Home / Newsletter / Η αντιμετώπιση της διάγνωσης στην Υπαρξιακή θεραπεία

Η αντιμετώπιση της διάγνωσης στην Υπαρξιακή θεραπεία

Aπό τη Δήμητρα Αθανασάκου, Ψυχολόγο – Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια

Πολύ συχνά βάζουμε ταμπέλες σε πράγματα, κατηγοριοποιούμε ανθρώπους ανάλογα με κάτι που κάνουν, παραδείγματος χάρη τη μουσική που ακούν, τα ρούχα που φοράνε και ούτω καθεξής. Τι γίνεται όμως στον τομέα της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής, όπου οι ταμπέλες συνιστούν μία διάγνωση; Κατά πόσο οι διαγνώσεις είναι ακριβείς και πώς ή πότε είναι χρήσιμες; Πάντα το συγκεκριμένο θέμα πυροδοτούσε σειρά αντιδράσεων, αλλά ειδικά τον τελευταίο καιρό και με τον ερχομό του DSM-V (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) (APA, 2013) φαίνεται να αλλάζουν κατά πολύ τα δεδομένα, μιας που πολλοί σύλλογοι, όπως ο BPS (British Psychological Society, 2011), αμφισβητούν πλέον ανοιχτά την εγκυρότητά του και προτείνουν μια αναθεώρηση του πώς εκλαμβάνεται η “ψυχική ασθένεια” και του τι θεωρείται φυσιολογικό ή μη.

Με βάση το Ιατρικό μοντέλο (Barbetti, 2001) οι ψυχικές διαταραχές προέρχονται από βιολογικές διεργασίες και είναι ασθένειες που θεραπεύονται όπως και οι σωματικές ασθένειες. Η διάγνωση γίνεται με βάση τα συμπτώματα του ασθενούς και έτσι ορίζεται και η αντίστοιχη θεραπεία. Τα πιο γνωστά εγχειρίδια για τη διάγνωση ψυχιατρικών διαταραχών είναι το DSM-V (IV-TR, μέχρι πριν ένα μήνα) και το ICD-10.

Στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία όμως, αποφεύγεται η διχοτόμηση των ανθρώπων σε κανονικούς και μη, άρρωστους και υγιείς και όλα βλέπονται σαν μέρος της ύπαρξης του ατόμου.

Ο θεραπευτής δεν προσπαθεί να κάνει διάγνωση στον θεραπευόμενο, αλλά μαζί προσπαθούν να κατανοήσουν τις δυσκολίες που ο ίδιος βιώνει. Τα προβλήματα δεν προέρχονται από μέσα ή από έξω από τον άνθρωπο, αλλά εκεί που ο άνθρωπος συναντιέται με τον κόσμο, είμαστε πάντα εν-τω-κόσμω (Van Deurzen & Baker, 2005). Υπάρχει επομένως μια επικέντρωση στις προσωπικές εμπειρίες των ανθρώπων και στο πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τα προβλήματά τους, την ζωή τους, τις εμπειρίες τους. Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και άρα βιώνει διαφορετικά την όποια διάγνωση ή πρόβλημα. Επομένως, στον Υπαρξισμό δε βασίζουμε την θεραπεία πάνω στην διάγνωση, αλλά στις ανάγκες που έχει ο κάθε θεραπευόμενος. Πολλές φορές μπορεί να ακολουθηθούν πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις στην θεραπεία, ακόμα κι αν δυο άτομα έχουν την ίδια ακριβώς διάγνωση.

Κάθε σύμπτωμα, κάθε διάγνωση, εμπερικλείει ένα νόημα ως προς το πώς υπάρχει αυτό το άτομο στον κόσμο και δεν πρόκειται να κατανοήσουμε το νόημα αυτό αν ασχολούμαστε μόνο με τα συμπτώματά του. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε, να έρθουμε κοντά του, πρέπει να προσπαθήσουμε να δούμε πέρα από την ταμπέλα. Να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε την αγωνία του, το νόημα (ή την έλλειψη νοήματος) που έχει δώσει στην ζωή του, να σχετιστούμε μαζί του δηλαδή και όχι να μείνουμε σε μια προσπάθεια θεωρητικής κατανόησης του προβλήματός του.

Βλέποντας πόσο έχει αποτύχει τόσα χρόνια όλο αυτό το σύστημα των διαγνώσεων και πόσο αυτές αλλάζουν κάθε λίγα χρόνια (ενδεικτικά αναφέρω ότι παλιά ακόμα και η ομοφυλοφιλία θεωρούταν διαταραχή!), ίσως έχει έρθει η εποχή να στραφούμε σε έναν πιο ανθρωπιστικό τρόπο διαγνώσεων, σε έναν τρόπο που να ενσωματώνει τον πελάτη ως την ύστατη πηγή της ίασής του, όπως γράφει η Liz Schreiber (2011).

Υπάρχουν άπειρες διαγνώσεις, προβλήματα, φάρμακα – ας μην ξεχνάμε πόσα οικονομικά συμφέροντα φαρμακευτικών εταιριών εξυπηρετούνται – και δίνουμε πλέον ψυχοφάρμακα ακόμα και σε μικρά παιδιά, την στιγμή που δεν είμαστε σίγουροι ούτε για τα αποτελέσματά τους, αλλά ούτε καν για την ίδια τη διάγνωση. Κάποτε λέγαμε ότι κάποια παιδιά είναι ζωηρά, τώρα τα μισά παιδιά παίρνουν διάγνωση υπερκινητικότητας ή ελλειμματικής προσοχής. Είναι η νεότητα προς ίαση; Και γιατί άραγε διασπώνται τα παιδιά; Πάρα πολλές φορές παιδιά που αντιδρούν με φυσιολογικούς τρόπους σε αφύσικα περιβάλλοντα, στιγματίζονται με κάποια διάγνωση και αναγκάζονται να πάρουν φάρμακα που πιθανώς θα τα βλάψουν μελλοντικά (Robbins, 2013).

Όταν υποθέτουμε ότι υπάρχουν βιολογικές αιτίες πίσω από τις συμπεριφορές των ανθρώπων που έχουν διαγνωσθεί με κάποια διαταραχή, αρχίζουμε να μεταθέτουμε και την ευθύνη – είτε της συμπεριφοράς μας, είτε της θεραπείας – αλλού. Πολλές φορές εκλαμβάνουμε την βιολογία ως την μοίρα μας και οι προσδοκίες μας, είτε για αλλαγή, είτε για βελτίωση, μειώνονται. Ο Jason Dias (2012) αναρωτιέται, “έχω σύνδρομο Asperger επειδή αντιδρώ έτσι ή αντιδρώ έτσι επειδή έχω σύνδρομο Asperger”; Ένα εύλογο ερώτημα που μας βάζει στην καρδιά του ατέρμονα επαναληπτικού κύκλου της διάγνωσης. “Μπορεί να μην φταίω που αντιδρώ όπως αντιδρώ, αλλά από την άλλη έχω μια ευθύνη για τις αντιδράσεις μου καθώς είναι δικές μου και κανείς δεν μπορεί να τις αλλάξει, παρά μόνο εγώ”, γράφει ο Dias και δείχνει τόσο όμορφα αυτόν τον διαχωρισμό ανάμεσα στην προσωπική ευθύνη και την διάσταση που δίνουμε στη βιολογία μας.

 

Βιβλιογραφία:
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: APA.

Barbetti, V. (2001). Classification and the Treatment of the Patient. Janus Head. Special Issue: The Legacy of R. D. Laing. Retrieved fromhttp://www.janushead.org/4-1/barbetti.cfm

British Psychological Society. (2011). Response to the American Psychiatric Association: DSM-5 Development. Retrieved fromhttp://apps.bps.org.uk/_publicationfiles/consultation-responses/DSM-5%202011%20-%20BPS%20response.pdf

Dias, J. (2012).The difference between “having” Asperger’s and “being” Asperger’s. The New Existentialists. Retrieved from:http://www.saybrook.edu/newexistentialists/posts/03-09-12

Robbins, B. D. (2013). Letting Boys Be Boys, Not ADHD Diagnoses.The New Existentialists. Retrieved from:http://www.saybrook.edu/newexistentialists/posts/04-08-13

Schreiber, L. (2011).Psychiatry and clinical psychology have failed. Here’s how we do better. The New Existentialists. Retrieved from:http://www.saybrook.edu/newexistentialists/posts/05-22-11

Van Deurzen, E. & Baker, C. (2005).  Existential Perspectives on Human Issues: A Handbook for Therapeutic Practice. Hampshire: Palgrave Macmillan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Δείτε επίσης...

Η ικανοποίηση των αναγκών και των επιθυμιών

Από τον Μιχάλη Σιάτη,  Κλινικό και Συμβουλευτικό Ψυχολόγο, MSc Το σώμα μας βρίσκεται σε μία …

Ετήσιο πρόγραμμα εξειδίκευσης στη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος: Αξιολόγηση και Αποκατάσταση παιδιών και εφήβων.

Το ετήσιο πρόγραμμα κατάρτισης στη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος είναι ένα πρόγραμμα εξειδίκευσης στην αξιολόγηση και …

Ένα σχόλιο

  1. καλησπέρα λεγομε μαρια κι εχω ασπεργερ θα φανεί περίεργο μα

    ψάχνοντας στο net βρήκα και μια
    άλλη που έγραφε για τον εαυτό της
    μια με τόνομα πέρλα μεσίνα κι όλα
    συμπίπτουν με τα δικά μου
    βιώματα έχω πολλά κίνα κι με του
    αγαπίου την ιστορία …… φαίνεται
    σίγουρα κουλό λίγο που σας
    στέλνω μα ένιωσα την ανάγκη να
    μιλήσω κι να δω αν κι εγώ έχω αυτό
    το σύνδρομο γιατί έχω περάσει
    παραπολλά όπως περιγραφει το
    βιβλίο αυτό βλέπω πολλά κίνα
    στοιχεια τώρα είμαι 32 μα με
    ακολουθούν του παρελθόντος
    πολλά νομίζω πως αρχίζω κι
    βρίσκω τον εαυτό μου πάντα με
    νόμιζα διαφορετικό άτομο
    περίεργο που δε το αποδέχονταν
    κι ακόμα νιώθω πως δε μπορώ να
    ταυτιστώ με τους άλλους γιατί δε
    με καταλαβαίνουν λειτουργούμε
    σε αλλα μήκη κύματος τώρα το
    δαμάζω πλέον όσο γίνετε μα είμαι
    παιδί μέσα μου κι πολλές φορες
    φέρομε σα πιτσιρίκι αυτό
    νευριάζει τους γύρο μου διακόπτω
    όταν μιλούν γίνομαι ενοχλητική
    είμαι απότομη λέω στα μούτρα
    αλήθειες δε “μαρεσει” η υποκρισία
    το θέατρο δε μπαίνω σε καλούπια
    όπως η κοινωνία προστάζει κι
    τέτοια πολλά έχω δικό μου τρόπο
    που λειτουργό κι σκέφτομαι με
    εικόνες κολλάω όταν μου len
    πράγματα
    οι άλλοι που θεωρούν αστείο μα
    εγώ δε τα piano τα αστεία τους πάντα
    ούτε αυτοί τα δικά μου πιάνουν οι
    ψυχολόγοι όταν δε ξέραν ακόμα τι
    είναι αυτό το σύνδρομο με
    παρακολουθούσαν σπάγαν τα νεύρα
    τους έχω ελλειμματική προσοχή δε
    κοιτώ ποτε τον άλλον στα ματια
    πολλές φορες τρώω κάτι κι νομίζω
    ότι η γεύση του είναι άλλη από
    αυτή που έπρεπε νάχει κολλάω με
    αντικείμενα πολλού έχω εμμονες
    θέλω σταθερότητα στο περιβάλλον
    μου δε μαρεσούν οι αλλαγές ούτε
    να με τσατίζουν θυμώνω κι
    αμύνομαι κι πολλά αλλα βρίσκω
    πολλά κίνα στοιχεια με άτομα
    που len ότι έχουν αυτό το
    πρόβλημα κι λέγαν δε ξέρουμε
    την πορεία της ψυχολογίας της
    μικρής σταμάτησα κι εγώ να θέλω
    να πηγαίνω σε ψυχολόγους γιατί
    μου φέρονταν άσχημα δε είχαν
    υπομονή να ακούσουν άλλοι
    παίρναν τα λεφτά κι λέγαν ότι
    νατάν σα διάγνωση άλλη λέγαν δε
    θέλω να την αναλάβω είχα
    απόρριψη από παντού κι από τους
    γονείς μου πολύ μεγάλη απόρριψη
    όλο μαλώματα φωνές κηρύγματα
    γιατί λέγαν ότι δε φέρομε
    φυσιολογικά κι τέτοια όλοι
    είχαν κι έχουν αρνητική στάση
    απέναντι μου δε ήξερα τι είναι
    αυτό που έχω γιατί
    απομακρύνονται
    οι γύρο μου τώρα άρχισα να
    καταλαβαίνω βλέποντας πολλά
    κίνα στοιχεια με περιπτώσεις
    ατόμων με αυτό το σύνδρομο δε
    υπάρχει κατανόηση σε κοιτούν
    περίεργα οι άλλοι κι πιο πολύ
    όταν είσαι ενήλικας κι δε
    φέρεσαι όπως αυτοί θα περίμεναν
    κι το δείχνουν ότι ξινίζουν τα
    μούτρα τους ναι λειτουργό
    αυθόρμητα atzoumpala κι δε έχω φίλους
    παρόλο που είμαι κοινωνικό
    άτομο εάν επιθυμείτε
    μπορώ να σας πω κι αλλα κι ίσος
    μέσα από δικά μου βιώματα
    βοηθήσω να καταλάβουν οι άλλοι
    πως νιώθουν οι ιδιαίτεροι
    άνθρωποι λειτουργούν κάπως
    αλλιώς που οι
    άλλοι το βλέπουν τελείως sa ουφο
    ελπίζω να μην σας κούρασα με τα
    λεγόμενα μου τόξο με το μπλαμπλά
    κι δε ξέρω αν ο άλλος έχει την
    διάθεση να ασχοληθεί μα όπως κι
    νάχει ευχάριστο “εκτοπροτερον”
    για τον κόπο που θα κάνετε να το
    δείτε το mail μου εάν επιθυμείτε
    “απαντιστεμου” θα το χάρο πολύ
    ναστέ πάντα καλά κι συγχαρητήρια
    για την σελίδα σας

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *