Η αφιέρωση υπερβολικού χρόνου μπροστά σε μια οθόνη έχει αρνητική επίδραση στη φαντασία των παιδιών, σύμφωνα με δημοσκόπηση σε νηπιαγωγούς την οποία επικαλείται η Independent.

Τα παιδιά σήμερα ξοδεύουν πάρα πολύ χρόνο μπροστά σε οθόνες (smartphones, tablets, τηλεόραση). Αν και δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η ενασχόληση με την τεχνολογία συμβάλλει στην ανάπτυξη των παιδιών, οι ειδικοί λένε ότι το να αφιερώνει ένα παιδί υπερβολικό χρόνο μπροστά σε μια οθόνη μπορεί να έχει κόστος στη φαντασία του.

Σε μια δημοσκόπηση που έγινε σε 1.000 νηπιαγωγούς από τον ιστότοπο daynurseries.co.uk, φάνηκε ότι περίπου τα δύο τρίτα των επαγγελματιών που ασχολούνται με παιδιά πιστεύουν ότι οι οθόνες τα κάνουν λιγότερο δημιουργικά.

Συγκεκριμένα, το 48% των νηπιαγωγών δήλωσε ότι υπάρχουν παιδιά με φανταστικούς φίλους στο νηπιαγωγείο, το 72% συμφώνησε ότι το ποσοστό αυτό των παιδιών έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία πέντε χρόνια και το 63% θεώρησε υπεύθυνες τις οθόνες για τη μείωση της εφευρετικότητας.

Οι απόψεις των ειδικών ποικίλουν. Ο Ντέιβιντ Ράιτ, ιδιοκτήτης του παιδικού σταθμού «Paint Pots» στο Σάουθχαμπτον, συμφωνεί με τα ευρήματα της έρευνας και εξηγεί ότι όταν τα παιδιά είχαν περισσότερο ελεύθερο χρόνο, ανάγκαζαν το μυαλό τους να κάνει κάτι δημιουργικό, όπως να φτιάξει έναν φανταστικό φίλο, ενώ, σήμερα, παίρνουν εικόνες από την τηλεόραση ή τα τάμπλετ, κάτι που μειώνει την ικανότητα να χρησιμοποιήσουν τη δική τους φαντασία.

«Δεν αφήνουμε πλέον τα παιδιά να βαρεθούν»

Από την άλλη η δρ. Πέιτζ Ντέιβις καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Γιορκ, λέει πως είναι απλά ο τρόπος που παίζουν τα παιδιά που έχει αλλάξει. Πριν τις οθόνες, κατά την ίδια, το παιχνίδι ήταν πιο αυθόρμητο και τα παιδιά έπαιρναν ερεθίσματα από τους γονείς ή τα άλλα παιδιά, ενώ, σήμερα, δεδομένης της δομή της τηλεόρασης θεωρούν ότι πρέπει να παίξουν με τον τρόπο που αυτή υποδεικνύει.

Πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα στον Καναδά υποστήριξε παράλληλα ότι ο χρόνος που περνούν τα παιδιά μπροστά στην οθόνη σχετίζεται με προβλήματα συμπεριφοράς και προσοχής στα παιδιά. Ανάλογα με το χρόνο που περνούσαν τα παιδιά μπροστά στην οθόνη, βρέθηκαν τα αντίστοιχα πρότυπα συμπεριφοράς.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που περνούσαν πολύ χρόνο μπροστά στην οθόνη στην ηλικία των τριών και των πέντε ετών είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων προσοχής και συμπεριφοράς.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

The post Η οθόνη ‘σκοτώνει’ τη φαντασία των παιδιών appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Ο επιστημονικός συνεργάτης της Γραμμής 11525 και του Συμβουλευτικού Κέντρου του «Μαζί για το Παιδί», Δρ. Λευτέρης Πετρόπουλος σκιαγραφεί τη διαμόρφωση της ταυτότητας του πατέρα στην οικογένεια και πόσο σημαντική είναι αυτή στην ανάπτυξη του παιδιού. 

Μια ξεχωριστή Κυριακή είναι αυτή που οι μπαμπάδες έχουν την τιμητική τους. Η γιορτή του πατέρα όμως δεν αφορά μόνο τους πατεράδες, αλλά την πατρότητα γενικά και την συνεισφορά των μπαμπάδων στο κοινωνικό σύνολο.

Στην ουσία είναι μια γιορτή που έχει ως στόχο να δείξει ότι ο ρόλος του πατέρα είναι εξίσου σημαντικός με αυτόν της μητέρας δεδομένου ότι πολύ συχνά στην κοινωνία μας οι μπαμπάδες περνούν σε δεύτερη μοίρα.

Ο συνεργάτης της Γραμμής 11525 και του Συμβουλευτικού Κέντρου  του «Μαζί για το Παιδί»,  Ψυχολόγος, Δρ.-Ψυχοθεραπευτής, Λευτέρης Πετρόπουλος, σκιαγραφεί τον ρόλο που έχει ο πατέρας μέσα στην οικογένεια και πως αυτή διαμορφώνεται. Ο Δρ. Πετρόπουλος αναλύει την διαδικασία της εξέλιξης του άντρα μέσα στην οικογένεια όταν ο ρόλος του εναλλάσσεται απ’ αυτόν του συζύγου σε πατέρα. Τα στάδια που περνάει και τα εμπόδια που συναντά κατά τη διαδικασία της ανατροφής και της ανάπτυξης του παιδιού. 

Συγκεκριμένα ο Δρ. Πετρόπουλος υπογραμμίζει:

«Η γέννηση ενός παιδιού σε μια οικογένεια ανατρέπει απότομα τις ισορροπίες στο ζευγάρι και θέτει μια μεγάλη πρόκληση σε μητέρα και πατέρα να βρουν τον ρόλο τους, να διαμορφώσει ο καθένας τη νέα του ταυτότητα και να προσαρμοστούν στην ευθύνη και την επιθυμία τους να μεγαλώσουν ένα παιδί.

Ενώ, από την μια πλευρά, ο βιολογικός ρόλος της μητέρας κατά την κύηση και τον θηλασμό δημιουργεί έναν ισχυρό σωματικό και ψυχικό δεσμό μεταξύ μητέρας και παιδιού, έναν δεσμό τόσο ριζωμένο στην φύση και τις κοινωνικές παραδόσεις, από την άλλη, η θέση και ο ρόλος του πατέρα δεν είναι αυτονόητος ή δεδομένος».

Ο πατέρας ως τρίτος

«Οι ειδικοί συγκλίνουν συχνά στην περιγραφή του ρόλου του πατέρα ως το πρόσωπο που έρχεται να διαχωρίσει την δυάδα μητέρα-παιδί και να συμβάλλει στον αποχωρισμό των δυο και στην ψυχική ανάπτυξη του παιδιού. Όσο απαραίτητη και ζωογόνος είναι μια πρώτη ασφαλής εμπειρία δεσμού με τη μητέρα, άλλο τόσο αναγκαία και προωθητική είναι η παρουσία ενός τρίτου όρου, που συνήθως εκπροσωπείται από τον πατέρα, για να προσφέρει έναν πυλώνα στήριξης της μητέρας και έναν πόλο ταύτισης και οριοθέτησης για το παιδί. Ο πατέρας είναι ταυτόχρονα ένας ανταγωνιστής για την αγάπη της μητέρας («η μαμά δεν αγαπά μόνο εμένα», αντιλαμβάνεται κάποια στιγμή το παιδί) κάτι που προκαλεί αισθήματα ματαίωσης και θυμού, αλλά και ο γονιός που θα δώσει πρόσβαση σε ενδιαφέροντα εκτός του κλειστού κυκλώματος μητέρα-παιδί και θα έλξει τον θαυμασμό και την αγάπη του παιδιού, εφόσον τα πράγματα πάνε σχετικά καλά στην σχέση του ζευγαριού».

Ο κίνδυνος της αποξένωσης

«Ο συχνότερος κίνδυνος για την λειτουργία του πατέρα είναι ο παραγκωνισμός του και η απουσία του, φυσική και ψυχική, στην οικογενειακή ζωή. Ο κίνδυνος αυτός είναι πιο ισχυρός στην περίπτωση του πατέρα-κουβαλητή, που εργάζεται πολύ ή/και είναι υπερβολικά απών από το σπίτι. Επειδή το μεγάλωμα ενός παιδιού είναι μια ιδιαίτερα περίπλοκη και απαιτητική διαδικασία και η διεργασία του αποχωρισμού και της αυτονόμησης στην οποία αναφερθήκαμε είναι η πλέον σημαντική και επίπονη πρόκληση για την ανάπτυξη της ταυτότητας και της προσωπικότητας του παιδιού, η απουσία του πατέρα, η αποξένωσή του και η απομάκρυνση του γονεϊκού ζεύγους ενέχει μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις: Ο πατέρας να αισθάνεται παραγκωνισμένος ή υποτιμημένος, να μην κατανοεί τις ανάγκες και τις αντιδράσεις του παιδιού του, να λειτουργεί αυταρχικά ή με μεγάλη παθητικότητα, να αρκείται στις υλικές παροχές για να δείξει την αγάπη του. Η μητέρα να βιώνει την έλλειψη του συζύγου και να επιχειρεί να λάβει από τα παιδιά την επικοινωνία, την κατανόηση και την συναισθηματική στήριξη που έχει ανάγκη από τον σύντροφό της. Τα παιδιά να «εκμεταλλεύονται» αυτές τις συναισθηματικές ελλείψεις των γονιών κερδίζοντας μικρά οφέλη αλλά κρύβοντας τις δικές τους ανασφάλειες, και να υπολείπονται τελικά στην αυτονομία, την κοινωνικότητα και την ψυχική τους ανάπτυξη».

«Θα πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι δεν αναφερόμαστε απλά στον πατέρα που εργάζεται πολύ αλλά κυρίως στον πατέρα που έχει καταλήξει να είναι ψυχικά απών ή αδιάφορος, που είναι υποτιμημένος από την μητέρα, που δεν αναγνωρίζεται η αξία και η σημασία του ρόλου του ή που δεν την διεκδικεί. Ο παραγκωνισμός εξάλλου αυτός δημιουργεί πίκρα, θυμό ή/και παραίτηση με αποτέλεσμα να αναπαράγεται ένας φαύλος κύκλος».

Οι συγκρούσεις στο γονεϊκό ζευγάρι

«Ο δεύτερος χαρακτηριστικός κίνδυνος που υφίσταται για το οικογενειακό σύστημα, και πλήττει εξίσου την ταυτότητα και την ψυχική ισορροπία παιδιών και γονιών προκύπτει όταν οι διαφορές και οι συγκρούσεις στο γονεϊκό ζευγάρι είναι αγεφύρωτες, με αποτέλεσμα τα παιδιά να γίνονται το πεδίο σύγκρουσης μεταξύ των δύο.

Ανάλογα με τις συνθήκες, κοινωνικές και οικονομικές, και την προσωπική ιστορία των γονιών, η γέννηση του παιδιού συνοδεύεται από προσδοκίες και επιθυμίες, φόβους και ανασφάλειες, διαφορετικές αλλά και κοινές ανάλογα με τον γονέα.Κάτω από σχετικά φυσιολογικές συνθήκες, όταν οι γονείς δεν αντιμετωπίζουν σοβαρές ψυχικές δυσκολίες που καθιστούν τις σχέσεις τους με τους άλλους ιδιαίτερα προβληματικές, ο γονιός βλέπει στο παιδί του την ελπίδα μιας νέας ύπαρξης που θα μεγαλώσει χωρίς τις δυσκολίες που εκείνος βίωσε, φοβάται να μην του συμβούν πράγματα που τον τραυμάτισαν, παρατηρεί επιθυμητά αλλά και απορριπτέα, φυσικά και ψυχικά, χαρακτηριστικά δικά του, του άλλου γονέα, των παππούδων και γιαγιάδων.

Όλες αυτές οι σκέψεις, τα βιώματα και τα αισθήματα της μητέρα και του πατέρα αποτελούν το υλικό μέσα από το οποίο ένα παιδί θα επιχειρήσει να βρει την θέση του και να νιώσει αποδεκτό, αγαπητό, άξιο για τους γονείς του. Δεδομένης της πολυπλοκότητας και αντιφατικότητας της συνάντησης των ψυχισμών των δυο αυτών ανθρώπων, μπορεί κανείς να φανταστεί τι συνέπειες μπορεί να έχει μια αδυναμία των γονιών να διαπραγματευτούν τις διαφωνίες τους, να αναγνωρίσουν τις διαφορές τους και να συμφωνήσουν σε ένα γενικό σχέδιο για την κοινή ζωή τους και το μεγάλωμα του παιδιού τους.  Όταν οι γονείς έχουν σημαντικές συγκρούσεις, εμφανείς ή καλυμμένες, χωρίς δυνατότητα συμβιβασμών, το παιδί, είτε το βάζουν εμφανώς σε αυτή την θέση είτε όχι, βρίσκεται στην ψυχοπιεστική συνθήκη να πρέπει να πάρει το μέρος του ενός γονιού και να απομακρυνθεί από τον άλλον. Να καταναλώνει την ενέργειά του στην προσπάθεια για αυτό τον αδύνατο συμβιβασμό παραμελώντας τις ανάγκες και τις προκλήσεις της ηλικίας του. Να κατακλύζεται από την ανασφάλεια, τον θυμό, τις ενοχές απέναντι στον έναν ή και τους δύο γονείς.

Πολύ συχνά, στα γραφεία των κλινικών ψυχολόγων ή άλλων ειδικών ψυχικής υγείας έρχονται οικογένειες αναζητώντας βοήθεια για κάποια μικρή ή μεγάλη δυσκολία του παιδιού τους που αποδεικνύεται τελικά ότι δημιουργείται ή εντείνεται από τις αγεφύρωτες συγκρούσεις και ανταγωνισμούς μεταξύ των γονιών, που είτε εκφράζονται εμφανώς σε διαφωνίες γύρω από το παιδί, είτε συμβάλλουν σε έντονες ψυχικές συγκρούσεις που βιώνει το παιδί και εκφράζονται με σωματικά, κοινωνικά ή συμπεριφορικά συμπτώματα».

Η ταυτότητα του πατέρα και η προσαρμογή στις σύγχρονες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες

«Επειδή οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και οι ιδιαιτερότητες των ζευγαριών ποικίλουν, είναι πολύ σημαντικό να αποφεύγουμε την τυποποίηση ως προς το τι πρέπει ή όχι να κάνει ένας πατέρας. Εκτός από το πλήθος από μονογονεϊκές οικογένειες που βλέπουμε να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, είναι επίσης συχνό το φαινόμενο για έναν πατέρα, είτε επειδή το επιδιώκει, είτε επειδή η μητέρα έχει ανάγκη για ξεκούραση ή οφείλει να εργαστεί, να συμμετέχει και εκείνος στις πιο «μητρικές φροντίδες», της αγκαλιάς, του φαγητού, της καθαριότητας, της προετοιμασίας για τον ύπνο. Πρόκειται για μια απόλυτα θεμιτή απασχόληση που, από τη μια πλευρά, συμβάλει στην σύμπνοια και την συνεργασία του ζευγαριού και, από την άλλη, εξοικειώνει τον πατέρα με το μωρό/παιδί, τις ανάγκες, την ηλικιακή ιδιαιτερότητα και την προσωπικότητά του.

Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο που πρέπει να έχει στο νου ένας πατέρας προκειμένου να μπορέσει να ανταποκριθεί επαρκώς στις απαιτήσεις και την ευθύνη του ρόλου του αλλά και να αντλήσει ικανοποίηση και ευχαρίστηση από αυτόν, είναι ότι η ταυτότητα του ενός γονέα βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την σχέση του με τον άλλον γονιό. Το παιδί είναι το αποτέλεσμα της συνάντησης δύο προσώπων με κοινές αλλά και διαφορετικές εμπειρίες, επιθυμίες και απόψεις. Η γέννηση λοιπόν και το μεγάλωμά του απαιτεί ένα κοινό σχέδιο που μπορεί να υπάρξει μόνο όταν οι γονείς αισθάνονται εξίσου σημαντικοί σε αυτό, όταν αναγνωρίζονται οι διαφορές μεταξύ τους και μπορούν να γίνονται συμβιβασμοί ώστε να υπάρχει μια σχετικά κοινή γραμμή και ένα πλαίσιο κανόνων και συμφωνιών, παρά τις διαφορές. Το σημαντικότερο δεν είναι να κρατήσει ο πατέρας έναν προκαθορισμένο ρόλο, έτσι όπως τον περιγράφουν κάποιοι ειδικοί ή μη, αλλά να διεκδικήσει τον ενεργό ρόλο του ως γονιός στο μεγάλωμα σε συνεργασίαμε τον άλλον γονιό.

Είναι κρίσιμο επίσης, το γονεϊκό ζευγάρι να διατηρεί την σχέση του ζωντανή και να μην την θυσιάζει ή να «κρύβει» τα αδιέξοδα της σχέσης του, βάζοντας μονίμως στο επίκεντρο τα παιδιά. Η ανάγκη για συντροφικότητα, τρυφερότητα και ερωτισμό μεταξύ δυο ισότιμων ενηλίκων δεν εξαφανίζεται με την εμφάνιση των παιδιών και είναι σημαντικό να διατηρείται ο χώρος για αυτού του είδους την επικοινωνία που δεν μπορεί και δεν πρέπει να καλύπτουν τα παιδιά. Έτσι θα μπορέσουν και εκείνα να αναγνωρίσουν τα όριά τους, θα έχουν τον χώρο και τον χρόνο για να διαμορφώσουν την δική τους ταυτότητα και να αναπτύξουν μια υγιή σχέση αγάπης και σεβασμού προς τους γονείς.  Έτσι θα μπορέσει επίσης να εφαρμοστεί ένα λειτουργικό σύστημα κανόνων και ορίων μέσα από συμφωνίες με τα παιδιά.

Οι ανοιχτές συγκρούσεις και οι άκαμπτοι κανόνες από την μια πλευρά, και η παθητικότητα ή η απόσυρση από την άλλη, πολύ συχνά λειτουργούν ως κάλυμμα για την δυσκολία του γονιού να αναρωτηθεί για την στάση του και να αντέξει την ανασφάλεια που μπορεί να βιώνει ως προς την σημασία και την σπουδαιότητα του ρόλου του, είτε μέσα στην οικογένεια είτε γενικότερα.

Συμπερασματικά, είναι σημαντικό να κρατάμε στο νου ότι δεν υπάρχει τέλειος γονιός ούτε και τέλειο παιδί. Το σημαντικότερο όπλο απέναντι στις ανησυχίες και τις ανασφάλειες ενός πατέρα είναι η διατήρηση του προβληματισμού και της συζήτησης για αυτές με την μητέρα αλλά και με άλλους γονείς. Η ανάγκη αυτή είναι ακόμα πιο επιτακτική γιατί ο πατέρας έρχεται από μια πιο απομακρυσμένη θέση σε σχέση με τη μητέρα για να συναντήσει το παιδί, να το κατανοήσει και να δημιουργήσει μια σημαντική σχέση μαζί του.

Να γίνει κάποιος πατέρας είναι μια νέα εμπειρία που αλλάζει ριζικά την οπτική της ζωής, τον πλησιάζει στα ίχνη των δικών του παιδικών εμπειριών και τραυμάτων, και θέτει την πρόκληση να επαναδιατάξει την προσωπικότητά του σε μια νέα ταυτότητα. Όταν γεννιέται ένα παιδί, ταυτόχρονα γεννιούνται μια μητέρα και ένας πατέρας. Το μεγάλωμα του παιδιού προϋποθέτει και το μεγάλωμα των γονιών, μέσα από τις εμπειρίες τους και την συνεργασία τους στην δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου που δίνει την δυνατότητα σε όλα τα μέλη να αναπτυχθούν, να αντλούν ικανοποίηση, να μοιράζονται σχέδια και ευθύνες, να γίνουν δημιουργικοί και να αντέχουν στις δυσκολίες και τις ματαιώσεις που το περιβάλλον τους επιφυλάσσει».

Λευτέρης Πετρόπουλος, Ψυχολόγος, Δρ.-Ψυχοθεραπευτής, Επιστημονικός συνεργάτης της γραμμής 11525 και του Συμβουλευτικού Κέντρου Μαζί για το Παιδί

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία: Η πανελλαδική «Γραμμή 115 25» & το Συμβουλευτικό Κέντρο της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί» λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00. Στεγάζεται στην Αγίου Θωμά 14 στους Αμπελοκήπους.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 11525, email: 11525@mazigiatopaidi.gr 

Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί & το Συμβουλευτικό Κέντρο

Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί, είναι  μια τηλεφωνική γραμμή βοήθειας που απευθύνεται σε παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς.

Έχει συμβουλευτικό και παραπεμπτικό χαρακτήρα και προσφέρει δωρεάν τις ακόλουθες υπηρεσίες:

• Συμβουλευτική για οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ένα παιδί ή ένας έφηβος έως 18 ετών
• Λήψη ανώνυμων & επώνυμων καταγγελιών για περιστατικά κακοποίησης ανηλίκων
• Παραπομπές & ενημέρωση για υπηρεσίες που προσφέρουν άλλοι φορείς για το παιδί και την οικογένεια σε πανελλαδικό επίπεδο
• Πληροφορίες για τις υπηρεσίες της Ένωσης και των μελών της

Παράλληλα με την Συμβουλευτική γραμμή  λειτουργεί και Συμβουλευτικό Κέντρο για γονείς  το οποίο διοργανώνει δωρεάν ομάδες γονέων για τη στήριξη και την καθοδήγηση τους, καθώς και  δωρεάν ψυχο-εκπαιδευτικά  σεμινάρια με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση τους.

Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται συνεδρίες δια ζώσης, είτε με όλη την οικογένεια, τους γονείς, ή τους εφήβους με στόχο την ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση γονέων, παιδιών & εφήβων για πληθώρα θεμάτων (σχολικά προβλήματα, εφηβεία, διαχείριση σχέσεων, ρόλων και συναισθημάτων κ.α.).

Επίσης, λειτουργούν διαδυκτιακές ομάδες και σεμινάρια στήριξης γονέων.

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία: Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.

Οι κλήσεις στη «Γραμμή 115 25» είναι εμπιστευτικές και δεν ηχογραφούνται, ενώ το επιστημονικό της προσωπικό απαρτίζεται αποκλειστικά από ψυχολόγους, συμβούλους ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς που δεσμεύονται από κώδικα δεοντολογίας για την τήρηση απορρήτου.

Τηλεοπτικό σποτ Γραμμής: https://youtu.be/6Vurai6rRF8

The post Πατέρας: Μια ταυτότητα σε εξέλιξη – Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Ελεάνα Πανδιά, Επικοινωνιολόγο, ΜΑ, Υπ. Διδάκτορα Παντείου

Πώς η έννοια του θανάτου επηρεάζει την εν ζωή συμπεριφορά μας;

Ο Freud υποστήριζε πως οι άνθρωποι έχουμε μια παράξενη συμπεριφορά σε ότι αφορά το θάνατο, τον περιβάλλουμε με σιγή κι αναφερόμαστε σε αυτόν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όταν για παράδειγμα χάνεται κάποιος ορειβάτης, όταν συμβαίνει κάποιο εργατικό δυστύχημα και συγκινούμαστε βαθιά όταν χάνεται κάποιο οικείο σε μας άτομο.

Σε μια προφορική διάλεξη[1] ο Freud επεσήμανε ότι «κανείς δε θα μπορούσε να συμπεράνει από τη συμπεριφορά μας ότι αναγνωρίζουμε το θάνατο ως αναγκαιότητα και ότι έχουμε τη βέβαιη πεποίθηση πως καθένας από μας είναι χρεωμένος στη φύση με το θάνατό του. Αντιθέτως, κάθε φορά έχουμε μια εξήγηση που υποβαθμίζει αυτή την αναγκαιότητα σε σύμπτωση». Αυτή η σημείωση του Freud που φέρει στην επιφάνεια την απροθυμία με την οποία αντιμετωπίζουμε το ζήτημα του δικού μας θανάτου, συμπίπτει με τη «θεωρία του δικαίου κόσμου» του Lerner, σύμφωνα με την οποία «στη ζωή έχουμε τελικά εκείνο που μας αξίζει». Ο Lerner υποστηρίζει πως καθώς μας είναι ανυπόφορη η αίσθηση πως δεν ελέγχουμε τα γεγονότα που μας αφορούν άμεσα, αναπτύσσουμε πολλές φορές την τάση να θεωρούμε ότι τα θύματα δυσάρεστων ακόμα και ακραίων καταστάσεων είναι τα ίδια υπαίτια της δυστυχίας τους.  Ίσως με παρόμοιο τρόπο να αντιμετωπίζουμε ακόμα και το θάνατο των άλλων.

Επειδή είναι πολύ διαταρακτικό το συναίσθημα της απώλειας, τυχαίας ή μη, ο άνθρωπος προσπαθεί να την εκλογικεύσει, μεταξύ άλλων, για να αποφύγει τη σκέψη πάνω στη δική του περατότητα.

Ο Freud, με το έργο του «Πέρα από την αρχή της ηδονής», διαλογιζόμενος πάνω στο θέμα του θανάτου, διατυπώνει τη δεύτερη θεωρία του για τις ενορμήσεις και εισάγει την έννοια της ενόρμησης του θανάτου, που έχει σκοπό την πλήρη μείωση των διεγέρσεων. Ο Φώτης Μπόμπος σημειώνει ότι η ενόρμηση του θανάτου αντιτίθεται σε αυτήν της ζωής που οργανώνει και συναρθρώνει κάθε άλλη ενόρμηση. Οι δυο ενορμήσεις βρίσκονται σε διαρκή αντιπαλότητα καθώς, σύμφωνα με το Μπόμπο, « η δράση της ενόρμησης της ζωής είναι κατά κάποιο τρόπο θορυβώδης και η παρουσία της γίνεται εμφανής με την επένδυση, ενώ η δράση της ενόρμησης του θανάτου είναι κυρίως σιωπηλή και γίνεται αντιληπτή  μέσω των αποεπενδύσεων».

Ο θάνατος είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και παρά το γεγονός ότι πολλές φορές επιλέγουμε να μην το σκεφτόμαστε, μια και μόνη στιγμή συνειδητοποίησης της περατότητάς μας μπορεί να μας κάνει να αποφασίσουμε να δίνουμε νόημα σε κάθε μας πράξη, να κάνουμε τέχνη για να εξασφαλίσουμε κάποια μορφή αθανασίας μέσω του έργου μας ή ακόμα και να αποφασίσουμε να κάνουμε οικογένεια για να συνεχίσουμε να «ζούμε» μέσω από τις αναμνήσεις των οικείων μας. Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον το οποίο είναι «επιφορτισμένο» με το βαρύ ψυχολογικό φορτίο της επίγνωσης ότι κάποτε θα πεθάνει.

Διαβάστε επίσης:
Μικρές και μεγάλες αθανασίες

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Σίγκμουντ Φρόυντ, «Πέρα από την αρχή της ηδονής», εκδόσεις Επίκουρος
Σίγκμουντ Φρόυντ, «Η σχέση μας με το θάνατο», εκδόσεις Επίκουρος
Παπαστάμου Στάμος, «Εισαγωγή στην κοινωνική ψυχολογία», εκδόσεις Πεδίο
Μπόμπος Φώτης, «Γύρω από την ενόρμηση του θανάτου», στο ψυχαναλυτικό περιοδικό «Εκ των Υστέρων», τεύχος 7,  Ιούνιος 2002.

The post Ο Θάνατος ως κομμάτι της ζωής appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Eπιμέλεια– Μετάφραση: Ελεάνα Πανδιά
Της Susan Krauss Whitbourne, Ph.D.

Η πρώτη γνωριμία με κάποιον μπορεί να σας δώσει την ευκαιρία για οξυδερκείς παρατηρήσεις σε σχέση με την ιδιοσυγκρασία του. Η πρώτη σας εντύπωση θέτει τη βάση για το πώς θα εξελιχθεί η σχέση σας με αυτό το άτομο. Ίσως έχετε ένα ραντεβού με μια νέα οδοντίατρο γιατί δεν είστε πια ικανοποιημένοι από τον προηγούμενο. Ύστερα από μια γρήγορη ματιά στη στοματική σας κοιλότητα, σας αναφέρει αμέσως τις διαδικασίες που πιθανόν χρειάζεστε, πόσο θα κοστίσουν και ποια θα πρέπει να είναι η συχνότητα των ραντεβού σας. Σας υπενθυμίζει ότι πριν το επόμενο ραντεβού σας θα πρέπει να πλένετε τα δόντια σας και να τα καθαρίζετε με νήμα επιμελώς, ώστε να μην υπάρχουν υπολείμματα τροφής ανάμεσα στα δόντια σας. Σας λέει επίσης ότι χρειάζεται ν’ αγοράσετε ακριβές συσκευές εκ των οποίων και μια ηλεκτρική οδοντόβουρτσα και μια συσκευή καθαρισμού δοντιών με νερό. Έχετε ζαλιστεί από τον όγκο της πληροφορίας, φεύγετε από το ιατρείο και αναρωτιέστε αν θα ήταν καλό να δείτε και άλλους οδοντιάτρους πριν επιστρέψετε σ’ εκείνη για το δεύτερο ραντεβού σας. Μοιάζει δεσποτική και θα προτιμούσατε κάποια που δεν είναι τόσο απαιτητική από την πρώτη συνάντηση, ακόμα και αν οι οδηγίες που σας έδωσε ήταν σωστές.

Οι επιστήμονες που μελετούν τη διαχείριση των εντυπώσεων ενδιαφέρονται να εντοπίσουν τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αντιδράσεις των ανθρώπων απέναντι στην προσωπικότητα, στο ύφος επικοινωνίας και στην εμφάνιση των άλλων. Η παρακάτω έρευνα μπορεί να σας δώσει σημαντικές απαντήσεις σε σχέση με το γιατί νιώσατε έτσι στην αλληλεπίδρασή σας με αυτή την οδοντίατρο αλλά και πώς να παρουσιάζετε καλύτερα τον εαυτό σας στους άλλους ανθρώπους. Η υπερβολική σιγουριά στην πρώτη συνάντηση από αυτή την άποψη, αφήνει την εντύπωση πως είστε δεσποτικοί, υπερβολικοί στις απαιτήσεις που μπορεί να έχετε από τον άλλο άνθρωπο και πως μπορεί να τον επισκιάσετε κατά τη διάρκεια της συζήτησης. Υπάρχει επίσης περίπτωση αν συστηθείτε στους άλλους κάπως επιθετικά ν’ αποκαλύψετε υπερβολικά πολλές πληροφορίες για εσάς. Η οδοντίατρος δεν έδωσε υπερβολικά πολλές πληροφορίες για την ίδια, αλλά ίσως έχετε γνωρίσετε άλλους ανθρώπους σε κοινωνικές περιστάσεις που μοιράζονται μαζί σας την ιστορία της ζωής τους από το πρώτο λεπτό της συνάντησής σας μονολογώντας ακατάπαυστα για πέντε λεπτά, περιγράφοντας μια σειρά από προσωπικές στιγμές που σας φέρνουν σε αμηχανία. Αυτό σας κάνει να θέλετε να τρέξετε να βρείτε έναν πιο ευχάριστο συνομιλητή.

Σε νέα έρευνα του WayneCrawfordκαι των συνεργατών του (2018) από το πανεπιστήμιο του Τέξας στο Άρλινγκτον, χρησιμοποιήθηκε η θεωρία της αυτο-επιβεβαίωσης για να κατανοηθούν καλύτερα οι ασυμφωνίες ανάμεσα στον τρόπο που συστήνονται οι άνθρωποι και στον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι άλλοι την παρουσία τους. Επιστρέφοντας στο παράδειγμα των ανθρώπων που αποκαλύπτουν πολλά για τον εαυτό τους από την πρώτη στιγμή της γνωριμίας τους με κάποιον, με τη συνδρομή της θεωρίας της αυτοεπιβεβαίωσης διαπιστώνουμε πως εκείνοι θεωρούν πως είναι απλώς κοινωνικοί και φιλικοί ενώ οι άλλοι μπορεί να τους θεωρήσουν εκνευριστικούς.

Σύμφωνα με τη θεωρία της αυτο-επιβεβαίωσης, οι άνθρωποι επιθυμούν να τους βλέπουν οι άλλοι με τον ίδιο τρόπο που αντιλαμβάνονται οι ίδιοι τον εαυτό τους. Συνεπώς, «εφόσον η αυτο-αντίληψη και η αυτο-εικόνα είναι πολύ σημαντικές για την κατανόηση του εαυτού και της πραγματικότητας, οι άνθρωποι προστατεύουν την άποψη που έχουν για τον εαυτό τους.

Αισθανόμαστε πιο χαρούμενοι όταν η προσωπική μας άποψη για τον εαυτό μας συμπίπτει με αυτή που έχουν οι άλλοι για εμάς.

Οι άνθρωποι είμαστε προκατειλημμένοι υπέρ του εαυτού μας όταν αυτο-αξιολογούμαστε (εκτός αν πάσχουμε από κατάθλιψη), κι έτσι – σύμφωνα με την πρόταση της θεωρίας-  επιθυμούμε και οι άλλοι να μας αξιολογούν εξίσου θετικά μ’ εμάς.

Κατά συνέπεια, το άτομο που συμπεριφέρεται με υπερβολική σιγουριά, όταν γνωρίζει νέους ανθρώπους θεωρεί ότι αυτή η τακτική είναι κατάλληλη. Η οδοντίατρος πιστεύει ότι παρέχει πληροφορίες ζωτικής σημασίας τις οποίες έχετε ανάγκη άμεσα, αντί να περιμένει να σας γνωρίσει καλύτερα, διότι αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως μια ικανή επαγγελματία που γνωρίζει πολύ καλά τι κάνει. Το αποτέλεσμα με όρους διαχείρισης των εντυπώσεων είναι ασυμφωνία ανάμεσα στον τρόπο που το δρων υποκείμενο (σε αυτή την περίπτωση η οδοντίατρος) και το κοινό (εσείς) ερμηνεύουν τη συμπεριφορά. Σύμφωνα με την θεωρία της αυτο-επιβεβαίωσης, όταν εμφανιστεί αυτή η ασυμφωνία, εκείνος που θα βιώσει τις αρνητικές συνέπειες είναι το δρων υποκείμενο.

Έτσι, το πρόβλημα των ανθρώπων που συμπεριφέρονται με υπερβολική σιγουριά είναι ότι πιστεύουν πως κάνουν το σωστό και όταν ανακαλύπτουν πως κάτι τέτοιο δεν ισχύει (για παράδειγμα δεν κλείσατε δεύτερο ραντεβού με τη συγκεκριμένη οδοντίατρο), αυτή η ασυμφωνία μειώνει τη θετική τους αυτο-εικόνα. Φυσικά, υπάρχει περίπτωση ορισμένοι άνθρωποι να προτιμούν να λαμβάνουν αυτές τις πληροφορίες αμέσως κι έτσι να μην προκύψει ασυμφωνία. Σε αυτή την περίπτωση, η οδοντίατρος και ο ασθενής θα έχουν εναρμονίσει τις ερμηνείες τους σε σχέση με τη συμπεριφορά της οδοντιάτρου.

Τα δεδομένα στην έρευνα του Crawfordκαι των συνεργατών του προέκυψαν από τις απαντήσεις 175 εργαζομένων σε μια κυβερνητική υπηρεσία (εκ των οποίων το 61%  γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 43 έτη) σε ερωτηματολόγια αυτο-αξιολόγησης των στρατηγικών διαχείρισης των πρώτων εντυπώσεων τους στο χώρο εργασίας τους και σε σχέση με την ικανοποίησή που παίρνουν από τη δουλειά τους. Οι προϊστάμενοί τους (60% γυναίκες με μέσο όρο τα 47 έτη) παρείχαν αξιολογήσεις σε παράλληλες κλίμακες σε σχέση με τους υφιστάμενους τους που συμπεριλάμβαναν μια κλίμακα που μετρούσε πόσο αρεστοί τους ήταν οι υπάλληλοί τους.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι προέκυψαν αρνητικά αποτελέσματα για τους υφιστάμενους των οποίων οι αυτο-αξιολογήσεις απέκλιναν από αυτές των προϊσταμένων τους. Για παράδειγμα, όταν οι προϊστάμενοι εκτιμούσαν ότι οι υφιστάμενοί τους είχαν πιο ευνοϊκή εικόνα για τον εαυτό τους σε σχέση με αυτή που αξιολογούσαν οι ίδιοι, οι υπάλληλοι αποδεικνύονταν συχνά λιγότερο ικανοποιημένοι από την εργασία τους και λιγότερο συμμορφωμένοι με τις πρακτικές της επιχείρησης.

Από θεωρητική άποψη, η μελέτη του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Άρλινγκτον ήταν σημαντική γιατί έδειξε πως σε ό,τι αφορά στη διαχείριση των εντυπώσεων χρειάζεται να εξετάζουμε εξίσου το δρων υποκείμενο και το κοινό και όχι απλώς τις αυτο-αξιολογήσεις των δρώντων (όπως συμβαίνει συχνά σε αυτό το πεδίο ερευνών).

Επιστρέφοντας στο αρχικό ζήτημα, αυτό των ανθρώπων που συμπεριφέρονται με υπερβολική σιγουριά,  μπορούμε πια να κατανοήσουμε πως αυτό δεν συμβαίνει πάντα από την πλευρά τους. Αν αναρωτηθούμε ποιος έχει την ευθύνη γι’ αυτή την συμπεριφορά, η απάντηση είναι κανείς, καθώς είναι κάτι που προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων. Ο άνθρωπος που μοιράζεται υπερβολικά πολλές πληροφορίες μαζί σας σ’ ένα πάρτυ και σας φαίνεται εκνευριστικός, μπορεί σε κάποιον άλλον να φαίνεται λαμπερός και ενδιαφέρον.

Προκειμένου ν’ αποφύγετε να είστε εκείνος με την υπερβολικά «άνετη» συμπεριφορά, η έρευνα του Crawfordκαι των συνεργατών του αποτελεί μια πρόταση ώστε να μάθετε να «διαβάζετε» το κοινό σας.

Μην συμπεριφέρεστε με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους που συναντάτε.

Ο Crawfordκαι οι συνεργάτες του σημείωσαν πως σε ορισμένα ζεύγη υφισταμένου -προϊσταμένου η ασυμφωνία ελαττωνόταν όσο αυξανόταν το χρονικό διάστημα που συνεργάζονταν μεταξύ τους. Η ενθουσιώδης συμπεριφορά, η εξομολογητική διάθεση και οι επίμονες προσπάθειες να κάνουν οι άλλοι αυτό που εσείς θεωρείτε σωστό μπορεί να είναι αποτελεσματικές με το σύντροφο ή τον καλύτερο σας φίλο, αλλά θα αποθαρρύνουν σίγουρα κάποιον που δεν σας έχει γνωρίσει ποτέ ξανά.

Για να συνοψίσουμε, η αίσθηση εαυτού που έχουν οι άνθρωποι επηρεάζεται πολύ από τον τρόπο που τους αξιολογούν οι άλλοι, όπως άλλωστε υπέδειξαν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Άρλινγκτον. Το να διατηρήσετε την αίσθηση αυταξίας σας και πληρότητας μπορεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη διασφάλιση ότι καταφέρατε να κάνετε την εντύπωση που εσείς επιθυμείτε.

Βιβλιογραφική αναφορά

Crawford, W. S., Kacmar, K. (M.)., & Harris, K. J. (2018). Do you see me as I see me? The effects of impression management incongruence of actors and audiences. Journal of Business and Psychology, doi:10.1007/s10869-018-9549-6

Πηγή: www.psychologytoday.com

The post Γιατί η υπερβολική σιγουριά για τον εαυτό μπορεί να βλάπτει appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Ως ghosting oρίζεται η συμπεριφορά με την οποία κάποιος τερματίζει ξαφνικά μια διαπροσωπική σχέση, αποσυρόμενος από κάθε μορφή επικοινωνίας, χωρίς να δώσει την παραμικρή εξήγηση. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που έχει απασχολήσει το 84% των ατόμων της γενιάς Z αλλά και των Μillenials. Δηλαδή το 84% των ατόμων από 18 έως 42 ετών.

Το Thriving Center of Psychology, μια υπηρεσία που συνδέει ανθρώπους με θεραπευτές σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, πρόσφατα δημοσίευσε μια έρευνα την οποία διεξήγαγε προκειμένου να μάθουμε γιατί οι άνθρωποι της νέας γενιάς κάνουμε και υφιστάμεθα ghosting σε τόσο μεγάλο βαθμό.

Στην έρευνα πήραν μέρος 1.014 συμμετέχοντες από 18 και 42 ετών. Οι ερωτηθέντες απάντησαν σε ζητήματα σχετικά με την πρακτική του ghosting και τον τρόπο με τον οποίο το εν λόγω φαινόμενο επηρέασε τη ζωή τους.

Το 84% των ερωτηθέντων δήλωσαν πως έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με το ghosting τουλάχιστον μια φορά, ενώ το 65% παραδέχθηκε πως έχει επιστρατεύσει την εν λόγω πρακτική σε βάρος δυνητικών συντρόφων.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Ghosting: τι συμβαίνει με την ψηφιακή απόρριψη appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, MSc, Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή
www.expressingmyself.gr

Οι μέρες περνούν και η οποιαδήποτε αναφορά στο τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη παραμένει δύσκολη, οι ερμηνείες και οι αναλύσεις πολλές φορές χάνονται στο συναίσθημα. Παρ’ όλα αυτά, έχει την αξία του να αρχίσουν να αναδύονται οι λέξεις για να αρθρώσουν το ανείπωτο, να του δώσουν μια μορφή.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Πες μου πώς τελειώνει – Γιατί το δυστύχημα στα Τέμπη θα μας ακολουθεί για χρόνια appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Μυρτώ Λεμονούδη

Η αλληλεπίδραση και η επικοινωνία μεταξύ δύο ανθρώπων αποτελεί μία αναγκαία και απαραίτητη προϋπόθεση για να αναπτυχθεί μία σχέση (Kelley et al., 1983). Πολλές φορές σκεφτόμαστε ότι θα θέλαμε μία σχέση και ενδόμυχα ευχόμαστε να συμβεί. Η επικοινωνία αποτελεί το πρώτο «κλειδί» για να διαμορφωθεί μία συντροφική σχέση, η σύναψη της οποίας αποτελεί μία δυναμική διαδικασία, που αφορά την ενεργό συμμετοχή και προσπάθεια και των δύο πλευρών.

Οι ικανοποιητικές συντροφικές σχέσεις παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο για την ανάπτυξη μίας ισορροπημένης προσωπικής ζωής και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του ανθρώπου. Η πλειονότητα των ατόμων αξιολογούν ως σημαντική τη δημιουργία σχέσεων και την θεωρούν απαραίτητη για την προσωπική ευεξία, ευτυχία και ικανοποίηση (Diener & Oishi, 2005). Πολύ συχνά κυριαρχούν λανθασμένα στερεότυπα και μύθοι αναφορικά με την προσέγγιση ενός συντρόφου που παρεμποδίζουν τελικά τη σύναψη ή/και τη διατήρηση μίας σχέσης.

Υπάρχουν άνθρωποι που παρουσιάζουν ελλείμματα σε δεξιότητες σχετικά με την αναζήτηση και επιλογή συντρόφου, όπως και την έναρξη και διαμόρφωση μίας σχέσης. Επιπλέον, δυσλειτουργικές αντιλήψεις, στερεότυπα και μύθοι παρεμποδίζουν τη σύναψη ή/και τη διατήρηση μίας συντροφικής σχέσης, και αυτό τους δυσκολεύει και τους αποθαρρύνει από την προσπάθεια (Regan, 2011). Οι δεξιότητες όμως αφορούν ικανότητες που δεν είναι έμφυτες στον άνθρωπο και ως εκ τούτου μπορούμε να τις «μάθουμε και να εκπαιδευτούμε σε αυτές». Εμπόδια μπορεί να μας βάλει και ο ίδιος μας ο εαυτός,  δηλαδή το πώς βλέπουμε και αξιολογούμε τον εαυτό μας και τους άλλους, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν οι εμπειρίες μας, η κοινωνία, ο πολιτισμός κτλ. Οι σκέψεις και οι αντιλήψεις μας για τις σχέσεις και τους συντρόφους επηρεάζουν τον τρόπο που νιώθουμε για αυτές και ως εκ τούτου, το πως σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε.

Αναζήτηση και προσέγγιση ενός ατόμου που με ενδιαφέρει

Η αναζήτηση ενός συντρόφου είναι μία διαδικασία κατά την οποία θα κληθούμε να δείξουμε το ενδιαφέρον μας ή να αποδεχτούμε το ενδιαφέρον του άλλου ατόμου. Είναι λοιπόν σημαντικό να εντοπίσουμε ποια κομμάτια του εαυτού μας θα προσπαθήσουν να μας εμποδίσουν σε αυτό και να πειραματιστούμε με το να λειτουργήσουμε λίγο διαφορετικά προκειμένου να δούμε τι αποτέλεσμα θα έχουμε.

Για τους περισσότερους ανθρώπους οι πιο μεγάλες ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία του φλερτ αφορά ζητήματα όπως:

• πως θα κάνω κάποιον/α να με προσέξει;
• πως μπορώ να καταλάβω αν το άλλο άτομο ενδιαφέρεται;
• τι θα πω;
• τι κινήσεις πρέπει να κάνω για να δείξω ότι δε θα ήθελα να μείνουμε μόνο φίλοι;

Το πρώτο βήμα είναι να βγαίνουμε σε μέρη όπου έχει κόσμο, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα που έχει ο καθένας. Η διεύρυνση του κοινωνικού μας κύκλου βοηθάει πάντα στη γνωριμία νέων ατόμων. Το να είμαστε ευδιάθετοι και χαμογελαστοί, να μιλάμε, να κινούμαστε στον χώρο, είναι σημαντικές  παράμετροι για αυτές τις κοινωνικές συναναστροφές.

Παρατηρούμε τα άλλα άτομα, κοιτάζουμε διακριτικά αν κάποιος μας ενδιαφέρει και είτε προσεγγίζουμε σταδιακά, είτε δείχνουμε απλά τη διαθεσιμότητα μας.

Σε μία συζήτηση δείχνουμε ενδιαφέρον προς το άλλο άτομο, συζητάμε για τα ενδιαφέροντα μας, εκφράζουμε τις απόψεις μας και δε χρειάζεται να προσπαθήσουμε να εντυπωσιάσουμε. Ο μη λεκτικός τρόπος επικοινωνίας, είναι επίσης πολύ σημαντικός, όπως για παράδειγμα η βλεμματική επαφή και η στάση του σώματος (Regan, 2011).

Επιλογή ενός εν δυνάμει συντρόφου

Η επιλογή ενός συντρόφου είναι μία εξίσου σημαντική διαδικασία στη δημιουργία σχέσεων και δεν είναι μία διαδικασία που γίνεται «τυχαία». Όπως έχει φανεί από μελέτες της κοινωνικής ψυχολογίας, το στερεότυπο «τα ετερώνυμα έλκονται» δεν ισχύει  παρά μόνο στα αρχικά στάδια της σχέσης. Η ομοιότητα (και όχι η υπερβολική ομοιότητα) ανάμεσα σε δύο άτομα ενισχύει την έλξη μεταξύ τους. Η έλξη προκύπτει από πρόσωπα που μας μοιάζουν σε κάποιες διαστάσεις, είτε είναι οικεία, είτε δείχνουν διαθέσιμα, είτε εκδηλώνουν συμπεριφορές που δείχνουν ανταπόκριση. Από την άλλη πλευρά η εξωτερική εμφάνιση παίζει ρόλο, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας. Άλλωστε δε συμφωνούμε όλοι για το τι είναι «όμορφο», «ωραίο», κτλ.

Πολλοί άνθρωποι περιμένουν τον «κεραυνοβόλο έρωτα», καθώς αυτόν αναγνωρίζουν ως την πιο «γνήσια» μορφή του έρωτα. Αυτό τους κάνει συχνά να πιστεύουν πως η τύχη θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην εύρεση συντρόφου και ως εκ τούτου, δεν προσπαθούν και οι ίδιοι «να βοηθήσουν τη τύχη τους» με το να ενεργήσουν προκειμένου να επιτύχουν το στόχο τους. Ακόμα και όταν πιστεύουμε πως ερωτευόμαστε με την «πρώτη ματιά», καλό είναι να αναρωτηθούμε μήπως τελικά είχαμε ήδη διαμορφώσει κάποια κριτήρια επιλογής για το ποιος θα μπορούσε να μας ενδιαφέρει, τα οποία επηρέασαν την έλξη που αισθανθήκαμε για το άλλο άτομο.

Το να έχουμε κάποια κριτήρια επιλογής είναι πολύ σημαντικό, καθώς αυτό σημαίνει πως έχουμε ήδη σκεφτεί τι είναι αυτό που θέλουμε και τι είναι αυτό που έχουμε ανάγκη από μία σχέση. Αυτό μας βοηθάει να αποκλείσουμε άτομα που πιστεύουμε πως δε θα μας ταίριαζαν, αποφεύγοντας έτσι να σχετιστούμε με άτομα που σε άλλη περίπτωση θα κρίναμε ως «ακατάλληλους συντρόφους». Προσοχή όμως, να μην πέσουμε στην παγίδα να γίνουμε τελικά άκαμπτοι ως προς τις επιλογές μας, σαν να αναζητούμε τον «τέλειο σύντροφο» ή να πιστεύουμε ότι εμείς είμαστε οι «τέλειοι σύντροφοι», κάτι που επίσης θα έφερνε το αντίθετο αποτέλεσμα (Regan, 2011).

Είναι ψυχολογική ανάγκη όλων μας  να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε κάπου, ότι υπάρχει συντροφικότητα και μία αίσθηση ότι έχουμε κάποιον διαθέσιμο για μας. Επιθυμούμε την στενή επικοινωνία και τη συζήτηση προσωπικών εμπειριών. Οι σχέσεις μαθαίνονται και είναι ευχάριστες. Συχνά γίνονται περίπλοκες, δύσκολες και απαιτούν προσπάθεια, όμως αυτό δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει, άλλωστε αυτό είναι που τις κάνει ενδιαφέρουσες. Να θυμάστε πως αν δε δοκιμάσετε δε θα αποτύχετε, αλλά δε θα επιτύχετε κιόλας.

Βιβλιογραφία

Brehm, S.S., Miller, R.S., Perlman, D. & Campbell, S.M. (2002). Intimate Relationships, 3rd ed.  New York : McGraw-Hill.

Diener, E. & Oishi, S. (2005). The Nonobvious Social Psychology of Happiness. Psychological Inquiry, 16(4), pp. 162-167.

Kelley, H. H., Berscheid, E., Christensen, A., Harvey, J. H., Huston, T. L., Levinger, G., McClintock, E., Peplau, L. A., & Peterson, D. R. (1983). Analyzing close relationships. In H. H. Kelley, E. Berscheid, A. Christensen, J. H. Harvey, T. L. Huston, G. Levinger, E. McClintock, L. A. Peplau & D. R. Peterson (Eds.), Close relationships (pp. 20–67). New York: Freeman.

Regan, P. (2011). Close Relationships. New York : Routledge.

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Δημιουργία συντροφικών σχέσεων στην ενήλικη ζωή appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Γεωργία Πολάκη*, Ατομική και Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που παρεμποδίζουν την επικοινωνία να είναι λειτουργική και αποτελεσματική, ανάμεσά τους και οι ιδέες που έχει ο καθένας για το τι σημαίνει επικοινωνία. Οι περισσότερες από αυτές τις ιδέες είναι μύθοι που βασίζονται σε κοινωνικές ή οικογενειακές πεποιθήσεις ή διαμορφώνονται από έντονα προσωπικά βιώματα. Κάποιοι από αυτούς είναι:

• Οι άνθρωποι με επικοινωνιακές δεξιότητες γεννιούνται, δε γίνονται.

Είναι αλήθεια ότι κάποιοι άνθρωποι είναι από παιδιά πιο εξωστρεφή και επικοινωνιακά          διαθέτοντας μάλιστα μεγάλη ενσυναίσθηση. Ωστόσο η καλή επικοινωνία είναι μια δεξιότητα που μαθαίνεται. Ολοι μπορούμε να βελτιώσουμε την επικοινωνία μας μαθαίνοντας τεχνικές αλλά κυρίως μαθαίνοντας τον ίδιο μας τον εαυτό. Κι αυτό γιατί η αυτογνωσία μας βοηθά να αποκτήσουμε ενσυναίσθηση και να μπαίνουμε στη θέση του άλλου, πράγμα που είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας αποτελεσματικής επικοινωνίας.

• Η συχνότητα – ποσότητα της επικοινωνίας αντανακλά και την ποιότητά της.

Το ότι μιλάμε πολύ δε σημαίνει απαραίτητα ότι επικοινωνούμε κιόλας! Συχνά αυτό που οι περισσότεροι ονομάζουμε επικοινωνία είναι παράλληλοι μονόλογοι καθώς οι ομιλητές δεν έχουν τη διάθεση ή τη δυνατότητα να αντιληφθούν τί πραγματικά τους λέει ο άλλος. Οι άνθρωποι μαθαίνουμε να επικοινωνούμε με τον τρόπο που ακούγαμε να επικοινωνούν οι δικοί μας όταν ήμασταν παιδιά. Εφαρμόζοντας αυτούς τους τρόπους – που στην πλειοψηφία τους είναι αναποτελεσματικοί, οδηγούμαστε σε επικοινωνιακά αδιέξοδα.

• Η απόλυτη ειλικρίνεια βοηθά στην επικοινωνία.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούμε πως είναι ηθική μας υποχρέωση να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς. Η ειλικρίνεια σαφώς και αποτελεί μια σημαντική αρετή σε μια σχέση. Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις που μπορεί να είναι απειλητική ή και καταστροφική για τη σχέση σε περιπτώσεις που ένας άνθρωπος δεν μπορεί να «σηκώσει» μια αλήθεια και δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα. Επίσης υπάρχουν περιπτώσεις που το να εμπιστευόμαστε τα πάντα στον άλλον δε βοηθά τη σχέση, εφόσον ο άλλος δεν έχει την ανάλογη ωριμότητα που απαιτείται για να το διαχειριστεί.

• Αν με αγαπάς πραγματικά θα πρέπει να μαντεύεις τις ανάγκες μου.

Πιστεύουμε ότι ο άλλος μας ξέρει άρα (οφείλει να) γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τι αισθανόμαστε και τι θέλουμε. Μερικές φορές φτάνουμε στο σημείο να πιστεύουμε ότι αφού μας αγαπά θα πρέπει να θέλει αυτό που θέλουμε και εμείς. Τέτοιες πεποιθήσεις αναδύονται συχνά σε σχέσεις οικειότητας με τους σημαντικούς άλλους π.χ. μέσα σε ένα ζευγάρι.

Όμως, εγώ και ο σημαντικός άλλος (σύντροφος, παιδί, συγγενής κτλ) είμαστε δύο ξεχωριστοί άνθρωποι που ο καθένας έχει τις δικές του απόψεις, ανάγκες, κίνητρα και σκέψεις.

Δεν είναι δυνατόν να περιμένω από τον άλλο να καλύπτει όλες μου τις ανάγκες ή να μαντεύει ανά πάσα στιγμή αυτό που χρειάζομαι.

Δεν υπάρχουν, όπως λέμε, αυτονόητα στην επικοινωνία. Είμαστε ενήλικες και είναι προσωπική μας ευθύνη να επικοινωνούμε τα «θέλω» μας. Η αυτοαποκάλυψη, το πώς δηλαδή αισθανόμαστε και τι ανάγκη έχουμε, διευκολύνεται, όταν έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και είμαστε σε θέση να αποκαλύψουμε στον άλλο τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, χωρίς να φοβόμαστε ότι θα μας πληγώσει ή θα μας απορρίψει.

• «Μιλάμε μόνο με τις λέξεις»

Π.χ. ένα ζευγάρι συζητά για την αγορά ενός αυτοκινήτου. Ενώ όμως φαίνεται το θέμα να είναι ουδέτερο και να προσπαθούν μαζί να καταλήξουν σε μία απόφαση, κάποια στιγμή αρχίζει να υπάρχει ένταση η οποία κλιμακώνεται και καταλήγει σε καυγά.

Κι αυτό γιατί η ανθρώπινη επικοινωνία διεξάγεται σε δύο (2) επίπεδα συγχρόνως. Το ένα είναι το λεκτικό (το περιεχόμενο της συζήτησης). Όμως εκτός από αυτά που λέμε, υπάρχουν και αυτά που αισθανόμαστε για τον εαυτό μας και τον άλλο την ώρα που επικοινωνούμε. Μπορεί να αισθανόμαστε απόρριψη, ζήλεια, φόβο κ.α. Όλα αυτά αποτυπώνονται στα μη λεκτικά μηνύματα που στέλνουμε (έκφραση του προσώπου, στάση του σώματος, βλεμματική επαφή, χειρονομίες, κινήσεις, τόνος/ένταση φωνής, σιωπή, παύσεις). Στο επίπεδο αυτό τα μηνύματα αφορούν στο πώς ο ένας συνομιλητής βλέπει τον άλλο και πώς αισθάνεται γι’ αυτόν. Τα μηνύματα αφορούν στη σχέση των συνομιλητών («σε δέχομαι», «σε εμπιστεύομαι», «με καταπιέζεις», «δεν συμφωνώ μαζί σου»).

Η μη λεκτική επικοινωνία συμβαίνει κυρίως σε ασυνείδητο επίπεδο, αλλά επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους.

• Έχουμε καλή επικοινωνία, όταν συμφωνούμε και δεν συγκρουόμαστε με τον άλλο.

Κάτι τέτοιο είναι δύσκολο, αν όχι ανέφικτο. Δεν μπορούμε να συμφωνούμε πάντα. Στόχος σε μια περίπτωση σύγκρουσης δεν είναι να δικαιωθεί ένα από τα δύο μέλη («έχω δίκιο/έχεις άδικο), αλλά να λυθεί η σύγκρουση χωρίς κερδισμένους και ηττημένους.

“Η κατανόηση αυτών των μύθων και των λόγων για τους οποίους δεν ισχύουν θα συμβάλλει στην εξάλειψη πιθανών φραγμών και θα ανοίξει τον δρόμο για μια πιο αποτελεσματική και γόνιμη επικοινωνία”.

Βιβλιογραφία

Ανδρούτσου Β , « Λόγος και Επικοινωνία», Οικογενειακή Θεραπεία, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Bateson Gregory (2000). Steps to an Ecology of Mind.University of Chicago Press, edition 2000, Originally published 1972

Bateson, G., Jackson, D. D., Jay Haley& Weakland, J., “Toward a Theory of Schizophrenia”, Behavioral Science, vol.1, 1956, 251–264. (Reprinted in Steps to an Ecology of Mind)

Brown, B. (2012). Daring greatly: How the courage to be vulnerable transforms the way we live, love, parent, and lead. Penguin

Josien, M., Bαγιάτης, Γ. & Γιαννουλέας, M. (1995). H επικοινωνία μέσα καi έξω από τον εργασιακό χώρο. Aθήνα: Eλληνικά Γράμματα

Kelly G. , psychology of personal constructs, N York,1955

Κούρτη, Ε. (2007). Η μη λεκτική επικοινωνία στο σχολείο. ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

______________________________________________________________________

*Η Γεωργία Πολάκη (Οικογενειακή και Σωματοκεντρική ψυχοθεραπεύτρια, Ενεργειακή θεραπεύτρια REIKI, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας) έχει εκπαιδευτεί στη Σωματικά Επικεντρωμένη Gestalt (Gestalt Embodiment), στη θεραπεία τραυματισμένου εσωτερικού παιδιού μέσω Αναδρομής (Regression Therapy), στην Τεχνική της Άδειας Καρέκλας Gestalt και στην Προσωποκεντρική Μη κατευθυντική Παρεμβατική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία. Eίναι Ενεργειακή θεραπεύτρια (Reiki Healer in Usui system of Natural Healing). Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια Ψυχικής Αρχιτεκτονικής, Reiki και Βιωματικής Ανατομίας σε Χανιά και Αθήνα και εκπαιδεύτηκε στην Οικογενειακή θεραπεία (Family Therapy) στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου 2019-2022. Πραγματοποιεί  ατομικές συνεδρίες δια ζώσης  ή  μέσω Skype.

The post Εμπόδια στην ανθρώπινη επικοινωνία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Τζωρτζακάκη, Ψυχολόγο – Συγγραφέα

Θυμάμαι έναν αδελφό του παππού μου που φορούσε πάντα μαύρα πουκάμισα και μαύρα παντελόνια μέσα από τις κρητικές του μπότες. Είχε κάποτε χάσει ένα μικρό παιδί. Αυτός ο θείος ήταν ο μόνος άντρας που έχω δει, που εξέφρασε για δεκαετίες το πένθος του στον τρόπο που ντυνόταν. Ήταν επιλογή του. Αντίθετα, οι αμέτρητες γυναίκες που όταν έχαναν έναν κοντινό συγγενή φορούσαν μαύρα, δεν είχαν επιλογή. Αν δεν το έκαναν, θα θεωρούνταν ανεκδιήγητες και θα εξοστρακίζονταν από την κοινότητα.

Η κοινωνία δεν αναμένει το ίδιο είδος πένθους από τον άντρα και τη γυναίκα.  Σε κάποια πολιτισμικά πλαίσια έχει υπάρξει μάλιστα ανάλγητη με τις γυναίκες. Στο γνωστό μυθιστόρημα του Ιούλιου Βερν, «Ο γύρος του κόσμου σε ογδόντα ημέρες» ο Φιλέας Φογκ σώζει μια Ινδή πριγκίπισσα από την πυρά. Έπρεπε να καεί ζωντανή δίπλα στον νεκρό της σύζυγο.

Η πενθούσα γυναίκα λοιπόν έπρεπε να πάψει να ζει ή απλώς να αποσύρεται. Υπάρχει ένα έμμετρο παραμύθι από την Καστοριά (καταγραφή του Γιώργου Παλάτσιου), που μιλά για μια κοπέλα, λυπημένη για τον θάνατο των γονιών της. Σε κάποιο σημείο λέει:

Νύχτωσε και τα ζωντανά της φύσης κοιμηθήκαν

και ξύπνησαν τα πνεύματα και όλα τα δαιμόνια.

-Κόρη έλυσε τα μαλλιά που τα ‘χε πένθους τάμα

 κι ο Διάολος εμήνυσε να πάμε να τη φάμε.

Σε αυτό το παραμύθι βλέπουμε την παραδοσιακή κοινωνία να περιμένει από την πενθούσα γυναίκα να καταστείλει τη θηλυκότητα της.  Και αργότερα, όμως, σε πολλά λογοτεχνικά έργα ή ταινίες υπήρχε το στερεότυπο της χήρας, που αποπλανά τους άντρες, που παρουσιαζόταν ως σαγηνευτική, μα ταυτόχρονα ως  ιδιαίτερα ανήθικη.

Υπάρχουν όμως και πιο «θετικά» στερεότυπα για τη γυναίκα που πενθεί. Για παράδειγμα, μία μητέρα που χάνει ένα παιδί μερικές φορές αγιοποιείται. Μπορεί να συγκριθεί ακόμη και με την Παναγία.

Η Παναγία είναι ένα θρησκευτικό πρόσωπο στα πλαίσια του ιερού, η κάθε πενθούσα μητέρα είναι τρωτός άνθρωπος με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δηλαδή με τις αδυναμίες που χαρακτηρίζουν τον κάθε άνθρωπο και τα λάθη που είναι στη φύση μας να κάνουμε. Πολλές φορές νιώθει κανείς δέος, όταν βλέπει έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια μια πολύ μεγάλη δυσκολία. Ωστόσο, όταν δίνουμε τον τίτλο του «αγίου» ή του «ήρωα» σε ανθρώπους που πονούν, αν και τους θαυμάζουμε, τους βαραίνουμε ταυτόχρονα με πολύ υψηλές προσδοκίες και δεν τους αφήνουμε χώρο για ανθρώπινες ανάγκες.

Κι επίσης, μήπως η αγιοποίηση και η ηρωοποίηση της μητρότητας κάπως αδικεί τον πατρικό ρόλο, συντηρώντας την άποψη ότι τα παιδιά είναι αποκλειστικότητα των μητέρων;

Τι συμβαίνει, όμως, με το πένθος στον άντρα; Στον άντρα για πάρα πολλά χρόνια επιτρεπόταν να εκφράζει μόνο τον θυμό του. Οποιοδήποτε συναίσθημα λύπης ή φόβου ήταν απαγορευμένο, αυτόματα τον έβαζε σε μία υποδεέστερη θέση αδύναμου, που δεν εκπλήρωνε τις απαιτήσεις του φύλου του. Το κλάμα ήταν επίσης απαγορευμένο. Πολλοί άντρες δυσκολεύονται να κλάψουν σε μια κηδεία, σε αντίθεση με τις γυναίκες, από τις οποίες είναι αναμενόμενο.

Η κοινωνία λοιπόν δεν περιμένει -και ίσως δεν επιτρέπει- στον άντρα να αποσυρθεί μετά από ένα πένθος. Αντίθετα, αναμένεται να παραμείνει δραστήριος, ενεργητικός, γιατί «οι άντρες είναι δυνατοί». Ακόμη κι αν συνειδητοποιεί άλλα συναισθήματα, όπως βαθιά θλίψη ή αίσθημα κενού ή φόβου, συχνά δεν τα μοιράζεται ούτε με τα πιο κοντινά του πρόσωπα.

Αντίθετα, ο θυμός, η δυναμικότητα στην πενθούσα γυναίκα είναι κάτι που ξενίζει. Ερμηνεύονται σαν έλλειψη αληθινού πόνου. Άλλωστε, ο θυμός και η δυναμικότητα ποτέ δεν υπήρξαν ιδιαίτερα επιτρεπτά χαρακτηριστικά στη γυναίκα.

Στην πραγματικότητα, ο θυμός είναι ένα αναπόσπαστο μέρος του πένθους κι αυτό το γνωρίζουν όσοι έχουν έστω και στοιχειώδεις γνώσεις Ψυχολογίας. Το στάδιο του θυμού είναι ένα από τα βασικά στάδια του πένθους, που έχει περιγράψει η Elizabeth Kübler-Ross. Σήμερα τα στάδια αυτά δεν θεωρούνται γραμμικά, όπως υπέδειξε εκείνη, αλλά φάσεις που επανέρχονται ως κύματα.

Εν κατακλείδι, τα στερεότυπα, όσο κι αν μας βοηθούν να βάζουμε μια τάξη μέσα στο μυαλό μας, πολύ συχνά μας περιορίζουν. Μας κάνουν αυστηρούς ή άδικους με τους άλλους ή με τον εαυτό μας. Ο άνθρωπος που πενθεί θα βιώσει άρνηση, θυμό, θλίψη και ο στόχος είναι να φτάσει στην αποδοχή και στην ανεύρεση ενός νέου νοήματος, ενός νέου τρόπου να ζει συμφιλιωμένος με την απώλεια.

Οι άνθρωποι, όμως, πενθούν με βάση τις ψυχικές τους δυνάμεις, επηρεασμένοι από εμπειρίες του παρελθόντος και τραύματα καθώς και από το πώς έχουν μάθει να διαχειρίζονται από παιδιά τον πόνο.

Αναρωτιέμαι, έτσι, αν είναι δόκιμο να περιμένουμε να πενθούν οι άλλοι όπως περιμένουμε ή όπως θεωρούμε εμείς ως λογικό ή σωστό. Είναι σαν να νομίζουμε πως έχουμε δικαίωμα στον πόνο τους. Άραγε ορίζεται από τρίτους ο πόνος ενός ανθρώπου, μετριέται ή ζυγίζεται; Μήπως πληροί προδιαγραφές ή έχει κανένα νόημα να συγκρίνεται με κάποιο άλλο πόνο;

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Πένθος και στερεότυπα για το φύλο appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Ομολογουμένως, οι περισσότεροι είμαστε ήδη εξοικειωμένοι με το φαινόμενο του ghosting: Τον ξαφνικό τερματισμό της επικοινωνίας μας με ένα άλλο άτομο, χωρίς εξήγηση. Το ghosting, ως φαινόμενο, είναι ακόμα πιο συνηθισμένο στον κόσμο των social media και των εφαρμογών γνωριμιών.

Ωστόσο ο όρος «αντι-ghosting» είναι κάτι καινούργιο. Το αντι-ghosting περιγράφει την απόφασή μας να ενημερώσουμε ένα άτομο με το οποίο έχουμε βγει ραντεβού ότι δεν θέλουμε να συνεχίσουμε να βλεπόμαστε και συνήθως, γίνεται με την αποστολή ενός γραπτού μηνύματος.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Αντι-ghosting, το αντίδοτο στην ψηφιακή εξαφάνιση appeared first on Ψυχο-γραφήματα.