Από την Κωνσταντίνα Αρβανίτη, Ψυχολόγο MSc 

Ο θυμός είναι ένα αρκετά ενδιαφέρον αλλά και ανεξερεύνητο, για πολλούς, συναίσθημα που προκαλείται από ποικίλα αίτια. Η κατανόηση των διαφόρων τύπων θυμού θα μας βοηθήσει να αξιοποιήσουμε κι αυτό το συναίσθημα με τον κατάλληλο τρόπο. Πριν γίνετε επικριτικοί μ’ αυτούς που θυμώνουν, κάντε μια παύση για μια στιγμή. Ο θυμός ως συναίσθημα, δεν είναι κάτι κακό. Ωστόσο, ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε λόγω του θυμού μερικές φορές ίσως είναι λάθος.

Υπάρχουν αρκετοί τύποι θυμού που αναπτύσσονται από διάφορες σκέψεις και εμπειρίες. Ανάλογα τις καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε στη ζωή μας, ο θυμός είναι μια συνισταμένη πολλών και διαφορετικών πραγμάτων.

Ο θυμός και οι μορφές του

Υπάρχουν πολλοί τύποι θυμού και όλοι έχουν αιτίες με σαφώς λογικό υπόβαθρο. Αν και κάποια μορφή θυμού μπορεί να είναι πιο ήπια, υπάρχουν ωστόσο κι οι έντονες εκρήξεις θυμού. Στην περίπτωση αυτή, βλέπουμε ότι ο θυμός έχει λάβει αρνητική χροιά.

Ο «δίκαιος» θυμός

Ονομάζεται επίσης και «ηθικός» θυμός γιατί προέρχεται από την αναστάτωση που προκύπτει όταν κάποιος παραβιάζει τους κανόνες. Για παράδειγμα, αν έχετε ορίσει κανόνες με το συγκάτοικό σας για την ομαλή συμβίωσή σας κι εκείνος παραβιάζει αυτούς τους κανόνες, πιθανότατα θα εκδηλώσετε αυτό το είδος θυμού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι κανόνες που ορίζουμε προέρχονται από τις προσωπικές μας πεποιθήσεις.

Επιπλέον, υπάρχει ένα κρυφό νόημα πίσω από αυτό το συναίσθημα. Φαίνεται ότι όταν κάποιος εκδηλώσει αυτή τη μορφή θυμού, ουσιαστικά επιχειρεί να ανακτήσει και πάλι τον έλεγχο της κατάστασης. Έτσι, μπορεί πολύ εύκολα να χάσει τον αυτοέλεγχό του και να μετατραπεί σε ένα άτομο που ασκεί κριτική και τείνει να χειραγωγεί τους άλλους. Επομένως, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε την στάση την οποία διατηρούμε κάθε φορά που θυμώνουμε.

Ο επιθετικός θυμός

Από όλους τους τύπους θυμού, αυτός είναι ο πιο έντονος. Αρκετές φορές τα άτομα που εκδηλώνουν θυμό επίθεσης θα αρκεστούν μόνο στο να σπάσουν κοντινά τους αντικείμενα. Δυστυχώς όμως, ορισμένες  φορές αυτή η συναισθηματική κατάσταση έχει ως αποτέλεσμα την επίθεση σε άλλους ανθρώπους.

Υπάρχουν κάποιες εξηγήσεις στο παρελθόν του ατόμου που εκδηλώνει αυτόν τον τύπο θυμού. Ο επιθετικός θυμός μπορεί να προέρχεται από παλιό ψυχολογικό τραύμα ή παραμέληση. Χωρίς τη σωστή ανατροφή, το άτομο δεν μπορεί να μάθει να ελέγχει αποτελεσματικά τα συναισθήματά του, κι έτσι ο θυμός επίθεσης μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης των πόνων που έχει βιώσει από νωρίς στη ζωή του. Ωστόσο, αν το άτομο το αναγνωρίσει αυτό, ο θυμός μπορεί να αντιμετωπιστεί και να διοχετευθεί προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ο θυμός που έγινε συνήθεια

Όταν κάποιος έχει συνηθίσει να είναι θυμωμένος βρίσκεται σε μια αέναη κατάσταση αναταραχής και δυσαρέσκειας με όλους και με όλα, χωρίς εν πρώτοις να μπορεί να σταματήσει να νιώθει αυτό το συναίσθημα. Όσο και να φαίνεται απλό, στην πραγματικότητα δεν είναι. Η συνήθεια αυτή συχνά αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στη ζωή του ανθρώπου. Και σε αυτήν την περίπτωση, η κρυμμένη όψη του θυμού βρίσκεται στο παρελθόν του ατόμου και εξακολουθεί να υπάρχει μέσα στα χρόνια. Αν και αυτός ο τύπος θυμού μπορεί να έχει εκδηλωθεί από νωρίς στη ζωή κάποιου, ωστόσο τα επόμενα χρόνια τείνει να εμφανίζεται ξανά και ξανά λόγω των διαφόρων αρνητικών εμπειριών που τον εντείνουν.

Ο θυμός που προξενεί κακό στον εαυτό

Ο θυμός που στρέφεται στον εαυτό είναι κάτι περισσότερο από μια απλή κατάθλιψη. Η πράξη αυτοτραυματισμού μπορεί στην πραγματικότητα να είναι μια μορφή θυμού ενάντια στον εαυτό. Όταν οι άνθρωποι τραυματίζουν κάποιο σημείο στο σώμα τους, με αυτόν τον τρόπο εκδηλώνουν το θυμό τους για το πώς φαίνονται ή για την κατάστασή τους. Είναι ένα περίπλοκο θέμα που μπορεί να δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε, αλλά δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα αρνητικό συναίσθημα που έχει ανάγκη να έρθει στην επιφάνεια.

Οι αιτίες του αυτοτραυματισμού προέρχονται από πολλά σημεία. Ο αυτοτραυματισμός μπορεί να προέλθει από κατάχρηση ουσιών, ψυχολογικό τραύμα, παραμέληση και ούτω καθεξής. Μπορεί επίσης να προέλθει από επανειλημμένες απογοητεύσεις και αποτυχημένες σχέσεις. Ουσιαστικά, τα άτομα που υποφέρουν από αυτού του είδους το θυμό, αντί να εκτονώνουν το θυμό τους προς τα έξω, τείνουν να εκδηλώνουν αυτά τα συναισθήματα στον ίδιο τους τον εαυτό.

Ο θυμός εκδίκησης

Ένας από τους πιο συνηθισμένους τύπους θυμού είναι ο θυμός εκδίκησης και αποτελεί μια βασική μορφή θυμού. Σε αυτή τη μορφή θυμού, δεν υπάρχει συνήθως λογική σκέψη, παρά μόνο διάθεση για εκδίκηση. Η εξήγηση που υπάρχει πίσω από αυτό το είδος θυμού είναι πως όσοι θυμώνουν κι εκδηλώνουν αισθήματα εκδίκησης νιώθουν ότι τα συναισθήματα και οι ενέργειες τους δικαιολογούνται απόλυτα.

Παθητική επιθετικότητα

Ενώ αυτός ο τύπος θυμού μπορεί να φαίνεται ακίνδυνος, κάποιες φορές ίσως προκαλέσει σοβαρές ζημιές, χωρίς ωστόσο να αφήσει εμφανή σημάδια. Με παθητικό επιθετικό θυμό, τα συναισθήματα τείνουν να καταπιέζονται  στο μεγαλύτερο μέρος τους. Λόγω της δυσκολίας τους να εκφράζονται με υγιή τρόπο, τα άτομα που υποφέρουν από παθητικά-επιθετικά συναισθήματα τείνουν να εσωτερικεύουν αυτό που αισθάνονται πραγματικά. Μία πιθανή εξήγηση για την εμφάνιση αυτού του τύπου θυμού σχετίζεται με τη συναισθηματική κακοποίηση κατά την παιδική ηλικία. Παιδιά που μαθαίνουν να μην εκφράζουν τα αρνητικά τους συναισθήματα, θεωρούν μεγαλώνοντας ότι η παθητική επιθετικότητα είναι ένας λογικός τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων τους.

Αντιμετωπίζοντας το θυμό μας

Οι διαφορετικοί τύποι θυμού πρέπει να αντιμετωπίζονται με διαφορετικούς τρόπους. Ενώ κάποιοι είναι σχετικά εύκολο να αντιμετωπιστούν, κάποιοι άλλοι μπορεί να απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια από εμάς. Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί ακόμη και επαγγελματική βοήθεια όταν αντιμετωπίζουμε ορισμένες δυσκολίες. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, ο θυμός από μόνος του δεν είναι κακός. Όλα εξαρτώνται από τις ενέργειες και τα αρνητικά πρότυπα σκέψης που επιλέγουμε να χρησιμοποιήσουμε όταν χάσουμε την ψυχραιμία μας.

Συμβουλή! Την επόμενη φορά που θα τύχει να θυμώσετε, θυμηθείτε να ρωτήσετε τον εαυτό σας τι είναι αυτό που σας θύμωσε πραγματικά. Ίσως, μια παραπάνω διαπίστωση θα σας βοηθήσει να διαχειριστείτε πιο αποτελεσματικά τον θυμό σας.

Βιβλιογραφία:

https://stress.lovetoknow.com

https://www.everydayhealth.com