Εάν μια λέξη μπορεί να χαρακτηρίσει και να ενσαρκώσει μέσα της όλα βιώματα της σημερινής κοινωνίας , είναι το «άγχος». Το άγχος κυριαρχεί σε σχεδόν όλους τους τομείς της καθημερινότητας, είτε αφορά για την επαγγελματική πορεία και αποκατάσταση, τις εξετάσεις στη σχολή, αλλά και τις πανελλήνιες, το άγχος δίνει ένα ισχυρό παρών. Συγκεκριμένα όπως αναφέρθηκε σε μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει καθημερινά από άγχος, γεγονός που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι το άγχος είναι η επίσημη ασθένεια του 21 αιώνα. Ποια είναι όμως τα σημάδια που ξεπερνούν την απλή εκδήλωση άγχους και αγγίζουν πλέον τα όρια της αγχώδους διαταραχής; Στο παρακάτω κείμενο παρουσιάζονται μερικά.

Αρχικά αξίζει να σημειωθεί ότι τα αισθήματα άγχους για κάποιες καταστάσεις της ζωής είναι φυσιολογικά και αναμενόμενα. Όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος τόσο εκθετικά αυξάνεται η συχνότητα που αντιμετωπίζει καταστάσεις που επιφέρουν άγχος, χωρίς να συνεπάγεται η σύνδεση του με αρνητικά φαινόμενα. Πολλές φορές η εκδήλωση άγχους μπορεί να επιφέρει θετικά αποτελέσματα στη συμπεριφορά μας, γιατί ενεργοποιεί τον μηχανισμό άμυνας μας έναντι στην «απειλή» και εφιστά την απόλυτη προσοχή μας στην κατάσταση που το προκαλεί.

Το άγχος έχει πολλές και ύπουλες μορφές έκφρασης και επιφέρουν ψυχοσωματικά σημάδια σε κάποιες περιπτώσεις, καθώς εξαρτώνται από τον ψυχισμό του εκάστοτε ανθρώπου. Κυρίαρχο ψυχικό σημάδι άγχους είναι η αίσθηση τρόμου και πανικού που κυριεύει το σώμα, επιφέροντας πολλές φορές αίσθημα κρύου ιδρώτα σε όλο το σώμα, αλλά και την αδυναμία συγκέντρωσης συνδυασμένη με έντονη νευρικότητα. Οι σωματικές επιπτώσεις του άγχους επικεντρώνονται κυρίως στην έντονη δύσπνοια, ζάλη ή λιποθυμία και σε κάποιες περιπτώσεις εκφράζονται με τη μορφή της υπερκινητικότητας ή σπασμωδικές γρήγορα εναλλασσόμενες κινήσεις .

Αντίθετα, οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν την πιο συχνή μορφή ψυχικής διαταραχής και περιλαμβάνουν ένα μεγάλο εύρος διαταραχών.

Οι αγχώδεις διαταραχές σχετίζονται άμεσα με την έντονη και διαρκή αίσθηση άγχους, γενικευμένης δυσφορίας (αναπνευστικής) και τεταμένης νευρικότητας, χωρίς προφανή λόγο. Η ύπαρξη αγχώδους διαταραχής παρότι σπάνια σε νεαρές ηλικίες, μπορεί να εμφανιστεί χωρίς αιτία ή ως μια εναλλακτική μορφή μετατραυματικού στρες και να μειώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ανθρώπου.

Τα αισθήματα ανεξήγητης κόπωσης και εγρήγορσης για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα, χωρίς κανένα προφανή λόγο, αποτελούν κύρια σημάδια αγχώδους διαταραχής. Εκτός αυτού, η αγχώδης διαταραχή μπορεί να εκδηλωθεί ως αίσθημα έντονης κόπωσης μετά από έντονο αγχωτικό επεισόδιο Επίσης, παρατηρήθηκε σε έρευνα της Εφημερίδας “Μη Ομαλή Παιδική Ψυχολογία”, πως σε μια βάση 1000 παιδιών το 60% αυτών είναι πολύ πιθανό να διαγνωστούν με κάποια μορφή αγχώδους διαταραχής γύρω στα 26 τους χρόνια, εάν στο παρελθόν αντιμετώπιζαν προβλήματα αϋπνίας ή διακοπής του ύπνου ανά τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στη νύχτα.

Η εμφάνιση όμως της αγχώδους διαταραχής δεν περιορίζεται μόνο σε εξωγενείς παράγοντες αλλά και σε εσωγενείς, καθώς άνθρωποι με γενετική προδιάθεση σε διαταραχές διάφορων ειδών, έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης της μεγαλώνοντας. Επιπρόσθετα, έχει παρατηρηθεί η μελλοντική εμφάνιση τάσεων αγχώδους διαταραχής και σε ανθρώπους με συμπεριφορικά χαρακτηριστικά όπως η εσωστρέφεια, η αποφυγή συναναστροφής με άγνωστους ανθρώπους και η ανασταλτική συμπεριφορά.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί η σημασία της έγκαιρης αντιμετώπισης των διαταραχών προκειμένου ο άνθρωπος να ανακάμψει γρήγορα. Για αυτό, ενθαρρύνουμε εγκάρδια, σε περίπτωση που πάσχετε ή θεωρείτε ότι μπορεί να πάσχετε από κάποιου είδους αγχώδης διαταραχή να συμβουλευτείτε έναν ψυχολόγο που ειδικεύεται σε αυτές.

Πηγή: Melapus

The post Διαφορές μεταξύ άγχους και αγχώδους διαταραχής appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τους Mala Rao & Richard A. Powell

Μετάφραση: Μύρω Χριστοδούλου

Το κλίμα στον κόσμο αλλάζει σε κάθε περιοχή και σε ολόκληρο το κλιματικό σύστημα, επιβεβαίωσε η Διακυβερνητική Ομάδα Εργασίας για την Κλιματική Αλλαγή στην έκθεση της «Climate Change 2021: the Physical Science Basis» τον Αύγουστο του 2021. [1] Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες τον περιέγραψε ως «κόκκινο κωδικό για την ανθρωπότητα». Ο κώδωνας κινδύνου της έκθεσης ήταν «εκκωφαντικά δυνατός» αφού διευκρίνισε το αδιαμφισβήτητο ότι «οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την καύση ορυκτών καυσίμων και την αποψίλωση των δασών πνίγουν τον πλανήτη μας και θέτουν δισεκατομμύρια ανθρώπους σε άμεσο κίνδυνο και ότι πολλές από τις αλλαγές εξελίσσονται σε μη αναστρέψιμες.»  [2]

Για τους οικολογικά ανήσυχους, περισσότερο ενοχλητικό από αυτή την αποκαλυπτική είδηση είναι το απαράμιλλο επίπεδο αδιαφορίας με το οποίο αντιμετωπίζεται η κλιματική κρίση από πολλούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται σε θέσεις επιρροής. Το οικο-άγχος μεγαλώνει και υποδεικνύει τον χρόνιο φόβο της περιβαλλοντικής καταστροφής που πιθανώς περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 2017 από την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία. [3] Αν και δεν θεωρείται ακόμη επίσημα ως διαγνώσιμη πάθηση, η αναγνώριση του οικο-άγχους και των πολύπλοκων ψυχολογικών του αντιδράσεων αυξάνεται, όπως και οι υπερβολικές επιπτώσεις του στα παιδιά, τους νέους και τις κοινότητες με τους λιγότερους πόρους για να ξεπεράσουν τις δυσμενείς συνέπειες της κλιματική κρίσης. [3]

Έχει σημασία το οικολογικό άγχος μπροστά στις πιο γνωστές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη σωματική υγεία, όπως είναι το άγχος που προκαλείται από τη ζέστη, το άσθμα, οι αλλεργίες, οι μεταδιδόμενες ασθένειες και οι συνέπειες στην υγεία από τις πλημμύρες και την ξηρασία;  Η πραγματική επιβάρυνση και οι συνέπειες του δεν έχουν ακόμη εκτιμηθεί, αλλά είναι πιθανό να είναι σημαντικές και δυνητικά επιζήμιες για τα άτομα και την κοινωνία. Τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή συσχέτιση μεταξύ των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των αυξημένων πιθανοτήτων κατάθλιψης, χαμηλής διάθεσης, ακραίας ψυχικής δυσφορίας, διαταραχής μετατραυματικού στρες, αυτοκτονίας και περαιτέρω επιδείνωσης σε άτομα με ιστορικό ψυχικής ασθένειας. [4] Μια μελέτη στις ΗΠΑ έδειξε υψηλά επίπεδα φόβου μεταξύ των ερωτηθέντων ηλικίας 27 έως 45 ετών για τα παιδιά τους που παλεύουν μέσα από μια κλιματική αποκάλυψη και τη συνεκτίμηση της κλιματικής αλλαγής στις αναπαραγωγικές τους επιλογές. [5,6] Ενώ το εύρος αυτού του άγχους είναι άγνωστο, είναι πιθανό να αυξηθεί παγκοσμίως.

Άγχος στους νέους

Μια έρευνα παιδοψυχιάτρων στην Αγγλία το 2020, διέκρινε έντονα ότι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους (57%) βλέπουν τα παιδιά και τους νέους αγχωμένους σε σχέση με την κλιματική κρίση και την κατάσταση του περιβάλλοντος. [7,8] Το κλιματικό άγχος δεν περιορίζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο και επιβεβαιώθηκε πρόσφατα από τη «μεγαλύτερη και διεθνέστερη» έρευνα για το κλιματικό άγχος σε νέους ηλικίας 16 έως 25 ετών μέχρι σήμερα, η οποία έδειξε ότι τα ψυχολογικά (συναισθηματικά, γνωστικά, κοινωνικά και λειτουργικά) βάρη της κλιματικής αλλαγής «επηρεάζουν βαθιά τεράστια ποσοστά αυτών των νέων σε όλο τον κόσμο». [9]

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι ερωτηθέντες από χώρες στον «παγκόσμιο νότο», που μπορεί να έχουν βιώσει ή να έχουν παρατηρήσει την κλιματική αλλαγή, εξέφρασαν μεγαλύτερη ανησυχία και μεγαλύτερο αντίκτυπο στον τρόπο που λειτουργούν αλλά, σημαντικός αριθμός από όλες τις χώρες ανέφερε ότι αισθάνονταν «πολύ ή εξαιρετικά ανήσυχοι και ότι τα συναισθήματα τους για την κλιματική αλλαγή επηρέασαν την καθημερινότητά τους».

Επιπλέον, είναι η πρώτη μελέτη που δίνει πληροφορίες για το πώς τα συναισθήματα των νέων συνδέονται με συναισθήματα προδοσίας και εγκατάλειψης από τις κυβερνήσεις και τους ενήλικες.

Οι κυβερνήσεις θεωρείται ότι αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν επαρκώς, αφήνοντας τους νέους «χωρίς μέλλον» και «την ανθρωπότητα καταδικασμένη».

Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην ψυχική υγεία έχουν έντονες συνέπειες. Οι ψυχολογικές αντιδράσεις όπως η αποφυγή συγκρούσεων, ο φόβος, η ανεπάρκεια και η παραίτηση, αποτελούν σοβαρά εμπόδια στη συλλογική δράση για τον μετριασμό της περαιτέρω υπερθέρμανσης του πλανήτη και για την οικοδόμηση στρατηγικών ανθεκτικότητας και προσαρμογής. Αψηφώντας τις επιπτώσεις του αυξανόμενου οικο-άγχους ενέχεται ο κίνδυνος επιδείνωσης της υγείας και των κοινωνικών ανισοτήτων μεταξύ εκείνων που είναι περισσότερο ή λιγότερο ευάλωτοι σε αυτές τις ψυχολογικές επιβαρύνσεις. Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις — που είναι ακόμα αόρατες και μη καταγεγραμμένες— θα επιβαρύνουν σημαντικά το εθνικό κόστος αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Τι πρέπει να γίνει για να μετριαστεί η αύξηση του άγχους για το περιβάλλον; Η καλύτερη πιθανότητα για αύξηση της αισιοδοξίας και της ελπίδας στους οικολογικά ανήσυχους νέους και ηλικιωμένους είναι να διασφαλιστεί η πρόσβαση τους στις καλύτερες και πιο αξιόπιστες πληροφορίες για τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι πληροφορίες σχετικά με το πώς θα μπορούσαν να συνδεθούν περαιτέρω με τη φύση, τη συμβολή τους, σε ατομικό επίπεδο, σε πράσινες επιλογές και πώς να ενώσουν τις δυνάμεις τους με κοινότητες και ομάδες ομοϊδεατών.

Το να περνάμε χρόνο στη φύση ως οικογένεια είναι μία από τις πολλές ενέργειες που προτείνονται για τη διαχείριση της οικολογικής δυσφορίας σε παιδιά και νέους από το Βασιλικό Κολλέγιο Ψυχιάτρων. [10] Το να βοηθάμε τα άτομα να αναπτύξουν τη συναισθηματική τους ανθεκτικότητα και αισιοδοξία είναι επίσης επωφελές.

Η κλιματική κρίση είναι μια υπαρξιακή απειλή και ο φόβος για το μέλλον δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί πλήρως μέχρις ότου τεθεί σε εφαρμογή μια κοινή παγκόσμια στρατηγική για την αντιμετώπιση της βασικής αιτίας, την υπερθέρμανση του πλανήτη και για να δώσει σε όλους -ιδιαίτερα στους νέους και στις πιο ευάλωτες κοινότητες- την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Ο John Kenneth Galbraith, διακεκριμένος Αμερικανός οικονομολόγος, αναφέρει: «Όλοι οι μεγάλοι ηγέτες είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: την προθυμία να αντιμετωπίσουν χωρίς περιστροφές το μεγάλο άγχος του λαού τους κατά τη διοίκησή τους. Αυτή είναι η ουσία της ηγεσίας». Πρέπει να ελπίζουμε ότι οι ηγέτες μας αναγνωρίζουν τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας, την ανάγκη να δράσουμε τώρα και τη δέσμευση που απαιτείται για να δημιουργήσουμε ένα μονοπάτι προς ένα πιο ευτυχισμένο και υγιές μέλλον, χωρίς να αφήνουμε κανέναν πίσω.

Βιβλιογραφία

1. InterGovernmental Panel on Climate Change. 2021. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2021/08/IPCC_WGI-AR6-Press-Release_en.pdf.
2. United Nations. UN secretary-general calls latest IPCC climate report ‘code red for Humanity’, stressing ‘irrefutable’ evidence of human influence. 2021. https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20847.doc.htm
3. Clayton S, Manning CM, Krygsman K, Speiser M. Mental health and our changing climate: impacts, implications, and guidance. American Psychological Association, and ecoAmerica, 2017. https://www.apa.org/news/press/releases/2017/03/mental-health-climate.pdf.
4. Lawrence E, Thompson R, Fontana G, Jennings N. The impact of climate change on mental health and emotional wellbeing: current evidence and implications for policy and practice. Grantham Institute Imperial College London Briefing paper, 2021. 10.25561/88568
5. Schneider-Mayerson M, Leong KL. Eco-reproductive concerns in the age of climate change. Clim Change 2020;163:1007-23. doi:10.1007/s10584-020-02923-y.
6. Carrington D. Climate ‘apocalypse’ fears stopping people having children—study. Guardian 2020.https://www.theguardian.com/environment/2020/nov/27/climate-apocalypse-fears-stopping-people-having-children-study.
7. Watts J, Campbell D. Half of child psychiatrists surveyed say patients have environment anxiety. Guardian 2020.https://www.theguardian.com/society/2020/nov/20/half-of-child-psychiatrists-surveyed-say-patients-have-environment-anxiety
8. Royal College of Psychiatrists. The climate crisis is taking a toll on the mental health of children and young people. 2020. https://www.rcpsych.ac.uk/news-and-features/latest-news/detail/2020/11/20/the-climate-crisis-is-taking-a-toll-on-the-mental-health-of-children-and-young-people?searchTerms=child%20psychiatrists%20survey
9. Marks E, Hickman C, Pihkala P, et al. Young people’s voices on climate anxiety, government betrayal and moral injury: a global phenomenon.https://ssrn.com/abstract=3918955 or 10.2139/ssrn.3918955
10. Royal College of Psychiatrists. Eco-distress: For parents and carers. https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/parents-and-young-people/information-for-parents-and-carers/eco-distress-for-parents-and-carers

Πηγή: blogs.bmj.com

The post Η κλιματική κρίση και η άνοδος του οικολογικού άγχους appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

 Από τον Δρ. Ιωάννη Δόβελο, Καθηγητή Ψυχολογίας & Ψυχοθεραπείας Κέντρου Εφαρμοσμένης Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής

Αν υποφέρετε από κάποια αγχώδη διαταραχή είναι πολύ πιθανόν ότι έχετε υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης κατά την παιδική σας ηλικία. Οι περισσότεροι ειδικοί της ψυχικής υγείας ήδη γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια από την άμεση κλινική τους εμπειρία, ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένα μεγάλο ποσοστό των ενηλίκων πελατών τους που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές οφείλονται κατά κύριο λόγο σε τραυματικά επεισόδια σωματικής ή / και συναισθηματικής κακοποίησης που βίωσαν όταν ήταν παιδιά. Η εμπειρική αυτή γνώση επιβεβαιώνεται τώρα με εκτεταμένες έρευνες που έγιναν πρόσφατα στις ΗΠΑ και Καναδά.

Οι έρευνες αυτές μελέτησαν τη σχέση της παιδικής κακοποίησης με την παρουσία σε ενήλικες σοβαρών αγχωδών διαταραχών όπως κρίσεις πανικού, αγοραφοβία, κοινωνική φοβία, μετα-τραυματικό στρες, ψυχαναγκαστική διαταραχή, αλλά και κατάθλιψη. Οι έρευνες αυτές έδειξαν ότι ακόμη και αν η παιδική κακοποίηση δεν είναι η κύρια αιτία της αγχώδους διαταραχής, αν το άτομο δεν αντιμετωπίσει τα δυσάρεστα αυτά συναισθήματα του παρελθόντος μέσα στο πλαίσιο μιας κατάλληλης θεραπείας με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικευμένου θεραπευτή, δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από τα συμπτώματα άγχους από τα οποία υποφέρει.

Τα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών ποικίλουν, αποτελούν όμως ισχυρή ένδειξη ότι η παιδική κακοποίηση είναι μια από τις κυριότερες αιτίες άγχους καθώς και άλλων ψυχολογικών και συναισθηματικών προβλημάτων. Πρέπει επίσης να λάβουμε υπ’ όψιν ότι τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών περιλαμβάνουν μόνον άτομα που έχουν διατηρήσει κάποια συνειδητή μνήμη της κακοποίησης που υπέστησαν όταν ήταν παιδιά. Γνωρίζουμε όμως ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που έχουν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία δεν έχουν καμία συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα συναισθήματα είναι τόσο οδυνηρά που έχουν απωθηθεί βαθιά στο ασυνείδητο, όπου όμως εξακολουθούν να είναι ενεργά και να προκαλούν συμπτώματα. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε άτομα που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση ή έντονους εξευτελισμούς σε μικρή ηλικία. Η κακοποίηση μπορεί να ήταν επαναλαμβανόμενη ή να συνέβη μόνο μία φορά.

Τα συναισθήματα που προκαλούνται από αυτό το είδος κακοποίησης είναι τέτοια που το παιδί δεν μπορεί να τα χειριστεί, αλλά και δεν μπορεί συνήθως να τα εκφράσει σε άλλους λόγω της βαθιάς ντροπής και ενοχής που αισθάνεται. Η απώθηση αυτών των συναισθημάτων στο ασυνείδητο είναι στη πραγματικότητα ο μόνος τρόπος επιβίωσης του ατόμου. Το παιδί που κακοποιείται σεξουαλικά ή υφίσταται επαναλαμβανόμενους εξευτελισμούς πιστεύει ότι αυτό φταίει για ότι του συμβαίνει. Αισθάνεται απερίγραπτη ενοχή και ντροπή, αισθάνεται «μαγαρισμένο» και βρώμικο και συγχρόνως αισθάνεται τρόμο και απόγνωση καθώς βρίσκεται ανίσχυρο και ανυπεράσπιστο στα χέρια αυτού που το κακοποιεί. Οι μνήμες αυτές συνήθως αποκαλύπτονται και γίνονται συνειδητές στη διάρκεια μιας κατάλληλης θεραπείας. Αν λοιπόν προσθέσουμε στα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών τα άτομα που δεν έχουν συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους κατά την παιδική ηλικία, μπορούμε να πούμε ότι η παιδική κακοποίηση είναι η κυριότερη αιτία της παρουσίας σοβαρών συμπτωμάτων άγχους στους ενήλικες.

Οι έρευνες:
1. Ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Michigan βρήκαν ότι το 35% των θυμάτων συναισθηματικής, σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης υποφέρουν σαν ενήλικες από σοβαρή κατάθλιψη και διαταραχές πανικού.
2. Έρευνα στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας διαπίστωσε ότι 15,5% των ανδρών και 33,3% των γυναικών που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, ψυχαναγκαστική διαταραχή και κοινωνική φοβία, έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική τους ηλικία. Το 45,1% του 33,3% των γυναικών είχαν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Από αυτές το 60% υπέφεραν από διαταραχή πανικού.
3. Μια αντίστοιχη έρευνα στο πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά έδειξε ότι 23,4% αυτών που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά και 44,9% σωματικά.
4. Σε μια έρευνα στο πανεπιστήμιο του Miami οι ερευνητές βρήκαν ότι το 63% των ατόμων που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, αγοραφοβία και κοινωνική φοβία είχαν υποστεί κάποιο είδος κακοποίησης στην παιδική τους ηλικία. Βρήκαν επίσης ότι η κοινωνική φοβία σχετίζεται με σεξουαλική κακοποίηση πολύ περισσότερο από τις άλλες διαταραχές.
5. Μετά από τη μελέτη και ανάλυση των στοιχείων από πολλαπλές σχετικές έρευνες, ερευνητές του πανεπιστημίου της Nevada κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι 33% έως 86% ατόμων που υπέστησαν κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία, υποφέρουν από μετα-τραυματικό στρες.

Σύμφωνα με κλινικές έρευνες αλλά και την προσωπική εμπειρία πολλών επαγγελματιών της ψυχικής υγείας, η ψυχολογική και συναισθηματική βία και κακοποίηση είναι συχνά πιο βαθιά και μακροπρόθεσμα τραυματική για το παιδί απ’ ότι η σωματική κακοποίηση και μπορεί να συγκριθεί στις επιπτώσεις της μόνο με τη σεξουαλική κακοποίηση. Ιδιαίτερα ψυχολογική κακοποίηση η οποία περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενο εξευτελισμό, ταπείνωση και γελοιοποίηση του παιδιού μπορεί να δημιουργήσει ψυχικά τραύματα που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι βαθύτερα και εντονότερα κι απ’ αυτή ακόμη τη σεξουαλική κακοποίηση.

Τα επακόλουθα της σωματικής, σεξουαλικής και ψυχολογικής ή συναισθηματικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία, δεν περιορίζονται μόνο στην παρουσία σοβαρών αγχωδών διαταραχών που διατηρούνται κατά την ενηλικίωση και συνήθως για όλη τη ζωή του ατόμου, εκτός αν το άτομο ακολουθήσει κάποια αποτελεσματική θεραπευτική αγωγή. Η παιδική κακοποίηση είναι επίσης συχνά η κύρια αιτία περιπτώσεων βαριάς κατάθλιψης, διαταραχών της προσωπικότητας και γενικά δυσπροσαρμοστικότητας στην κοινωνική ζωή. Το χειρότερο όμως είναι ότι η παιδική κακοποίηση δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο, μια συνεχόμενη και αδιάσπαστη αλυσίδα σωματικής και ψυχολογικής βίας. Είναι χαρακτηριστικό φαινόμενο ότι άτομα τα οποία κακοποιήθηκαν κατά την παιδική τους ηλικία, έχουν συχνά τη τάση να κακοποιούν τα δικά τους παιδιά με τον ίδιο ή και χειρότερο ακόμη τρόπο από αυτόν που κακοποιήθηκαν οι ίδιοι σαν παιδιά. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι η παιδική ηλικία πολλών βίαιων κακοποιών ακόμη και δολοφόνων χαρακτηρίζεται από βίαιη σωματική και ψυχολογική κακοποίηση. Και είναι ακόμη γνωστό ότι αυτοί που έχουν τη τάση να βιάζουν ή να κακοποιούν παιδιά σεξουαλικά, έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις και οι ίδιοι υποστεί παρόμοια σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία. Το φαινόμενο το θύμα να γίνεται θύτης είναι συνηθισμένο, καθώς ο θύτης είναι ο ισχυρός και το θύμα αδύναμο. Οι ισχυροί επιβιώνουν, οι αδύναμοι χάνονται. Ασυνείδητα λοιπόν πολλά θύματα χρησιμοποιούν ως πρότυπο και υιοθετούν το ρόλο του θύτη σαν τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο επιβίωσης. Μπορούμε να πούμε ότι η κακοποίηση παιδιών με οποιονδήποτε τρόπο είναι ένα από τα χειρότερα και, δυστυχώς, πιο διαδεδομένα εγκλήματα που μαστίζουν την ανθρώπινη κοινωνία. Είναι το είδος εγκλήματος που έχει τις χειρότερες και πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο.

Η αντιμετώπιση των συναισθημάτων που προέρχονται από παιδική κακοποίηση είναι εξαιρετικά οδυνηρή και δύσκολη. Αν γνωρίζετε ή υποπτεύεστε ότι μπορεί να έχετε υπάρξει θύμα κακοποίησης στην παιδική σας ηλικία, ή αν βασανίζεστε σ’ όλη σας τη ζωή από έντονα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης για τα οποία δεν υπάρχει φανερή αιτία, συμβουλευτείτε έναν ειδικό της ψυχικής υγείας. Ο μόνος τρόπος για να απαλλαγείτε από τα δυσάρεστα συμπτώματα είναι να αντιμετωπίσετε την τραυματική εμπειρία με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικού. Ο κατάλληλος ειδικός θα σας βοηθήσει στην απαραίτητη εκτόνωση των οδυνηρών συναισθημάτων καθώς και στην αναπλαισίωση των τραυματικών γεγονότων.

The post Παιδική Κακοποίηση και Άγχος appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Ζούζουλα, Κλινική Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, MSc Διασυνδετική Ψυχιατρική, Ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT), Εκπαίδευση στη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) και τη Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια (CFT)

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) συγκαταλέγεται στις πιο επίμονες και λειτουργικά επιβαρυντικές αγχώδεις διαταραχές, καθώς συνδέεται με υψηλά επίπεδα ψυχικής δυσφορίας και σημαντική έκπτωση στη λειτουργικότητα του ατόμου (Ruscio et al., 2017). Πυρήνας της διαταραχής είναι η υπερβολική, χρόνια και δύσκολα ελεγχόμενη ανησυχία, η οποία αφορά συχνά συνηθισμένα θέματα της καθημερινότητας, αλλά βιώνεται με δυσανάλογη ένταση σε σχέση με τις πραγματικές συνθήκες.

Αρχικά, η ΓΑΔ ερμηνεύτηκε μέσα από το πρίσμα των γνωσιακών θεωριών, οι οποίες εστίασαν στον ρόλο των γνωσιακών διαστρεβλώσεων και της δυσλειτουργικής επεξεργασίας πληροφοριών (Beck, 1976). Ωστόσο, μεταγενέστερα θεωρητικά μοντέλα ανέδειξαν τη λειτουργία της ανησυχίας όχι μόνο ως σύμπτωμα, αλλά και ως ενεργό μηχανισμό αποφυγής. Σύμφωνα με το Μοντέλο Αποφυγής της Ανησυχίας που πρότειναν ο Borkovec και οι συνεργάτες του (2004), η παθολογική ανησυχία αποτελεί μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής, μέσω της οποίας το άτομο προσπαθεί να μειώσει τη συναισθηματική ένταση που θα προέκυπτε από την επεξεργασία δυσφορικών συναισθημάτων.

Ο ρόλος της ανησυχίας ως γνωσιακής αποφυγής

Η θεωρία της αποφυγής (Borkovec et al., 2004· Newman et al., 2011) προτείνει ότι η παθολογική ανησυχία, αν και υποκειμενικά δυσάρεστη, λειτουργεί ως μια μορφή «γνωσιακής ασπίδας» που παρέχει στο άτομο βραχυπρόθεσμη προστασία από τη συναισθηματική δυσφορία. Μέσω της συνεχούς ενασχόλησης με πιθανά σενάρια απειλής, το άτομο αποφεύγει την άμεση επαφή με βαθύτερα, επώδυνα συναισθήματα, ενώ ταυτόχρονα καταστέλλει σωματικές αισθήσεις που σχετίζονται με το άγχος. Επιπλέον, η ανησυχία ενισχύει την ψευδαίσθηση ελέγχου και πρόληψης μελλοντικών απειλών, διατηρώντας το άτομο σε ένα πλαίσιο «προετοιμασίας».

Ερευνητικά δεδομένα στηρίζουν αυτή τη λειτουργία της ανησυχίας. Μελέτες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια επεισοδίων ανησυχίας παρατηρείται μείωση της φυσιολογικής διέγερσης, όπως χαμηλότερος καρδιακός ρυθμός και μειωμένη δερματική αγωγιμότητα, κάτι που υποδηλώνει καταστολή της συμπαθητικής δραστηριότητας (Thayer et al., 1996). Επιπλέον, ερευνητικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι τα άτομα με ΓΑΔ βιώνουν λιγότερα σωματικά συμπτώματα άγχους όταν παραμένουν σε γνωσιακή επεξεργασία μέσω της ανησυχίας, σε σύγκριση με όταν εκτίθενται σε απειλητικά νοερά σενάρια ή πραγματικά ερεθίσματα (Vrana et al., 1986). Με άλλα λόγια, η ανησυχία λειτουργεί ως μηχανισμός που περιορίζει τη σωματική διέγερση, καθώς το άτομο επεξεργάζεται την απειλή κυρίως σε γνωσιακό επίπεδο, χωρίς να ενεργοποιείται η τυπική αντίδραση «fight or flight».

Έτσι, η ανησυχία παρέχοντας στιγμιαία ανακούφιση, καθίσταται ιδιαίτερα ανθεκτική με την πάροδο του χρόνου, μακροπρόθεσμα όμως εμποδίζει την ουσιαστική επεξεργασία τραυματικών εμπειριών και διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο της ΓΑΔ (Borkovec et al., 1990 · Tucker et al., 1981).

Θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία

Σύμφωνα με κλινικές μελέτες, τα άτομα με ΓΑΔ τείνουν να υιοθετούν θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία, θεωρώντας την ως μέσο:

• παρακίνησης,
• πρόληψης ή αποφυγής δυσμενών γεγονότων,
• προετοιμασίας για το χειρότερο σενάριο,
• αποτελεσματικότερης επίλυσης προβλημάτων,
• μείωσης της πιθανότητας πραγματοποίησης απειλητικών καταστάσεων,
• καθώς και ως μέσο απόσπασης από πιο έντονα ή επώδυνα συναισθήματα (Borkovec et al., 1995 · Borkovec et al., 1999).

Αυτές οι πεποιθήσεις, ωστόσο, συμβάλλουν στη διατήρηση και τη χρονιότητα της διαταραχής.

Γνωσιακή αποφυγή και συναισθηματική εμπειρία

Πέρα από τις θετικές πεποιθήσεις για την ανησυχία, ο Borkovec και οι συνεργάτες του (2004) πρότειναν ότι το βασικό πρόβλημα στη ΓΑΔ δεν είναι μόνο ο φόβος συγκεκριμένων απειλών, αλλά ένας γενικευμένος φόβος απέναντι στη συναισθηματική εμπειρία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής, μέσω της οποίας το άτομο αποτρέπει την άμεση επαφή με οποιοδήποτε συναίσθημα θα μπορούσε να είναι επώδυνο ή δυσφορικό.

Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει τρεις βασικές περιοχές όπου είναι πιθανό να εκδηλώνεται η αποφυγή:

Ι. Τραύμα του παρελθόντος

Η θεωρία υπογραμμίζει ότι ακόμη και ένα μεμονωμένο τραυματικό γεγονός στην παιδική ηλικία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη της ΓΑΔ. Τραυματικά βιώματα, όπως η απώλεια ενός σημαντικού προσώπου, η σοβαρή ασθένεια, η σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και η έκθεση σε ενδοοικογενειακή ή κοινωνική βία, έχουν συνδεθεί με την εγκαθίδρυση γνωσιακών σχημάτων ευαλωτότητας και βασικών πεποιθήσεων ότι ο κόσμος είναι απρόβλεπτος, επικίνδυνος και μη ελέγξιμος (Beck, 1976· McLaughlin et al., 2010).

Τα σχήματα αυτά, που εσωτερικεύονται σε πρώιμα στάδια της ανάπτυξης, τείνουν να ενεργοποιούνται επανειλημμένα σε μεταγενέστερες εμπειρίες, οδηγώντας το άτομο σε έναν φαύλο κύκλο ανησυχίας και υπερεπαγρύπνησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία μπορεί να ερμηνευθεί ως ένας αμυντικός μηχανισμός, ο οποίος στοχεύει στην αποφυγή της επώδυνης επαφής με τα συναισθήματα που σχετίζονται με το τραύμα, όπως η θλίψη, ο φόβος ή το αίσθημα ανικανότητας (Newman et al., 2011). Αν και η στρατηγική αυτή προσφέρει μια παροδική ψευδαίσθηση ελέγχου και προβλεψιμότητας, το τραυματικό βίωμα παραμένει ανεπεξέργαστο.

Μακροπρόθεσμα, η ανησυχία, αντί να λειτουργεί προστατευτικά, συμβάλλει στη συντήρηση της δυσλειτουργίας, καθώς παρεμποδίζει την επεξεργασία και την ενσωμάτωση του τραύματος. Με τον τρόπο αυτό, διαιωνίζεται η βασική πεποίθηση ότι η αβεβαιότητα και οι πιθανοί κίνδυνοι δεν είναι ανεκτοί ούτε διαχειρίσιμοι. Έτσι, η ανησυχία μετατρέπεται από έναν φαινομενικά προσαρμοστικό μηχανισμό σε έναν κεντρικό παράγοντα διατήρησης και χρονιότητας της ΓΑΔ (Borkovec et al., 2004).

ΙΙ. Πρώιμες σχέσεις με γονείς

Η συμβολή των πρώιμων σχέσεων στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη συνδέεται άμεσα με τη θεωρία του δεσμού του Bowlby (1969/1982). Σύμφωνα με αυτή, ο δεσμός αναφέρεται στη βιολογικά καθορισμένη τάση του παιδιού να αναζητά φροντίδα, ασφάλεια και προστασία από τις βασικές φιγούρες φροντίδας, ιδιαίτερα όταν αντιλαμβάνεται κάποια απειλή από το περιβάλλον του. Όταν η γονεϊκή ανταπόκριση χαρακτηρίζεται από συνέπεια και ευαισθησία, αναπτύσσεται ασφαλής δεσμός, ο οποίος λειτουργεί προστατευτικά για την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη. Αντίθετα, η έλλειψη σταθερής φροντίδας και διαθεσιμότητας του γονέα οδηγεί στη διαμόρφωση ανασφαλών μορφών δεσμού (Ainsworth et al., 1978).

Το άτομο με ανασφαλή δεσμό εσωτερικεύει την εμπειρία ότι οι άλλοι δεν είναι αξιόπιστοι όταν χρειάζεται υποστήριξη, με αποτέλεσμα να υπερεκτιμά τον κίνδυνο και να αισθάνεται ανίκανο να αντιμετωπίσει τις απειλές. Η γνωσιακή αυτή εσωτερίκευση αποτελεί έδαφος για τη δημιουργία βασικών πεποιθήσεων που συνδέονται με την αδυναμία διαχείρισης της αβεβαιότητας. Στην ενήλικη ζωή, αυτές οι πεποιθήσεις εκδηλώνονται με τη μορφή έντονου, γενικευμένου και παρατεταμένου άγχους, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και διατήρηση της ΓΑΔ.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως μια μορφή γνωσιακής «στρατηγικής προετοιμασίας». Αν και στην πραγματικότητα δεν προσφέρει έλεγχο, δίνει στο άτομο την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να προβλέψει ή να αποτρέψει το απρόβλεπτο, μειώνοντας προσωρινά το αίσθημα αβεβαιότητας. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενισχύει την παθολογική ανησυχία, καθώς συντηρεί την ψευδαίσθηση ελέγχου και καθιστά δυσκολότερη την προσαρμογή σε καταστάσεις που δεν μπορούν να ελεγχθούν.

ΙΙΙ. Τωρινές διαπροσωπικές σχέσεις

Οι δυσλειτουργίες που εδραιώνονται μέσα από τις πρώιμες εμπειρίες δεν περιορίζονται στην παιδική ηλικία, αλλά συχνά μεταφέρονται και αναπαράγονται στις ενήλικες διαπροσωπικές σχέσεις. Άτομα με ανασφαλή δεσμό τείνουν να εσωτερικεύουν την πεποίθηση ότι η διατήρηση της αγάπης και της αποδοχής εξαρτάται από την ικανότητά τους να ικανοποιούν τις ανάγκες των άλλων. Έτσι, στις ενήλικες σχέσεις τους, συχνά προσπαθούν να προσαρμόζονται υπερβολικά, να προβλέπουν τις διαθέσεις και τις ανάγκες, και να αποφεύγουν συγκρούσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απόρριψη ή εγκατάλειψη (Cassidy & Shaver, 2016).

Η συνεχής αυτή υπερεπαγρύπνηση οδηγεί σε μοτίβα υπερεμπλοκής, υπερβολικής φροντιστικής συμπεριφοράς και αυξημένης ενσυναίσθησης, που όμως έχουν σημαντικό κόστος για το ίδιο το άτομο. Η προσωπική συναισθηματική ισορροπία και οι ανάγκες του ατόμου παραμελούνται, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η αίσθηση αδυναμίας να αντέξει την αβεβαιότητα που συνοδεύει κάθε σχέση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία λειτουργεί ως στρατηγική προστασίας απέναντι στην πιθανότητα απόρριψης ή απώλειας, προσφέροντας μια προσωρινή ψευδαίσθηση ελέγχου σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο αναβίωσης του παιδικού τραύματος. Αν και μπορεί να ενισχύει προσωρινά την αίσθηση του ελέγχου λοιπόν, μακροπρόθεσμα διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο άγχους, καθώς το άτομο δεν μαθαίνει να αντέχει την αβεβαιότητα και τον κίνδυνο που εμπεριέχουν όλες οι ανθρώπινες σχέσεις.

Καταληκτικά, η ανησυχία στη ΓΑΔ δεν αποτελεί απλώς υπερβολικό φόβο για μελλοντικές απειλές, αλλά μια στρατηγική γνωσιακής αποφυγής που προσφέρει στιγμιαία ανακούφιση, εμποδίζοντας όμως τη συναισθηματική επεξεργασία και τη μακροπρόθεσμη προσαρμογή. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού είναι καθοριστική τόσο για τη θεωρητική ερμηνεία της διαταραχής όσο και για την ανάπτυξη θεραπευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ανεκτικότητας απέναντι στην αβεβαιότητα και τα δύσκολα συναισθήματα.

Βιβλιογραφία

Ainsworth, M. D. S.· Blehar, M. C.· Waters, E.· & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International Universities Press.

Borkovec, T. D.· Robinson, E.· Pruzinsky, T.· & DePree, J. A. (1983). Preliminary exploration of worry: Some characteristics and processes. Behaviour Research and Therapy, 21(1), 9–16. https://doi.org/10.1016/0005-7967(83)90121-3

Borkovec, T. D.· Shadick, R. N.· & Hopkins, M. (1991). The nature of normal and pathological worry. In R. M. Rapee & D. H. Barlow (Eds.), Chronic anxiety: Generalized anxiety disorder and mixed anxiety-depression (pp. 29–51). New York: Guilford Press.

Borkovec, T. D.· & Roemer, L. (1995). Perceived functions of worry among generalized anxiety disorder subjects: Distraction from more emotionally distressing topics? Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 26(1), 25–30. https://doi.org/10.1016/0005-7916(94)00064-S

Borkovec, T. D.· Ray, W. J.· & Stöber, J. (1998). Worry: A cognitive phenomenon intimately linked to affective, physiological, and interpersonal behavioral processes. Cognitive Therapy and Research, 22(6), 561–576. https://doi.org/10.1023/A:1018790003416

Borkovec, T. D., Hazlett-Stevens, H., & Diaz, M. L. (1999). The role of positive beliefs about worry in generalized anxiety disorder and its treatment. Clinical Psychology & Psychotherapy, 6, 126-138.

Borkovec, T. D.· Newman, M. G.· Pincus, A. L.· & Lytle, R. (2002). A component analysis of cognitive-behavioral therapy for generalized anxiety disorder and the role of interpersonal problems. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 70(2), 288–298. https://doi.org/10.1037/0022-006X.70.2.288

Borkovec, T. D.· Alcaine, O. M.· & Behar, E. (2004). Avoidance theory of worry and generalized anxiety disorder. In R. G. Heimberg· C. L. Turk· & D. S. Mennin (Eds.), Generalized anxiety disorder: Advances in research and practice (pp. 77–108). New York: Guilford Press.

Cassidy, J.· & Shaver, P. R. (Eds.). (2016). Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3rd ed.). New York: Guilford Press.

McLaughlin, K. A.· Conron, K. J.· Koenen, K. C.· & Gilman, S. E. (2010). Childhood adversity, adult stressful life events, and risk of past-year psychiatric disorder: A test of the stress sensitization hypothesis in a population-based sample of adults. Psychological Medicine, 40(10), 1647–1658. https://doi.org/10.1017/S0033291709992121

Newman, M. G.· & Llera, S. J. (2011). A novel theory of experiential avoidance in generalized anxiety disorder: A review and synthesis of research supporting a contrast avoidance model of worry. Clinical Psychology Review, 31(3), 371–382. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.01.008

Ruscio, A. M.· Hallion, L. S.· Lim, C. C. W.· Aguilar-Gaxiola, S.· Al-Hamzawi, A.· Alonso, J.· … Kessler, R. C. (2017). Cross-sectional comparison of the epidemiology of DSM-5 generalized anxiety disorder across the globe. JAMA Psychiatry, 74(5), 465–475. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2017.0056

Thayer, J. F.· Friedman, B. H.· & Borkovec, T. D. (1996). Autonomic characteristics of generalized anxiety disorder and worry. Biological Psychiatry, 39(4), 255–266. https://doi.org/10.1016/0006-3223(95)00136-0

Tucker, D. M.· Newman, R. D.· & Silverman, I. (1981). Worry and stress: Autonomic and affective concomitants. Personality and Individual Differences, 2(4), 425–432. https://doi.org/10.1016/0191-8869(81)90052-0

Vrana, S.R., Cuthbert, B.N., & Lang, P.J. (1986). Fear imagery and text processing. Psychophysiology, 23, 247-253.

The post Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή ως στρατηγική αποφυγής τραυματικών εμπειριών appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Δήμητρα Αθανασάκου

Όλοι οι άνθρωποι κάποια στιγμή στην ζωή τους έχουν έρθει σε επαφή με τα δύσκολα σωματικά συμπτώματα του άγχους. Ανεβασμένοι παλμοί, πιθανώς ταχυκαρδία, ένα απροσδιόριστο “σφίξιμο” στο στομάχι ή τον λαιμό, νευρικότητα, επαγρύπνηση. Φυσικά, κανείς δε θέλει να βιώνει άγχος και σχεδόν όλοι προσπαθούμε να το πολεμήσουμε κατά κάποιο τρόπο, δοκιμάζοντας διάφορους τρόπους.

Κάτι που ίσως δεν δοκιμάζουμε, είναι να προσπαθήσουμε, αντί να μαχόμαστε το άγχος, να το καλωσορίσουμε. Πώς θα ήταν άραγε αν, αντί να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να μην είμαστε αγχωμένοι, καταφέρναμε να ακούσουμε το σώμα μας και ίσως να προσπαθήσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτό;

Ζούμε σε έναν κόσμο που όλα γίνονται γρήγορα και δεν έχουμε πολλή αντοχή για ό,τι παίρνει λίγο παραπάνω καιρό. Έτσι, πολλοί άνθρωποι προτιμούν την “γρήγορη” αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μέσω μιας φαρμακευτικής αγωγής, αντί για την έναρξη μιας θεραπευτικής σχέσης. Κάποιες φορές όμως, το ταξίδι της θεραπείας μας δίνει την ευκαιρία να έρθουμε σε μια άλλου είδους επαφή με εμάς. Να μας “ακούσουμε”, να μας γνωρίσουμε και ίσως τελικά να μάθουμε να μας φροντίζουμε. Σχεδόν όλοι μας, έχουμε μάθει πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε σε κάθε κατάσταση κι έχουμε δεκάδες “πρέπει” με τα οποία ζούμε, αλλά πολλές φορές παραμελούμε το ύψιστο πρέπει: αυτό του μαθαίνω να με φροντίζω. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να φροντίσει κανείς τον εαυτό του. Συχνά σκεφτόμαστε μόνο τους υλικούς, αλλά ένας άλλος τρόπος είναι να μάθουμε να παρατηρούμε το σώμα μας και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε τα μηνύματα που μας στέλνει.

Σκεφτόμαστε κάπως διχοτομικά, σαν ο νους και το σώμα να μην συνδέονται. Σαν το σώμα να παθαίνει κάτι και όχι ο νους ή πολλές φορές ακόμα και το ανάποδο. Νους και σώμα συνδέονται, όμως. Έχουμε και είμαστε σώμα, ταυτοχρόνως (Smith-Pickard, 2006) και σε αυτό το σώμα αποτυπώνονται οι σκέψεις, τα συναισθήματά μας, ό,τι συμβαίνει σε κάθε περίοδο της ζωής μας (Storolow, 2016).

Αν πάθει κάτι το χέρι μας, το πόδι μας, το σώμα μας, θα πάμε στον γιατρό για να το δει και ποτέ δεν θα πούμε “είμαι αυτό το σπασμένο χέρι” (Maisel, 2015). Κι όμως, με οποιαδήποτε “ψυχική κατάσταση” φαίνεται να ταυτιζόμαστε πολύ περισσότερο και να γινόμαστε στην ουσία, το όποιο θέμα μας. Ο Eric Maisel (2005) γράφει χαρακτηριστικά: “ενώ αν είμαι γενικά καλά στην υγεία μου, αλλά έχω σπάσει το χέρι μου χέρι και κάποιος με ρωτήσει “τι κάνεις;” θα πω “όλα καλά εκτός από το σπασμένο χέρι”, δεν συμβαίνει το ίδιο σε περιπτώσεις άγχους”, για παράδειγμα. Συνήθως λέμε “είμαι αγχώδης” και αυτό είναι σαν να με καθορίζει κατά κάποιον τρόπο, σε αντίθεση με οτιδήποτε άλλο σωματικό, που δεν με καθορίζει, αλλά απλώς συνυπάρχει μαζί μου.

Το άγχος, εξυπηρετεί έναν πάρα πολύ βασικό σκοπό. Η “μητέρα φύση θέλει να αγχώνεστε”, όπως γράφει και η Meg Selig (2014). Γιατί η μητέρα φύση θέλει να αγχωνόμαστε; Για να μπορούμε να επιβιώνουμε. Το άγχος έχει βοηθήσει τον άνθρωπο να επιβιώσει στη φύση τόσα χρόνια.

Το άγχος είναι που μας προετοιμάζει να ανταποκριθούμε στις απειλές, μας προστατεύει.

Κι ενώ έχουμε εξελιχθεί τόσο πολύ μέσα στα χρόνια, δυστυχώς ο εγκέφαλός μας δεν έχει μάθει να διαχωρίζει ακόμα την πραγματική απειλή από την “φανταστική” απειλή. Έτσι, το σώμα μας, μας προετοιμάζει για την αντίδραση “φυγής ή επίθεσης” (fight or flight) μπροστά στην απειλή, ενώ στην ουσία δεν υπάρχει πραγματική απειλή μπροστά μας, δεν υπάρχει ας πούμε μια αρκούδα. Και όμως! Το ότι δεν βλέπουμε ή δεν αναγνωρίζουμε ή ακόμα το ότι δεν αποδεχόμαστε ότι βιώνουμε μια απειλή, ό,τι κι αν είναι αυτή, δεν σημαίνει ότι το βίωμά μας θα αλλάξει.

Έρευνες δείχνουν ότι αυτό που είναι πραγματικά καταστροφικό, δεν είναι τόσο το ίδιο το άγχος, όσο το πώς οι άνθρωποι το αντιλαμβάνονται. Αν για παράδειγμα, όπως έλεγε η Kelly McGonical (2013) στην καταπληκτική της ομιλία “How to make stress your friend”, κάποιος αντιλαμβάνεται το άγχος ως τη βοήθεια που λαμβάνει από τον οργανισμό του για να αντιμετωπίσει την πρόκληση που έχει μπροστά του, τότε αμέσως αλλάζει η σχέση του με το άγχος. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σταματήσει να έχει άγχος, αλλά το πώς το αντιλαμβάνεται θα είναι πια διαφορετικό.

Με αυτή την έννοια λοιπόν, ίσως έχει ένα νόημα να ακούσουμε “τι μας λέει” το σώμα μας. Τι σημαίνει αυτό το άγχος που βιώνουμε αυτή την στιγμή, με άλλα λόγια.

Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορεί να είναι όταν κάποιος ετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις ή να πάει σε μία συνέντευξη για μια νέα δουλειά. Εκείνη την στιγμή, είναι σημαντικό να καταφέρει να σκεφτεί ότι οι ανεβασμένοι του παλμοί δείχνουν ότι ο οργανισμός του κάνει το καλύτερο που μπορεί για να τον προετοιμάσει για να ανταποκριθεί όσο καλύτερα γίνεται στην πρόκληση την οποία έχει να αντιμετωπίσει! Έτσι, το άγχος γίνεται σύμμαχος στο να επιτύχει αυτό που θέλει!

Όταν υπάρχει μια κατάσταση στην οποία κανείς βιώνει άγχος, θα μπορούσε να προσπαθήσει να κατανοήσει τα εξής:

• Τι είναι πραγματικά αυτό που με αγχώνει;
• Τι νόημα έχει για εμένα, αυτό που συμβαίνει τώρα;
• Ποιοι είναι οι τρόποι που αντιμετωπίζω το άγχος μου;
• Τι θα έκανα αν “άκουγα” το άγχος μου;
• Πώς θα ήταν άραγε αν καλωσόριζα το άγχος μου;

Το να “ακούσει” κανείς το άγχος του, θα μπορούσε να σημαίνει ότι προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει κατά κάποιο τρόπο, το μήνυμα το οποίο στέλνει το σώμα του. Σαφώς, όταν κανείς πονάει, θέλει ο πόνος να σταματήσει. Την ίδια στιγμή, γνωρίζουμε πως βιώνουμε τον κόσμο μέσω του σώματός μας, στο οποίο “αποθηκεύονται” όλες οι εμπειρίες μας κι έτσι τα πάντα καταγράφονται στο σώμα μας. Αν λοιπόν απλώς βιαστούμε να εξαλείψουμε το σύμπτωμα που βιώνουμε (είτε αυτό είναι ταχυκαρδία, είτε κάτι άλλο), ίσως χαθεί η ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με την σοφία που κρύβει το σώμα μας.

Το ίδιο το άγχος αντιμετωπίζεται πολλές φορές ως κάτι που δεν θα έπρεπε να βιώνουμε, όμως αυτό δεν αληθεύει απαραιτήτως. Κι ενώ κάποιες φορές είναι πολύ δύσκολο να δείξουμε ανοχή στο άγχος, είναι σημαντικό, όποτε μπορούμε, να προσπαθήσουμε να “μείνουμε λίγο με αυτό”, να δούμε τι μας λέει για το που βρισκόμαστε τώρα και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε αυτά που πιθανώς έχει να μας  διδάξει. Φυσικά, αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.  Αλλά ίσως ακόμα κι αυτό να είναι εντάξει.

Βιβλιογραφία

Maisel, E. (2015, January 20). Day 18: Not Labeling Emotional Difficulty a Mental Disorder. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/rethinking-psychology/201501/day-18…

McGonigal, K. [TED]. (2013, September 4). How to make stress your friend. [Video file]. Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=RcGyVTAoXEU

Selig, M. (2014, March 11). What’s the First Step Toward Reducing Needless Anxiety?. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/changepower/201403/whats-the-first-…

Smith-Pickard, P. (2006). Transference as Existential Sexuality. Existential Analysis 17.2, 1-15.

Stolorow, R. D. (2016). Pain is not pathology. Journal of the Society for Existential Analysis. 27.1, 70-74.

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Τι μπορείτε να μάθετε από το άγχος σας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Ιφιγένεια Πλευράκη

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Έχετε επιφανειακό ή παθολογικό άγχος; Πώς να το αντιμετωπίσετε appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Τριανταφυλλιά Χαρίλα, Ψυχολόγο, MSc Εργασιακή υγεία, Ειδίκευση στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

Η διαταραχή πανικού είναι από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία ο ασθενής παρουσιάζει αιφνίδια και απρόσμενα επεισόδια έντονου φόβου και άγχους. Τα επεισόδια αυτά ονομάζονται κρίσεις πανικού και η διάρκεια τους μπορεί να είναι από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες. Εκδηλώνονται χωρίς καμία προειδοποίηση και η αιτία έναρξης τους μπορεί να μην είναι συνειδητά γνωστή.

Υπολογίζεται ότι μέχρι 4% του πληθυσμού υποφέρει από σοβαρές και συχνές κρίσεις πανικού. Στις γυναίκες η πάθηση είναι 2 έως 3 φορές συχνότερη σε σύγκριση με τους άνδρες.

Γιατί και  πότε εμφανίζεται
Ο πανικός είναι ένας εκρηκτικός συνδυασμός σε δύο αντίθετα πράγματα. Από τη μια μεριά υπάρχει στο άτομο μια έντονη επιθυμία και λαχτάρα για προχώρημα, ανάπτυξη και ζωή. Από την άλλη μεριά υπάρχει ο φόβος και η αμφιβολία. Και τα δυο αυτά αντίθετα συναισθήματα πρέπει να υπάρχουν στον άνθρωπο. Όταν όμως υπάρξει μέσα του μια έντονη σύγκρουση αυτών των δύο, εκεί εκδηλώνεται η κρίση. Υπάρχει ο φόβος ότι «θα χάσω τον έλεγχο». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εμφάνιση κρίσης πανικού σε γυναίκες που πρόκειται να παντρευτούν. Ενώ έχουν μια έντονη λαχτάρα για προχώρημα, για αλλαγή, για ανάπτυξη, για δημιουργία,  ταυτόχρονα έχουν και μια έντονη αμφιβολία «θα τα καταφέρω;» και φόβο να αφήσουν το πατρικό σπίτι.

• Συμπτώματα
  Άνθρωποι που υποφέρουν από διαταραχές πανικού:
  Αισθάνονται έντονο άγχος που μπορεί να φτάσει σε ανυπόφορο βαθμό
• Αισθάνονται ότι κάτι κακό θα συμβεί, συνήθως ότι θα «τρελαθεί», θα πεθάνει» και μερικές φορές το κάτι «κακό» δεν καθορίζεται.
• Ο κόσμος τριγύρω του, το περιβάλλον του, πιθανόν να του φαίνονται περίεργα ή «μη πραγματικά»

Πολλές φορές τα συμπτώματα πανικού δεν φαίνονται να έχουν κάποια έκδηλη αιτιολογία που να τα έχει προκαλέσει, καθώς εμφανίζονται απροειδοποίητα χωρίς το άτομο να μπορεί να προβλέψει την έλευσή τους και συνεπώς είναι ακόμη πιο οδυνηρά. Αυτή η έλλειψη πρόβλεψης, η αιφνίδια έναρξη των συμπτωμάτων, μερικές φορές, δημιουργεί φόβο προς τους εξωτερικούς χώρους γενικότερα, καθώς το άτομο με διαταραχή πανικού φοβάται να πάει σε εξωτερικά μέρη, μη τυχόν πάθει πανικό μπροστά σε άλλους και χωρίς να είναι κάπου όπου υπάρχει βοήθεια. Φοβούνται ότι θα πεθάνουν ή ότι θα χάσουν τα λογικά τους. Υπάρχει μια συντριπτική αίσθηση του μοιραίου. Αυτός ο φόβος οδηγεί το άτομο στο να περιορίζει τις μετακινήσεις του ή στο να συνοδεύεται πάντα από κάποιον άλλο. Προστατεύεται από το να βγει στον κόσμο και να σχετισθεί με κάποιον άλλο. Όλο αυτό μπορεί να μετατραπεί σε φαύλο κύκλο.

Οι κρίσεις πανικού, εκτός από τα ψυχικά συμπτώματα που αισθάνεται ο ασθενής, συνοδεύονται και από έντονα σωματικά συμπτώματα που περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: τρέμουλο, ιδρώτας, πόνο στο στήθος, ταχυπαλμία, δύσπνοια, αίσθημα ασφυξίας, αίσθημα πνιγμού, αναγούλες, ναυτία, κράμπες, ζαλάδα, μουδιάσματα ή μυρμηγκιάσματα στα χέρια, ρίγος ή εξάψεις, αίσθημα αδυναμίας και τάση λιποθυμίας. Δεν παρουσιάζονται όλα τα πιο πάνω συμπτώματα σε ένα ασθενή με κρίση πανικού.

Απάντηση
Η κρίση πανικού έχει κάτι να δηλώσει. Με το να την αντιμετωπίσει κάποιος λαμβάνοντας φαρμακευτική αγωγή, απλά χάνει την ευκαιρία να ακούσει τον εαυτό του.

Ο φόβος ότι θα επέλθει μια κρίση πανικού, είναι ικανός από μόνος του να προκαλέσει τα συμπτώματα της κρίσης. Η απάντηση, λοιπόν, είναι η λαχτάρα και η επιθυμία. Όσο πιο πολύ χώρο παίρνει ο φόβος στη ζωή ενός ανθρώπου, τόσο περισσότερο θα πρέπει να ασχολείται μαζί του. Και αντί να ζει τη ζωή, θα ζει το φόβο.

The post Πότε εμφανίζεται μια κρίση πανικού; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Σύλβα Σαραφίδου, Ψυχολόγο

Στην κοινωνία του σήμερα, με τους γρήγορους, σχεδόν άπιαστους, ρυθμούς της, όλοι είμαστε εξοικειωμένοι με την έννοια του στρες. Αγχωνόμαστε για κάθε λογής κατάσταση και γεγονός, ενώ η ίδια η λέξη έχει γίνει κομμάτι του καθημερινού λεξιλογίου μας. Σε έναν βαθμό, αυτό είναι λογικό – είναι στην φύση του ανθρώπου να αγχώνεται. Αυτό γιατί, από τους πρώτους αιώνες της εξέλιξής μας ως είδος, το συναίσθημα του άγχους χρησίμευε ώστε να αντιλαμβανόμαστε πιθανούς κινδύνους (κυριολεκτικούς και μεταφορικούς) και να αντιδρούμε κατάλληλα σε αυτούς – είτε με το να τους αντιμετωπίζουμε είτε με το να τους αποφεύγουμε. Ετούτη, η ενστικτώδης αντίδραση λέγεται ‘fight or flight’ και αντιπροσωπεύει την σημασία του άγχους για τον άνθρωπο.

Έτσι, το στρες μας είναι εν μέρει τόσο κατανοητό όσο και απαραίτητο. Σε έναν βαθμό. Γιατί από εκεί και πέρα, το συναίσθημα αποκτά σχεδόν ζωή από μόνο του, εξαπλώνεται και μας κυριεύει – κατάσταση που δεν επιφέρει κανένα όφελος στον άνθρωπο. Πότε το στρες μας ξεπερνά τα υγιή (απαραίτητα) επίπεδα; Πώς μπορούμε να το αναγνωρίζουμε εγκαίρως; Τι επιπτώσεις έχει αυτό; Το άγχος μας, εμφανίζεται στην σκέψη, το συναίσθημα και στο ίδιο το σώμα. Παρατηρώντας αυτά, μπορούμε να καταλάβουμε πότε είμαστε υπερβολικά αγχωμένοι και να κάνουμε προσπάθεια να το μετριάσουμε.

Στον τομέα της σκέψης το άγχος εμφανίζεται με την μορφή αρνητικών σκέψεων, που είναι συχνά παράλογες ή υπερβολικές. Έτσι, όταν είμαστε αγχωμένοι τείνουμε να ‘τα βλέπουμε όλα μαύρα’: Δημιουργούμε αρνητικά πιθανά σενάρια στο νου μας, καταστροφολογούμε, αρνούμαστε να αναγνωρίσουμε τα θετικά μιας κατάστασης. Ετούτες οι αρνητικές σκέψεις, με την σειρά τους, ξυπνούν αρνητικά συναισθήματα: νιώθουμε πιεσμένοι, φοβισμένοι, ίσως ακόμα και θυμωμένοι ή αγανακτισμένοι. Όσο το άγχος αυξάνεται, μπορεί να νιώσουμε αβοήθητοι, πως πνιγόμαστε και δεν υπάρχει λύση στο εκάστοτε πρόβλημα, ώσπου να καταλήξουμε να νιώθουμε απόγνωση. Όλα αυτά βέβαια έχουν αντίκτυπο και στο σώμα μας. Όταν είμαστε αγχωμένοι μπορεί να βιώνουμε μια γενικότερη σωματική ένταση. Πιο συγκεκριμένα, έχουμε ανεβασμένους παλμούς της καρδιάς (και πίεση), ακαθόριστη και κοφτή ανάσα, τρεμάμενα άκρα, ‘πλάκωμα’ στο στήθος, σφίξιμο στο στομάχι. Συχνά μπορεί να νιώθουμε κουρασμένοι και εξουθενωμένοι, περισσότερο από το αναμενόμενο, ενώ ένα αίσθημα ‘αρρώστιας’ μας κυριεύει.

Έτσι, το άγχος μας μετατρέπεται σε full time ημερήσιο πρόγραμμα.

Μακροπρόθεσμα, όλες αυτές οι εκφάνσεις του μπορεί να μας επηρεάζουν σε ένα ευρύτερο επίπεδο.

Στην σκέψη, δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε, να θυμηθούμε και να παράγουμε πνευματική δουλειά. Συναισθηματικά, η κακή διάθεση και η ένταση γίνονται ρουτίνα, και τέλος σωματικά, κανείς μπορεί να εμφανίσει πληθώρα ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (δηλαδή προβλημάτων υγείας του σώματος που δεν εξηγούνται από σωματική πάθηση). Εδώ πρέπει να τονιστεί πως τα τελευταία χρόνια, ένα τεράστιο κύμα ερευνών έχει εστιάσει στις επιπτώσεις του χρόνιου άγχους στην υγεία. Οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες βρήκαν σημαντική σχέση μεταξύ των υψηλών επιπέδων άγχους (μακροπρόθεσμα) και διαφόρων ασθενειών – από καρδιαγγειακά νοσήματα, μέχρι και καρκίνο.

Το άγχος λοιπόν είναι μια κατάσταση που μας επηρεάζει σε πολλά επίπεδα – γεγονός που το κάνει δύσκολο στην αναγνώριση ως πηγή του προβλήματος. Παρατηρώντας τον εαυτό μας μπορούμε να διακρίνουμε πότε εμφανίζουμε τα συμπτώματα του άγχους συναισθηματικά, γνωστικά και σωματικά, με σκοπό να αποφύγουμε να μετατραπεί σε μακροχρόνια μόνιμη κατάσταση, με αρνητικό αντίκτυπο στην ζωή και την καθημερινότητά μας.

Βιβλιογραφία

Χριστοπούλου, Α. (2008). Εισαγωγή στην Ψυχοπαθολογία του Ενήλικα. Αθήνα, Τόπος.

Beck, J.S. (2004). Εισαγωγή στην Γνωστική Θεραπεία, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη.

Greenberg, J.S. (2013). Comprehensive Stress Management, New York, US, McGraw- Hill.

The post Πότε και πώς το άγχος μας γίνεται επικίνδυνο; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Οι επιστημονικοί συνεργάτες της Γραμμής 115 25 του Μαζί για το Παιδί δίνουν συμβουλές σε εφήβους και γονείς

Τη στιγμή των εξετάσεων η Κατερίνα παίρνει τα θέματα και παθαίνει μπλακ-αουτ.

Προετοιμασία μηνών φαίνεται να πηγαίνει στράφι  λόγω του άγχους που την διακατέχει εκείνη τη στιγμή. Η κρίση πανικού είναι κοντά. Ο χρόνος που της δίνεται για να απαντήσει μοιάζει πιο πολύ να την πιέζει παρά να την βοηθά να επανακτήσει την ηρεμία της…

Αντίστοιχα δίπλα η Γεωργία διαχειρίζεται με ηρεμία τις ερωτήσεις, μία προς μία. Απαντά με σιγουριά και προσοχή.

Η Γεωργία είχε απευθυνθεί στην Συμβουλευτική Γραμμή 115-25 από τις αρχές του έτους και έκανε συνεδρίες τηλεφωνικές με τους ειδικούς για το πως θα διαχειριστεί το άγχος της και την πίεση την κατάλληλη στιγμή. Φαίνεται πως η κίνηση της αυτή, σε συνδυασμό με την προετοιμασία της αποτέλεσαν τα κλειδιά για την διαφαινόμενη επιτυχία της.

Η κρισιμότητα της στιγμής «βαραίνει»

Οι εξετάσεις που παιδιά και έφηβοι καλούνται να περάσουν σε λίγες μέρες αποτελούν την αποκορύφωση μιας πορείας λίγο ή πολύ επίπονης που έχει επενδυθεί με προσπάθεια, στερήσεις και προσδοκίες τόσο από τους ίδιους τους διαγωνιζόμενους όσο και από τους γονείς τους.

Οι αντιδράσεις σε αυτή την κρίσιμη στιγμή ποικίλουν: κάποιοι έφηβοι καταφέρνουν να αντιληφθούν την κρισιμότητα της στιγμής χωρίς υπερβολές, να αποδεχτούν την ύπαρξη του άγχους και να οργανώσουν την προσπάθειά τους. Άλλοι παραιτούνται κάποια στιγμή υπό το βάρος του άγχους και των προσδοκιών, ενώ άλλοι μπορεί να βιώνουν το άγχος τους ως κάτι βασανιστικό που υποβαθμίζει την ποιότητα της ζωής τους (ύπνος, ευεξία, σωματική υγεία) ή εμποδίζει την επίδοση τους στις εξετάσεις.

Οι γονείς πάλι έχουν μια μεγάλη γκάμα αντιδράσεων: «θα το περάσουμε μαζί», «δεν είναι τίποτα, μην αγχώνεσαι», «τι θα γίνεις αν δεν περάσεις σε μια σχολή;», «είσαι άχρηστος/αδιάφορος/τεμπέλης», είναι μερικές τυπικές αντιδράσεις που προστίθενται σε γενικότερες στάσεις που κυμαίνονται από την υπερβολική ενασχόληση, το άγχος, την πίεση μέχρι την αδιαφορία.

Πως μπορούν οι έφηβοι να αντέξουν την πιεστική αυτή συνθήκη και να διαχειριστούν το άγχος τους προκειμένου να φτάσουν μέχρι το τέλος της προσπάθειάς τους και να διεκδικήσουν τον στόχο τους;

Πως μπορούν να απαντήσουν οι γονείς στις αγωνίες του δικού τους παιδιού και να το στηρίξουν στην δύσκολη περίοδο των εξετάσεων; Πώς να κατανοήσουν την συνθήκη που βιώνει το παιδί και να το πλαισιώσουν χωρίς να καταλήγουν σε τυπικές συμβουλές ή σε μια στάση που δυσχεραίνει τα πράγματα;

Το άγχος και οι επιπτώσεις του

Όπως εξηγούν οι επιστήμονες της Γραμμής 115-25 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί, το άγχος είναι η ψυχική και σωματική πίεση που νιώθει ένα άτομο όταν «κινδυνεύει», όταν δηλαδή διακυβεύεται η σωματική ή η ψυχική του ακεραιότητα. Είναι απόλυτα κατανοητό ότι οι εξετάσεις, και ιδιαίτερα οι εισαγωγικές εξετάσεις, είναι μια κατεξοχήν συνθήκη πρόκλησης άγχους καθώς επηρεάζει καίρια την εικόνα που έχει ένας μαθητής για τον εαυτό του, τις ικανότητές του, την αξία του, σε μια στιγμή μάλιστα που σηματοδοτεί το πέρασμα στην ενήλικη ζωή: κρίνει και κατατάσσει έναν μαθητή σε σχέση με τους συνομηλίκους του, καθορίζει την δυνατότητά του να σπουδάσει και την επίτευξη ή μη του στόχου του, έχει επιπτώσεις στην εικόνα που έχουν για αυτόν γονείς, δάσκαλοι και συνομήλικοι και επηρεάζει άμεσα την αυτοεκτίμησή του.

Το άγχος «μπορεί να εκδηλώνεται με συμπτώματα σε γνωστικό, συναισθηματικό ή/και σωματικό επίπεδο. Στο γνωστικό επίπεδο μπορεί να πάρει τη μορφή αρνητικών και δυσλειτουργικών σκέψεων (π.χ. «είμαι άχρηστος», «δεν θα τα καταφέρω», «δεν θυμάμαι τίποτα», «θα αποτύχω»). Οι αρνητικές αυτές σκέψεις προκαλούν συναισθήματα νευρικότητας, θυμού, οξυθυμίας και ανησυχίας, φόβου ή απογοήτευσης.

Συχνά, λόγω του άγχους μπορεί να εμφανιστούν και σωματικά συμπτώματα, όπως αϋπνία, κεφαλαλγίες, κοιλιακά άλγη, δερματικά εξανθήματα. Μπορεί ακόμα να εκδηλώνεται με διαταραχές διατροφής, διαταραχές ύπνου, με ταχυκαρδίες, ταχύπνοια και εφίδρωση».

Σύμφωνα με τους ψυχολόγους της Γραμμής 115-25, οι εκδηλώσεις άγχους «είναι πολύ συνηθισμένες και οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν νιώσει στην ζωή τους στιγμές όπου εμφανίζουν ταχυκαρδία, ταχύπνοια ή εφίδρωση ή μια γενικότερη αίσθηση ανασφάλειας όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν κίνδυνο ή μια πρόκληση».

Τι μπορεί να βοηθήσει λοιπόν έναν έφηβο στο να ανταπεξέλθει στην ψυχική πίεση που δημιουργεί η συνθήκη των εξετάσεων; Πρώτον, η γνώση και η αναγνώριση ότι το άγχος είναι κάτι φυσιολογικό καθώς πρόκειται να αντιμετωπίσουν μια σημαντική πρόκληση. Δεύτερον, η αναγνώριση των σωματικών και ψυχικών ορίων. Ο επαρκής ύπνος, η ξεκούραση, ένα μικρό διάλλειμα μπορεί να είναι αναζωογονητικό και να βοηθήσει τον μαθητή να συγκεντρώσει και πάλι την προσοχή του στο διάβασμα ή την εξέταση. Επίσης σημαντικό είναι το μοίρασμα του βιώματός τους με συνομηλίκους όπως και να εξηγήσουν στους γονείς τι μπορεί να είναι βοηθητικό και τι όχι στην στάση τους.

Αυτό που επισημαίνουν οι ειδικοί της Γραμμής 115-25 είναι οι γονείς και οι έφηβοι «να δώσουν την απαιτούμενη σημασία ή να απευθυνθούν σε έναν ειδικό όταν οι εκδηλώσεις αυτές του άγχους γίνονται πολύ συχνές και έντονες, όταν η ανασφάλεια και η υποτίμηση του εαυτού τείνει να γίνει ένα μόνιμο χαρακτηριστικό ή όταν εμφανίζονται σωματικά συμπτώματα.» Αυτές οι εκδηλώσεις αποτελούν έναν σήμα κινδύνου για τον οργανισμό που παρεμποδίζουν τόσο την γενική αίσθηση του εαυτού και την ικανότητα του εφήβου τόσο στο να ανταπεξέλθει στους στόχους του όσο και στην γενικότερη αίσθηση ευχαρίστησης που λαμβάνουν από την ζωή τους.

Ο ρόλος των γονέων

Μερικές φορές, οι έφηβοι δηλώνουν πως δεν τους νοιάζει εάν πετύχουν ή αποτύχουν στις εξετάσεις. Στο βαθμό που έχουν καταβάλει μια μεγαλύτερη ή μικρότερη προσπάθεια για να ανταποκριθούν στον στόχο, η δήλωση αυτή συνήθως αποτελεί μια αμυντική στάση απέναντι στην ανασφάλειά τους ή μια αντίδραση απέναντι στην πίεση των γονιών.

Εάν οι γονείς καταλαβαίνουν ότι η δήλωση αδιαφορίας του εφήβου αποτελεί ένδειξη ανασφάλειας ή δικαιολόγηση μιας πιθανής αποτυχίας, είναι σημαντικό να ξανασυζητήσουν εάν ο έφηβος συνεχίζει να θέλει να επιτύχει τον συγκεκριμένο στόχο, να του υπενθυμίσουν την προσπάθεια που έχει ήδη καταβάλει, καθώς και ότι για εκείνους κάθε ενδεχόμενο είναι αποδεκτό», υπογραμμίζουν οι επιστήμονες της Γραμμής 115-25 και συνεχίζουν,  «Μιλώντας για παιδιά που βρίσκονται στην εφηβεία, η πιο σημαντική βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν οι γονείς προς εκείνα είναι η κατανόηση στον τρόπο που βιώνουν τα πράγματα. Έτσι ο έφηβος μπορεί να αισθανθεί πιο άνετα προκειμένου να μιλήσει μαζί τους για τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τη σημασία που έχει για εκείνον ο επιδιωκόμενος στόχος.

Συχνά οι γονείς αισθάνονται αδύναμοι και δεν βρίσκουν τον τρόπο να βοηθήσουν τον έφηβο. Τους φοβίζει η αντίδραση του και τους αγχώνει μήπως δεν δώσουν την κατάλληλη συμβουλή. Οι επιστήμονες της Γραμμής 115-25 προτείνουν στους  γονείς να στηρίξουν συναισθηματικά τους εφήβους τόσο την περίοδο της προετοιμασίας όσο και κατά τη διάρκεια των εξετάσεων. Θα υπάρξουν πολλές στιγμές που θα χρειαστεί να δείξουν κατανόηση, υπομονή και στοργή. Οφείλουν επίσης να δημιουργήσουν ένα ήρεμο περιβάλλον χωρίς εντάσεις και να μην παρεμβαίνουν στον τρόπο διαβάσματος των εφήβων αλλά να τους επιτρέψουν να τον ορίσουν οι ίδιοι. Είναι πολύ σημαντικό οι έφηβοι να αισθάνονται ότι οι επιθυμίες τους είναι σεβαστές και ότι οι στόχοι είναι δικοί τους.

Είναι σημαντικό οι γονείς να είναι σε επαφή με το δικό τους συναίσθημα, να μπορέσουν να το αναγνωρίσουν προκειμένου να αντιληφθούν που σταματούν αυτοί και που ξεκινά το παιδί. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουν να διαχωρίσουν αυτό που αφορά πραγματικά τον έφηβο από το δικό τους συναίσθημα και να μην τον επιβαρύνουν περισσότερο. Μέσω μιας τέτοιας διαχείρισης, θα είναι πιο εύκολο να ακούσουν πραγματικά τον έφηβο και τις ανάγκες του αυτήν την περίοδο, να είναι σε θέση να τις φροντίσουν και να σεβαστούν το ρυθμό του. Ο έφηβος γνωρίζει καλύτερα ποιες είναι οι πραγματικές του ανάγκες και  οι δυνατότητές του. Πάντα υπάρχουν εναλλακτικές και είναι ένα πολύ σημαντικό μήνυμα που χρειάζεται να περάσουν στα παιδιά τους.

Τέλος, έχει νόημα να θυμόμαστε ότι το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού και είναι λογικό να βιώνει ένας έφηβος άγχος μπροστά σε μια δοκιμασία αξιολόγησης όπως είναι οι πανελλαδικές εξετάσεις. Η δυσκολία δημιουργείται εφόσον το άγχος λειτουργεί με τρόπο που δεν του επιτρέπει να είναι παραγωγικός και συγκεντρωμένος.

Η αγάπη ανεξάρτητα της επίδοσης είναι σημαντικό να διευκρινίζεται ακόμα κι αν φαίνεται ότι δεν το έχουν ανάγκη οι έφηβοι. Η αγάπη του γονέα που δεν εγκλωβίζει αλλά ελευθερώνει δημιουργεί ένα ασφαλές πλαίσιο στο οποίο μπορούν να ανοίξουν τα φτερά τους προς το μέλλον τους, τις επιθυμίες, τους στόχους, την ενηλικίωση.

Συμβουλές για την ημέρα των εξετάσεων

• Να χαλαρώσουν και να συγκεντρωθούν
• Να ξεκινήσουν από αυτά που γνωρίζουν καλά και αισθάνονται πιο σίγουροι
• Να μοιράσουν καλά το χρόνο που έχουν
• Να χρησιμοποιήσουν το πρόχειρο για να οργανώσουν τις σκέψεις και το χρόνο τους ακόμη και για αυτά που τους φαίνονται εύκολα
• Αν «κολλήσουν» σε μια ερώτηση , ας την αφήσουν για λίγο, να προχωρήσουν στην επόμενη και θα επανέλθουν αργότερα
• Να αφήσουν χρόνο για να ελέγξουν τις απαντήσεις τους πριν παραδώσουν το γραπτό τους

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία

Η πανελλαδική «Γραμμή 115 25» & το Συμβουλευτικό Κέντρο της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί» λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.

Στεγάζεται στην Αγίου Θωμά 14 στους Αμπελοκήπους.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 11525, email: 11525@mazigiatopaidi.gr 

Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί & το Συμβουλευτικό Κέντρο

Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί, είναι  μια τηλεφωνική γραμμή βοήθειας που απευθύνεται σε παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς.

Έχει συμβουλευτικό και παραπεμπτικό χαρακτήρα και προσφέρει δωρεάν τις ακόλουθες υπηρεσίες:

• Συμβουλευτική για οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ένα παιδί ή ένας έφηβος έως 18 ετών
• Λήψη ανώνυμων & επώνυμων καταγγελιών για περιστατικά κακοποίησης ανηλίκων
• Παραπομπές & ενημέρωση για υπηρεσίες που προσφέρουν άλλοι φορείς για το παιδί και την οικογένεια σε πανελλαδικό επίπεδο
• Πληροφορίες για τις υπηρεσίες της Ένωσης και των μελών της

Παράλληλα με την Συμβουλευτική γραμμή  λειτουργεί και Συμβουλευτικό Κέντρο για γονείς  το οποίο διοργανώνει δωρεάν ομάδες γονέων για τη στήριξη και την καθοδήγηση τους, καθώς και  δωρεάν ψυχο-εκπαιδευτικά  σεμινάρια με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση τους.

Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται συνεδρίες δια ζώσης, είτε με όλη την οικογένεια, τους γονείς, ή τους εφήβους με στόχο την ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση γονέων, παιδιών & εφήβων για πληθώρα θεμάτων (σχολικά προβλήματα, εφηβεία, διαχείριση σχέσεων, ρόλων και συναισθημάτων κ.α.).

Επίσης, λειτουργούν διαδυκτιακές ομάδες και σεμινάρια στήριξης γονέων.

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία: Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.

Οι κλήσεις στη «Γραμμή 115 25» είναι εμπιστευτικές και δεν ηχογραφούνται, ενώ το επιστημονικό της προσωπικό απαρτίζεται αποκλειστικά από ψυχολόγους, συμβούλους ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς που δεσμεύονται από κώδικα δεοντολογίας για την τήρηση απορρήτου.

Τηλεοπτικό σποτ Γραμμής: https://youtu.be/6Vurai6rRF8

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τεχνικές διαχείρισης άγχους εξετάσεων: οδηγός για μαθητές και κυρίως για γονείς

The post Πώς να «νικήσετε» το άγχος των εξετάσεων appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) είναι μια διαταραχή που αναπτύσσεται σε ορισμένα άτομα που έχουν βιώσει ένα συγκλονιστικό, τρομακτικό ή επικίνδυνο γεγονός, κοινώς δηλαδή ένα ψυχικό τραύμα. Ο φόβος είναι το κύριο συναίσθημα που κατακλύζει όσους έζησαν μία τραυματική εμπειρία και πυροδοτεί πολλές αλλαγές στο σώμα σε κλάσματα δευτερολέπτου προκειμένου να αποφύγει τον κίνδυνο ή τις συνέπειες.

Είναι σημαντικό να εξετάσουμε ότι μία τραυματική εμπειρία μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στον ίδιο μας τον εαυτό, κάνοντάς μας πιο δυνατούς και καλύτερους. Με την κατάλληλη θεραπευτική και κοινωνική υποστήριξη, και φυσικά την βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή τα άτομα που πάσχουν από μετατραυματικό στρες μπορούν να βιώσουν θετικές αλλαγές στον απόηχο των τραυματικών γεγονότων. Η μελέτη της μετατραυματικής ανάπτυξης (PTG) αποκαλύπτει ότι πολλοί άνθρωποι αυξάνουν την προσωπική δύναμη, την εικόνα τους για την ζωή, τη συναισθηματική οικειότητα με τους συντρόφους και την οικογένεια, τη δημιουργικότητα, την αίσθηση της πνευματικότητας και τις δυνατότητες που προσφέρει η ζωή, μετά από τραυματικά γεγονότα. Στη περίπτωση του παιδικού τραύματος, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και αφοσίωση καθώς και παρατήρη των συμπτωμάτων ptsd, διότι οι θεραπευόμενοι μπορούν να αποδειχτούν πιο ευάλωτοι.

Οι παράγοντες που έχει αποδειχθεί ότι σχετίζονται με το PTG και την ανθεκτικότητα, είναι η ελπίδα, η αίσθηση του νοήματος και του σκοπού, τα θετικά συναισθήματα, η κοινωνική υποστήριξη και οι πράξεις καλοσύνης:

Ελπίδα

Η ύπαρξη της ελπίδας είναι μία βασική πτυχή στην θεραπεία των ατόμων με μετατραυματικό στρες. Η ελπίδα συνδέεται με την καλύτερη σωματική και ψυχολογική υγεία, με τις καλύτερες ακαδημαϊκές και εργασιακές επιδόσεις και με την γρηγορότερη ανάρρωση από τραυματικές εμπειρίες. Οι τραυματικές εμπειρίες συντρίβουν την πίστη του ατόμου για έναν ασφαλή κόσμο και οδηγούν στην αίσθηση ενός απροσδόκητου μέλλοντος. Η ελπίδα ενδυναμώνει και παρακινεί τα άτομα να πιστέψουν στη δυνατότητα ενός καλύτερου μέλλοντος και το να μπορείς να οραματιστείς ένα μέλλον που αξίζει να ζεις είναι απαραίτητο για την σωστή σου ανάρρωση.

Νόημα και σκοπός

Η τραυματική εμπειρία επηρεάζει την πίστη μας στον εαυτό μας, τον κόσμο και το μέλλον, οδηγώντας σε αρνητικές νοοτροπίες (π.χ. «Φταίω εγώ, είμαι αβοήθητος, οι άνθρωποι είναι κακοί»). Βοηθώντας τους ανθρώπους να κατανοήσουν τα τραυματικά γεγονότα και δημιουργώντας μια αίσθηση νοήματος και σκοπού, ενισχύεται η ανθεκτικότητα και το PTG αυξάνοντας την αισιοδοξία, τα θετικά συναισθήματα και την αυτοεκτίμηση.

Όσοι βρίσκουν νόημα σε τραυματικά γεγονότα, όπως η απώλεια ενός παιδιού, τα καταφέρνουν καλύτερα στην ανάρρωσή τους από εκείνους που δεν το κάνουν.

Θετικά συναισθήματα

Τα θετικά συναισθήματα ενεργοποιούν βιοχημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, πλημμυρίζοντας τον εγκέφαλό μας με ντοπαμίνη, σεροτονίνη και ενδορφίνες, νευροδιαβιβαστές που διεγείρουν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και σχετίζονται με θετικές διαθέσεις, κίνητρα, ευχάριστες αισθήσεις και ενισχυμένες γνωστικές ικανότητες. Τα θετικά συναισθήματα συνδέονται με την ανθεκτικότητα και το PTG.  Οι άνθρωποι που βίωσαν θετικά συναισθήματα πριν από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου ανέκαμψαν γρηγορότερα από την τραυματική αυτή εμπειρία από τους λιγότερο αισιόδοξους που βρίσκονταν στην ίδια θέση (Fredrickson et al. 2003). Η αισιοδοξία προστατεύει από τις αρνητικές επιπτώσεις των τραυματικών γεγονότων επειδή προάγει την ενεργό επίλυση προβλημάτων και την εποικοδομητική δράση (Peterson 2006).

Κοινωνική υποστήριξη

Η κοινωνική υποστήριξη, τόσο όταν λαμβάνεται όσο και όταν προσφέρεται, αυξάνει την ανθεκτικότητα και το PTG μετά από ένα τραυματικό γεγονός. Οι θετικές σχέσεις παρέχουν μια αίσθηση σύνδεσης, την ευκαιρία να βιώσετε την υγιή πλευρά της ζωής και μειώνουν τη μοναξιά και την αναξιότητα. Για παράδειγμα οι Νεοϋορκέζοι με συναισθηματική υποστήριξη είχαν λιγότερα συμπτώματα PTSD και ταχύτερη ανάρρωση μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου από άλλους με λιγότερη κοινωνική υποστήριξη (Fraley et al. 2006).

Πράξεις καλοσύνης

Οι ανιδιοτελείς πράξεις καλοσύνης μειώνουν το άγχος και ενισχύουν την ψυχική υγεία. Ο εθελοντισμός για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την αυτό-αποτελεσματικότητα («Μπορώ να κάνω τη διαφορά»), ενισχύει την αυτοεκτίμηση και ενισχύει την αίσθηση του νοήματος και του σκοπού.

“Trauma is a fact of life. It does not, however, have to be a life sentence.”
-Peter A. Levine

Πηγή: Melapus

The post Τί είναι το μετατραυματικό στρες (PTSD); appeared first on Ψυχο-γραφήματα.