τάξεις. Αν υπήρχαν τρεις φορές περισσότεροι εκπαιδευτικοί, αυτή η ερώτηση θα είχε προφανώς απαντηθεί διαφορετικά και σίγουρα με καλύτερο τρόπο.

-Έχω διαβάσει κάτι που έχετε πει -και βρίσκω πραγματικά ενδιαφέρον-, ότι τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο όταν μοιράζονται την οθόνη παρά όταν τη χρησιμοποιούν ατομικά. Εννοείτε να μοιράζονται την οθόνη στο σχολείο, όταν παίζουν βιντεοπαιχνίδια, ή σε κάθε δραστηριότητα που περιλαμβάνει μια οθόνη; Γιατί είναι καλύτερα να μοιράζονται;

Για να ανακαλύψουμε τις δικές μας ιδέες, να τις ξεκαθαρίσουμε, να τις προσδιορίσουμε, είναι προτιμότερο να μην είμαστε συνδεδεμένοι. Και για να αποφύγουμε να είμαστε συνδεδεμένοι, τίποτα δεν είναι καλύτερο από το χαρτί και το μολύβι. Από την άλλη, το ίντερνετ είναι αναντικατάστατο για να ξέρουμε αυτά που σκέφτονται οι άλλοι. Θα ήταν καλύτερα να εισάγουμε τα ψηφιακά εργαλεία στο σχολείο μόνο ως εργαλεία ομαδικής, συνεργατικής δουλειάς.

-Και μια εκτίμησή σας. Πώς πιστεύετε ότι θα είναι η γενιά των σημερινών παιδιών όταν μεγαλώσουν;

Τα παιδιά μας δεν είναι όπως ήμασταν εμείς στην ηλικία τους, και δε θα γίνουν ενήλικες σαν εμάς. Αυτό που μπορούμε να ελπίζουμε για αυτά, είναι να αναπτύξουν σήμερα μια τέτοια πλαστικότητα που θα τα βοηθήσει να αντιμετωπίσουν κάθε ανακατάταξη αύριο.

Ο Σερζ Τισερόν είναι ο άνθρωπος που ανακάλυψε την αλήθεια -και το «μυστικό» του δημιουργού του Τεν-Τεν, Ερζέ, απλώς διαβάζοντας τις ιστορίες του διάσημου ήρωα. Έχει γράψει περισσότερα από 40 βιβλία. Τα μυστικά μέσα στην οικογένεια είναι ένα από τα κύρια θέματα που τον απασχολούν. Το βιβλίο του «Οικογενειακά Μυστικά» κυκλοφορεί και στην Ελλάδα.

Ευχαριστούμε την Ελένη Θανοπούλου για τη βοήθεια στη μετάφραση.
φωτογραφίες: ΑΠΕ/ΜΠΕ, Commons Wikimedia

Πηγή: www.ert.gr

The post Ο κανόνας «3-6-9-12» για τα παιδιά και την οθόνη – Μια συνέντευξη με τον γνωστό γάλλο ψυχαναλυτή Serge Tisseron appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Απαντά η Ηρώ Ανυφαντή, Κλινική ψυχολόγος – Συστημική ψυχοθεραπεύτρια, Γραμματέας στο “Ψ- Δίκτυο- Πρόσβαση στην στήριξη”

Μιλήστε μας λίγο για το Ψ-Δίκτυο. Πως προέκυψε και ποιος είναι ο σκοπός του;

Το Ψ-Δίκτυο δημιουργήθηκε το 2012 κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα με  διάθεση προσφοράς στους ανθρώπους που είχαν ανάγκη για ψυχική βοήθεια αλλά τους έλειπαν οι πόροι για να υποστηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια.

Η ομάδα ξεκίνησε άτυπα από 6 ψυχολόγους και εξελίχθηκε σε μια μορφή δικτύου που συμπεριελάμβανε μια πληθώρα από άρτια καταρτισμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας οι οποίοι προσέφεραν τις υπηρεσίες τους σε πολλές περιοχές της Αθήνας.

Το 2018, το Ψ-Δίκτυο έχοντας διαγράψει μια επιτυχή σταθερή πορεία έκανε τη μετάβαση στο στάδιο της σύστασης ενός φορέα με νομική υπόσταση προκειμένου να ανταποκριθεί στην καλύτερη οργάνωση και εξάπλωση του δικτύου, τη διεύρυνση των σκοπών, της δράσης και των παροχών του και την επιδίωξη της μεγαλύτερης δυνατής προσφοράς από έγκριτους επιστήμονες της ψυχικής υγείας προς το κοινωνικό σύνολο.

Το δίκτυο μας απαρτίζεται αυτή τη στιγμή από 30 συνεργάτες και συνεχίζει να αναπτύσσεται. Τα τελευταία 10 χρόνια έχουμε βοηθήσει πάνω από 1500 ανθρώπους.

Ποιες υπηρεσίες παρέχονται μέσα από το δίκτυο και σε ποιους απευθύνεται;

Η ομάδα που συνιστά το σωματείο «Ψ-ΔΙΚΤΥΟ – πρόσβαση στη στήριξη» αποτελείται από έμπειρους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες βραχείας διάρκειας συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας σε παιδιά κι ενήλικες καθώς κι εποπτείες σε σπουδαστές συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας.

Το Ψ-Δίκτυο απευθύνεται σε κοινωνικό-οικονομικά ευάλωτες ομάδες: Ανέργους και χαμηλόμισθους, άτομα τρίτης ηλικίας και συνταξιούχους, μέλη μονογονεϊκών οικογενειών και πολύτεκνους, φοιτητές και άτομα με δυσκολίες διαβίωσης, άτομα με αναπηρία (παρέχεται η δυνατότητα ψυχοθεραπείας και μέσω Skype).

Πώς μπορεί κάποιος επαγγελματίας στην ψυχική υγεία να συμμετάσχει στο Ψ-Δίκτυο;

Στο Ψ-Δίκτυο στόχος μας είναι να προσφέρουμε υπηρεσίες υψηλού επιπέδου. Για αυτό το λόγο επιλέγονται κατόπιν συνέντευξης  επαγγελματίες που είναι εκπαιδευμένοι με πολυετή κλινική εμπειρία, τόσο στην Ελλάδα ή/και στο εξωτερικό και είναι μέλη επαγγελματικών συλλόγων που πιστοποιούν τις εκπαιδεύσεις τους. Στο Ψ-Δίκτυο, δεν συμμετέχουν εκπαιδευόμενοι σύμβουλοι ή φοιτητές ψυχολογίας.

Πώς μπορεί κάποιος που χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη να απευθυνθεί σ’ εσάς; Υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις;

Στο Ψ-Δίκτυο υπάρχει η φιλοσοφία ότι η ψυχοθεραπεία πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλους και παρά τις αλλαγές που συμβαίνουν σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο,  πιστεύουμε ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει ο σταθερός «χώρος» και «χρόνος» που χρειαζόμαστε, προκειμένου να επεξεργαστούμε αυτές τις ανατροπές και να ανακαλύψουμε δημιουργικές λύσεις.

Συνεπώς στον ιστότοπο μας (https://psy-diktyo.gr/)  μπορεί όποιος ενδιαφέρεται να επιλέξει θεραπευτή βάσει της περιοχής, της διαθεσιμότητας του θεραπευτή  ή/ και την εξειδίκευση του.

Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να επισκεφθεί για πρώτη φορά ψυχολόγο και διστάζει;

Πολύ συχνά, μπορεί να συμβεί κάποιοι να κάνουν δεύτερες σκέψεις για το αν θέλουν να μπουν σε θεραπεία ή όχι, από τη στιγμή που αποτελεί μια άγνωστη διαδικασία ως προς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και την αποτελεσματικότητα που μπορεί να έχει.

Στην περίπτωση αυτή, η πρώτη συνάντηση με έναν από τους θεραπευτές του δικτύου μας, μπορεί να αποσκοπεί ακριβώς στο να συζητήσει ο ενδιαφερόμενος/η τις όποιες αμφιβολίες, ερωτηματικά, σκέψεις ή συναισθήματα έχει σχετικά με τη θεραπευτική διαδικασία και με τη βοήθεια του ψυχολόγου να διερευνήσει κατά πόσο η ψυχοθεραπεία/συμβουλευτική μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες/προσδοκίες του.

Πού μπορεί να βρει κανείς περισσότερες πληροφορίες για τις υπηρεσίες σας;

Μπορεί να επισκεφτεί την ιστοσελίδα μας : https://psy-diktyo.gr/

The post Ψ-Δίκτυο: Πρόσβαση στη Στήριξη appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Απαντά η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΖΑΜΙΑ. B.Sc., M.Sc. Ψυχολόγος, Κλινική Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Απεξάρτησης

Μιλήστε μας για το Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας Ελλάδας – Κύπρου. Ποια η φιλοσοφία του και τι υπηρεσίες προσφέρει;

Το ΙΨΨΕΚ είναι ένα εκπαιδευτικό κέντρο με αποστολή τη διάδοση στην ελληνική επιστημονική κοινότητα της σύγχρονης προσέγγισης της ψυχοθεραπείας, δηλαδή του Συνθετισμού. Δημιουργήθηκε μέσα από τη σύμπραξη της HELLENIC SEPI, που είναι το Ελληνικό Δίκτυο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Συνθετικών Ψυχοθεραπευτών SEPI και της ΚΕΣΥΨΥ, που είναι επιστημονική εταιρεία που εδρεύει στην Κύπρο και από το 2009 παρέχει υπηρεσίες στον τομέα της συνθετικής ψυχοθεραπείας. Επιγραμματικά αναφέρω ότι η ΚΕΣΥΨΥ σήμερα λειτουργεί στην Κύπρο εννέα θεραπευτικά κέντρα, ενώ εκπαιδευτικά εκτός από το ΙΨΨΕΚ λειτουργεί ακόμη ένα εκπαιδευτικό κέντρο, το Κυπριακό Ινστιτούτο Ψυχοθεραπείας, που είναι εγκεκριμένο από την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού ως Kέντρο Eπαγγελματικής Kατάρτισης και τα τελευταία χρόνια εξειδικεύεται στις βραχείες εκπαιδεύσεις.

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρετε; Σε ποιους απευθύνονται;

Το ΙΨΨΕΚ παρέχει ένα καινοτόμο πρόγραμμα επαγγελματικής μετεκπαίδευσης στην Κλινική Συνθετική Ψυχοθεραπεία. Είναι τετραετούς διάρκειας και λειτουργεί σε υβριδική μορφή, δηλαδή είναι ένας συνδυασμός σύγχρονης και ασύγχρονης εξ’ αποστάσεως και δια ζώσης εκπαίδευσης. Τα δυνατά σημεία αυτού του προγράμματος είναι τα εξής τρία: Πρώτον, προσφέρει πρακτικές γνώσεις αντλημένες από τα πιο ξακουστά μοντέλα της σύγχρονης ψυχοθεραπείας, δεύτερον, εστιάζει στην ψυχοπαθολογία προετοιμάζοντας άριστα τους αποφοίτους να εργαστούν ακόμη και σε δομές, που εξυπηρετούν κλινικούς πληθυσμούς και τρίτον, παρέχει άμεση πρόσβαση σε κλινικές δομές για την εκπόνηση της πρακτικής άσκησης. Αξίζει να σημειωθεί, ότι το περιεχόμενο του προγράμματος, που προσφέρεται στο ΙΨΨΕΚ, υπερκαλύπτει τις προδιαγραφές που θέτουν διάφοροι τοπικοί και διεθνείς σύλλογοι ψυχοθεραπευτών για την εγγραφή μελών. Επομένως, οι απόφοιτοί μας έχουν την επιλογή εκτός από μέλη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Συνθετικών Ψυχοθεραπευτών SEPI να αποταθούν για εγγραφή σε όποιον άλλο επιστημονικό οργανισμό ψυχοθεραπείας επιθυμούν.

Πώς μπορεί να αξιοποιήσει κάποιος/-α επαγγελματικά το πρόγραμμά σας;

Πολλοί από τους αποφοίτους μας στην Κύπρο και αλλού έχουν εξασφαλίσει θέσεις σε διάφορους οργανισμούς, που παρέχουν θεραπευτικές υπηρεσίες, ενώ όσοι έχουν ανοίξει τα δικά τους γραφεία μαθαίνουμε ότι τα πηγαίνουν περίφημα. Εξάλλου, η δική μου προσωπική πορεία μαρτυρεί του λόγου το αληθές. Εξασφάλισα, αρχικά, θέση λειτουργού σε θεραπευτικό κέντρο της ΚΕΣΥΨΥ και με τα χρόνια κατάφερα να ανελιχθώ στην τιμητική θέση που κατέχω σήμερα, δηλαδή της Γενικής Διευθύντριας των Κέντρων Θεραπείας της ΚΕΣΥΨΥ.

Τι κάνει το πρόγραμμά σας να ξεχωρίζει;

Όπως ανέφερα και προηγουμένως το πρόγραμμα της Κλινικής Συνθετικής Ψυχοθεραπείας παρέχει κλινικές γνώσεις, σύγχρονες ψυχοθεραπευτικές γνώσεις και ουσιαστική πρακτική άσκηση εστιασμένη σε κέντρα, που παρέχουν φροντίδα σε ψυχικά πάσχοντες.

Πείτε μας μια ωραία ανάμνηση από τη δουλειά σας, που θα θέλατε να τη μοιραστείτε με τους αναγνώστες μας.  

Με συγκινούν ακόμη και σήμερα οι πρώτες αναμνήσεις που είχα με ασθενείς στην ογκολογική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όταν ανέλαβα υπεύθυνη του γραφείου ψυχοθεραπείας στήριξης καρκινοπαθών και συγγενών, καθώς και η συμμετοχή μου σε ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα ψυχοσυναισθηματικής στήριξης των ελληνόπουλων, που ζουν με τις οικογένειές τους εγκλωβισμένοι στην κατεχόμενη Καρπασία.

Πώς μπορεί να μάθει κανείς περισσότερες πληροφορίες για το κέντρο σας και τα εκπαιδευτικά προγράμματα;

Αναλυτικές πληροφορίες για το πρόγραμμα της Κλινικής Συνθετικής Ψυχοθεραπείας υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της Hellenic SEPI, στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://hellenicsepi.gr καθώς και στην ιστοσελίδα της ΚΕΣΥΨΥ  http://psychotherapycyprus.com

The post ΙΨΨΕΚ – Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας Ελλάδας Κύπρου appeared first on Ψυχο-γραφήματα.